Мектепте оқуға психологиялық дайындық жолдары

Мазмұны:

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...3

I тарау: Балалардың 1 сыныпқа бейімделу деңгейіне психологиялық дайындық барысына әсер ету мәселелеріне теориялық шолу ... ... ... ... ... .5
1.1 Мектепте білім беруге дайындық түсінігі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5 1.2 Мектепке түсуші балаларға психологиялық мінездеме ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12
1.3 Балалардың мектепке бейімделу мәселесі ... ... ... ... ... ... ..18

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .26
Әдебиеттер тізімі: ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...28
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік университеті
Теориялық және қолданбалы психология кафедрасы
КУРСТЫҚ ... ... ... ... ... ... ПКО 201 топ
студенті
Асабаева Гүлнұр
Тексерген: психология
магистры,
аға оқытушы Таумышева Р.Е
Ақтөбе-2011ж.
Мазмұны:
Кіріспе.....................................................................
..................................3
I тарау: Балалардың 1 сыныпқа бейімделу деңгейіне психологиялық ... әсер ету ... ... шолу.....................5
1.1 Мектепте білім беруге дайындық
түсінігі....................................................................
...................5 1.2 ... ... ... ... мектепке бейімделу мәселесі..........................18
Қорытынды...................................................................
..........................26
Әдебиеттер
тізімі:.....................................................................
..............28
Кіріспе
Тақырыптың өзектілігі. Балаларды мектепке білім ... ... ... өте ... ... қазіргі таңдағы білім беру мен
оқытуды ұйымдастыру қазіргі өмір талаптарына ... ... ... жаңа түрлерін іздестіруге итермелейді. Осы
тұрғысында ... ... ... балаларды оқытуға дайындық және олардың
бейімделуі үлкен маңызға ие.
Осы мәселені шешу мектепке ... ... ... мен тәрбие
беруде мақсат пен принциппен ... ... ... оның шешімінен
кейінгі балаларды мектепте ... ... де ... ... ... дайындықтың негізгі мақсаты болып, мектептік
дезадаптацияның алдын-алу табылады.
Осы мақсатты сәтті жүзеге асыру үшін ... ... ... ... да
дайын емес те балалармен индивидуалды ... ... ... ... ... алдында мектеп жасына дейінгі балаларды мектепке
дайындауға, тәрбие-білім беру жұмысын жақсарту мәселесі тұр. Осы ... шешу үшін ... ... ... даму деңгейін анықтау,
уақытында ауытқушылықтарды анықтап, сол бойынша ... ... ... ... ... ... даму ... анықтау тәрбие және
оқыту жұмысын ұйымдастыру және де бала-бақша шартында ... ... ... болып келеді.
Әр-түрлі уақыттарда психологтар мектепке дайындық мәселесімен айналысты,
түрлі әдістемелер, диагностикалық бағдарламалар ... ... . ... ... ... ... диагностикасымен көбіне практикалық ... ... ... ... ... ... балалардың
әрбір сферада дамуын көрсетеді:
Біздің ойымызша балаларды мектепке жинауды 1 жыл, жарты жыл бұрын ... Бұл ... ... ... ... беруге қаншалықты дайын екендігін
анықтап, қажет болса коррекциялық жұмыс кешенін жүргізуге көмектеседі.
Біздің тестілеу мен ... ... ... ... ... ... ... уақытылы анықтап, коррекциялық бағдарламаны
нақты құруға көмектеседі.
Курстық жұмыстың негізі мақсаты: ... ... ... ... ... ... ... оның 1-ші сыныпта бейімделу
процесіне әсерін бақылайды.
Курстық ... ... ... ... ... ... ... және зерттеу
2) Балалардың бейімделуі мен психологиялық дайындығын диагностикалау үшін
әдістемелер талдау
3) Балаларды ... ... ... ... 1-ші ... әсерін зерттеу
4) Психологиялық зерттеу нәтижелерінің анализі
Болжам: Мектепте білім алуға ... ... ... ... 1-ші сыныпқа тезірек бейімделеді.
Зерттеу пәні: Мектеп жасына ... ... ... 1-ші ... ... ... объектісі: Мектеп жасына дейінгі балалар.
Курстық жұмыстың әдістемелік негізі болып Л.И.Божович, А.В.Запорожец,
Л.С.Выготский, Е.Е.Кравцованың және т.б ... ... ... ... ... ... ... қодануға болады:
- Талдау-аналитикалық
- Бақылау
- Тестілеу
- Анкета әдісі
- Математикалық өңдеу әдісі.
Зерттеу құрылымы: Зерттеу жұмысы 1 ... ... ... ... ... ... теориялық негізінің мазмұнын ашуға
бағытталған.
1-ші тарау.Балалардың 1 сыныпқа ... ... ... ... әсер ету ... ... шолу.
1.1 Мектепте білім беруге дайындық түсінігі.
Мектепте білім алуға психологиялық дайындық ... ... ... ... ... ... даму ... сәйкес
келеді. Баланың мектепте білім алуға психологиялық дайындығы –мектеп ... ... ... ... ... ... ... таңда өкінішке орай психологияда «дайындық» немесе « мектептік
өсу» ... ... ... ... жоқ. ... ... есею» түсінігін білімді, қажеттіліктерді,
үйренуді, ... және ... ... ... ... мінез-
қылықтық мінездемемен сәйкестендіріледі. [11;89-90]
Қазіргі шарттар бойынша мектепке дайындық мектептік білім ... ... ... ... ... ... Бұл ... психикалық
дамуын кезеңдерге бөлу мен жетекші іс-әрекет ... ... ... бойынша мектептік білім алуға дайындық
мәселесі, жетекші іс-әрекет түрлерінің ауысу мәселесі болып ... ... ... оқу әрекетіне ауысу [14;103-105] Осындай
шешім маңызды әрі актуалды болып келеді, ... оқу ... ... ... феноменін толықтай алмайды.
Бүгінгі күндері мектепте білім алуға дайындық бұл ... ... ... ... көп ... ... ... қалыптасқан.
Психологиялық дайындықтың негізгі компоненттері болып интеллектуалды,
тұлғалық,еріктік ... ... ... ... ... ... білімнің болуын
талап етеді. Балада жалпылай және бөлшектелген қабылдаудың, зерттеліп
жатырған материалды ... ... ... ойлаудың жалпылау формасы
мен логикалық операциялар негіздері, есте сақтау болу қажет. Мектепте білім
алуда интеллектуалды ... ... ... ... ... ... көмегімен заттар мен ... ... ... ... ... кейіптерді қолданып, оларды
элементарлы ойлау әрекеттерінің көмегімен ... ... ... ... ... ... ... ойлау формасы ауыса бастайды.
Сонымен қоса, ... ... ... ... ... ... ... алғашқы жүйелеуге бейім келеді.
Бұл жастағы балаларға құбылыстармен, әрекеттермен, заттармен байланыс
пен қатынас орнатып, қолдануы үшін ... қиын ... ... ... салу, құрастыру, ойын барысында оқу мен ... ... бала ... ... ... қана қоймай, жаңа нәтижелерге
қол жеткізіп, оларды түрлендіріп отырады.
Дамып отырған ... ... ... ... ... ... ... көмектеседі.
Танымдық процестердің, қызығушылықтың даму барысында балалардың
ойлауы қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... ... де асып өтеді. Бала ... ... ... ... ... ... етіп қояды, яғни ол
құбылыстарды бақылап, талдап, шешім шығарып, қызықтырған ... ... ... ... ... қоса, ес дамуында ... ... ... ... материалды еске сақтауға
бағытталған мақсат пайда болуы ... Ол еске ... ... үшін ... ... ... және ... байланыс
секілді тәсілдерді қолдана бастайды. Осылайша 6-7 ... ес ... ... мен еске ... өндірістік формаларының дамуымен байланысты
өзгерістерге тап болады [4; 95-102]
Интеллектуалды сфераның ерекшелігін ... ... ... ... зерттеуден бастауға болады. Механикалық есте ... ... үшін ... ... жинағы беріледі. Осы қатарды таңдаған
бала, есінде қалған сөздерді айтады.
Л. ... 6-7 ... ... тән механикалық есте сақтаудың
келесідей көрсеткішін келтіреді:алғашқыда бала 10 оқылған сөзден тек ... ... ... 3-4 ... соң 9-10 сөз ... ал 1 сғат уақыттан
кейін есінде қалған сөздің 2-ін ... ... ... ... ... байқалмайды, ерте немесе кеш оқығанда баланың есінде аз сөз
жатталады (мұны шаршау белгісі деп қарастыруға ... ... ... ... ... жалпы деңгейін, өз әрекетін
жоспарлау мен жалпылау түсініктерінің деңгейін анықтауға ... ... бала ... ... сақтауы тиіс, яғни әрбір сөз бен
сөз тіркесіне ... сөз ... ... сол ... ... ... түсіреді. Еске сақтау үшін мысалға: ... ... ... ... күн, көңілді ойын, аяз, ерке бала, жақсы ауа-райы, әлді ... ... ... ... 10-12 сөз ... Сөздерді естіп
оғансәйкесінше сурет салғаннан соң 1-1,5 ... ... бала ... ... қай ... қандай суретімен байланыстырғанын еске
түсіреді.[3;126-138]
Мектепте білім беруге интеллектуалды ... ... ... деп ... ... Дифференцияланған қабылдау
- Аналитикалық ойлау (үлгіні қайта жаңғырту қабілеті,негізгі белгілер
мен құбылыстардың арасында байланыс ... ... ... ... ... (фантазия ролінің әлсіреуі)
- Логикалық есте сақтау
- Білімге қызығушылық, қосымша күш салу арқылы білім алу процесі
- Есту ... ... ... ... және символдарды қолдану мен
түсінуге қабілеттілік
- Қол қозғалысы мен көру ... ... ... қатар, баланың мектепке психологиялық дайындығында маңызды
компонент болып тұлғалық дайындық табылады. ... ... ... ... ... яғни хұқықтар мен міндеттерден тұратын оқушының
мансабын қабылдаудан тұрады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... деген қатынастан көрінеді. Сонымен қатар,
дайындықтың бұл түріне мотивациялық ... ... ... бір деңгейі
де жатады. Мектептің сыртқы ... емес ... ... ... ... ... ... дамуын меңзейтін жаңа білім алуға қызыққан
бала ғана мектепке дайын болып ... ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын өзінің мінез-
құлқын, танымдық әрекетін басқара білу қажет. Осылайша бала ... ... ... ... Тұлғалық дайындық сонымен қоса, баланың
эмоционалдық сферасының даму деңгейін қажет етеді. ... де ... ... ... ... эмоцияналдық тұрақтылық қалыптасуы тиіс, яғни
соның арқасында ғана оқу әрекетінің жүруі мен ... ... ... оқуы ... жаңа ... өмірге, күрделі тапсырмаларға,
жауапты әрекеттерге талпынуы керек. Осы секілді тілектердің ... ... ... ... ... яғни ол ... ... дейінгі баланың ойынан
маңыздырақ болу қажет. Өзге балалардың да әсері маңызды,я ғни өзінен кіші
балалармен салыстырғанда жаңа жас ... ... және ... ... ... жаңа ... орынға құлшынысы оның ... ... ... ... ... ішкі позицияны
баланың тұлғалығын толықтай сипаттайтын орталық тұлғалық позициялау ретінде
қарастырады. Сол позиция ... ... ... оның ... ... ... оның адам ретінде қоғамдық орында ... ... бар, ... ... ... ... ... ересек
өмірге адекватты жол болып көрінеді. [6; 49-68]
Баланың санасында мектеп ... ... өмір ... болып
есептелгеннен бастап, оңың ішкі позициясы жаңа тұрғыдан қарастырылып,
оқушының ішкі ... ... және де бұл ... ... жаңа ... мектеп жасына өткендігін аңғартады.
Оқушының ішкі позициясын мектеппен байланысты баланың қажеттіліктері
мен талпынысы ретінде анықтауға ... яғни ... ... ... ... ... көрінуі тиіс(мектепке барғым келеді)
Оқушының бойындағы ішкі позиция баланың ойыннан бас тартып, көбірек
көңілін оқу әрекетіне ... ... ... ... ... ... ... Баланың мектепке осындай жағымды бағытталғандығы оның оқу,
білім беру, шынайылығына кірісу, яғни мектептік талаптарды ... ... ... ... ... балаға оқу процесіне қатынасынан өзге, мұғалімге,
құрдастарына, өзіне деген өатынасы да ... ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасында тұлғалық жағдайдан тыс
сөйлесу қалыптасу қажет. ... үлгі ... ... алар жан ... ... ... ... жеңілдейді, яғни бала сабақ үстінде өзге
тақырыптарға алаңдамай, тек ... ... ... сұрақ қойып, оған қол
көтеру арқылы жауап береді. Білім берудің пәндік-сыныптық жүйесі тек қана
оқушы мен ... ... ... қана ... сонымен қатар, өзге
балалармен де қарым-қатынасын қалыптастырады. Құрдастармен қарым-қатынастың
жаңа түрі алғашқы сыныптан-ақ қалыптасады.[25;213-215]
Мектепке тұлғаның дайындық ... ... ... ... ... қарым-
қатынасын да қосады. Өнімді оқу әрекеті баланың өзінің мүмкіндіктеріне,
жұмыс нәтижесіне, мінез-құлығына адекватты қарым-қатынасын ... ... ... ... бір даму ... ... тұлғалық дайындығы әдетте топтағы мінез-қылығымен,
психологпен әңгіме барысында байқалады. ... ... ... өңделген әңгімелесу жоспары.(Н.Н.Гуткина әдістемесі) және ерекше
эксперименталды әдістер бар[9;111-118]
Мысалы: балада ... ... ойын ... ... ... немесе ойыншықтармен ойнаудан көруге болады. Бала 1 минут ... ... ... соң, оған ... ... ... алайда
ең қызық жерінен оқуды тоқтатады. Осы кезде психолог ... ... ... тыңдайсын ба? әлде ойыншықтармен ойнайсын ба? Деген сұрақтар қояды.
Мектепке ... ... ... ... ... басым болып,
ертегіні соңына дейін оқуды сұрайды. Білім алуға мотивациялық дайын емес,
танымдық қажеттілігі ... ... ... таңдайды.[34;32-35]
Баланың мектепке тұлғалық дайындығын ... ... ... даму ... біліп алған жөн. Баланың мінез-құлық ықтиярлығы
мұғалімнің үлгімен жұмыс жасауында нақты ережелер талаптарын ... ... ... ... балалар туындаған қиындықтарды шешіп,
мақсаты үшін әрекеттерін жүйелей алады. Бұл ... ... ... ... ... ... ішкі және ... әрекеттерін басқаратындығын, мінез-құлық
танымдық процестермен билейтіндігін ... ... ... ... ... ... ... ерік
қалыптасады. Әрине мектепке дейінгі жастағы балалардың ерігінің өзіндік
спецификасы бар: олар ... ... мен ... ... ... ерік әрекетінің негізгі элементтері қалыптаса бастайды: бала мақсат
қоя біледі, шешім қабылдайды, жоспар ... оны ... ... ... салады, әрекет нәтижелерін бағалай алады. ... ... осы ... әлі ... ... ... ... саналы әрі тұрақты емес, мақсатты соңына ... ... ... оның ... ... байланысты. 6 жасқа
таман бала өзінің ... ... ... ... ... ... тек қана сезім түрткілері емес, ой мен
моральдық сезім де жатады; әрекеттердің өзі осыдан белгілі бір мағына ... ... ... ... зерттеушілер мектепке дейігі кезеңде
мақсат ойын мотивациясында және командалық ойында қол жеткізіледі дейді.
6 жаста айтарлықтай ... ... ... ... өзгереді. Егер 3
жаста бала заттармен әрекеттің нәтижесі мен тәсілін ... 6-7 ... өзі ... ... ... ... болып табылады.
Я.З.Неверогиев атап көрсеткендей, «өзіндік ... ... ... білу ... ... ... аудару баланың мектепке психологиялық
дайындығын, хат ... ... ... ... ... ... секілді
түрткілердің қиын формаларын меңгергендігін айқындайды »
Л.С.Выготский ерікті әлеуметтік деп есептеп баланың ерік ... ... ... ... ... деп ... Еріктің
әлеуметтік негізінде басты роль ... ... ... ... ... ... ... өзіндік
процеспен игеру стадиясы деп қарастырады. Алдымен ересектер сөз арқылы
баланың мінез-құлқын ... ... бала ... ... талдай
отыра, сөз арқылы өзінің мінез-құлқын реттеп, еріктің дамуына маңызды қадам
жасайды. Мектеп жасындағы балаларда сөз тек ... ... ... ... ... құралы да болып табылады.
Л.С.Выготский мен С.Л.Рубинштейн бұл ... ... ... мектепке
дейінгі кезеңдегі баланың произволды мінез-құлық дамуына дайындалады деп
есептеген.[20;79-86]
Қазіргі ғылыми зерттеуде ерік әрекеті ... ... ... ... ... қадам деп шешім қабылдау мен мақсат ... ... оның ... ... ... ... ... маңызды болып, әлеуметтік, моральдық талаптардың белгілі ьір
моральды түрткі мен ... ... ... ... ... ... сұрақтарының бірі болып, адам өмірінің түрлі
кезеңдерде қабілетті келетін ерік ... ... ... қатар, мектеп жасына дейінгі баланың ерігін ... және ... ... де сұрақ болып тұр.
Мектепке дейінгі жаста ерік сферасы ... ол ... жеңе ... ... ... еріктің дамуы мінез-құлық мотивінің өзгеруімен тығыз
байланысты. ... ... ... болуы, балаға маңызды болып
табылатын түрткі топтарын басты етіп қоюы қоршаған ортаға ... ... ... ... ... ... алға ... мақсатына жетеді. Ол
бірте келе өзінің әрекеттерін түрткіге бағындыра ... ... ... ... ... ... ... кезеңге тән мақсаты бағытталу
деңгейі пайда болады. Дегенмен, ... ... ... ерік ... ... оларды қолдану сферасы мен баланың мінез-құлық орны
шектеулі.[15;129-134]
Ықтиярлы мінез-құлық ерекшелігі баланы тек қана ... ... ... ғана ... ... ... ... әдістемелердің көмегімен
бақылауға болады.
Мұнда Керн-Йерсактың кең тараған, бағытталған тестіде жеткілікті,
яғни ер ... дене ... есте ... ... салу және тағы 2 ... Бұл ... үлгі бойынша (берәлген геометриялық фигура секілді,
нүктелеріне дейін сәйкес етіп салу) және ереже бойынша (бірдей ... ... ... болмайды, яғни шеңберді ... ... ... Бала ... ... берілген фигураны
салып, ережеге бағытталып,елемеуі мүмкін. Осылайша, әдістеме баланың қиын
талаптар жүйесіне бағытталу деңгейін анықтайды. ... ... ... ... ... ... ... бағытталған әрекетке ықтиярлықтың дамуы
баланың мектепке дайындығын ... ... ... ... ... ... ... болады:
мектепке дайындық – интеллектуалды, тұлғалық, еріктік дайындықты қосатын,
кешенді құбылыс. Бала ... оқуы ... ... ... сай болуы керек.
1.2 Мектепке түсуші балаға жалпы психологиялық мінездеме
Ерте мектепке дейінгі жас интенсивті психикалық дамудың ... ... Дәл осы ... психофизиологиялық функциялардан бастап, жаңа қиын
тұлғалық қалыптасуға дейін, барлық сферада ... ... ... ... ... түрлерінің табалдырығы
төмендейді. Қабылдаудың ... ... Ерте ... жаста қабылдау дамуында маңызды рольді ... ... ... кезеңге өту болып табылады. 6 жаста қоғамдық объектке қабылдаудың
нақты таңдаулығы дамиды.
Аса зейін бөлу күйі ішкі ... ... оған ... ... ... және де осы дамуды қамтамасыз ететін ішкі әсер
ерекшеліктері жасқа ... ... ... ... ... ... зерттеулерден байқауға ... онда ... ... оның ... ... әңгіме тыңдауы қажет. Балалар
саналы түрде зейінін басқарып, бағыттап және нақты бір ... ... ... Осы ... үшін ерте ... дейінгі жастағы бала ересектерден
алған нақты әдісін қолданады. ... 6-7 ... ... осы зейіннің,
ырықты зейіннің мүмкіндіктері өте жоғары.
Бұл жерде ... ... ... ... ... ... маңызы зор. Сөйлеу алдын-ала берілген тапсырмаға маңызды пәндерді
бөліп, орын алар ... еске ... ... ... ... ... ... болып, ырықсыз зейін табылады. Тіптен, ерте мектеп
жасына дейінгі балаларға зейінін бір нәрсеге бөлу қиынға соғады. Ал ... ойын ... ... ... болуы мүмкін.
Осыған ұқсас жас заңдылықтары ес процесінің дамуында да ... ... ... ... ес ырықсыз. Бала өзінің қызыққан нәрсесін ғана
есінде сақтайды. Осылайша, жатталған материалдың көлемі ... ... ... ... ... Кіші және орта мектепке
дейінгі жаспен 6-7 жасар балаларды ... ... да ... ... ролі төмендеп, есте сақтау тұрақтылығы күшейді. «ерте
мектепке дейінгі жаста бала ... ... көп ... ... қайта жаңғырта
алады»[10;112-121]
Ерте мектепке дейінгі жастың маңызды табыстарының бірі ... ... ... ... ... Бұл есте ... ... формаларын 4-5
жасар балалардан байқауға болады, алайда ол 6-7 жаста ғана толықтай ... ... ойын ... яғни ... есте ... мен ... ... қабілеті табысқа жетудің бір шарты болады. Бұл жастың маңызды
ерекшелігі болып, 6-7 ... ... ... да бір ... есте сақтау
мақсаты тұруы мүмкін, яғни бала есте ... үшін ... ... ... байланыстыру секілді түрлі әдістерді қолданады.[35;293-296]
Осылайша, 6-7 жасқа дейін ес ... ... ... тап ... алып ... әрекетке тікелей байланысы жоқ ырықсыз ес, ... осы ... ол ... ... келеді.
Ырықты және ырықсыз естің осындай қатынасы қиял ... ... Оның ... ... ... ... зор. Оның ... шарты
болып, орын алмастыру заттары мен орын алмастыру әрекеттерінің бар болуы
табылады. Ерте мектепке дейінгі жаста орын ... ... ... ... қиялдағы заттармен әрекетке ауысады. Қиялдың қалыптасуы баланың
сөйлеуінің дамуына тәуелді. «осы ... қиял ... ... ... ету ... ... оны меңгеруге көмектесіп, ой мен бірге
шынайыны тану ... ... ... ... ... ... қабылдауы жоғарғы деңгейге жетеді. Осы
жастағы балаларға кеңістіктік жағдайларға анализ ... ... ... ең ... ... балалардың анализ жасау әрекеті тек
кеңістіктегі денелерді емес, олардың өзара орналасуына да ... ... ... ой ... ... ... бұл ... қалыптасуы ырықты деңгейді қабылдауды талдау ... ... ... жаңа ой ... ... ... 6 жасқа
таман жоғалады. Жаңа ой әрекеттерінің қалыптасуы бала даму және оқу ... ... ... бір ... ... Мектепке дейінгі
жас кейіптік ойлау формаларының дамуына ... ... ... жас ... дағды мен үйренудің дамуы жүреді. Ол баланың ішкі
ортаны танып, заттардың ... ... және ... ... мақсатында
әсер етуге мүмкіндік береді. Ақыл-ой дамуының осы деңгейі яғни, көрнекі -
әрекеттік ойлау дайындық болып келеді.
Ол қоршаған орта ... ... ... ... мен ... ... ... Көрнекі-әрекеттік ойлау процесі барысында
ойлаудың күрделі формасы көрнекі-образдық ойлау ... ... ... жағдайда баланың практикалық әрекеттерді қолданбай, қабылдау
деңгейінде шешуінен көруге болады. Мектепке дейінгі ... ... ... ... жоғарғы формасы көрнекі-схемалық ойлау басым
болады. Баланың бұл ... ... ... ... шешуде схемалық кескіндерді қолдана білу мүмкіндіктерінен
байқаймыз.
«Көрнекі-схематикалық ... ... ... ... ... ... ... бұл формасы заттар мен орын алмастырудың
шынайы әрекеттеріне сүйенетін образдық болып қала ... ... ... ... ... ... ... ойлаудың қалыптасуына негіз ... ... бала 6-7 ... ... ... ... логикалық ойлауды
қолданады. Жоғарғы мектепке дейінгі жасты ... ... ... деп ... болады.
Жоғары мектепке дейінгі жасқа ... ... ... тәжірибесін
жинау, қабылдау, ес, қиял, ойлау процестерінің ... ... даму ... ... ... сенімділігін тудырады. Бұл баланың алдына түрлі әрі
қиын мақсаттар қойып, оны ... ... ... ... 6-7 ... бала
күрделі (тіптен қиялдағы) мақсатқа тырысып, ұзақ уақыт бойы күшті еріктік
қобалжу ... ... ... ... ... орынды еліктеу алады, алайда ол
ырықты түрде басқарылады. Сонымен қоса, ересектің бұйрығы да ... ... ... ... ... Жоғарғы мектепке дейінгі жаста алдын-ала
бағыт жасау маңызды. [2;158-163]
Ойын ... ... ... ... ... ... ол мінез-құлық ерік әрекетінің қалыптастырады.
Бұл жаста баланың мотивациялық сферасында да ... ... ... ... ... ... мінез-құлқы жалпы бағыт беретін
түрткілер жүйесі қалыптасады. Осы кезеңде маңызды түрткіні қабылдау баланың
ситуацияға байланысты ... ... ... назар аудармай алдына
қойған мақсатқа ұмтылуы негіз болады.
Осы жаста танымдық мотивация да ... ... ... ... жаңа ... алуға құлшынысы жоғарылайды. Қоршаған адамдармен
жақсы қарым-қатынас құру мотивациясы да ... ... ... ... ... баланың кішкентай кезінде де ересектердің құптауын алу
құралы болады. Алайда бұл жоғарғы мектепке ... ... ... болып, оны
анықтаушы мотив жалпы иерархияға «кірістірілген» болып келеді.
Бұл процестерде маңызды орынды ... ... ... ... ... ... ойын ... мен норманы ұстанушы деп бала ересекті есептейді, алайда кейбір
жағдайларда бұл ... ... өзі ... ... ... ... сақтауда оның белсенділігі жоғалады. [11;89-90]
Жоғарғы мектепке дейінгі жастағы бала ... ... ... көңіл аударып, ересектердің берген бағасын
Е.В,Субботскийдің айтуы бойынша мінез-құлықты интериоризациялау ... ... бұл ... ... ... ... кезде де уайыдайды. 6 жасар
балалар өздерінің мінез-құлықтарының ерекшкліктерін түсініп, ал ... ... ... ... ... ... қоршаған адамдар мен
өзін бағалау үшін қолданады.[22; 56-64]
Өзіндік баға берудің ... ... өзге ... салыстыра білу
қабілеті табылады. 6 жастарға дифференцияланбаған өзін-өзі аса жоғары
бағалау тән, 7 ... ... ол ... аз ғана ... ... өзін салыстыра ... ... ... бағалау шектелуі тиіс. Кері жағдайда олар өз-өзін
төмен бағалап, күшіне сенімсіздік, ... ... ... ... ... ... ... дамуын жалпылай отыра, бұл жастағы
балалар ақыл деңгейінің жоғарылығымен, жалпылай ойлауымен, еске сақтау
қабілетінің маңыздылығымен ерекшеліктерін ескерген жөн.
Осы кезеңде белгілі мөлшерде дағды мен ... ... ... ... ... ... ... түрі дамид, осы процестерге сүйене
отыра баланы тыңдауға, еске сақтауға, анализ жасауға ... ... ... ... бала өзінің әрекетін құрдастарымен, топтық
ойын немесе өнімді әрекеттердің өатысушыларымен талқылап, қоғамда
қалыптасқан тәртіпке сай ретке келтіре алады.
Оның өзіндік мінез-құлық ішкі ... ... ... мен ... ... ... мен өзінің әрекеттеріне
баға беру қабілетіне байланысты. [16;215-217]
1.3. Балалардың мектепке бейімделу проблемасы.
Мектептік білім беруге психологиялық дайындық проблемасы өте актуалды.
Оның негізін ... ... ... ... жолы ... бала-
бақшада тәрбие беру мен білім беру мақсатын анықтауға, ... ... беру мен ... ... ... ... М.Р.Битянова, Е.Е.Кравцова, М.И.Безруких) мен
психологтар баланың мектепке дайын екендігін 1-ші сыныпта тез ... ... ... баланың өмірінде ерекше әрі қиын ... ... жаңа ... ... ... жаңа ... ... ортасы өзгереді, яғни сыныптастар, мұғалім, мектеп бала осы
аталғандарға қосылады. Өмір салты өзгереді[17;29-31]
Әлеуметтік-психологиялық ... ... ... жүретін
физиологиялық бейімделуден белсенді үйрену процесімен ерекшеленеді. Шын
мәнісінде, біз ... ... ... ... ... ... еш ... кейін көзіміз бейімделіп, заттарды айыра бастаймыз және бұл
құбылыс мақсатты бағытталған әрекетсіз-ақ жүреді. ... ... ... да өзгеше, бейімделу үшін арнайы әрекеттер жасаймыз.
Үйренісу қажет орта бұл ... ... ... яғни тек қана ... әсер ... ... әлеуметтік психологиялық жағдайдың өзгеруіне
әрекет жасайды. Сол себептен тек қана бала жаңа ... ... ... ... қатар мұғалім де жаңа тәрбиеленушілерге
бейімделеді.
Баланың мектептегі алғашқы күндері жаңа жағдайға бейімделудің әлеуметтік-
психологиялық ... ... ... ... ... ... дерлік жаңа жағдайға үйренісе
алмайды. Г.М.Чуткинаның зерттеулерінде баланың мектепке бейімделуінің 3
деңгейі ... ... ... ... 1-ші ... ... ... қабылдайды; қойылған талаптарды түсінеді; оқу материалын
жеңіл меңгеріп, қиын тапсырмаларды шешеді, ... ... ... ... ... тапсырмаларды сырттай бақылаусыз-ақ орындайды,
өзбетіндік жұмысқа үлкен қызығушылық танытады, сабаққа дайындалады, ... ... орта ... 1-ші ... оқушысы мектепті жақсы
қабылдайды. Оқу ... егер ... ... ... берсе жақсы
түсінеді. Оқу бағдарламасының ... ... ... өз ... ... Тапсырмаларды ересектердің
тапсырыстарын, берілгенді шешуде ұқыпты, бірақ ... ... ... қызықты нәрсеге ғана аса назар бөледі, сабаққа дайындалып, үй
тапсырмасын әрдайым ... ... ... қалауымен жасайды.
Көптеген сыныптастарымен дос.
Бейімделудің төменгі деңгейі 1-ші сынып ... ... ... ... ... ... ... шағым жиі болады, көңілсіз
болып, тәртіп бұзушылық жиі байқалады, мұғалімдердің түсіндірген материалын
фрагментарлы, оқулықпен өзіндік ... ... ... ... орындауда қызығушылық танытпайды, сабаққа ... ... үй ... орындау барысында бақылауды қажет етеді,
үзілістерде жұмысқа қабілеттілігін ұзақ сақтайды. ... үлгі ... ... ... ... ... ... қажет
етеді. Қоғамдық жұмыстарды қызығушылықсыз, пассивті ... ... ... ғана ... ... ... болмайды, сыныптастарының
есімін барлығын бірдей дерлік есінде сақтамайды.[27;215-224]
Баланың мектепке ... ... ... ... ... роль атқарады?
Куә болғандай,жағымды факторлардың қатарында - өздерінің жағдайын адекватты
бағалау, ... ... ... беру, онда конфликттің болмауы, баланың
мектепке дайындығы, құрдастарының арасында мәртебесінің болуы ... ... ... ... ... ... факторлары
төмендегідей тізбекте болатындығын көрсетті: жанұядағы ... ... ... ... ... ... болмау, ересектермен қарым-
қатынасының дұрыс бомауы, топта ... ... ... бағалау,
анасының білімінің төмен деңгейі, отбасындағы конфликт, дайындық класындағы
мұғалімдердің балаға деген ... ... ... емес ... ... ... ... рольді бала бақша тәрбиешісі
мен 6 жастағы балалармен ... ... ... ... жұмыс жасау
әдістері, қарым-қатынас құруы алады. өйткені бейімделу ... ... ... ... стилінің тез өзгеруі қиыныдықтар туғызады.
Мектеп мұғалімдерінде балаға қаншалықты жағымды ... ... олар ... әсер ... ... ... ... қолданады.
Педагогикалық әсер етудің бұл ... бала ... ... ... деп қарап, баланың бойында ... ... ... ... жасауды төмендетіп, сенімсіздік тудырады.
6 жасар балалармен жұмыс жоғарғы деңгейде болуы үшін мұғалімдер әсер
ету ... ... ... ... ... араласпауы
қажет.[18;226-229]
Балалар мектеп шарттарына жақсы бейімделу үшін мұғалім ... ... ... ... ... 1-ші сынып оқушыларымен жұмыс жасайтын
мұғалімдердің арасында семинар, конференция жүргізу
2) ... ... ... ... жүргізілетін жұмыстармен
танысу қажет (соның ішінде ойын, оқу, ... ... ... еңбек әрекеттерін
бақылау) және әріптестерімен талқылап, тәжірибе алмасу. Тәрбиешінің әрбір
балаға және топқа әлеуметтік ... ... ... оны ... беру де бұл істе ... жолдардың бірі болып табылады.
3) Бала-бақша мен мектеп арасындағы ... ... ... мен ... арасында да жүргізуге болады, яғни
біріге ... ... ... ... ... түрлі мерекелік
шаралар,цирк, қыс мезгілімен қоштасу т.б секілді. Сонымен қатар мектеп
туралы фильмдер қарау, оқушылармен ... ... ... ... 6 ... ... ... олардың жеке
тұлғасы туралы психологиялық ... ... ... ... ... өзге де тәсілдерін табады деген сенімдеміз.
Осылайша, жоғарғы мектеп жасындағы балаларды мектепке дайындауда келесідей
жайттарды еске ... ... ... психологиялық дайындықты қалыптастыру, өнімді ... ... ... білуден тұрады
- 6 жасар балаларды оқытуда эффективтілікке қол жеткізу үшін білімге
жағымды эмоционалды ... ... ... ... ... ... жұмыс кезінде бала-бақша әдістерін
мектепте қолданар әдістермен алмастыра отыра жүргізу
- 1-ші сыныпта педагогикалық жұмысқа ... ... ғана ... ... стилін де жүйелеу қажет
- Бірігіп жұмыс жасаудың үлкен тәрбиелік мүмкіндіктерін қолдану
- Жетекші іс-әрекеттердің ... ... ... ... ... ... ... барысында баланың ... ... ... ... жылдамдығын,
интеллектуалды әрекетке ... ... мен ... ... ... ... және ... аспектілерде дайын емес бала мектепке бейімделуде
қиындықтар көріп, дезадаптациялануы мүмкін.
Мектептік дезадаптация түсінгі деп « баланың әлеуметтік ... ... ... ... ... беру талаптарына сай
келмеуін айтамыз, оларды ... ... ... ... ... ... ... мүмкін емес болады ... ... ... ... ... осы және өзге ... алып келеді.
Интеллектуалды ауытқушылықтар – оқу әрекетін ... ... ... ... ... нейродинамиканың ерекшеліктері
(гипердинамикалық ... ... ... ... ... тұрақсыздығы) мінез-құлыққа әсер етіп, оқу әрекетінде де,
қарым-қатынаста да қиындықтар туғызады. ... ... « ... » түсінігін 2-ге бөліп, қарастыруға болады: оқу әрекетіне дайын
болу (әлеуметтік психологиялық дезадаптация профилактика) және ... ( ... ... профилактикасы).
Мектепке әлеуметтік- психологиялық дайындық мәселесі қаншалықты
маңызды және ол бастауыш мектептерде ... ме? ... ... зерттеулері әлеуметтік-психологиялық
дезадаптация феномені бастауыш мектеп оқушыларында байқалып, 37 ℅ ... ... ... дәлелдеді.
Дезадаптация деңгейі әр-түрлі мәселеліктен конфликт пен әлеуметтік-мәдени
төмендеуге дейін. Дезадаптацияның да байқалуы ... – олар ... ... ... ... айқындалуы мүмкін: социометрикалық
мәртебесі бойынша, сенімсіз немесе агрессивті мінез-құлық бойынша, сонымен
қатар ... ... да ... ... ... мен
қастық.
6-7 жасар баланың әлеуметтік-психологиялық ... және ... ... мақсатында И.И.Агофонова « Мен және
Біз» бағдарламасын құрды. Берілген ... ... ... ... ... ... сәйкесіннше шарттарда жүргізді
(топтарға бөлу арқылы). Бағдарламаның негізгі мақсаты келесі тапсырмалармен
негізделеді:
- жағымды Мен-концепциясының ... өзге ... ... ... қалыптастыру
- табысқа жету мотивациясының қалыптасуы
- ... және ... ... ... ... ... ... іс-әрекетте де және де арнайы
тренинг ... да ... ... ... 15 ... тұрып, 25-
29 жұмысқа арналған.
Мектептерде баланың білім алуға арнайы дайындығы үшін және қандай да
бір мектеп аспектісіне ... ... ... ... ... жасау үшін мектептік есеюдің ерте диагностикасын жүргізеді.
Мектептік білім алуға психологиялық дайындығын анықтап отыра, практикалық
психолог ... ... ... ... анық ... ... дайындық диагностикасын жүргізуде, келесі мақсаттарды бөліп
көрсетуге болады:
- ... ... даму ... ... беру ... жұмыс жасау үшін түсіне білу
- метепке дайын емес ... ... ... ... ... үшін түрлі шаралар жүргізу
болашақ 1-ші сынып оқушыларын « жуық арада даму зонасы» бойынша ... бұл ... ... ... тән ... режимде дамуына көмектеседі.
- мектепте білім алуға дайын емес балаларды 1 жылдық дайындыққа қалдыру,
яғни бұл тек 6 жасар балаларға ғана ... ... ... ... ... ... мектептік
білім алуға дайындығын арнайы топтар мен даму топтарын құруға болады.
Сонымен қатар, ... ... ... даму және ... ... ... ... мектепке бейімделу кезеңінде де жүргізілуі мүмкін.
Мысалы: Г.А.Цукерманның « мектеп өміріне кіріспе » ... ... ... ... күндері өткізіледі.
Бұл курс мектеп табалдырығында мектепке дейінгі бала мен ... шақ ... ... « ... ... ... құруға көмектеседі.
Бұл өзіндік жаңа жасқа, ересектермен ,құрдастарымен, өз-өзімен жаңа қарым-
қатынас жүйесінің онкүндік инициациясы.
Кіріспе баланың ... ... тән ... ... ... ... манерасы бойынша « кіріспе » жаңа ... ... ... ... ... Алайда балалар жұмыс жасайтын материал – мектепке
дейінгі ... ... ... ... ... ... есте сақтауға, назар аударуға дидактикалық ойындар.
Бұл мәні бойынша дамып жатырған тапсырмаларды ... ... ... ... да ... ... ... деп ескертеді
Г.А.Цукерман Балалардың тапсырмалары ... ... ... ... ... пікір алмасуға, бір-бірін және өздерін «
нағыз оқушылар ... » ... және ... ... ... А.И.Санько және Ю.Кафеевамен ойлап
табылған «мектеп ... ... атты ... ... оқушыларына арналған
бейімделу сабақтарының тағы да бір бағдарламасы бар. Бұл курс ... ... ... көмегін тигізеді, орнатылған тәртіпті орындауда
ішкі орындауда ішкі қажеттіліктерді қалыптастырады. [28; 95-99]
Курста ... ... ... ... ... ... ... ерекше орын алады.
Сабақтар бірінші сынып оқушыларының ... ... ... ... ... ... климат құруға септігін тигізеді.
Курс қарым-қатынастың жанама түріндегі ойын сабақтарын қарастырады. ... ... ... ... ... ... оқу ... жүргізеді. Ол жаңа оқушылар жайында ақпарат жинайды.
Қорытынды.
Соңғы кездері әдебиетте мектептік білім алуға ... емес және ... ... ... ... бар ... ерекшелеу
жайындағы сұраққа көп көңіл бөлінуде және де бұл ... әлі ... ... қабылданып жатырған бала физиологиялық және әлеуметтік
жағынан жетілген болуы ... ... ... ... алуының сәттілігі,
сонымен қатар оның психологиялық жетілуіне байланысты. Білім ... ...... ... Ол жеке ... ... ... барлық негізгі элементтері: интеллектуалды,
тұлғалық, еріктік ... ... тиіс ... бір ... ... дайындықтың аталып өткен барлық құраушылары баланың дамуы
үшін ... ... ... ... ... дұрыс
қалыптаспауы дамудың ... ... ... ... және мектепке
бейімделуде ... ... оқу және ... Мектептік білім алуға дайындық немесе дайын еместік критерийлері
баланың психологиялық жасымен байланысты, ол ... ... ... ... ... жетілу шкаласы бойынша есептелінеді.
Сондықтан баланы мектепте оқіға дайындау үшін бала-бақшадағы ... ... ... ... ... бейімделу кезеңінде
түзеткіш-дамытқыш сабақтар жүргізілуі қажет.
Зерттеулердің көбі ... ... ... ... ... оқыту жағдайларына сай болу ... ... ... ... ... дайындық бір жағынан ағзаның және психикагың
дамуының генетикалық даму бағдарламаларымен, ал ... ...... ... ... жеке ... білімі мен біліктілігімен
анықталады.
Біздің жұмысымызда алға қойған мақсатымыз – ... ... 1-ші ... бейімделуі процесіне ықпалын бақылау. Зерттеудің
бірінші кезеңінде біз ... ... ... ... ... қарастырдық.
Екінші кезеңде біз балалардың бірінші ... ... ... нәтижелері баланың бірінші сыныпта бейімделуінің сәтті өтуі
көбіне оның мектепте білім алуға психологиялық ... ... Біз ... ... ... ... ... сыныпта
жақсы бейімделгенін анықтадық, олар мұғалімге, ұжымға тез ... жаңа ... ... ... үлгерімі жақсы, ұжымдық істерге
белсене қатысады.
Мектепке шартты түрде дайын болған балаларда жақсы бейімделген, ... ... ... үйреніп кетуі үшін көбірек ... ... ... Бұл
балаларда оқу бағдарламаларын меңгеруде қиыншылықтар туған.
Мектепке қабылданар алдында шартты түрде дайын ... ... ... ... ... ... ... білім алуға жоғарғы деңгейдегі психологиялық
дайындығы бар ... ... ... ... жақсырақ және тезірек
бейімделеді дене тұжырымдамамызды дәлелдейді.
Осылайша, балалардың мектепте білім ... ... ...
бұл тек ғылыми ғана емес, сонымен қатар бірінші кезекте әлі өзінің ... ... ала ... ... өте өмірлік және маңызды
тапсырма. Ал оның ... көп ... ... ... ... балалар
тағдыры, олардың қазіргі жағдайы мен болашағы.
Әдебиеттер тізімі
1. Агофонов И.Н Психологическая готовность к ... в ... ... М., 1999, 251-264 ... ... Е. Размышления перед школой. М., 158-163б.
3. Бура Р.С. Психология детей в ... М., 1987, ... ... А.Л ... ... ... ... к обучению в школе.
М., 1970, 95-102 б.
5. Выготский Л.С. ... ... в ... ... М., 1984, том 4 367-
386 б.
6. Возрастная и ... ... / Под ред. А.В. ... 49-68б.
7. Возрастная и педагогическая психология/ Под ред. М.В. ... и ... ... Гуткина Н.И. Психологическая готовность к школе. М., 1997, 45-61б.
9. Гуткина Н.И Диагностическая программа по определению психологической
готовности ... 6-7 лет к ... ... М., ... ... О.М. ... Т.В ... развитие дошкольников. М.,
1984, 112-121 б.
11. Запорожец А.В Подготовка детей к школе. М., 1980, ... ... В.К. ... ... ... у ... Киев, 1971,
161-187 б.
13. Кравцов Г.Г., Кравцова Е.Е Шестилетний ребенок: ... к ... М., 1987, ... ... Е.Е ... ... готовности детей к обучению в
школе. М., 1991, ... ... И.Ю. ... ... М., 1991, ... ... А., ... А., Заушинская А. Подготовка детей к обучению
в школе. М., 1989, ... ... М.И., ... А.И. ... самосознания у
дошкольников. – ... 1983, ... ... А.А ... о ... младшего школьника. М., 1977,
226-229б.
19. ... В.С ... А.А ... ... – М., 2000, 74-79 ... ... В.С Психология детства и отрочества. М., 1998, 79-86 б.
21. Мухина В.С Что такое готовность к учению. М., 1987, 248-252 ... ... Р.С ... М., 2005, 56-64 ... Особенности психологического развития детей 6-7 летнего возраста. Под
ред. Д.Б.Эльконина, А.Л. Венгера. М., 1988, ... ... Н.Н и др. ... ... ... и ... – М., 1985, ... Психологическая служба: детский сад, школа, ВУЗ. Под ред. И.Б.Котовой,
Е.И.Рогова.- Ростов н/Д, 1991, 213-215 б.
26. ... Е.Н ... ... ... ... М., 2002, Том 1.
36-54 б.
27. Развитие социальных эмоций у детей дошкольного возраста. Под ... ... – М., 1986, ... ... А.К ... Ю.Ж ... в школьную жизнь. М., 1999, 95-99б.
29. Сидоренко Е.В методы математической обработки в психологии. Санкт-
Петербург, 2001, ... ... Ф.А ... ... к ... в д/с. М., 1992, 39-44б.
31. Субботский Е.В ... ... мир. М. 1991, 156-165 ... ... У. Формирование общей способности к учению 6-летних детей. М.,
1989, 283-286б.
33. ... В.А ... ... детского развития: методы
исследования . М., 1992, 96-114б.
34. Эльконин Д.Б Психология игры. М., 1999, 32-35б.
35. ... Д.Б ... ... М., 1960, 293-296б.

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 18 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бес-алты жастағы балалардың мекетепке психологиялық дайындық мәселелері25 бет
Мектепке психологиялық даярлық5 бет
Баланың мектепке психологиялық дайындығын айқындау42 бет
Дистанциялық оқу12 бет
Кіші мектеп жасындағы балаларды психодиагностикалау ерекшеліктері90 бет
Қазақ тілінен конференция сабақ үлгісі44 бет
Бастауыш мектеп оқушысының мектепке даярлығы12 бет
Психолог-педагог ғалымдардың балаларды мектепке дайындау туралы көзқарастары8 бет
Сауат ашу барысында оқу мен жазу процесінің психофизиологиялық ерекшеліктері20 бет
"ҰБТ психологиялық дайындық" (Жасөспірімдердің суйцидімен күресу,мазасызданудан қалай айырылуға болады?)8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь