«Бала мазасыздығына ата-анамен бала қарым-қатынасының әсері»

Мазмұны


Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3
1. Ата.ана қатынасының жүйесінде балаларда мазасыздықтың
дамуы мен оны жеңудің теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...5

1.1 «Ата.аналық қатынастар» түсінігі, түрлері, критрерийлері ... ... ... ... ... . 5
1.2 Жоғарғы мектепке дейінге жастағы балаларда мазасыздықтың
байқалуына ата.ана қатынасының әсері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.3 Ата.аналық қатынастар жүйесінде балалардағы мазасыздықты коррекциялаудағы бағыттар ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 14


Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 25

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..27
        
        «Бала мазасыздығына ата-анамен бала
қарым-қатынасының әсері»
Мазмұны
Кіріспе
............................................................................
...................................... 3
1. Ата-ана қатынасының жүйесінде балаларда мазасыздықтың
дамуы мен оны ... ... ... ... қатынастар» түсінігі, түрлері, ... ... ... ... ... ... балаларда мазасыздықтың
байқалуына ... ... ... Ата-аналық қатынастар жүйесінде ... ... ... 14
Қорытынды
............................................................................
............................. 25
Пайдаланылған ... ... ... ... ... әлеуметтік-
экономикалық, экологиялық, мәдени, психологиялық және т.б. ... ... ойы ... (Л.И. ... А.А. ... В.С. ... Т.А.
Репина және т.б.) бала социумының өте сезімтал бөлігі ретінде әр түрлі ... ... ... ... ... ... соңғы
жылдары ең кең таралған құбылыстар балалардың қорқыныш пен мазасыздық болып
табылады (И.В. Дубровина, В.И. Гарбузов, А.И. ... Е.Б. ... ... мазасыздықтың байқалуына әсер ететін шарттардың бірі С.В.
Ковалев, И. Коган, А.И. Захаров және т.б. ... ... ... ... ... ... ... бала үшін жанұя – бұл өзінің өмір сүріп, әрекет ... ... ... ... жек ... ... ... бір бүтін
әлем. Оның мүшесі бола ... бала ... ... және ... ... ... қатынастарға түседі. Соның салдарынан бала не ашық, ... ақ ... ... не ... екі ... өтірікші, дөрекі
болып өседі.
А.Я. Варга, В.В. Столин және т.б. ойынша, ата-аналық қатынас – ... ... ... ... әр ... сезімдердің, мінез-
құлықтық стереотиптердің және қабылдау ерекшеліктері мен бала тұлғасын ... оның ... ... ... ерекшеліктерінің жүйесі.
Жағымды бала – ата-аналық қатынастардың дамуы үшін ересектер ... ... ... және оны ... ... ... ... бір деңгейіне ие болу керек (Е.О. Смирнова, М.В. Быкова және т.б.).
Сондықтан бала – ... ... ... өзектілігі
психологиялық ғылым мен тәжірибесінің барлық дамуы уақытында үшкір болып
қалады. Осыған байланысты біз бұл ... ... ... ... ... ... ... – балалық-ата-аналық қатынастардың балада
мазасыздықтың пайда болуына ... ... пәні мен ... ... біз келесідей міндеттер қойдық:
1) Жанұяда баланың эмоциональды жайлылығы мен психологиялық
саулығының жағдайын ... ... ... ... ... зерттеу;
3) Бала-ата-аналық қатынастар жүйесінде психолого-педагогикалық
коррекция әдістері мен тәсілдерін кешенді пайдалану.
Болжам. Біздің ойымызша, ... ... ... балаларда
мазасыздықты жою үшін бала-ата-аналық қатынастарды жетілдіру ... ал ... ... мүмкін:
1) Жанұяда баланың эмоционалды жайлылығы мен психологиялық
саулылығының ... ... ... ... стилінің ерекшеліктерін зерттеу;
3) Бала-ата-аналық қатынастар жүйесінде психолого-педагогикалық
коррекция әдістері мен ... ... ... пәні – ... мазасыздықты жеңу мақсатымен бала-ата-аналық
қатынастарын жетілдіру процесі.
Зерттеу объектісі – 6 ... ... және ... ата-аналары.
Зерттеу әдістері:
1. Анықтамалық психолого-педагогикалық әдебиеттерін талдау.
2. Әдістемелер.
3. ... ... және ... ... негізі.
Әдіснамалық негізі ретінде мектепке дейінгі балалық шақтағы жеке тұлға
қалыптасудағы ... ... ... ... ... ... ... туралы басты кеңес психологтары: Л.С. Выготский, В.С.
Мухинаның теориялық концепциялары ... ... ... ... жүйесінде балаларда мазасыздықтың дамуы мен ... ... ... ... ... ... ... критерийлері
Алдымен, ата-аналық қатынастардың балаға әсерінің мәнін түсінуден
бұрын, оның бала өміріндегі маңызын ... ... бір ... ... ... барлық уақытта
философтар, тарихшылар, социологтар (әлеуметтанушы) педагогтар ... ... ... ... ... ... қазіргі ғылымда «жанұя» түсінігінің бірдей
(біріңғай) анықтамасы жоқ, дегенмен, көптеген ... ... ұлы ... ... ... ... және т.б.) осыны байқап көруге бел
болған.
Психологиялық сөздікте ата-аналар үшін ... ... ... - ... тұрмыс бірлігімен, өзара моральды жауапкершілікпен
және өзара ... ... ... болып келетін некеге немесе қандас
туыстыққа негізделген кіші топ. ... және ... ... ... және ... қажеттілікпен негізделіп, адамгершілік-
педагогикалық қатынастар түрінде ... ... ... С.И. ... ... ... – бұл ... мүшесін
өзін-өзі сақтауда (ұрпақ жалғастыру) және ... ... ... қажеттіліктерін оптималды қанағаттандыру үшін арналған адамдардың
әлеуметтік-педагогикалық тобы» (30-210).
Әлеуметтануда (социология) жанұя келесі түрде ... ... ... ... ... және жалғасатын біріншілік
әлеуметтік топ ретінде;
- ... ... ... ... Қоғамда қабылданған қағидалар мен ережелер негізінде өмірдің әр
түрлі жақтарын реттейтін әлеуметтік институт ретінде;
- Мүшелері нақты мәртебені және ... ... ... ретінде;
- Тұлғааралық қатынастардың ерекше жүйесі тән келетін қауымдастық
жанұя мәселесімен айналысатын зерттеушілердің ... ... А.И. ... И.А. ... және т.б.) ... ... жағымды және жағымсыз фактор ретінде көріне алады.
Бала тұлғасына жағымды әсері, балаға жанұядағы жақын ... ... ... ... ... және олар ... қамқоршы бола алмайды.
Осыған қоса баланы тәрбиелеуде ешбір әлеуметтік институт жанұя секілді
соншалықты ... зиян ... ... ... С.И. Салипина ойларынша «жанұялық-тәрбие – бұл нақты
жанұя шартында және ата-анамен туыстар ... ... ... ... беру ... ... ... – бұл күрделі жүйе. Ол белгілі ... ... ... Өсіп ... ... ... пен қайырымдылық таныту;
- Балаларды жанұяның өмір әрекетіне оның тең құқылы қатысушылары
ретінде қатыстыру;
- Балалармен ашық және сенімді ... ... ... ... ... ... Өз ... талаптарының реттілігі (мүмкін емес нәрселерді талап
етпеу).
- Өз балаңызға көмек көрсете білу, қойылған сұрақтарға жауап беру.
Бұл ... ... ... ... ... де тәуелді.
Автократикалық – балаларға қатысты барлық шешімдерді тек ата-аналары
шешеді.
Авторитетті, бірақ демократикалық – бұл ... ... ... ... ... – шешім қабылдауда соңғы сөз балаға қалады.
Хаотистік – басқару ... ... ... ... авторитарлы, кейде
демократиялық, ал кейде либералды.
Жанұялық микроклимат негізі Макаренко А.С., А.В. ... ... А.Б. ... және т.б. ... ойынша сол климатты
анықтайтын тұлғааралық қатынастар болып табылады.
Дәл осы ата-ананың өз баласына деген ... Е.М. ... ... ... ... болып шығатынын болжауға болады.
А.Я. Варга, В.В. Сталин ойларынша «ата-аналық қатынас» - бұл ... ... ... әр ... ... мінез-құлықтық
стереотиптердің және қабылдау ерекшеліктері мен бала тұлғасын және мінезін,
оның тәртіп-қылықтарын ... ... ... ... ... ... әсерінің мәселесімен А.В. Петровский, А.Н.
Захаров, И.М. Балинский, В.Н. Мясицев, Р.А. ... және ... ... ойынша, ата-ананың балаға қатынасы жоғарғы психологиялық
қысымдықпен ерекшеленеді және өз көрінулерінде алуан түрлі оның ... ... ... ... ... ашулы, бейімделуші, атақ құмар, ... ... ... ... ... ... жатады. П.Ф.
Лесгафт баланың мінез-құлқына әсер ететін ата-аналардың балаларға қатысты 6
позициясын ұсынды:
1. Ата-аналары балаларға көңіл бөлмейді, ... ... ... ... жиі екіжүзді, өтірікші болып өседі. Оларда
орташа интеллект немесе ақыл-ой дамуында тоқтау жиі байқалады.
2. Ата-аналар өз ... ... ... ... үлгісі
деп есептейді. Балалар жиі эгоист, өз-өзіне сенімді, үстірт
болып өседі.
3. ... пен ... ... ... ... мейірімділігімен, ойлау тереңдігімен білімге
құштарлығымен ерекшеленеді.
4. Ата-аналар ылғи ... ... ... сынға алып, кінәлайды.
Бала ашулы, эмоционалды тұрғыда тұрақсыз болып өседі.
5. Ата-аналары шамадан тыс ... ... ... ... ... тұрғыда жетілмеген болып өседі.
6. Позициясына финанстық қиыншылықтар әсер ететін ата-аналар.
Олардың балалары қоршаған әлемге ... ... ... әсер ... онда ... ... ... А.С.
Макаренко жанұяда қатар өмір сүру, конорронтация, достастық
секілді қатынастарға назар ... ... ... С.В.
Ковалев жанұялық қатынастардың келесі түрлерін бөліп көрсетеді:
антагонизм, бәсекелестік, жарыс, паритет, бірлестік.
Е.М. ... тек ... ... түрлерін қарастырады.
А.В. Петровский диктат, қамқорлық, ... ... ... ... А.В. ... Е.М. ... бөліп көрсеткен жанұялық
қатынастар түрлерін оқып-зерттеп, біз келесілерді анықтадық:
Диктат - басқасының ... ... ... ...... өз еңбектері арқылы ... ... ... қамтамасыз ететінін қатынастар.
Бірлестік - тұлғааралық қатынастардың ортақ мақсаттар мен бірлескен ... ... ... ... білдіреді.
Араласпаушылық – екі: «ересектер мен балалар» ... ... ... білдіреді.
Паритет – одастастықтың барлық мүшелерінің өзара пайдасына негізделген
бірдей, тең «одақтастық» қатынастар.
А.Б. Добрович ... ... ... ... ... ... ... кумирі», «мамасының байлығы (қазынасы)», «науқас
бала», «жаман бала», «Золушка» ... ... ... А.Я. ... және В.В. ... ата-ана
қатынасының келесі критерийлерін бөледі:
1. «Қабылдау – бас ... ... ... ... ... ... сол күйінді ұнайды. Ол баланың даралығын сыйлап,
оған симпатия білдіреді. Бас тарту: ата-анасы өз ... ... ... ... жете ... ретінде қабылдап,
көрді. Ол балаға сенбейді, оны сыйламайды.
2. «Кооперация» - ата-ана баланың ... мен ... ... оған ... ... ... тырысады.
Оның интеллектуалды және шығармашылық қабілеттіліктерін жоғары
бағалап, оны мақтап ... ... - ... ... бала үшін ... ... оны
уайымдайды, бала ата-анасына әлсіз, кішкентай, қорғаныссыз болып
көрінеді. Ата-ана балаға өз бетімен еркіндік бермейді.
4. «Авторитарлы гиперсоциолизация» - ... ... еш ... және ... талап етеді. Ол баланың өз еріктілігін
көрсеткендігі үшін ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік жетістікті,
табыстылықты талап етеді.
5. «Кішкентай жолы ... ... - ... ... ... ... бар. Бала бейімделе алмайтын,
жолы болмайтын, зиянды әсерлерге ашық болып көрінеді. ... ... ... қорғап, оның әрекеттерін қатаң
бақылауға тырысады. Әдебиеттерде талдау ... ... ... ... әр ... ... бағыттарда ата-ана қатынасы өзінің табиғатынан ... ... ... ... ... Е.О. ... ... Быкова ата-ана қатынастарында 2 қарама-қарсы моментті
бөледі: шарттсыз (қабылдау, махаббат, қайғыға ... ... ... ... ... және шартты (объективті
бағалау, бақылау, нақты қасиеттерді тәрбиелеуге бағыттылық).
Осылайша, бізде, жанұядағы өзара қатынастардың әр түрлі ... ... ... ... жасауға мүмкіндік беретін барлық негіздемелер
бар. Бала – ата-аналық ... ... ... ... ... қатынас стильдері және жанұяда балаға берілетін роль әсер етеді.
Ата-аналық қатынас түрінің әсерінен оның ... ... ... Леонтьев, А.Р. Лурия, Д.П. Эльконин және т.б. ... ... ... дамуы оның, ата-анасымен ... ... ... айқындалады.
Сәйкесінше ата-ана қатынасының баланың эмоционалды дамуына ... ... ... қарастыру жөн.
1.2. Жоғарғы мектепке дейінгі жастағы балаларда мазасыздықтың
байқалуына ата-ана қатынасының әсері
Ата-ана қатынасының әсерімен байланысты сұрақтарды қарастырмас ... ... не ... назар аударайық.
Психологиялық ғылымда мазасыздық мәселесінің әр түрлі аспектілерін
талдауға арналған зерттеулердің маңызды көлемі бар.
«Мазасыздық» ұғымы көп ... ... ол 1771ж. ... ... бұл терминнің шығу тегін түсіндіретін көптеген нұсқалар
бар. Көптеген ... бұл ... ... ... ... ... ... ретінде де қарастыру керекті туралы пікірмен келіседі.
Психологиялық сөздікте «мазасыздық» ... ... ... ... ... сипатталатын индивидтің мазасыздықы уайымдауға
бейімдігі ретінде қарастырылады: даралық ... ... ... ... ... ... адамның ерекше өзіндік ... ... ... ... ... ... пен
мазасыздықты бастан кешіру қасиеті ретінде анықталады.
В.В. ... ... әр ... ... ... көтеріңкі бейімдіктен тұратын даралық ... ... ... ... арқылы мазасыздықты:
- психологиялық құбылыс;
- тұлғаның даралық психологиялық ерекшелігі;
- адамның мазасыздануды уайымдауға бейімдігі;
- көтеріңкі алаңдаушылық күйі ретінде ... ... ... ... ... «қорқыныш»,
«алаңдаушылық» күй ретінде кіреді. әрқайсысының мәнін қарастырайық.
Қорқыныш – адам ... ... мен ... үшін нақты қауіптің
аффективті (эмоционалды үшкірленген) бейнеленуі.
Мазасыздану – алдағы қауіпті ... ... ... ... ерекшелігі - әр кезде де теріс, ... ... ... ... ол қуанышты толқу, толқып күту түрлерінде
де мүмкін. Қорқыныш пен ... үшін ... ... ... сезімі болып табылады. Ол артық қозғалыстар бар кезде немесе
керісінше қозғалыссыз қалған ... ... Адам ... ... не ... ... ... қатар зерттеушілер
мазасыздықтың түрлері мен деңгейлерін бөліп көрінеді.
Ч. Спилбергер ... 2 ... ... және ... ... ... қауіп-қатерден тұратын секілді объективті қауіпсіз
жағдайлардың кең спектрін ... ... ... қасиеті, белгісі
ретінде). Ситуативті мазасыздық әдетте адамға объективті ... ... да бір ... ситуацияға қысқа уақытты реакция ретінде пайда болады.
А.И. Захаров жоғарғы мектепке дейінгі ... ... әлі ... ... ... ... назар аударған ситуациялық
көрінулерге ие болып келеді. Өйткені балада дәл осы ... ... ... және ... ... қалыптасу жүреді.
- Оқу процесімен – оқу мазасыздығы.
- өзі ... ... - ... ... ... ...... мазасыздығы байланысты ситуациялар
негізінде А.М. Прихонан мазасыздықтың түрлерін бөледі.
Мазасыздықтың түрлерінен басқа оның ... ... ... ... ... 2 ... ... және жоғарғысбен бөліп
көрсетеді. Төменгісі ортаға ... ... үшін ... ал жоғарғысы
адамның қоршаған социумда ... ... Б.И. ... ... ... байланысты, мазасыздықтың 3 ... ... ... және ... психологиялық ерекшелік ретінде әр түрлі формаларға ... ... А.М. ... ... ... ... деп ... ерекше бірігуді, мінез-құлық, қарым-қатынас және ... ... және ... байқалуларды саналы сезінуді түсінеді.
Ол мазасыздықтың ашық және жабық формаларын бөлген.
Ашық ... ... ... ... ... және
компенсацияланатын мазасыздық, культивацияланатын мазасыздық.
Мазасыздық жабық түрін (маскаланған) ол «маска» деп ... ... ... ... шектен тыс тәуелділік; ... ... ... тыс ... ... ... Көтеріңкі
мазасыздық бала психикасының барлық сфераларына: аффективті - эмоционалды,
коммуникативті, моральді – еріктік, ... ... әсер ... Лебединскийдің зерттеулері жоғары дәрежедегі мазасыздығы бар
балалар невроз, аудитивті ... ... ... ... ... деген қорытынды жасауға мүмкіндік береді.
Сонымен, мазасыз бала қандай?
Мазасыз баланың өзін-өзі бағалауы адекватсыз: ... ... ... жиі ... ... болып келеді. ол қарым-қатынас
жасауда қиыншылықтарға кез болады, инициативасы сирек ... ...... ... ие, ... дезадаптация белгілері бар және
оқуға ... ... Оған ... ... ... ... ... өзіндік реализация
тән.
Балаларда мазасыздықтың пайда болуына әсер ететін факторлардың бірі
А.Н. Захаров, А.М. Прихожин және т.б. ... ... ... ... ... ... бойынша шетел және отандық авторлар зерттеулерінің
іріктемелерін (таңдамасын) келтірейік.
К. Монпардтың ойынша ... ... ... ұялу және бір ... қоса тежегіштік типтің мінездемелік дамуына
әкеледі, маятник тәрізді тәрбиелеу ... ... ... ... ... ... ... аффективті күйлерге, неврастенияға әкеледі;
қамқорлық ... ... ... және төменгі еріктік потенциалдың
құрылуына әкелсе, ал жеткіліксіз ... - ... ... ... ... И. ... ... ойларынша ата-аналық
гиперпротекция немесе радиакалды елемеушілік ... және ... ... Леспафттың айтуына қарағанда балаға деген жеткіліксіз және ... ... ... ... тұрақсыздығы және коммуникативтік
сферасында бұзушылықтары бар балалардың ... ... ... ... тыс-аймалағыш қатынас, тәуелді мінез-құлықты, салқын және
немқұрайлы «жұмсақ-жасыған» типін көрсетеді; ал «жанұя-кумиры» типі бойынша
тәрбиелеу-мансапқорлық, ... тыс ... әр ... ... ... басқаларды билеуге ұмтылысына әкеледі. И.М. Балинский ойынша жанұяда
балаға қатаң ... ... ... ... ... жан ... (жан
ауруы) даму себебі болып табылады; шектен тыс-кішіпейіл (мейірімді) қатынас
балаларда эмоционалдылықтың шегінен тыса асатын себебі болса, ал шектен ... ... ... ... ... жан ... ... болып
табылады. В.Н. Мясищев, Е.К. Яковлева, Р.А. ... С.Г. ... ... ... ... талаптар мен тыйымдар ... ... ... ... ... үшін ... ... болуына әкеледі; шамадан тыс көңіл бөлу мен баланың ... ... ... ... типі ... ... ... эмоционалдық және өзін-өзі бақылаудың ... ... ... ... ... ... ал ... әлі келмейтін
талаптар қою-неврастенияның этиологиялық факторы ретінде көрінеді. Е.Г.
Сухарева келесідей қорытындылар шығарды: қарама-қайшы және ... ... ... ... ... пен ... бар ... типіне әкеп соқтырады; деспоттық ... ... ... пен ... бар ... қорғану мінез-құлық
типіне келтіреді; ... тыс ... ... қорғану-айқын аффективті
реакциялармен қоса мінез-құлықтың инфантильді типіне әкеледі.
Кеңес және ... ... ... ... ... яғни ... өз ... өздерінің және ата-аналарының тәрбиелеу моделін
санасыз түрде кешіре отырып құрайды (29).
В.С. Мухина, Т.А. ... М.С. ... және т.б. ... ... ... ... ... қатынас құру себебі
психологиялық жас ерекшеліктерін, баланы тәрбиелеуі ... ... ... ... ... ... мен даму ... 6 жасар баланың негізгі ерекшеліктері
ретінде келесілер жатады:
1) Бала өз ... ... ... ... және есте ... ... ... ерікті басқара алады (А.В.
Запорожец).
2) Іс-әрекеттің кез-келген түрінде сол сәттік ситуация шегінен
шығып, уақыттық ... ... ... бір ... ... байланысты оқиғалар тізбегін немесе байланысты
заттың немесе процестің әр түрлі күйлерін ұстап қала алады (Н.Н.
Поддъяков).
3) Қиял ... ... ... ие ... (Л.С. ... ... материал бізге мазасыздық ұғымының мәнін және
оның баланың ... ... ... ... ... ... ... әсер ететін факторлардың бірі балаға деген ... ... яғни ... ... ... ... стильдері, балаға
қатысты ата-аналар позициясы, баламен эмоционалды контактінің жоқтығы,
онымен ... ... ... баланың жас және даралық
ерекшеліктерін білмеу болып табылады. ... ... ... құру
үшін оны қалай жасайтынын білу қажет. Берілген мәселе бойынша авторлардың
зерттеулерін қарастырайық.
Біріккен әрекет бірлікті көрсетеді, ... ... ... пәнәне
бірлесе әсер ету; екіншіден-қоғамдық қатнастан алынатын, өзара әрекеттескен
адамдардың бір-біріне әсер ... ... ... ... деп ... болады. Өзара әркеттесу
немесе қатнасу Б.Ф.Ломовтың сөзінше: «Өзара ... ... ... ойнайды».
Соңғы онжылдықтағы шетелдік әлеуметтік психологияда өзара әрекеттесу
стилінің проблемасын түрліше көрсететін 3 ... ... ... ... ... зерттеушілері: У.Шутс, Г.Триэндис, ... ... ... ... ... ... ... белгілі бір бағдар ұстанған субьекттердің тұлға аралық алуға
тырысатындарынтүбегейлі анализдейді(көңіл аударту, ... ... ... жіне тағы ... бағыттың зерттеушілері:Т.Лири, Дж.Виггинс, Д.Кислер, М.Лорр
негізінен өзара әрекеттесудің ... ... мен ... ... тұлға аралық стильдің өзара жиынтығын құрайтын ... ... ... ... белгілерінің жиынтығын анализдейді.
Сонымен қатар психологтар тұлға аралық қатнас ... екі ... және ... көру мен жек ... ... ... амалы мен формасын нақтылап, қылықтық мінездемесін келтіреді.
Үшінші бағытты ... ... ... және ... ... ... қатнас адамның түлғалық диспозициясынан
ғана емес, сонымен қатар оның ... ... ... жағдайдың
спецификалық ... ... ... ... кезеңі.
Отандық психологтар өзара әрекеттесу стилінің анализі негізінде
К.Ливиннің үш ... ... ... авторитарлы,
демократиялық және тоталитпарлы (А.П.Егидес, А.Я.Никонова, Н.Н.Обозов және
бвсқалары.) Бір топ ... ... ... ... ... ... шарттарына субьект қылығының
бейімделушілік критерилерін қолданады. Соңғы жағдайда өзара ... ... ... (оптималды- оптималсыз, иілгіш-регидті) нақты
партнермен ... ... ... ... арасындағы өзарабайланыс
табылады[13].
Үшкомпоненттік классификация.
Өзара әрекеттесуге оның қатысушыларының бір-біріне деген ... ... ... тән ... ... ... мақсатқа жетуге белсенді қатысы бар ... ... ... өзара әрекет;
2. Жалғандық-партнердің екеуі де индивидуалды жетістігіне жету жолында бір-
біріне кедергі жасауы;
3. Өзара әрекеттесуден қашу-партнерлер белсенді өзара ә
рекеттесуден қашады;
4. ... ... ... бір ... екіншісінің
жетістігіне кедергі жасайды, ал екіншісі онымен өзара әрекеттесуден қашады;
5. Бір ... ... ... бірі екеншісінің
жетістігіне жетуіне комектеседі, ал екіншеші белсенді түрде қарсы әсер ету
стратегиясына жүгінеді;
6. Компромисты ... ...... ... ... ... ... қатынас кең тарасада, бұл қатынас жүйесінің элементі ғана
болып ... Бұл ... ... ... ... және ... Өзәра
әрекеттесу түсінігіне белгілермен алмасу ғана ... ... ... ... ... ... ... қатынас барысында қатысушылар тек қана ақпаратпен алмаспай,
сонымен ... ... ... ... ... ... ... құруға,
өзара әрекет формаларымен нормасын шыгаруға болады.
Өзара әрекеттесудың әлеуметтік мотивтерінің бір неше түрі бар ... ... ... ... түсу ... Жалпы утымды максимализациялау (кооперация мотиві);
2. Өз утымдылығын максимализациялау (индивидуализм);
3. Қатысты ... ... ... ... ... ... максимализациялау (альтруизм);
5. Басқа біреудың утымын минимализациялау (агрессия);
6. Утымдылық топ айырмашылығын минимализациялау (теңдік).
Аталған мотивтерге сай өзара әрекеттесудегі басты ... ... ... ... ... қажеттіліктерін түгелдей қанағатандыруға
бағытталған бірлестік (кооперация мотиві немесе конкуренция жұзеге
асады);
2. Қатынасатын партнерлердін мақсатын ескермей өз ... ... ... ... ... ... жеке ... жетістіктері үшін шартты теңдік
компромисінің жүзеге асуы;
4. Жол берушілік, партнердың мақсаты жүзеге асу үшін өз ... ... ... ... ... кетуді білдіреді. Басқа біреудің утымы үшін ... ... ... бірнеше типтерін бөліп көрсетуге болады. Неғұрлым кең
тараған ... ... ... мен ... ... ... ... мен оппозиция. Өзара әркеттесуді ... ... бар, ... ... теориясы, символикалық интеракционизм,
әсерлерді басқару теориясы, психоаналитикалық теория жатады.
Дж.Хоманның алмасу териясына сай, ... ... өз ... мен шығынын өлшеу негізінде өзара әрекетке түседі.
Дж.Мид, Г.Блумердің символикалық интеракционализм ... ... ... қ туындатып сақтап қалуға ... ... еске ... ... ... ... ... негізінен ерте балалық шақта игерілген және осы өмір ... ... ... елестетумен анықталады. Алмасу теориясына сай-
біздің әрқайсысымыз өзара әрекеттесуімізді тұрақты және жағымды ету үшін,
сый ақысы мен ... ... ... ... кезде адамның қылығы
оның бұрын ... ... ... ма жіне және ... ... ... ... ... балалардағы мазасыздықты
коррекциялаудағы бағыттар
Шетел және Кеңес авторларының ойынша (А.И. Захаров, Е.Б. Ковалева,
Р.В. Овчарова, А.А. ... А.С. ... А. ... К. ... Г.Л.
Лэндрэт және т.б.) жеке тұлға дамуындағы дисгармонияның және эмоционалдық
күйлердің әр түрлі бұзылыстарын коррекциялау өте қажет.
Коррекция – бұл ... әсер ... ... тәсілдерінің
көмегімен адам мінез-құлқындағы немесе психологиялық ... ... ... шаралар жүйесі.
Психологиялық коррекция – бұл клиенттің әр ... ... ... ... ... басқа адамдармен қатынас жасауда)
жоғарылатуға, ... ... ... ... ... іс-әрекет.
Психологиялық коррекция түрлері мен формалары бойынша ажыратылады.
Түрлері бойынша: симпатикалық, қаузалды; таным ... ... ... ... тұлғааралық қатынастар
коррекциясы.
Формалары ... ... ... ... ... директивті емес, қысқа, ұзақ, жалпы, жеке, арнайы. Коррекциялық
жұмыстың теорияларындағы, мақсаттарындағы, процедуралары мен формаларындағы
айырмашылықтарға қарамастан, психологиялық әсер ... ... бір ... көмек беруге тырысады, деген пікірге келіп тірелді. Р.В. Очарова
ата-аналардың педагогикалық және психологиялық ... ... ... ... қарым-қатынас жасауда енгізілетін жекелік
мәселелермен ата-аналар ... ... ... мен ... қарым-қатынас ерекшеліктерінің әсері және т.б. секілді ата-аналық
қатынастар эффективсіздігінің себептеріне негізделе отырып, коррекцияның
негізгі әдісі ... ... ... ... ... ... ... ролдік ойындар мен видеотренинг бағдарламасының көмегімен
жүзеге асады. Әдістің дәлелдемесі (негіздемесі): жанұя бүтін жүйе ... ... ... ... тек бала немесе ата-ана
психокоррекциясы арқылы ғана ... ... ... ... ... ... ұлғайтуға (көтеруге) мүмкіндік береді. А.А.
Оспанова бала-ата-аналық қатынастар ... ... ... ... ... бөліп көрсетеді.
Қоршаған әлемге деген қатнас қылығы оның соларға қандай ... ... ... ... ... теориясынан белгілі
болғаны: өзара әрекеттесудің әлеуметтік жағдайлары, актерлері ... ... ... ... ... ... ғана жүзеге аспайды, сонымен ... жаңа ... ... ... адам ... сыртқы және ішкі
факторлары арасындағы күрделі өзара әрекеттесуіне әкеледі.
-рефлексияның дамуы - өнімсіз өзара әрекеттесу стилінің ... ... мен ... ... ... ... ... басқалардың, түгелдей әлемнәі мәнәнәі позитивті сеніммен
шарсыз сенімділіктің дамуы.
Өзара әрекеттесудің өнімсіз ... ... ... ... ұмтылысы, немесе өз позициясын қорғау қажеттілігі, ... ... ... мен конфликтті жеіудің позитвті формасын ... ... ... мен ... ... арасындағы
қарама-қайшылығын ұғынуға жағдай жасайтын ... мен ... даму ... ... қашу ... мен ... ... формаларында көрініс
беретін, конфликтілі, проблемді жағдай мен уайымдау негізіндегі кернеулік,
мазасыздық, негативті эмоция тудыратын ... ... ... ... ... үшін ... мен басқа референттік топтардың конструктивті емес
эмоционалды қанық құрылымы мен ... өзін ... ... ... бой ... ... басқаларды
бағаламау).
-негативті эмоцияларды интенсивті уайымдауы мен пайда болған ... ... ұят) және ... әрекеттесудің жағдайында күшеетін өзара
қатнастағы белсенділіктің болмауы.
Конструктивсіз әлеуметтік ... мен ... ... ... ... жағдайындағы өзі мен партнерды ... ... және ... өз позициясын ұстану ұмтылысы мен
тұлға аралық және ішкі конфликтті, контакттық ... мен ... ... ... ... ... талаптарға қарсы тұру
немесе сай болу ... ... ... ... ... ... ... стилінің коррекция процесі идентификация арқылы жүзеге
асады. Ол келесіден тұрады:
- рефлексияның дамуы- өзара әрекеттесудің ... ... ... ... ... ... ... қабілеттілігі.
- сенімділіктің дамуы- өз-өзіне, басқаларға және бүкіл әлемнің ... ... ... ... ... ... және ішкі рефлексия чферасындағы конфликттік
ұмтылыстардың келісімі үшін жауапкершіліктің дамуы.
Психолог пен клиенттің арасындағы ... ... ... ... ... пен ... жамуы жүзеге асады. Ол
келесідей мүмкіндіктерді береді:
- белгілі бір әлеуметтік ... мен ... ... және ... ... ... ... диструктивті рөлін түсіну;
- өзара әрекеттесу жағдайының адекватты қабылдануын бұзатын конструктивсіз
құрылым негізінде ... ... ... ... ... ... сенім мен жауапкершілік қатнасын сақтап, құруға мүмкіндік беретін
контакттың өзара үлес стратегиясын иемдену[44].
Өзара ... ... ... негізгі әдістерінің
жиынтығын идентификация механизімі арқылы 5 негізгі бөлімнен тұратын
модельмен ... ... ... ... ... әрекеттесу стиләнің өнімсіздігінің себебін зерттеу;
- тқлғаның іщкі реакциялар ... ... ... ... ойластырылуы
- тұлға аралық қатнас сферассында конфликттік ұмтылыстар дефференсациясы
мен ойластырылуы;
-өзара әрекеттесудің үйреншікті стереотиптерінің өзгеруі.
Осылайша ... ... ... ... ... рөл ... ол
әрекетке ене алу қабілеті өзара сенімділік, өзіндік потенциалдардың алынуы
мен біріккен әрекеттесудің ... ... жету ... ... ... Бұл мазасыздықтың жоғары деңгейіне жетуіне тосқауыл ... ... ... жағымды болжамының құрылу тенденциясына әсер
етеді. Осы кезде камунникативті компетенттіліктің ... ... ... ... деп ... жұмыстың белсенді
әдістеріне негізделген психологиялық әсер ету практикасын ... ... ... және ... ... білімдерді,
біліктіліктрді, техникаларды оқытып-үйретудің өзіндік формаларын қолдану
дегенді білдіреді. ... ... ... жоғарылатуға бағытталған және интенсивті топтың
өзара әрекеттестік процесінде ... ... ... ... ... әсер ету ... бірі. Әлеуметтік-психологиялық тренинг
процесінде әр түрлі ... ... ... толқылау (дискуссия) (базалық
әдістік тәсіл) рольдік ойын, вербалсыз ... және тағы сол ... ... ... ... ... ... мектепке дейінгі
жастағы бала мазасыздығының өсіміне эмоционалды бала – ... ... ... ... ... ... Нәтижесінде бала – ата-
анасының қыспағында (давление) болады. ... ... ... оның ... ... ... даму ... арқылы әсер
етуді ұсынды.
Органикалық деңгейін коррекциялау әдістері: фито және витаминотерапия
реакциясы және шоғырлану жаттығулары, күн ... ... ... ... ... назар аудару.
Өзідік санасының сананың даралық деңгейін коррекциялау ... ... ... ... және адекватты қорғаныс
көрінулерінің (ойын ... ... ... ... және ... ... ... коррекциялау әдістері: «образға ену» ... ... ... ... ... эффективті жобалау
әдістемелері: ... ... ... ... суреттер бойынша
құрастыру және т.б.
А.Г. Харчева ойынша, ... ... ... бала үшін ... ... ... ішінде ол әлеуметтік өмірге ... ... ... ... ... ... ... дұрыс емес ой-пікірлермен байланысты қателіктердің бала ... ... ... ... ... оның жас ... және
даралық ерекшеліктерін білмеуінің кездесуі сирек емес.
Бала-ата-аналық қатынастардың ... түрі ... үшін ... Г.Кравцов, Т.Н. Доронов, С.И. Мушенко және т.б. ойларынша ата-
аналарында ... ... ... ... ... ... ... педагогикалық мәдениетінің көтерілуіне ... ... ... формасы немесе жұмыс жасау жүйесі
қалыптасқан. Ата-аналармен жұмыс жасауда жұмыстың ... та, ... ... ... ... ... ұжымдық формаларына: ата-аналарға
арналған жиналыс, практикумдар, семинарлар. ... ... ... ... ... ... ... папкалар.
Мектепке дейінгі жастағы балаларды тәрбиелеу және ... ... ... ... ... кең таралған: жанұялық
клубтар, жанұялық газеттер конкурсы, үй видеотекасын құру, ... ... ... ... ... ... музей, кино,
көрмелерге) табиғатқа серуендеу және т.с.с. Авторлардың ...... ... ... ... ... ата-аналардың білімдерін
байыту бойынша жұмыс ... ... ... ... ... ... клубтар, баланы тәрбиелеу бойынша психо-педагогикалық әдебиеттер оқу)
біздің ойымызша өте ... ... ... бала – ... ... коррекциялауды тренингті
қолдануға болатынына назар ... ... ...... ... мәселесі психологтар мен педагогтардың
көптеген зерттеу жұмыстарынан көріп ... ... да ... ... ... ... ... әсеріне шетел және отандық ... ... (А.В. ... А.И. ... А.Я. Варга, В.В. Сталин,
С. Соловейчик, П.Ф. Лесгафт және т.б.) ... ... ... ... – бұл балаға деген әртүрлі сезімдердің, онымен
қарым-қатынаста машықтанатын қылықтық стереотиптердің, бала тұлғасын және
мінезін, оның әрекеттерін ... және ... ... ... ... ... ... көрсетеді (диктат,
қамқорлық, араласпаушылық, паритет, бірлестік). ... ... ... ... ... ... ... болуына әкеледі.
Баланың мазасыздығы бастапқы стадияда (кезеңде) ситуативті көрінеді,
бірақ нәтижесінде де ... ... өсуі ... ... ... ... ие ... үшін, ата-аналарды балаларының психологиялық
жас ерекшелігі туралы, тәрбиелеу міндеттері, формалары, ... ... ... ... ... ... ... әсерін анықтау үшін біз
эксперименталды-психологиялық зерттеу жұмысын жүргіздік.
Қарым-қатнастағы компитенттіліктің ... жолы мен ... ... көбіне
табиғатты түсінумен анықталады. Қарым-қатнастағы ... ... ... мінездемелерді иемденетіні сөзсіз, ... ... ... ... ... Осылайша революционды идеологиялар
мен практикасы біздің қоғамда репрессивті бағытталған қарым- қатнастағы
қарсы тұру мен ... ... ... ... ... көзқарас тұрғысынан компитентті қарым- қатнас дамуы қазіргі
шарттарда анық гармонизациясының бір топ принципиалды ... ... ... ... ... түрлі формаларына, қолданатын құралдары мен
түрлеріне бай, және бұл түсінікті: адам ... ... ... ... ... ... ... анықтауға болады, себебі
адамның өмір әрекетінің барлық кеңістігі өз мінездемесі бойынща ... ... ... Адам ... ... ... ... беріледі, ол-
реалды партнеры, елестетілген, таңдалған және тағы басқа болуы мүмкін. Бқл
көзқарас тұрғысынан компитентті ... ... адам ... мен ... ... ретіндегі үлесін бағалау қиын.
Көптеген жағдайда қарым- қатнастың инвариантты құраушысы ... ... ... ретінде болады: қатысушылр, жағдай,
тапсырма. Вариативтілік әдетте құраушылылардың ... ... ... ... кім, жағдай немесе тапсырма қандай, жіне
осылардың арасындағы ерекшеліктер.
Ең жалпы жоспарда ... ... ... ... ... ... психологиялық потенциалында, портнер ... мен ... ... ... компитенттіліктің практикалық даму көзқарасы тұрғысынан
тұлғаның интимдік, рқлдік, қызметтік, әскерлік ... ... ... ... ... ... ... психологиялық алшақтатылған, бұл
Мен- Сіз контакты, интимдік тқлғалық қарым- ... ... ... ... дистанция мінезді, бұл Мен- Сен контакты. Мұнда ір адам
қасындағысының ... ... ... ал ... ... ... сенімді болады, себебі мұнда партнерге тек қана «сыртқы» ақпаратты
ғана емес, ішкі дүниесін, өзңн сенімділік пен ашу жайында ой ... ... ... ... ... ... контакт құра алу ... ... ... ... интерцинділігімен байланысты болуы мүмкін яғни
белгілі ... ... ... ... ... ... ... қолданылды.
Қарым- қатнастың жетік болуының стратегиялық бағдарын анықтауға түрлі
көзқарас тұрғысынан қарастыруға болады. ... бірі ... ... ... ... ... Бұл ... компитентті қарым- қатнастың
дамуының негізгісі болып, психологиялық позицияларының алуан ... ... ... ... өзін ұсынуын толықтырылған
әдістеріне, олардың адекваттылығының барлық ... ... ... ... ... ... қарым-қатнастағы компитенттілік әдетте белгілі- бір
неғұрлым жақсы деп таңдалған позицияны иемдену емес, ... ... ... ... кірістірумен байланысты. Барлық мүмкіндіктер политрасын,
барлық психологиялық ... ... ... алу- ... ... ... көрсеткіштерінің бірі. Қарым- қатнастағы мүмкін
болатын позициялардың көптеген классификациялары бар. ... ... ... ... ... ... қабылдайтыны, проблемаға ... ... ... ... ... ... ... компитенттілік- басқа адамдармен қажеттң байланыс құру
мен жалғастыру қабілеттілігі.эффективті каммуникацияға ... ... ... жету, қарым- қатнас жағдайы мен пәнін жақсы түсіну(
жағдайды түсінудегі ... ... ... ... ... ... және мақсатқа жетудегі ресурстардың шығынын тиімді етуге ... ... ... ... ... өзара әрекеттесудің
белгілі- бір жағдай шеңберінің ішкі ... ... ішкі ... ... ... ... себептері бола алады:
а) стереотиптер- белгілі-бір адамдар мен ... ... ... ... нәтижесінде обьективті анализ, адамдарды, жағдайларды,
проблемаларды түсіну жоқ; б) «алдын ала алынған елестер» - өз ... ... ... таңсық заттың барлығын ... ... ... ... ... ... ... нашар қатнас себебі, егер адамның қатнасы жауапкершілікті
танытса, оны өз ... әділ ... ... өте ... ... ұасыңыздаіы әігәмелесуші адамға қызығушылық пен ... ... ... ... бар ақпаратты сезінгенде туындайды: осы ақпарат
арқылы қалағанды алуға, немесе қаламайтын ... ... ... ... неқұрайлы болу, яғни фактілердің жеткілікті санының
болмауы келесідей түр тізбегіне белгілі: партнерға жоғарыдан қарау; оған
тең ... ... ... ... және ... алшақтау позициясы.Әрине
аталған позициялардың біреуі де ... не ... ... саналмайды. Осы
позициялардың белгілі- біреуінің өнімділігі жайында туындаған жағдайға,
қойылған талапқа, ... ... ... сай ... ... болады[19].
Қарым-қатнас табиғатының психологиялық түсінігінде түрлі уйлесімдер
бөлінуі мүмкін: солардын ішіндегі соңғысы ... ... ... ... ... ... ... репертуар байлығы
компитентілік эквиваленті мен ... ... ... ал ... сай ... құнды гуманисттік потенциалы ретінде. Практикада
және қазірғі кезде тек қана «таза» үйлесімдер емес, сонымен ... ... бірі ... үйлесімдер таралған. Комуникативті компитенттілік
дамуында нормативті тенденция келтірілген, яғни әлеуметті тапсырылған норма
мен ... ... ... ... жағдайдағы, өзіндегі және
партнердегі бағдарынан ... ... - ... ... ... болжайтын тұлғалық -шығармашылық нормалары. Әрине қарым ... ... ... ... ... ... компоненттен
тұрады. Ең алдымен мұнда игеріп жатқан норманың өзіне қатыспы ... оның ... ... ... ... ... ... [9].
Камуникация өзара түсінушілікке ікелетін екі жақты ... ... ... ... латыннан аударғанда «ортақ, барлығымен
бөлісетін» дегенді білдіреді. Егер ... ... ... ... ... ... жетістігін білу үшін кезінде
нәтиже, болжам шығару әдеті; е) ... ... ... сөздердңғ
теріс таңдалуы, күрделі ақпарат, әлсіз сендіргіштік, логиканың болмауы және
т\б. ж) стратегия мен тактиканың теріс таңдалуы.
Қарым қатнас ... ... ... ... ... ... ... түрінде өзара әрекеттесу басқаша құрылады [14].
Ересектер әлеміне түскен кезде балаларда өзара ... ... Олар ... анықталмаған адамдарға жүгінуге мәжбүр болады. Бұған
транспортта адамдармен, ... ... ... ... ... ... ... қатнастың үстіртін деігейі боолса да, ол басұа да ... ... ... ... ... ... ... досымен, ата- анасымен қарым- ... ... өзін және ... ... ... ... қажет етеді. Мен бұл қарым-
қатнасты ... ба, мен өз ... мен ... ... ... бе, өзіме
қатысты мен не жасай аламын, өз тұлғалық ... ... ... ... жоқ деп жауап бере аламын, «жоқ, мен сенің ұсынысыңнан бас тартамын»
дей аламын ба. Конфликтілі ... ... ... ерекешеліктері көрініс
беретін одан да көп құрылымдар көп. Камуникативті компитенттілік өзі ... ... орын мен ... мен ... түсінуін көрсетеді. Мысалы:
оның қарым- қатнасы Бала позициясынан құрылса ... ... онда оның ... Ата- ана ... ұстанады (өз қызығушылығын
танытатын), мұнда конфликт оның ұтымына қарай шешілуі мүмкін.
Конструктивті конфликттің шешілуі: өзі ... ... ... ... ... ... қоя алу қабілеттілігіне, жалпы жағдайдың түсінуіне әкеледі.
Камуникативті компитенттілік деп әдетте ... ... ... ... жалғастыру қабілеті түсінеді.
Балаларға неғұрлым маңызды болатыны қатарластарымен қатнас сферасы,
оларда маңызды болатыны: ұнаған ... ... ... ... маңызды топтың
қызығушылығы мен нормаларын басқа ортада өзін ... ... бөле ... ... ... өз ... тұра алу; адамның ұүш қабілеті бар
екенін ескеретін бастапқы фазаны, байланыс құру дағдысы, яғни ... ... ... бола алу; ... нышанды жақсы игерген
адам, басқаны ренжітіп алмай ... деп ... бере ... ... ... ... ... қатнасты қиындататын,
әділетсіз критика жағдайы маңызды болып табылады. Мұндай жағдайда олар
ренәшті сөзді ... ... ... ... ... ... жауап береді.
Сәтті камуникация адамдардың ... ... ... адамдардың
рөлін қабылдап, елес негізінде ... адам бола алу ... ... ... қатыса адамның алу қабілеті тәуелді. Басқа адамның
қандай қадам ... ... ала білу үшін ... ... ... оның
уайымдауын сезіну, оның жаңдайды қалай көретіні мен алатын ... ... ... ... сөзбен айтқанда басқа адамның не істейтінін алдын ала
білу оның рөлін түсіну жолымен мүмкін бола ... орай ... ... ... ... ... мен апалары
кішкентай баланың проблемасына өзінің ересек, өмір ... адам ... ... ... бала қиындықтарын минимизациялайды, бұл
түсінбеушілік пен көңілінің қалуына әкеледі [43].
Коммуникативті ... ... ... ... ... араласудың конструктивті нышанын дамыту үшін ... ... ... ... жиі ... әдіс ... ... жұмыс жасаудағы мынадай
әдістерді ұсынады: рөлдермен алмасу, тұлғаның түрлі бқлімдерін ... ... ... ... жақтарын басқа қатысушылыр көмегімен
психодрамма барысында ашу, олардың арасында ... ... ... ... ... өз кезегінде рационалды игерген көзқарас, ... ... ... ... Жиі ... ... ... тыс біздің бір бөлігімізге айналады, және ... ... ... ... ... әсер ете ... Сезіну,
содан кейін қмірінің құрылымының өзгеруі ... ... ... ... етеді, камуникативті нышандар сәтті
және жеңіл құрылатын жер дайындалады[33].
Е.Л.Доценко өз ... ... ... ... психологиясын
камуникативті компитенттілікпен тығыз ... Оның ... ... бұл адамның манипуляциялай алу ... өзін ... ... ... ... ол ... әсер ... қорғану механизмдері жетік қарастырылған. Манипуляциялық
әсер ету механизмдері ... ... ... ... әсер ету механизімі.
- байланысты ұстап қалу, адресаттың бірлесу қажеттілігі ... ... қана ... ... ... ... байланысты қамтамасыз ететін
жалғыз ол емес. Байланысты жалғастыру қалауының басқа көзі ... ... ... ... ... бұл ... негізінен
өзі қойған мақсатқа жету болып табылады. Өз орнына адресат манипулятордан
белгілі бір нәрсені ... ... ... ... ... пәні қызық
болмаса онда оның манипуляторда белгілі бір ... бар. Егер ... ... ... ... ол бұл ... ... мүмкін.
Сондықтан да бір жағынана адресаттың түрлі қызығушылығы мен ... ... оның ... мен ... ... ... өз әсер ету мүмкіндігінің шекарасында ұзақ ұсталуы мүмкін.
- психологиялық автоматизм, бұл ... ... ... оның
актуализациясы белгілі бір ірекет, мативациондық құрылым болсын, ... ... ... ... ... ... ... рөлінде болады, осыңан орай манипулятордың қалауынан ... ... ... ... мативационды қамтамасыз ету қарапайым шарттау, мотивтердің тікелей
актуализациясы сияқты адам ... ... ... әдістерінен
тұрады.
Талаптанатын мотивтің тікелей актуализациясы осы мотивке релевантты
тітіркендіргіштердің пайда болуына жауап ретінде болуы ... ... ... ... ... шара комплексінің құрылымында
манипулятивті мақсатпен қолданады: негшізгі әсер етуді ... ... ... ... ... ... ... манипуляторға
қажетті күйге жеткізу-дискомфорт немесе керісінше жеңілдік. Кейде негізгі
тітіркендіргіш мүмлде ... ... ... ... Шарттау,
белгілі бір мотив әрекетін, қозғаушы күшін ... бұл ... ... ... ... әсер етудің түрлері мен процестері. ... әсер ... ... ... ... ... әрекет агенті – образ;
- ықпал ету амалдары, мотивтін ... ... ... ... көзделген объект: қалаулар, қызыгушылықтар;
- автоматизмдер: модаль аралық асоциациялар, әсер етудың ... ... ... ... образының релеванттылығы;
- конвенциалдық- бағдарланған монипулиативты әсер ету болжайды;
Негізгі іскер агент – 2леуметт3к ... ... ... ету ......... ... ерекшеліктерін анықтайтын
басты тітіркендіргіштерді құру.
Көзделген объект- мінез-қылыұтын басты образдары.
Афтоматизмдер- адам ... ... ... және ... өмір ... ... сценарилер.
Белгілі бағдарлы манипулятивті әсер етулер келесіден түрады:
Негізгі іс жүзіндегі агент- әрекеттің операционды ... ... ... ... ... ... ету амалдары – соққы, жылдамдық беру.
Көзделген объект - әрекет амалдары, әрекет құрылымы.
Автоматизмдер – инерция, аяқтауға умтылу.
Ой қортындысына бағдарланған ... әсер ету ... ... іс ... ... ... ... ой-тұжырымы.
Ықпал ету амалдары – ой сілтемесі, тапсырманы кою, мәселені шешу процесының
имитациясы.
Көзделген объект – танымдық ... ... ...... ой ... ... диссонансты шешу.
Тұлгалық құрылымға бағдарланған манипулятивті әсер ... ... іс ... ...... ... қолдану.
Ықпал ету амалдары – ішкі конфликт ... ... ... ... – құрылым мотивациясы.
Автоматизмдер – күмәнді қасреттенген таңдау үшін жауапкершілік алу.
Манипуляциядаң қорғану келесідей параметірден тұрады:
1.психологиялық қорғаныс түрлері.
- тұлға ... ... және ... ішілік қорғаныстары. Салыстырмалы
тұлғалық өз бетімдік ... кіші ... ... ішілік курес
шартында, тұлға аралық қорғаныс ... Оз ... ... ... ... болек қалаулар, талғам, омірлік көз қарасы, өзіндік
баға, өз - ... ... ... ... әр ... коптеген
жағдайда бір – біріне қарама – қайшы болатын, сәйкес келмейтін ... ... ... ... әр қайсысы адамның сырт
қылығыңың ... ... ішкі ... ... ... ... қасады. Бұл алаңда олардың арасында шынайы конкуренция жүреді. Күрес
күшінің бар болуында психологиялық қорғаныс қажеттілігі туындайды[12].
Бала мектепке келген ... ... ... ...... ... мектептік дағды мен икемдерін игері болып табылады. Сонымен
қатар оқушы басқа, неғұрлым аз ... ... ... ... ... ... бар- мектепте қалыптасатын тұлға аралық қатнасқа
қосылады. Бұл «әлеуметтенудің ... ... ... ... ... ... және эмоционалды өмірі дамиды, өзі
туралы ойы мен, басқалар ол ... не ... ... ... ... ... ... бала сыныптастары және мұғалімдермен
тұлға аралық қатнасқа түседі. Кіші мектеп жасындағы аралықта бұл ... ... ... мен ... болады. Бірінші сынып
оқушыларында әдетте сыныптастарымен араласу бейімделушілігі ... ... ... екінші орынға шығады. Балалар өзінің жаңа
статусы мен міндеттеріне еніп, сыныптастарына ... ... ... бірге партада кім отырады» деген жауабын әр кезде бере алмайды
[27].
Бірінші сынып оқушыларын бақылаған ... ... ... олар ... ... тікелей қатнастан қашады, олардың әрқайсысы әлі де ... ... ... бір- ... ... мұғалімнің ықпалымен жасайды.
Хрестоматиялық болып П.Л.Коломлинскиидің бірінші сынып ... ... ... ... ... ... біреуі қаламын әкелуге ұмытып
кетсе, ал сабақта жазу керек болған жағдайда, ол артық ... беру ... ... ... үнсіз отырып, ал кейде мұғалім оның халін көретін
сеніммен жылай бастайды. Мұғалім сыныптан артық ... ... ... ... қаламы бар бала оны қатарласына ұсынбай мұғалңмге ұсынады, содан соң
мұғалім оны оқушыға береді [14].
Кіші сыныптағы оқушы – бұл ... ... ... ... Бұл ... достық қатнастың орнатылуының интенсивтілігі жүреді. Бұл
жас аралық даму этапының ... ... ... ... білу мен
қатарластарымен әлеуметтік өзара әрекеттесу дағды нышандарын иемдену [31].
Егер балада 9-10жаста сыныптастарымен достық қатнастар орнаса, ... ... ... байланыс орната алатыны, ұзақ уақыт бойы
қарым – қатнасты жалғастыра ... ... ... ... үшін ... екенін көрсетеді. Арнайы зерттеу нәтижелері бойынша белгілі
болғаны: достарына қатнасы және достық ... ... кіші ... ... бір ... ие ... ... 5-7жасар бала үшін
дос, ол ... ... ... қылықтары ұнайтын адамдар болады,бұл жаста
достық берік болмайды. 8-11ж ... ... деп: ... ... ... балаларды айтады.
Кәшә мектеп балаларының әлеуметтік қабылдауының спецификасы басқа адам
жайындағы алғашқы ... ... ... Олар ... сырт ... ... физикалық көрінісі басқа
адам образы ... ... ... ... [3].
Әдеттегідей жас қосыла балаларда топтағы орнын сезіну адекваттылығы
мен толықтылығы жоғарылай түседі, яғни 3- сыныптарда өз әлеуметтік ... ... ... түседі. Қолайлы орынға ие балалар оны бағаламайды,
керісінше өз орнын қалыпты деп санайды. Бұл кіші ... ... ... ... ... ... ... оны сезінудің сапалық өзгеруі пайда
болатынын көрсетеді.Бұл осы ... ... ... арасында
белгілі- бңр орын алуға қажеттілігі мен байланысты екені сөзсіз,
Кiшi мектеп жасының ... ... рөлі ... келесідей факт бар, 9-10 ... ... бұл ... ... ... ескертулерін неғұрлым терең қабылдайды, олар
неғұрлым ұялшақ болады. Сондықтан да топтағы қатарластары арасындағы алатын
орнына қанағаттанбауы ... ... ... және жиі адекватсыз
реакцияларының себебі ... ... ... ... ... үшін балада өзбеткейлік,
өзңне сенімділік, интенсивтілік қасиеттерінің ... ... ... ... баға ... ... Кіші ... жасында өзнің мүмкіндіктері
жайында өзіндік ... ... ... ... ... ... ... жоғары жіне адекватты болғаны, бала өз ... жөн. Және де бұл ... ... мен ... ... маңызды. Бұл әр баланың өзінің маңызды, қайталанбас екенін
түсінуге жол ашады. Баланың потенциалды ... ... ... ... өте ... ... баланың икемі, өзінің күшті және әлсіз жағын білу,
өзбеткейлігінің, ... ... ... ... ... болады, бұл олардың қатарластарымен қарым- ... ... ... ... ... ... компитенттілігі оның
мазасыздық деігейінің төмендеуіне әкеледі деген ... ... ... ... ... - ... әдебиетті талдау, мазасыздықтың бала
өмірін қиынға соқтыратын күрделі эмоционалды барьер екенін көрсетті.
Мазасыздық баланың психикалық денсаулығына әсер ... ... ... ... ... ... шақта жүзеге асады.
Балалық мазасыздығының негізгі себептерінің бірі бала – ... ... ... ... ... ... өз баласының психологиялық ерекшеліктерін
жеткіліксіз білуден, өз ... ... ... ... ... нәтижелері біздің ұсынған болжамымыздың дұрыстығын
(шындығын, ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру, ата-аналардың берілген жастың психологиялық
ерекшеліктері туралы, болашақ тәрбиелеу формалары мен әдістері ... ... ... ... коррекцияның әдіс-
тәсілдерін кешенді пайдалану бала – ... ... ... ... және ... ... деңгейін төмендетуге мүмкіндік туғызды
(немесе көмектесті).
Сонымен, алынған ақпараттар аталған мәселе бойынша ары ... ... ... бола алады, және де жоғары мазасыздықтың белгілі-
бір себебін анықтау, және ... ... ... дамытушы
сабақтар жүйесі шынайы түрде балалардың ... ... ... ... ... ... жалпы қойылған тапсырмалардың барлығы орындалды
деуге болады. Анықтаушы эксперимент ... ... ... ... пен ... өз орнына көңілі толмау ... ... ... ... ... ... ... бағдарламасын
құруға мүмкіндік берді, оның негізі болып кіші мектеп жасындағы ... ... ... ... ... эксперимент тапсырмасы бойынша - кіші мектеп
жасындағы балалардың мазасыздығын төмендетуге ... ... ... ... ол арнайы ұйымдастырылған ұжымдық сабақтар
ретінде жүргізілді.
Бақылау ... кіші ... ... ... ... мазасыздық деңгейін төмендеуін бақылауға мүмкіндік
берді. Аталған ... ... ... ... ... ... дәлелденді, яғни каммуникативті дағдыларға
бағытталған коррекционды- дамытушы жұмыс, сонымен ... кіші ... ... ... төпмендеуіне ықпал ететін өзара
әрекеттесудің конструктивті әдістері.
Коррекционды- дамытушы ... ... ... ... ... ... мен коррекцинды жұмыс өткізілгеннен кейін
қайта диагностикалау нәтижесін ... ... ... ... ... дамытушы жұмыстың эффективтілігін
көрсетеді. Өткізілген жұмыс келесідей тұжырым жасауға мүмкіндік берді:
Біріншіден, кіші мектеп жасындағы балалардың жоғары ... ... ... ... ... коррекционды-
дамытушы бағдарламаның жүргізілуіне септігін ... ол кіші ... ... ... ... ... деген болжам
дәлелденді.
Екіншіден, каммуникативті дағды мен ... ... ... және ... ... ... дамытушы бағдарламаның құрылуы белгіленген нәтижесін ақтады.
Үшіншіден, аталған коррекцинды жұмыс жобасы кіші ... ... ... ... ... ... ... маңызға ие, және де
бұл бағдарлама келтірілген бағыттылықтарынан ( ... ... ... әрекет әдістерін қалыптастыру, сонымен ... ... ... мен ... ... кезінде өзін неғұрлым сәтті
көрсету ) басқа да мәселелерді шешуде кеңейтіліп, толықтырылып кіші мектеп
жасындағы балалармен ... ... ... ... ... ... ақпараттар аталған мәселе бойынша ары ... ... ... бола алады, және де жоғары мазасыздықтың белгілі-
бір себебін анықтау, және мақсатты- ... ... ... ... ... ... кіші мектеп ... ... ... ... ... ... дәлелденді.
Әдебиеттер тізімі
1. Абрамова Г.С. Возрастная психология: Учебник для студентов ...... ... В.Н. ... ... к ... состояния тревоги.
//Психологический журнал, 1992. Т. 13 ... ... ... ... и воспитание. – М., 1990.
4. Божович Л.И. Проблемы формирования личности /под ред. ... – М., ... ... Л.С. ... психология. – М., 1991.
6. Гребников И.В. О сущности и методике ... ... к ... ... Т.П. ... ценности семьи.
8. Диагностическая и коррекционная работа школьного психолога /под ред.
И.В. Дубровиной, - М., 1987.
9. Дубровина И.В. Взаимодействие ... с ... и ... ... И.В. ... ... ... Дубровина И.В. Школьная психологическая служба. – М., 1997.
12. Захаров А.И. Дневные и ... ... у ... ... «Психология
ребенка» - СПб., 2000.
13. Захаров А.И. Как ... ... у ... – М., 1986.
14. Кавашкина О.Д. Забота о детях.
15. Ковалев С.В. Психология современной семьи. – М., ... ... Б. ... ... что, ... ... //Семья и школа. –
М., 1988.
17. Куликова Т.А. Семейная педагогика и ... ... – М., ... ... Н.Д. ... ... ... тревоги. //Вопросы
психологии, 1969., №1.
19. Монахов Н.И. Семья и детские ... ... ... Р.С. ... ... для студентов высших педагогических
учебных заведений в 2-х кн. Кн. 2. Психология ... – М., ... ... Р.Ф. ... ... вопросы и ответы. – М., 1996.
22. Овчарова Р.Ф. Справочная книга школьного психолога. - М., 1996.
23. Осипова А.А. Введение в ... ... ... ... – М: ... психолого-социальный институт; Воронеж: НПО
«МОДЕК», 2000.
24. Петровский А.В. Популярные беседы о психологии М. 1983.
25. Помощь ... в ... ... Пер. с английского / под ред.
Пилиповского В.Я. – М., 1992.
26. Прихожан А.М. Тревожность у ... и ... ... и ... ... – М., 2000.
27. Психологический словарь/под ред. Давыдова В.В. – М., ... ... ... ... ... – М., ... ... Г.П. Нравственные основы семьи.
30. Рогов Е.И. Настольная книга практического психолога в образовании. –
М., ... ... В. Как ... себя и свою ... – М., ... Семейная психотерапия / Эйдемиллер Э.Г., Юстицкий В.В., Александрова
Н.В. – СПб., 2000.
33. Степанов С.С. ... ... для ... – М., ... ... Л.Д., ... С.И. Сто ... ответов по
педагогике / Ростов-на-Дону, 2001.
35. Юферева Т.П. Последствия нарушений семейных ...

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұлға қалыптастырудың халықтық тәжірибесі6 бет
Гендік импринтинг және адамдағы патологияның тұқым қуалауы26 бет
Азаматтық іс жүргізудегі құқықтық қатынастар3 бет
Металл нанобөлшектерін жалында алу және оларды жарылғыш зат құрамында қолдану26 бет
Модельдер4 бет
Негізгі пішіннің жобасы мен модулінің бағдарламалық коды11 бет
Несие. Несие формалары мен түрлері5 бет
Хаосты радиотехникалық генераторлардың жасыру деңгейін анықтау24 бет
Германия мен Қазақстанның қарым-қатынасының дамуы52 бет
Дәрігердің өз әріптестері мен денсаулық сақтау саласындағы мамандармен қарым – қатынасының негізгі этикалық принциптері3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь