Адам мотивациясының дамуының психикалық механизмдері

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ

1. АДАМНЫҢ МОТИВАЦИЯЛЫҚ СФЕРАСЫН ТЕОРИЯЛЫҚ ТАЛДАУ
1.1. Мотив және мотивация ұғымдарына сипаттама
1.2. Мотивация процесс ретінде
1.3. Адам мотивациясының психикалық механизмдері
1.4. Адамның дамуында мотивациялық сфераның алатын орны
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ҚОСЫМШАЛАР
        
        ҚАЗАҚСТАН БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Қ.Жұбанов атындағы Ақтөбе мемлекеттік ... және ... ... ... ... Адам ... ... психикалық механизмдері
Орындаған:
5В0503-мамандығының 1курс студенті _____________Бердалықызы Әсем
Ғылыми жетекшісі:
Психология ғылымының кандидаты,доцент____________ ... ... ... МОТИВАЦИЯЛЫҚ СФЕРАСЫН ТЕОРИЯЛЫҚ ТАЛДАУ
1.1. Мотив және мотивация ұғымдарына сипаттама
1.2. Мотивация процесс ретінде
1.3. Адам мотивациясының психикалық механизмдері
1.4. Адамның ... ... ... алатын орны
ҚОРЫТЫНДЫ
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
ҚОСЫМШАЛАР
КІРІСПЕ
Зерттеудің өзектілігі. Адам мінез-құлқында мотив және мотивация терминдері
ерекше орын алады.Өйткені,адам іс-әрекеті ... осы ... ... ... пен мотивация адамның мақсатын,
қажеттіліктерін, ... мен ... ... ... қамтиды.
Мотив - іс-әрекетттің мәні болатын,заттық немесе рухани зат ... ... ... ... ... ұғымы.
Мотив- ол кеңестік психологтер А.Н. Леонтьев және С.Л. Рубинштейн
шығарған,іс-әрекет теориясының ең маңыздысы
Ал ... ... ... ... ... ... ... «Мотивация» сөзі психологияда 2 мағынада қолданылады: мінез-
құлықты қалыптастыратын факторлар ... ... ... және тағы басқалары жатады) және
қандай да бір деңгейде мінез-құлықтылық ... ... ... ... ... ... ... адамның мінез-құлқының, оның бастамасын, бағыттылығын және
белсенділігін ... ... ... ... ... ... болады.
Осындай маңызды ұғымдар айналасында көптеген сұрақтар ... бірі ... пен ... мотивация мәселесі. Оған
дәлел ретінде Б.Ф.Ломовтың сөзін алуға болады: «Іс-әрекеттің ... ... мен ... ... орын ... ... да мотив пен мотивацияға арналған көптеген ... және т.б.) ... ... ... оған ... ... көптігімен
де бірге жүреді.Осындай көзқарастардың ... бір ... ... ... ... ... туралы,оның жүйелігі
туралы бұрыс көзқарастар қалыптасады.
Сондықтан осы мәселе психологиядағы ... ... ... жеке ... ... ... ... білу арқылы біз жеке тұлға туралы да біле аламыз.
Зерттеу жұмысының мақсаты: Адам ... ... ... ... ... ... жеке тұлғалық дамуындағы рөлін анықтау;
2.Мотив пен мотивация ұғымдарының мәнін ашу;
3.Тақырып бойынша ғалымдардың көзқарастарына салыстырмалы талдау жасау;
Зерттеудің ... ... ... ... даму ... ... жұмысының объектісі:Жеткіншек жастағы балалар
Зерттеу әдістері:Мотивтің күші мен ... ... ... ... ... ... әдіс, «Әр түрлі мотив
компонентінің ұғынымдылғын анықтау » әдісі
Зерттеу жұмысының ... ... ... ... ... ... мен
тақырыпқа байланысты көзқарастары.
Зерттеу ... ... ... ... ... ... ... ТАЛДАУ
1.1.Мотив және мотивация ұғымдарына сипаттама
Адам мінез-құлқында 2 функциональды өзара байланысты жақтар
бар:түрткі болу және ... болу ... ... мен ... ... ... реттеу функциясы
басынан аяғына дейін оның қалыптасуын ... ... ... ... ... ... ... түрткі болу ... ... ... пен ... ... адамның қажеттіліктерін, қызуғышылықтарын,
мақсаттарын,пиғылын қоса отырып,адамды қандай да бір ... ... ... ... асырады.Соның ішінде адам мінез-
құлқының итермелеу функциясы туралы айтқанда,ең ... ... ... ... қарастырылады.
«Мотивация» термині «мотив» терминіне қарағанда тереңірек түсінікті
сыйдырады. «Мотивация» сөзі психологияда 2 мағынада қолданылады: мінез-
құлықты ... ... ... ... жерге
қажеттіліктер,мотивтер,мақсаттар,пиғылдар және тағы басқалары жатады)
және қандай да бір деңгейде мінез-құлықтылық ... ... ... стимуляциялайтын процесс ретінде сипатталады.
Мотивацияны адамның мінез-құлқының,оның бастамасын, бағыттылығын
және белсенділігін түсіндіретін психикалық сипаттағы себептердің жинағы
ретінде ... ... ... ... келесідей жақтарын көретуге
болады:оның бастамасы,ұзақтылығы және тұрақтылығы, бағыттылығы және
мақсатқа ... ... ... ... ... ... мәнділігі.Сонымен қатар,танымдық процестер деңгейінде
мотивациялық ... ... ... ... жатады [1. 61-67 б.].
Мотивацияның пайда болуы ... ... ... ... ... мына сұрақтарға жауап іздеу болып келеді:Неге?Не
үшін?Қандай мақсатпен?Қандай мағынада? Мінез-құлықтың тұрақты өзгерісіңің
себептерін табу және сипаттау әрекеттердің құрамында болатын ... ... ... ... ... (moveo - қозғалып жатырмын )-ол заттық ... ... зат, ... ... мәні ... таблады. Мотив адамға әр мағынада
көрінеді,жағымды және жағымсыз түрде ... ... ... ұғыну үшін
ішкі жұмыс қажет етіледі. " Мотивация " терминін ... рет ... ... қолданған еді. Қазір бұл ... әр ... ... ... ... мотивация Вилюнас бойынша ол
итермелеу мен іс-әрекетті ... ... ... ... ... ... ... жиынтығынан тұратын психикалық
құбылыс.
Мотив- ол кеңестік психологтер А.Н. Леонтьев және ... ... ... ең ... ... ... және ... шатастырып жатады.,бірақ қажеттілік - ... жою ... ... ... ал ... ... ... мақсаттың нәтижесі.Мысалы : шөлдеу - ол ... ... ... ол ... ал адам ... ... су- ол ... lat.« movere »)-ол әрекетке итермелу;адам мінез-құлығын
басқарушы,оның ... ... ... ... физиологиялық және психологиялық жоспардың динамикалық
процессі;адам қажеттіліктерін өз ... ... ... ... рет ... өзінің «Четыре принципа
достаточной причины» ... ... ... ... ... бұл термин ғылымға тереңірек енген еді.
Мотивация өз астарында интеллектуальды негізді алап жатыр,ал эмоция тек
процеске ... әсер етіп ... ... ... ... субъектіге сыртқы жағдайлардың әсері
нәтижесіндегі,іс-әрекетке байланысты емес мотивация түрі.
Ішкі мотивация(интринсивті)- сыртқы ... ... ... ... ... және ... ... Негізі жағымды стимулдардаға негізделген
мотивация жағымды деп аталады.Негізі жағымсыз стимулдар болатын ... деп ... ... « егер мен ... реттесем, мен кәмпитті аламын »
немесе «егер мен ... , онда мен ... ... » ... болып келеді. Контрукция «егер мен үстелді реттесем, онда мені
жазаламайды» немесе ... мен ... , онда мені ... ... ... келеді.
Тұрақты және тұрақсыз мотивация.Тұрақты мотивация адам мұқтаждықтарына
негізделген,өйткені ол қосымша нығайтуларды талап етпейді.
Мотивация ... ... ... бағытталған индивидуальды мотивация түрлер:
• аштық
• шөлдеу
• аурудан қашу
• температураның ең жақсы жағдайларға ұмтылу
• және т.б.
Топтық
... ... ... ... иерархиядан орын іздеу
• осы қоғам құрылымына сәйкес келу
• және т.б.
Танымдық түрлері
• зерттеу мінез-құлқы
... ... ... ... ... ... ... адамгершілік,
атаққұмарлықпен,ар сезімдерімен байланысты.Адам қоршағандарға іспен
көрсетуді тырысып жатыр,қоғамда айқын статус ... ... ... ... ... Кейде өзін танытуға ұмтылу мәртебе
мотивациясына апарады(биік әлеуметтік ... ... ... ... ... танытуға ұмтылу, адам ... және ... емес ... ... ... ... істеу және дамуына түрткі ... ... ... ... ... ... батырға,беделді адамға ұқсас болуға
ұмтылу ... және ... ... ... ... және дамуға
түрткі болып жатады. Ол басқа адамдардың ... ... ... жасөспірімдерге тән.Басқа бір адамға ұқсауға ұмтылу- адам дамып
жатуына және жетілдірілуіне ықпал жасайтын ... ... ... ... ... ... ... және өмір
сүру,жұмыс істеуді,оқуды теңдестіруді ұмтылу- нәтижелі ... ... ... ... ... жеке ... адамдарға әсер ету ұмтылуы. Басқару мотиві
(басқаруға қажеттілік) адамдың әрекеттердің ең ... ... ... Бұл ... позицияны басқаруға,адамдардың әрекетін
басшылық етуге,олардың қызметін анықтауға ұмтылу болып табылады. ... ... ... маңызды орынға ие.Көптеген адамдардың
әрекеттері (мысалы, әртүрлі рангілердің бастықтарының)басқару мотивімен
түрткі болып жатыр.Басқа адамдардың ... ... болу және ... ... ... ... жеңу және ... жігерлерді қоса
отырып,оларға түрткі болып жатқан мотив.Адам өздігінен дамуға немесе өз
танымдық қажеттіліктердің қанағаттандыруына арнаап көп ... ... ... ... ... ... ... жасау үшн істейді.Қызметте
менеджердің бүтін немесе бөлек ұжымға қоғамға пайда келтіруге ... ... ... ... ... ... ... мотиві.
Ондай болса барлық жаулап алуға немесе басқаруды ұстап қалуға бағытталған
оның әрекеттері, ол ... етіп ... іске ... ... мотивтер-белсенділікке іс-әрекеттің процесі және
құрамы арқылы ұмтылу,ал сыртқы ... ... мына ... ұнап ... ,өз ... ... ... белсенділік көрсету.Басқа
әлеуметтік және жекелік себептердің әрекеті дәлеліні күшейте ... олар ... ... ... болуларды болмайды және қызмет
процесіне,ал ... ... тек ... ... болумен оған, сондықтан
жиі бұлар ... ... атап ... ... ... ... ... адамға ұнап
жатады және процестің және іс-әрекеттің ... ... ... спортпен шұғылданып жатыр,себебі оған өз
физикалық және ойдың белсенділік көрсетуді қарапайым ұнап жатыр ... ... және ... стандарттылыќсызын јрекеттердіѕ табыс
маѕызды факторларымен келіп жатыр). Жеке адамды процессуальды спортымен
шұғылдануды түрткі болып жатыр - ... ... ... ... және ойын ... ... деп атап ... ал факторлар
емес,спорттық қызметпен байлаулы емес (ақшалар ,өзін таныту ,өкімет және
т.б.). ... ... мәні ... ... - ... ... ... қызметтің ( процес және қызмет ұстауын ана
фактормен келіп ... және ... ... ... ... болып жатыр ).
Экстринсивті(сыртқылар) себептер - себептердің сондай тобы,қашан қызмет
сыртында түрткі болушы ... алып ... ... ... ... ... ... процесс емес түрткі
болып жатыр , ал факторлар,тікелей оған байлаулы емес ... ... ... мысалы ).Себептердің экстринсивті бірсыпыра түрлері
қарап шығып жатырмыз :
· борыш және ... ... ... ... ;
· өзі тағдырын өзі шешу ... және ... ... ... ... ... мақұлдауы алу ;
· ұмтылуды биік әлеуметтік статус алу ... ... жоқ ... ... ... мотивация)сыртқы
атрибуттарға аналарға ұмтылу бар болып жатыр ,қызмет әкеле алып жатыр,
жақсы бағалауларға , диплом алуына , ... ... ;
· ... ... ... және жазаның(негативтік мотивация)-
талаптар, бірсыпыра реніштіктердің ұғынуымен, ыңғайлысыздардың , қызмет
орындамауы оқиғасында көріне алып жатыр .
Егер ... ... ... ... ... нығай
болмаса - маңыздылармен , яғни ұстауға назармен және ... ... олар ... көп ... әсерді қамсыздандырмайды. Экстринсивті
мотивтердің ... ... ... ... тек қана ... ... ... , мәртебе, даңқ,заттық амандық),ал ол әрекетті
итермелеуге жеткіліксіз .
Өздігінен даму мотиві - өздігінен дамуға,өздігінен жетілуге ... ... көп ... істеу және дамуға түрткі болып жатқан ... ... ... ... ... бұл өз ... ... мен өз жете білушілігін сезу тілегіне ұмтылуболып табылады.
Ережеге сәйкес, алға қозғалыс үшін ... ... ... ... ... ... жетістіктеріне,тыныштық пен тұрақтылыққа сүйенеді. Оның
барлығын жоғалтып алу үрейі мен қорқынышы өздігінен даму ... ... жиі ... да ... ... мен алға
ұмтылу қозғалысы және қауіпсіздіктің арасында бөліне ... алға ... ... ... ... және ... белгісізден үрей оның алға қозғалысын тоқтатып ... ... басу көп ... ... ... ... ... ғана артына ертеді.Өздігінен даму, алға қозғалыс
ішкі тұлғалық ... жиі ... ... ... ... зорлық-зомбылық
емес.Алға қозғалыс-ол жаңа жағымды сезімдерді және әсерлерді күту болып
табылады.Қашан өздігінен даму ... ... ... ... болып
жатыр,қызметке дәлелінің оның күш ... ... ... өздігінен даму себебін іске
кірістіруді біліп жатыр, өз оқушы көрсете ( ... , ... ... даму және ... .
Жету мотиві- ұмтылуды биік нәтижелердің және қызметте шеберліктер жету;
ол күрделі ... ... және ... ... орындау
көрінеді.Қабілеттіліктерден тек қана емес қызмет кез келгеніне табыстарды
тәуелді болып жатыр,дағдылардың,білімдердің,сонымен ... ... . ... ... жету ... бар адам,салматқты
нәтижелерді алуды ұмтыла ,қойылған мақсаттардың жетуі үшін табанды жұмыс
істеп жатыр .
Жету мотиві(және биік нәтижелерге ... ... ... ... ... ғой адамды жағдайдан әрқашан бірдей емес және тәуелді болып
жатыр және ... ... ... ... ... ... ... жатады,ал біреу,керісінше, нақты ғылымдарда қарапайым мақсаттармен
шектеле отырып, әдебиетті,осы облыста үлкен ... ... ... ... ... ... іс-әрекетте
мотивацияның деңгейін не анықтайды?Ғалымдар төрт факторды ... ... жету ... ... деген үміт ;
3.Табыс жетудің субъективті бағалану ықтималдығы ;
4.Жетудің субъективті эталоны .
Қоғамдық ... ... ... қоғамдық
мағыналары,борыш сезіммен,жауаптылықпен топтқѕ алдында немесе ... ... ... ... ... жеке адам теңестіруін
болып жатыр. Айқын әлеуметтік топ мүшесімен өзінді адам тек қана ... ... , тек қана емес ... жатыр оған , сонымен қатар
проблемалармен , назарлармен және ... оның өмір ... ... ... түрткі болып жатыр,заңдылық
тән,топталған стандарттарға ниеті түзулік , ... және ... ... ... ... іске ... ... көбірек болады және ... ... ... ... ... ... ісі ... еңбегі
мен жігерлеріне тәуелді болады.Өз бағынышты арасында менеджерге бірлескен
рух разы ... ... , ... ... ... іске асырылмайтын
құндылықтармен, ... ... ... ... ... ... өз ... бірге болса,оның
қиыншылықтар мен қызығушылықтарымен өмір ... ... ... ... тынысымен, борыш сезімімен, жауаптылықпен
байланысты болатын,қоғамдық мотивтер адам ... ... күш ... ... әрбір формасы оның ішкі де,сыртқы да себептерімен
түсіндірілуі мүмкін.Бірінші жағдайда ... ... және ... ... ... субъектісінің психологиялық қасиеттері
көрінеді,ал екіншісінде-оның іс-әрекетінің ішкі шарты мен жағдайы ретінде
көрінеді. Бірінші ... ... ... және тағы ... ... ... ал
екінщісінде-пайда болған жағдайдан шығатын ... ... адам ... ішкі ... түсіндіретін
психологиялық факторлардың барлығын жеке ... ... ... ... және ситуативтік ... ішкі және ... ... ретінде айтады.
Диспозицивті және ситуативті мотивация тәуелсіз болып келмейді.
Диспозиция ... да бір ... ... ... ... ... ... да бір ... ... ... ... оны ... ... бұндай жағдайда таңдамалы болып
келеді,ал субъекттің өзі белсенді қызуғышылықтар мен қажеттіліктерден
шыға отырып,жағдайды ... және ... ... ... 2 жақты детерминделген деп қарастыру керек: ... ... ... мінез-құлқы сыртынан қарағанда бірдей
болғанымен,олар әр түрлі болып ... ... тек ... ... ... ... алмаймыз.Мысалға,адам бір сұраққа қойылған жеріне
байланысты,қалай қойғанына байланысты әр түрлі ... ... ... ... ... ... ... жағынан анықтауға
мүмкіндік береді.Өйткені,ол субъектке қабылдау және ... ... оны ... ... және ... ... неміс психологы К.Левиннің айтуынша әр адам бір ... ... және ... әр адамданың бағалаулары бір-
бірімен сәйкес келеді.Сонымен қатар бір адам бір ... ... ... әр ... ... мүмкін. Бұл әсіресе, үлкен өмірлік
тәжірибесі бар,интеллектуальды дамыған адамдарда кездеседі.
Адамның мінез-құлқының тез,жылдам,белсенді түрде көрінуін, сыртқы
және ішкі стимулдарға ... ... ... ... ... үздіксіз әрекет етуі ретінде қарастыруымыз керек.Бұл арқылы
біз мотивацияны өзгеру мен әсер етудің үздіксіз ... ... ... ... жерде іс-әрекет пен ... ... әсер ... ... ... ... ... болады.Мотивация бұл
жағдайда мінез-құлықты өлщеу ... ... мен ... үздіксіз процесі ретінде көрінеді.
Мотивация әрекеттің бағыттылығын,бір мақсатқа апаратын іс-әрекеттің
ұйымдасуын және тұрақтылығын көрсетеді.
Мотив ... ... ... ... ... ... да ... жасауға әкелетін,оның тұлғалық
тұрақты қасиеті.Мотивті сонымен қатар,жалпылама түрде ... ... деп ... ... ... ішінен ең маныздысы-қажеттіліктер.Оны даму
мен өмір сүру үшін ... да бір ... адам ... деген керектілік.Қажеттілік тұлғаның күйі ... ... ... ... тірі организмге тән,осынысымен ол өлі
табиғаттан ... ... ... ... ... стимулдайды.Ол организмді өз артынан ертіп,
көптеген психикалық процестер мен ... ... ... өз қажеттілігі толық қанағаттанбағанша ұстай алады.
Адамның қажеттіліктерінің негізгі ... ... және ... ... ... туралы сөз
қозғалған кезде қажеттіліктің ... ... ... ... ... ... болатын материальды және рухани объектілердің
бірлігі.
Қажеттіліктен кейін,өзінің мотивациялық мағынасы бойынша ... деп дәл ... ... бағытталған,іс-әрекетпен
бацйланысты,белсендірілген қажеттілікті ... ... ... ... ... бөліп қарастыру туралы көптеген ... ... еді: ... М.Ш.Магомед-Эминов, Ж.Нюттен,
С.Л.Рубинштейн, А.А.Файзуллаев. ... ... ... ... ... болуы туралы О.К.Тихомирова ұсынған еді. Мотивацияның әлеуметтік
құрылысын С.Шварц анықтап берген еді. Оның жобасының ...... ... көрсету, өзінің қабілеттіліктерін ашатын жағдайларды деңгей
бойынша көрсеткен еді.
В.И.Ковалев ... ... ... ... ... Егер ... мотивке айналмаса, онда ол «қабылданбаған» немесе
«түсінілмеген» деп аталады. Сондықтан, Ковалевтің айтуынша, ... ... ... ... болуы мүмкін: қажеттіліктің пайда болуы – оны түсіну –
стимулдың қажеттілікпен «кездесуі» - ... ... ... пайда болуы процесі кезінде стимулдың әр түрлі
жақтарын сипаттау ... ... және осы ... ... үшін маңыздылығы,
әділеттілгі және т.б. Бұл жерде сонымен ... ... да ... ... ол оны ... ... Оның ... шөлдеу сезімдері қажеттілікті қанағаттандыратын заттың бейнесін
санада ... ... ... және психологиялық-әлеуметтік
қағидаларға сәйкес келетін, импульсті әрекетке жұмылдырады. Бұл ... ... ... анализі, мәселелерді шешу жолдары мен құралдары,
нәтижелерді ... ... асып ... айқындау мен әрекеттің жоспарын
құруға әкеледі.
А.А.Файзуллаев мотивациялық процестің бес ... ... ... ...... пайда болуы мен түсінілуі. Итермелеуді
толық түсіну өз ... ... ... ... ... ... болу
керектігі туралы), әрекетін, сол әрекет жүзеге асатын ... ... ... ... түсіндірудің орнына ... ... және әр ... ... іс-әрекетің жағдайлары
(эмоция, ойлау, бейне) болу мүмкін.
Сонымен ... ... ... ... түсінілмеуі мүмкін,
потенциалды жағдайда қалуы мүмкін. Бірақ итермелеу – бұл әлі ... ... ... ... ... ... ... болп келеді.
Файзуллаевтің айтуынша, мотив туралы айтқанда, итермелеуді түсіну
жеткіліксіз. Бірақ мінез-құлық итермелеуді ... ... ... ... Бұндай мінез-құлық көбінесе өкінішке алып келеді, өйткені
адам мотивацияның қайнар көзі ... ... ... ... ... ... деңгей – бұл «мотивті алу» деңгейі. Бұндай қисынсыз атаудың
астында автор итермелеуді ішкі деңгейде қабылдау деп ... яғни ... – бұл « ... алу » ... қисынсыз атаудың астында деңгейі
итермелеуді ішкі ... ... деп ... ... , яғни ...... ... теңестіруі, субъективті-тұлғалық
құндылықтардың иерархиясымен, құрылымға адамның қарым-қатынастарын ... ... ... ... адам өз принциптарымен ... ... ... ... ... ... ойланады. Сондықтан Файзуллаев қабылдаудың немесе түсінілгенін
қасиеттері туралы ... Бұл ... ... ... бұл деңгейлердің
бірлігі болып саналып, мотивациялы процес тек қана итермелеу, түсінілуі,
бағттылығы ... ғана ... ... ... ... ... ... – бұл мотивті іске асыру, яғни бұл ... ... ... мен ... ... ... ... құрамы
өзгеруі мүмкін. Сонымен қатар, автордың ойынша ... жаңа ... ... ... ... қызығушылық), яғни осыдан кейін
мотивацияның жаңа деңгейге өтуі ...... ... ... ол ... бір бөлшегіне айналады.
Соңғы деңгей потенциалды итермелеудің актуализациясы, яғни бұл
жерде дағды немесе арман кезінде, ішкі ... ... ... ол түсінілген
немесе түсінілмеген түрде келеді.
А.Н.Зерниченко және ... ... үш ... ... ... қажет объектіге қол жеткізу және ... Егер осы ... ойша ғана өту ... сөз ... ... ... ... болады. Бірақ олардың үшінші және ... ... ... ... ... бұл атқарушылық іс-
әрекетті мотивациялық процеспен байланыстыру ... оны ... ... ... ... Бұл ... ... тек қана бірінші
деңгейі ғана сәйкес ... ... ... мінез-құлықтығы туралы
концепцияда «мотивациялық сызбалар» ұғымы қолданылады. Бұл ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру мен мотивті қалыптастыру
болып табылады. Автордың айтуы бойынша мотивациялық ... – бұл ... ... ... оның ... ... қажеттіліктері және соңғы
деңгей ретінде қанағаттануды қол ... ... ... жағдай
Әрбір психологиялық немесе физиологиялық күй-жағдай организм өзгертуін
дәлелімен біршама байлаулы,қайсыбірді мәнде күй-жағдаймен мотивациялы болып
келеді. Егер біз, адам өзін ... деп ... ... ол ... ... ... ... сезімі қамтып жатса, онда ... дене және ... ... ... ... . Оның ... қана оның ... күй-жағдайына әсер етіп жатпайды, ол автоматты және
шарасыз түрде басқа өмірлік сезімдерді және әр ... ... ... Мысалы, тынымсыз қоршаған адамдардың маххабат жаулап алуға ұмтылу,
дұшпандылыққа үдемелі сезімі және т . б . ... ... ... , біз ... айтық " ол түнілгендік өзінді сезіп ... ... тек қана ... , егер біз ұзын оның кеңейтіп жатырмыз қалғаны
арыздар қасында , әрбір қайсылардың сызып шығып ... жеке адам ... ... . ... ... түнілгендік сезімі біз күй-жағдай
мотивациялы ... ... ... . ... әсер ... ... , ... теориялары аралап шығып жатыр , қалай ... , қате ... ... ... ... ... , өзімен-өзіні
процестерден , болатындардың денеде және жекелікте деңгейлерде .
Мотивациялардың өзара ... ... ... толық мәнде қанағаттанған адам аса сирек болып жатыр,
ал егерболса , онда өте аз уақытқа . Қанағаттандыру оған ... ... ... , оның ... ... тілек, содан соң үшінші , ... ... ... дәл ... кете ... ... және тың тілекті келіп
жатыр адам мінездемелі ... , ол ... ... бойында оны
шығарып жатады. Өзара байланыстардың аралық әртүрлілермен дәлелілермен
зерттеу ... ... ... ... және кең ... ... ... , біз апатты бейімділіктен бас тартуда амалсыз боламыз.
Д.В.Колесовтың пайымдауынша,қажеттіліктерді ... ... ... ... ... қажеттіліктер зонасына
өтеді,артынан-қажеттіліктерді таныстыру зонасы ,қажетті итермелеудің өңдеу
зонасы,әрекетті жоспарлауын қалыптастыру аймағы,және ең ... ... ... ... ... және ... сызбасы орналасқан.Соңғысы тұрақты бөлім және ... ... ... ... ... ... негізінен
қажетті тітіркендіргіш пайда ... ... ... ... ... ... тітіркендіргіштерінің
басқа қажеттілікке ауысуы жатады.
Екінші міндеті,қажетті тітіркендіргішті ... ... ... ... ... аймағында,ақпараттардың конвергенциясы өтеді:қажеттіліктерді
таныстыру аймағынан түскен қажетті ... ... ... ақпаратты өз бойында тасиды.Автордың айтуынша,бұл аймақта ол
шындыққа зат ... және оған жету ... ... ... ... ... қалыптасу аймағы-мотив атқаратын
белсенділікке ауысады.жоспардың барлығы қалыптасқан болса да,бірақ бастауға
арналған импульс болмаса,онда осы ... ... деп ... аймақ-нығайту аймағы-өз алдындағы үш ... ... ... жатқан процестерді нығайту арқылы болады.
Көптеген психологтар мотивациялық процесті гештальтпсихология жағынан
қарастырады.Ол кезде көп ... ... ... ... әр ... ... процестің құрылымын әрқалай
түсіндіреді.
Енді тұлғаның биологиялық қажеттіліктерінің мотивінің қалыптасуын
қарастырайық.
Бірінші кезең-біріншілік мотивтің(абстрактілі) ... ... ... мен ... белсенділігіне түрткі болады.
Нақты мотивтің қалыптасуының екінші кезеңі-сыртқы іздеушілік ... ... ... белсенділігі адам өзіне таныс емес жағдайға немесе
ақпарат жеткіліксіз ... ... ... ... ... ... ... қажеттіліктті қанағаттандыратын
заттар туралы ойша өңдейді.
Үшінші кезең-нақты мақсатты таңдау және оған қол жеткізу үшін ... өзі ... ... ... ... ... түрге айналады.Ол туралы В.Вундт(1897ж.)жазған еді: «Негізінде сол
бір қайталанатын мотивтар жататын ерік ... көп ... бір ... ... ... артқы орында тұраған
мотив,уақыт өте келе ... ... та ... әрекет
түрткіден шығатын әрекетке айналады; ...егер кәдімгі әрекет қайталана
берсе,сонында түрткіден шығатын ... ... ... ... түседі...Сонымен түрткіден шығатын ... ақыр ... ... ... ... ... ... мотивациясы жоқ деген сөз
емес. В.А.Иванниковтың айтуы бойынша,тек атқарушы бөлім ғана емес, сонымен
қатар мотивациялық бөлім де ... ... ... ... ... бойынша) қажеттілікті қанағаттандыратын затқа және ... ... ... ... айналады.Сонымен мотивациялық
процестің бірінші кезеңі үшінші кезіңге ауысады.
Өмірде бұдан да қарапайым жағдайлар кездеседі.Ол кезде ... ... ... қиын ... айналады.Мысалы,біз көшеде келе жатқан ... ... ... ... біздің басымызда кей жағдайларда ғана
осылай жасау керектігі туралы ой ... ... ... ... ... ... тәжірибелі мотивациялық сызбалар туралы айта аламыз, яғни
ол сол қажеттілікті қандай жолмен және құралдармен өтеуге ... ... ... адам тәжірибесімен байланысты бай ... ... ... мотивациялық сферасының негізі болып
табылады.
«Қысқартылған» мотивация ішкі фильтр арқылы импульсті әрекеттер мен
мінез-құлықпен кездеседі.Импульстік- бұл дам ... ... адам ... түркіден кейін-ақ ... ... ... ... өз мінез-құлқына жауап бере
алмайтын мектепке дейінгі және кіші ... ... ... ... ... ... әрекеттер өз жасына тән эмоциональды
қозуларымен байланысты.Ал үлкен ... ... және ... ... ... аффект, шаршау және ... ... ... ... ... жағдайларда импульсивтілік еріксіз әрекетпен байланысты,бірақ
бұнымен мақылдасу қиын.Импульсивті әрекеттер өзінің шешімді тез қабылдауына
қарамастан, ... ала ... ... ол-ерікті.
Осындай әрекеттер ... ... деп ... ... ... ... ... тоқтауымен байланысты механизмдердің деп көрсетті.Тітіркену
мотивациялық сызбалардан тоқтаусыз өтіп ... ... ... ... ... адам ... ... байланысты болады.
Бірақ адамда барлығы рефлекторлы түрде өтпейді,санамен байланысты
өтеді.Сондықтан импульсивті ... ... ... деп ... ол сыртынан солай көрінеді.Қысқартылған мотивация ... жету ... ... ... ... осы кезде мотивация процесінен ішкі сүзгіден өтпейді.
Сонымен мотивацияланбаған әрекеттерімен мінез-құлықтар ... ... ... ... ... ... пен ... бар.Олардың арасында басты ... ... ... ... ... ішкі ... өтіп
кетеді,ал автоматталған әрекеттер кезінде адамның мінез-құлықтық тәжірбиесі
әсер етеді.
1.3. Адам мотивациясының психикалық механизмдері
Адам мотивациясының даму механизмдерін ... үшін ең ... ... жауап іздеу керек:бұлар қаншалықты адамдық ... ... және ... ... биологиялық эволюциядағы механиздермен
ұқсастығы барын анықтау.Осы мақсатта адам ... ... ... ... сипаттамалары адам мотивациясының
қоғамдық бастамасының негізі туралы ... ... ... ... жемісі ретінде қарастырамыз.Бұл жерде
индивидтің қажеттіліктеріне жауап беретін ... ... ... ... қажеттіліктеріне жауап береді.Осындай даму
оның әр түрлілігі, өзгерімпаздығы тарихтылығымен ... ... ... ... ... ... ... әсерлердің нәтижесі болып келеді.
Адам мотивациясының спецификасын анықтайтын келесі маңызды фактор-ол
оның интеллекпен,тілмен,санамен,ерік қасиеттерімен ... ... адам ... ... автономдылығы, алысталған
өмірлік мақсаттарға ... ... емес ... ... динамикасы мен ішкі жиынды сипаттайтын
белгілерді ерекше атап өтуге болады:мотивтердің иерархиялық бағынушылығы,іс-
әрекеттің мотивтелген ... ... ... алмасудың
иілгіштігі және тағы басқалары.Бұдан біз бұл сипаттамалардың феномелогиялық
түрде келеді,яғни ол фактілерді түсіндіру ... ... ... ... төмендегідей «бірліктері»
көрсетіледі
Мотивациялық шарттануы
Биологиялық мотивацияның онтогенетикалық дамуы,механизмді қамтамасыз ... ... ... ... ететін әсерлер арқылы жүзеге
асады.Бұны тұйықталған шартты байланыс деп атайды. Психологиялық тұрғыдан
қарағанда,соның ішінде,шартты ... ... ... оның шартты
тітіркендіргішке субъективті қатынасының өзгерісін ... ... ... ... ... ол мотивациялыққа
айналатын эмоционалды қайғыны тарату немесе ауыстыру болып табылады.Міне
осындай ... ... ... ... даму ... ... шарттанудың негізінде жатыр.
Мотивациялық шарттанудың негізі күрделірек,бірақ ол эмоциялардың
ауыстыру және ... ... ... ... мен ... әрекетінің ... ... ... ... ... да тән ... ... бірі:11 айлық бала егеуқұйрықты ... деп ... ... ... 6 рет ... ... ... балада
шартсыз(қорқынышты дауыс) және шартты(егеуқұйрықтың түрі)тітіркендіргіштер
иайда болып, балада егеуқұйрыққа деген ... ... ... ... бала Аяз Атаның маскасынан,басқа жануарлардан және аң
терісі пальтосынан қорықты.Бұл мотивациялық ... тек ... үшін ғана ... ... оның жеке ... де
(аңның шашты терісі)арналған еді.Бұл жерде осы жеке қасиеттер ... ... ... ол да ... ... ... 17 ... да жазған еді: «Біз қандай да бір затты жағымды және
жағымсыз күйде ... ... ол ... ... көру ... жек ... ... қатар аффекттің функцияларында да жазылған.
Осындай эффекті біз ... мен ... ... ... ... механизімінің ерекше мысалдары ретінде адамға
жағымсыздықтың негізінен көреміз.Бұған мысал ретінде күрделі ... айта ... ... ... бағынбаса,оларға өрескел
биологиялық шарттануды қолданады.
Шарттану мен танымдық процестер ... ... ... ... ... ... және ... тітіркендіргіштермен
байланысын көреміз.Бастапқыда бұл тек адамның өз ... ... бұл үшін ... ... ... ... керек еді.Әрине бұлардың барлығы шарттанудың жылдамдығына әсер
етеді.Бұндай әсерлерді ... ... ... тек ... жағдайларда ғана болмайды,сонымен қатар жай өмірде
де кездесетін жағдайларда болады.П.К.Анохиннің айтуынша осындай шартталған
рефлекс ең баста,ең ... ... болу ... еді. Қорытынды жасау осы
арадан болады , не адамдық психикада , ... ... ... негізде қоршаған еріншек тәжірибенің және шамшатқа ... мына сөз ... , ... ... ағып өтуі ... ... керек,бірақ қалай фактімен шығару, мынау мұндай болса келісу
және процестердің тәжірибелік зерттеуінің бар болуы керек.
Мына сұрақты шешу ... ... емес ... ... ... қорытылған шығаруларды түсіндірмелерде олардан әдеттегі
мұқтаж болып жатқан, мұңдай ... ... ... ... жатыр;
бекітіліп жатыр , мысалы :« мұңдай ... ... ... ... ... ғой ең ... заңдарға , қандайларға олар бағаланып жатқан
жануардан шығатындардың . Қажетті тек қана қатал және байсалды бақылау және
анализдеу барлық ... ... ... ». Маңызды , бірақ , астын ... , не ... тап осы ... ... өте жиі ... ... ... қайсыда өзіне меншікті адамдық көріну маңызды
шектелуді психика ... ... дәл ... және ... өз ... сөзсіз әсерлердің
қабілетті ашу және үйлестірулердің статистиктары қолдану арқылы себептердің
шартты тітірккендіргіштерін аша ... ... ... ... ... және ... ... және қиялдағылардың - көп болып жатыр.
Типтік оқиғасында адам психикасы тек қана ... емес , ... ... ... ... ... байланыстардың тармақты жүйесіне бола ... ... ... ... шақыру,құралға ауысу, қайсыға
сонша емес адам тигізді, қаншалар ... оның ... ... тоқсыздандыруды тиісті болды,бірақ ... ... ... ... ... ... ... қатыстылардың өз
міндетті болады.
Заттардың ерекше ерекшелігі адам үшін мотивациялық дәлелді тауып
алушылардың, түзеліп жатыр , олар ... ... ... ... , сөзсіз рефлекторлық нығаюларға түзуді емес көңіл бөлуге болмайды,
мұқтаж болу емес қандайларды онда ... ... ... , құру ... , ұқсас анаға , қалай мынау биологиялық дәлелі деңгейінде ... . Егер ... дәл ... ғой ... жағымды ішу , бөлмеде реттеу
немесе сабақтарды істеу , қажеттіліктің мына заттарға көңіл болу ... бар ... ... ... ... өзіне меншікті
адамдықтардың себептің көңіл болулардың ... ... алып ... сол себепті оларды құру мақсатқа бағытталған. Мақсат көрініп тұр , не
біреудің мынау келіп жатыр негізгі , ... ... ... ... өнер бір жағынан,тәрбиелейді,екінші ... әсер ... ... негізі болып табылады.Өнер өз функцияларын
жүзеге асыратын құралдардың көп болса да ,бұлардың өзара тәуелсіз еместігін
айтуға ... ... ... ... деңгейі айқындылықтың негізі болып табылады.Шарттану процесі
мұндай жағдайда ... ... ... қоректендіретін әсерлермен
байланысты,олар ... ... ... ... ... болып,жаңа мотивациялы қарым-қатынастардың дамуына
әкелетін,шынайы қабылданатын жағдайлар болады.
Мотивациялық заттану ... ... ... ... ... ... асады.Шарттану процесінен заттану процесінің
айырмашылығы-сезімдік қоректендіретін әсерлердің болмауы. Оның ... ... ... ... ... ... ... ойнап,қолын
күйдіріп немесе өрт шығып кетсе, онда балада сіріңкімен,онымен ойын ... ... ие ... ... заттануда
қабылданбайтын жағдай тәрбиеленеді.
Сонымен шартану мен заттанудың арасындаңы ұқсастыққа қарамастан,яғни
эмоциялардың жаңа ... ... ... ... ... ... та
бар, олардың психикалық бейнесінің деңгейінде болып табылады.
Мотивациямен ауызша әсер , егер тек қана өз - бөліммен ол адам ... ... ... жатыр , көңіл болуларда аналар немесе оның
мотивациялыға басқа өзгертулерді әдеттегі ... ... ; ... ... да оған ... тастау өзіне тән емес , ... ... , ... ... ... ... ... туралы , істердің оның жылжуға жағдай
жасаушылардың . Бірақ сондай әсердің , лезде бар болуды кейде тоқтап ... ... ... ... ... ... , ... артынан және ақыл айтуларды есейген , жиі ... ... ... ... . Ауызша әсерлердің жеткіліксіз ... ... ... ... тәжірибелісінде жақсы белгілі ,
көптеген педагогикалық жүйе не себепті нақты өмірлер тәрбиелік ... ... ... асты ... ... жатыр , олардың барынша
көп көрнектілігі қамсыздандыру , үлгімен , нақтылы фактілермен тәрбиелеу .
Бұл жерде ... екі ... ... шынайы
жағдайлары қабылданып,сонығ нәтижесінде дамиды.Ал екінші жағдайда,ол
күту,уәде секілді нәрселер арқылы ... ... ... ... ... ... ... сырқы көріністер арқылы
жүзеге асырады. Ол айқын айтылғанмен , мынау феноменді жасай ... ... , ... ... ... емес ... қалу , бірақ оған
ол , ереже сияқты , есептеу нәтиже емес бейнеленіп ... ливо ... , ... ... ... ... . Дәл ... ,
концепциялардың қатарында танырлық ... ... ... асты ... жатыр ситуации сәйкес нәтижесінде В.Р.Лазарусқа,
сәзімдерді көрініп жатыр екі ... вия ... ... : ... жеке ... арналған жағдайларды алғашқы , мағына бағала , олардың
қауіп-қатері мысалы , және ... ... , опре ... ... әрекеттердің ; менің үрейден қашу мүмкіндігі жоғына қауіп-қатердің
реакциямен келіп жатыр.Физиологиялық тітіркендіргіштің ... ... ... пен сипаттама жағдайға байланысты болып келеді.
1.4. Адамның дамуында мотивациялық сфераның алатын орны.
Көптеген психологиялық еңбектерде «тұлғаның мотивациялық сферасы» атты
ұғым кездеседі.Тұлғаның ... ... ... ... ... бар ... мотивациялық нәрселерді қамтиды: мотивтерді,
қажеттіліктер мен мақсаттар, қызуғышылықтар, ... ... ... ... ... көзқарасымен қарасақ,ол оны
кеңдігі,иілгіштігі мен жүйелілігі жағынан сипаттайды.
Мотивациялық сфераның ... ... ... ... түрлілігі жатады.Егер ... алан ... ... мен ... ... оның мотивациялық
сферасы дамыған дап айтады.
Осындай мотивациялық сфераның ... ... ... ... ... ... адамда бар алуан түрлі
қажеттіліктердің,икемділіктері мен қызығушылықтардың санымен ... ... ... ... сферасы тым аз ... мен ... ... ... және
т.б.(мысалы,футболмен қызығу және де тек бақлаушы ... ... ... ... болуы жаман екені белгілі.Бірақ,егер ... ... ... нәрсеге қызығушылық танытса(үстүртін түрде),бірақ
ештеңемен нақты айналыспаса да ... ... ... ... даму ... ... байланыстыру қате болып саналады.
Сонымен қатар,мотивациялық сфераны тұлғаның құрылымы деп ... ... тек ... ... мен ... ... емес,осыған қоса тұрақты латентті мотивациялық жағдайлар да (тұлғаның
бағыттылығы,қызығушылықтар,мотивациялық бағдарлану, арман)жатады.Бұны ... ... да ... ... деп атайды.
Сондықтан да тұлғаның мотивациялық сферасы латентті болып келеді, ол
кезде нақты мотивтер ... ... ... ... ... сферасын,кеңдігін өзекті мотив қалыптастыруға қатысатын
мотивациялық сызықтардың кеңдігімен ауыстыруға болмайды.
Мотивациялық сфераның иілгіштігі, Р.С.Немов ... бір ... ... ... ... ... ... бір мақсаттың басқасымен орнын ауысуы туралы сөз
қозғалады.
Мотивациялық сфераның иілгіштеу түріне ... ... ... төмен тітіркендіргіштер қолданылады. Мысалы,
иілгіш мотивациялық сферасы бар адам бір мотивті ... үшін ... ... ... мүмкін.Айта кетелік,бір индивид білімге деген
қажеттіліктерді теледидар,радио және кино арқылы ... ... ... ол ... әр ... ... қарым-қатынас
арқылы жүзеге асырады.Соңғы адамның мотивациялық ... ... ... ... ... ... кеңділігі мен иілгіштігі адам
мотивациялық сферасын әр ... ... ... ... ... ... ... потенциальды шеңбері болып
табылады.Ал ... ... ... ... ... ... қозғалысы:мотивтер мен қажеттіліктер
арасындағы,мотив пен ... ... мен ... ... ... ... - бұл адам санасында қандай да бір
қажеттіліктің, ... ... ... да ... ... ... Бұл ... бір мотивтің қалыптасуы
басқасына қарағанда басымырақ болады, екіншілері бағыныңқы болады; біреулер
жиірек қолданылады, келесілері сирек қолданылады.
Тұлғаның мотивациялық ... ... ... ...... ... қалыптасуы, яғни дағдылардың, қызығушылықтардың қалыптасуы
адамгершілік ... ... ... ... мәселер болып
табылады.
Қарастырылған көптеген мотивациялық факторлардың өзі ... өте ... ... ... соншалық,тұлғаның бір ... біз ... ... ... жету ... қашу ... бағалау,талаптану деңгейі.
Мотивация теорияларға үнілсек,ол кезде А.Г.Малоу айтқандай «Мотивация
туралы теориялардың ең бірінші айтатыны: индивид-бұл бірікен,жүйеленген
бүтіндік.Сондықтан біз оны ... ... ... эксперименттер
кезінде біз ол туралы ұмытып ... ... ... түймегенше,барлық
еңбектеріміз,эксперименттеріміз мағынасыз ... ... ... ... ... ... біз мотивацияның адам өміріндені маңызын көреміз.Мотивация
адамды өмір бойы ... ... ... келуінен басталады.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР:
1.Ильин Е.П. Мотивация и мотивы.- СПб.:Питер,2006г.
2. Вилюнас В. К. ... ... ... ... ... А.Г. ... и ... Евразия, 1999г.
4.Маслоу А.Г. Теория человеческой мотивации
5.Немов Р.С. Психология
ҚОСЫМШАЛАР
№ 1 сурет
Мотивациялық процестің ... ... ... ... ... ... ... белсендіру.1,2,3,4,5-бір этаптан екінші
этапқа өткен кезде пайда болатын мотивациялық күйлер.
№ 2 ... ... ... бойынша)
№3 сурет
МОТИВТЕР
МАҚСАТТАР
Адамның мотивациялық сферасының жалпы құрылымы
Қысқартылған мотивация процесінде қажеттілік пен мақсаттың қалыптасу
сызбасы
-----------------------
A
B
C
D
E
1
2
3
4
5
V
I
II
III
IV
Органи- калық
Матери-алдық
Әлеумет-тік
Рухани
Қ
А
Ж
Е
Т
Т
І
Л
І
К
Т
Е
Р
«Сыртқы» белсенділікке түрткі болу
Мақсатқа жету ойының ... ... ... жою ... ... ... ... абстрактылы құралын түсіну (объектті)
Қазіргі кездегі тілектің маңыздылығын бағалау
Мұқтаж-дықтың себебің түсіну
Тітіркен-діргіш (мұқтаж-дық, объекттің тартым-дылығы)
Тілек (түрткі болу) ... жою ... ... ... ... ҚАЖЕТТІЛІГІНІҢ ҚАЛЫПТАСУЫ
Түйсік (қажеттілік жағдайының санада бейнеленуі)

Пән: Психология
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 23 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Дағдарыс жағдайларындағы психикалық өзгерістер."8 бет
"қабылданған шешімді орындаудағы ұйымның функциясы"6 бет
«Олжабай батыр» жырының тарихи-фольклорлық сипаты3 бет
Іс - әрекет туралы жалпы түсінік3 бет
Адам мотивациялық сферасының құрылымы, қызмет етуі және дамуы7 бет
Адамның даралық психологиялық сипаттары19 бет
Адамның қажеттілігі мен мұқтаждығын және іс - әреет түрлері8 бет
Аддиктивті жүріс-тұрыспен психологиялық жұмыс9 бет
Айгүл Кемелбаева шығармаларындағы көркемдік ойлау30 бет
Акшаның дамуы және нарықтағы маңыздылығы26 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь