Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық негіздері

Мазмұны

Кіріспе

I. Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық негіздері
Ақша нарығының пайда болуы мен мәні
Ақша нарығының атқаратын қызметі
Валюта биржасы және оның қызметтері
II. Қазақстандағы ақша нарығы
Қазақстандағы ақша нарығын талдау
Қазақстандағы ақша нарығын және валюта биржасын реттеу

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Адамзат тарихының даму сатыларында айырбас қатынастары да дамып, одан әрі жетіліп нарықты тауарлар тек натуралды зат ретінде ғана бір-біріне айырбасталып қана қоймай, бүкіл тауарлар дүниесін ерекше бір тауар, яғни тауар-ақша пайда болды.
Ақша нарықтық экономикада ақша–несиелік реттеуде айналыстағы ақша массасының өсуін тежеу, инфляциялық процестерді жеңу және ұлттық жалпы өнімді ынталандыру бағытында қолданылуда. Ақшаның әрбір қызметі ақшаның тауар айырбастау процесіне туындайтын, тауар өндірушілердің өзара байланысының формасы әлеуметтік-экономикалық маңызының белгілі бір жағын мінездейді.
Нарықтық экономикада ақшаның маңызы зор. Себебі, әр түрлі меншік жағдайында (мемлекеттік, кооперативиік, жеке) жұмыс істейтін тауар өндірушілер өндіретін және сататын өнімнің көлемін, түрін және бағасын бекітуге дербестік алды. Шаруашылықты жаңа нарықтық жағдайда жүргізуге төлем қабілеті сұранысқа бағдар жасалуда, яғни сұраныс ескеріліп, өнімнің шығару көлемі, түрі, бағасы тағайындалады.
Ақша – тарихи дамыған экономикалық категория. Ақша адамға ежелден таныс. Бірақ оның пайда болғандығы туралы құпия сыры және өмірдегі мәні көп уақытқа дейін беймәлім болды. Бұл сұраққа қоғам өмірін зерттей келіп, оқымыстылар ақшаның тауар айналымында атқаратын қызметін, маңызын жан-жақты ашып жауап берді.
Қайсы бір ел болмасын,оның экономикалық жүйесі ең алдымен өзара байланысты үш жүйеден тұрады: мемлекеттік қаржы, экономикалық басталқы буынының қаржысы (кәсіпорындар, ұйымдар және т. б.) және халықтың қаржысы. Бұдан басқа экономиканың қаржы жүйесіне, шаруашылықтың - бірлестіктер, трестер, ассоциациялар, концерндер сияқты әртүрлі типтерінің, сондай-ақ қоғамдық ұйымдардың қаржылары да жатады. Өндірістің салалық ерекшеліктеріне байланысты өндіріс қаржылары, құрылыс қаржылары, сауда қаржылары, әлеуметтік сала қаржылары және т. б. болып та бөлінеді. Осы қаржы жүйесінің маңызды буындарын қысқаша сипаттайық.
Мемлекеттік қаржы - бұл мемлекеттіх өзіне міндетті қызмегін атқаруы үшін қажетті (халық шаруашылыгын басқару, қорғаныс, заңдылықты және хұқтық төртіпті қорғау жәнс т. б.), ақша қорларының жүйесі.
- Экономиканың алғашқы буындарының қаржылары - бұл кәсіпорынның өндіріс пен ұдайы өндіріс процссін қамтамасыз ететін, оның шаруашылық шеңберінен аспайтын ақша қорларының жүйесі.
Халықтың қаржысы - бұл тұрғындардың еңбек ету, шаруашылық жүргізу және басқа қызметтер негізінде алатын табыстарынан қалыптасатын ақша қорлары. Халық бұл қорларды өзінің меншігі мен әл-аухатын жоғарылату мақсатына жұмсайды. Соңғы екі күйенің есебінен мемлекеттік қаржы үшін қаражаттар жиналады. Бұрын кері байланысы бар: мемлекеттік қаржыда шоғырланған қорлар көлемді инвсстиция, субсидия және дотадия түрінде халық царуашылыгына қайта оралып келеді. Сондықтан барлық қаржы жүйесінде мемлекеттік қаржы шешуші роль атқарады.
Қаржы нарығы бағалы кағаздар, қарыз, валюта және капитал нарықтарынан құралады, Оны жасаудағы басты мақсат уақытша бос ақша қаражаттарын мемлекеттің, кәсіпорындардың және ационерлік қоғамдардың мұқтаждарына жұмылдырып жұмсаулына табылады. Әкімшілік - әміршілік басқару жүйесі жағдайы қаржы нарығының қызметін мемлекеттік бюджет, мнистрліктердің қаржы жоспарлары, банктердің несие жоспары және т. б. атқарған болатын.
Экономикалық реформа, кәсіпорындардың дербестігін арттыруы және шаруашылықты жүргізудің жаңа нысандарына өту жагдак да қаржы ресурстарының әдеттегі әдістерін қолдану шектеле бастады. Сонымен қатар, қаржы ресурстарын министрліктер арқылы салааралық бөлу біршама қысқарды. Бұның өзі кәсіпорындар; қосымша қаржы ресурстарын өз бетінше тұтыну жөне оларды арқылы қаржы нарығын құруға қолайлы жағдай жасады.
Қаржы нарығы өзіне тән инфрақұрылымы және жаңа принцп ақпаратты ағымы бар күрделі экономикалық қатынастар сал Сондықтан қаржы нарығын құру
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
1. Аубакиров Я. Экономикалыє теория негiздерi. Алматы-1998ж
2. Ақша, несие , банктер. Валюта қатынастары. Б.А. Көшенова Оқу құралы Алматы “Экономика”-2000 жыл.
3. Денежное обращение и кредит при капитализме: Учебник /под ред. Л.Н. Красавиной. –М.: Финансы и статистика, 1989-365с.
4. Деньги, кредит, банки: Учебник /под ред. О. Лаврушина. Изд.2-е, перераб и доп.-. М.: Финансы и статистика, 1999-464с
5. Деньги, кредит, банки: Учебник для вузов/под ред. Е.Ф.Жукова.-. М.: Банки и биржи, ЮНИТИ 1999-622с
6. Деньги, кредит, банки: Учебник /под ред. Г.С. Сейткасимова. Изд.2-е перерабидоп-Алматы: Экономика, 1999-432с.
7. Поляков В.П., Москвина Л.А. Денежное обращение и кредитная система.-М., 1997.
8. Бюджет саясаты Статистика бюджет және аудит 1992 ж.
9. Бизнес жоспар әдiстемелiк материалдар. Р.Г. Маниловский –М: 1996 жыл.
10.Иманбердиев Б.Ж Қазақстан Республикасындағы экономикалық саясатты» экономикалық өсу нәтижелерi. Статистика есеп және аудит –1999 жыл N2.
11.«ҚР-дағы банктер және банктік қызмет туралы» ҚР заңы.
30.03. 1995.
12. «ҚР ұлттық банкі туралы» ҚР заңы.-Егемен Қазақстан, 1995,5шілде.
13. Теңгеге тұрақтылық қажет // «Шымкент келбеті» 12 қараша 2004 ж.
14. Ұлттық валютаның қаржылық саясаты // «Астана хабары» Елорданың республикалық қоғамдық саяси газеті 166 (1684) сенбі, 15 қараша 2005 ж. 2 бет
15. Х.Ғабжалелов «Теңге» Алматы 2003ж.
16. Егемендік және ұлттық теңгеміз // «Ақиқат» журналы 10 2003ж.
17. Қазақстан Республикасының Президенті Н.Ә.Назарбаевтың «Қазақстан 2030 стратегиясы»
18. И.А.Жуков «Деньги, кредит, банки» Москва 2001 ж.
19. И.К.Шеденов «Жалпы экономикалық теория»
20. С.Б.Мақыш «Ақша, айналысы және несие» Алматы 2004.
        
        Мазмұны
Кіріспе
I. Ақша нарығы мен валюталық биржалардың теориялық ... ... ... болуы мен мәні
Ақша нарығының ... ... ... және оның қызметтері
II. Қазақстандағы ақша нарығы
Қазақстандағы ақша нарығын талдау
Қазақстандағы ақша ... және ... ... ... әдебиеттер тізімі
Кіріспе
Адамзат тарихының даму сатыларында айырбас қатынастары ... одан әрі ... ... ... тек ... зат ... ... айырбасталып қана қоймай, бүкіл ... ... бір ... яғни ... ... ... ... экономикада ақша–несиелік реттеуде ... ... ... ... ... ... жеңу және ... өнімді ынталандыру бағытында ... ... ... қызметі
ақшаның тауар айырбастау процесіне туындайтын, тауар ... ... ... ... ... белгілі
бір жағын мінездейді.
Нарықтық экономикада ақшаның маңызы зор. ... әр ... ... ... ... ... жұмыс істейтін тауар
өндірушілер өндіретін және сататын ... ... ... ... бекітуге дербестік алды. Шаруашылықты жаңа нарықтық жағдайда
жүргізуге төлем ... ... ... ... яғни ... өнімнің шығару көлемі, түрі, бағасы тағайындалады.
Ақша – ... ... ... ... Ақша адамға ежелден
таныс. Бірақ оның ... ... ... ... сыры және ... көп уақытқа дейін беймәлім болды. Бұл ... ... ... келіп, оқымыстылар ақшаның тауар ... ... ... ... ашып ... ... бір ел ... экономикалық жүйесі ең алдымен өзара байланысты
үш жүйеден ... ... ... ... ... ... (кәсіпорындар, ұйымдар және т. б.) және халықтың ... ... ... ... жүйесіне, шаруашылықтың - бірлестіктер, трестер,
ассоциациялар, ... ... ... ... сондай-ақ қоғамдық
ұйымдардың қаржылары да жатады. Өндірістің ... ... ... ... құрылыс қаржылары, ... ... сала ... және т. б. ... та бөлінеді. Осы қаржы жүйесінің
маңызды буындарын ... ... ... - бұл ... өзіне міндетті қызмегін атқаруы үшін
қажетті (халық шаруашылыгын басқару, қорғаныс, заңдылықты және ... ... жәнс т. б.), ақша ... ... Экономиканың алғашқы буындарының қаржылары - бұл кәсіпорынның өндіріс пен
ұдайы өндіріс процссін қамтамасыз ... оның ... ... ақша ... ... қаржысы - бұл тұрғындардың еңбек ету, ... ... ... ... ... алатын табыстарынан қалыптасатын ақша ... бұл ... ... ... мен ... ... ... Соңғы екі күйенің есебінен мемлекеттік қаржы үшін қаражаттар
жиналады. Бұрын кері байланысы бар: мемлекеттік ... ... ... ... ... және ... ... халық царуашылыгына қайта
оралып келеді. Сондықтан барлық қаржы жүйесінде ... ... ... атқарады.
Қаржы нарығы бағалы кағаздар, қарыз, ... және ... ... Оны ... ... ... уақытша бос ақша қаражаттарын
мемлекеттің, ... және ... ... ... ... ... ... - әміршілік басқару жүйесі
жағдайы қаржы нарығының ... ... ... мнистрліктердің қаржы
жоспарлары, банктердің несие жоспары және т. б. атқарған болатын.
Экономикалық реформа, ... ... ... ... жүргізудің жаңа нысандарына өту жагдак да қаржы ресурстарының
әдеттегі әдістерін ... ... ... ... ... ... ... арқылы салааралық бөлу біршама қысқарды. ... ... ... ... ресурстарын өз бетінше тұтыну жөне оларды
арқылы қаржы нарығын құруға қолайлы жағдай жасады.
Қаржы нарығы ... тән ... және жаңа ... ... ... ... ... қатынастар сал Сондықтан қаржы нарығын құру үшің
бағалы ... ... ... ... құру жөне ... ... байланысты жүйелі мөселелерді зерттеу ... ... ... ... ... ... ... н жүйесін қайта құру
проблемасын туғызады.
Бүкіл дүниежүзілік тәжірибе ... ... ... ... ... ... екі типі - бюджет және нарықтық бір-бірімен тығыз
байланыста болады. ... ... пен ... ... ... ... ... емес орталық қаржы қорлары кәсіпкерлік табыс ; азаматтардың
табысының бір бөлігін алу жолымен құрылады оны мемлекеттің ... ... бю, ... бөлу ... ... ... ... паидалану нарықтық пайдал мен толықтырылуы
қажет. Қаржы нарығында ақша толыққанды тауар ... ... және ... ... ... сәйкес, сұраным мен ұсыным негізінде орнығды.
Каржы нарығы жағдайында – кәсіпорындар, ... және ... ... ... ... ал ... ... қосымша қаржы көздерін
тұрақты алуға талпынады. Бұндай нарық капиталынсыз ... ... өзі ... мүмкін емес.
Каржы нарығы жоқ жағдайда ақша ресурстарын бюджеттік кәсіппен пайдалану
басым болады. ... әдіс ... осы ... ... жүргізген шаруашылық
механизміне тән болды. Ақша ... ... ... шоғырланды және
мемлекеттік бюджет арқылы ұлттық табыстың үштен екісі қайта бөлінді. ... тек ... ... ... ... ал ... ... белсенділік болмады. Бюджет қаражаттары жоне несие ресурстары,
оларды пайдаланудың тиімділігі ескерілмей тек жоспар бойынша ғана бөлінді.
1.1 Ақша ... ... ... мен ... нарығының пайда болуы олар ... ... ... шарт және өнім ... ... ... бұрын -
сонды біздің елде ... ... ... оның ... қате
түсіну қазіргі әдебиеттерде қате ... жиі ... ... ... бөлу ... ... ... жүйесі жағдайында нарық
проблемалары тиісті ғылыми зерттеу пәні бола ... – бұл ... ... ... оның нәтижелері мен
шарттары айырбастауға байланысты ... ... ... бір ... немесе жүйесі. Ақща негізінен, есеп жүргізу және
бақылау құралы ретінде қосалқ ... ... ... ... ... кәсіпорының шығаратын өнімдеріне натуарлды және құн көрсеткіштері
өнімнің көлеміне және түріне жоспар бекітті.
Рыноктық ... ... ... зор. Рыноктық экономикада ақшаның
маңызы зор. Себебі әр түрлі ... ... ... ... ... ... және ... өнімнің көлемін, түрін және бағасын
бекітуге ... ... ... ... мен өндірушілердің ... ... ... ... ұлы ... бірі деп
есептелінеді. Ақшаның нарықтық төлем құралы ... ... ақша ... заңы ... ... ... көрінісін
тапты. Егер тауарлар ... ... онда ... ақша ... Бұл айналыстың қолма-қол ақшаға деген ... ... ... ... ... сайын борыштарды жабу үшін ақша
айналымының ... ... ... ... ... ... үшін ... санын азайтады. Егер қандай да бір ... ... ... ... аз ... түспейтін болса, онда
бұл өзімен ... ... да ... ... ... (қарыз
бойынша мерзімі өткен ... ... ... жалақы бойынша
және тағы басқа). Нарық ... банк ... екі ... ... банк ... және Коммерциялық банк ... ... ... ... ... беру және ... Осындай шаралардың нәтижесінде коммерциялық банкте ақша
ұсынысын ... Банк ... ... ... алып ... ... ... банк ұлттық валютаның ... ... ... ... ... ... банктердің
міндеттері резервті банктер арасындағы шот ... ... Ақша ... мәні ... мен ... жетістіктерін,
еңбек ресурстарын ұйымдастырудың жаңа әдістерін ... ... ... өте келе және ... ... ... айырбасты
ұлғайтып, оның жергілікті нарықтық шегінен шығуына ... ... Бұл ... ... ортақ формасы эквивалент қызметін белгілі бір тауар атқара
бастады. Ол ...... ... ... ... ... ... жан-жақты ашып жауап берді.
Ақша нарығының саясатының ... ақша ... әр ... ... саясат ақша жиынын ақшаның ұсыныс қисығының ... ... ... ... орналастырады. Ал икемді монетарлық
саясатта ақшаның ұсыныс қисығы горизонталды түрде болады.
Ақша ... ... ... ... ... көп ... ақшаға
сұраныспен байланыста болады. Мысалы, егерде ақшаға сүраныстың өсуі
инфляциялық үрдістермен ... ... онда ақша ... ... ұстау
үшін қатаң саясатты пайдаланған жөн, бұл жағдайда ақша ұсынысын вертикалды
түрде бейнелейді.
Егерде ақша айналымының күтпеген, кездейсоқ ... ... ... ... ... онда ... ... қалыпты деңгейде ұстап
тұратын саясат ... Бұл ... ақша ... ... Ls ... бұрыштық көлбеуіне байланысты ақшаға ... ... ақша ... ... ... мөлшерлемесіне (1-сурет) әсер
етеді. Орталық банк бір мезгілде ақша жиыны мен ... ... ... ... ... ... ... кезде тұрақты пайыз мөлшерлемесін
ұстап тұру үшін, банк ақша ... ... оны ... ... пайыз мөлшерлемесін өте тез өсірмеу үшін жасайды (Бұл ... ... оңға ... тепе-теңдік нүктеде өзгереді).
Қазақстан Республикасының тенгенің валюталық курсын бекітті: 1 АҚШ доллары
4,7 теңгеге тең болды.
Сөйтіп, 1993 жылы 15 ... ... ... ... ... валюта-
тенге енгізілді.
1995 жылдың орта кезінде Ұлттық банк пен Қаржы министрлігі қаржы ... ... ... одан соң ... мен ... ... мемлекеттік бағалы қағаздарды шығарғаннан кейін теңгенің кұлдырауын
тежеуге мүмкіндік ... жылы ... ... ... қоры ... ... ... инвесторларына баскаруға беру сияқты инфляцияланбайтын
көздерден ... 700 млн. ... ... Бұл жылы ... ... ... ... денгейі пайыздың
бөліктерімен есептелетін ... ... ... ... ... дағдарыстың ... ... ... ... ... ... ... ... Қазақстанға валюталық түсімдерд|
біраз қысқартты.
1999жылы ... ... ... ... ... ... ... туралы шешім қабылдады. Ол жөнінде Премьер- ... ... ... ... доллар бағамы валюта рыногындағы сұраныс ... ... ... байланысты анықталады, ал Ұлттық банк ол
процеске елеулі түрде ... ... Ақша ... ... ... нарығының атқаратын қызметі – оның ұдайы ... ... және ... ... ... ... Нарықтың реттеуші рөлін тікелей әкімшілікпен
алмастырылуы ... ... ... ... ... ... пайда болуына, адамдардың экономикалық
өсуінің қозғаушы күші ... ... ... ... ... ... бір атқаратын қызметі – ақпараттық. Нарық ... мен ... ... ... және банк ... ... нарқының (ставка) т.б. үздіксіз өзгеріп отыруы арқылы
өндіріске ... олар ... ... ... алатын тауарлар
мен қызметтерге жұмсалатын қоғамдық - қажетті өндіріс шығындары, ... ... ... ... ... ... ... Сонымен
бірге нарық мынадай ... ...... күресінісің жәрдемі
мен қоғамдық ... ... ... ... ... керісінше олардың даму болашағы ... ... ... ... ... ... монополияландырылған, сондықтан нарықты
ортаны ... ... ... тұру үшін ... ... ... құру міндеті тұр.
Ақшаның нарығының ... ... - ... ... ... формасы
ретінде пайдалану тауарларды тікелей өткізуменен ... ... ... ... ... жағдайлары олар несие беру, ... ... ... ... ... ... ... қалыптастыру,
өндірістік және өндірістік емес шығындарды ... ... ... ... ... ... сатуы және т.б.
Қазіргі уақытта алтын тауарға тікелей ... және ... ... ... ... ... ... ығыстырып
тастау жағдайында ақшалы тауар (алтын) тікелей массасына емес, ... ... ... ... ... қарсы тұрады. Осыдан
алтын қағаз және несие ... ... ... ... көрінеді. Несие
ақшалар тауардың қүнын өлшемейді, өлшенген құнды көрсетеді, өйткені өзінің
құны жоқ. Сонымен алтын белгілерінің, яғни ... ... емес және ... ... ... ақша ... олардың алтындық мазмұнынан
ажырауына алып келді.
1.3 Валюта биржасы және оның ... ... және оның ... келетін болсақ нарықтар
уақтылы есеп айырысуларды жүзеге асыруды, валюталық қаражаттарды ... ... ... ... ... ... ... айырмасы ... ... ... валюталық
тәуекелдерді сақтандыруды, валюталық бағамдарды реттеуді, ... ... ... ... ете отырып, ішкі және халықаралық төлем
айналымына қызмет етеді.
Халықаралық есеп ... ... ... барлық елдер үшін
жалпыға ... ... ... ... ... ... да
сыртқы сауда, ... ... ... инвестициялар,
мемлекетаралық төлемдер бойынша есеп айырысудың қажетті ... ... ... бір валютаны екінші біріне айырбастау болып табылады.
Валюта бирдалық нарықтарда шетел валютасына деген сұраныс пен ... ... ... тауарлар және көрсетілген қызметтер үшін валюталық түсім
алған экспортерлардан; сатып алған ... мен ... және ... ... ... үшін ... ... импортерден;
сондай-ақ көрсеткен қызметтері үшін фрахты, сақтандыру сыйақысы, брокерлік
және банктік ... ... ... ... ... ... мен
банктерден; дивидент төлеуге, займды, несиені және оған есептелген ... т.б. ... ... бар ... және жеке ... ... жылы Бреттон-Вудс қаласында (АҚШ) халықаралық қаржы конференциясы
өткен болатын, осы конференцияда ... ... қор (ХВҚ) ... ... ... ... мүшелерінің саны 35 мемлекет болса, 1993
жылы олардың саны 174-ке ... ... ... ... да осы
Халықаралық валюталық қордың мүшесі болып табылады.
ХВҚ-ға кіргенде, әрбір мемлекет квота ... ... ... ... ... ... бір ақша ... қосады. Қор капиталына мүше-елдердің
жарнасы екі бөліктен: 1) сол ... ... 25% ... көлемінде немесе
оның алтын мен доллар запастарының 10% сомасы ... ... ... ... ... ... ұлттық валюта түріндегі жарнадан тұрады.
Квотаның маңызы әр түрлі ... ... ... олар ... ... ... ХВҚ оларды қаржылық қиыншылықтарға түскен өз мүшелеріне
займдар беру үшін пайдаланады. Екіншіден, олардың негізінде, жарна ... ... ... алатын немесе СДР деп аталатын арнайы активтерді
кезеңдік ... ... ... ... ... ... Жарна үлкейген
сайын, мүшеелдің керек жағдайында алатын несиесінің көлемі де үлкен ... олар ... ... ... салмағын анықтайды. Ел бай болған
сайын, оның квотасы солғұрлым ... ... ... көлемі ел экономикасының
жұмыс істеуін және әл-ауқаттылығын ... ... ... ... бес
жыл сайын квотаның мөлшері қайта қаралып тұрады әрі ХВҚ қажеттілігіне ... ... ... ... көбейтілуі немесе азайтылуы
мүмкін. 1945 ж. ХВҚ-ның 35 мүшесі 7,6 млрд. $ төлеген,
ж. ХВҚ-ның 156 ... 130 ... $-ға жуық ... 174 ел - 140 ... $ ... саясатын анықтауға керекті дауыс санының көп бөлігін, көп ақша қосқан
елдер алады. ХВҚ-дағы басшылық орынды АҚШ алады, оған ... ... ... ... ... ... - 7%, әрі қарай - ... ... - ... ... ... ... - ... кеңесі, мұнда әрбір
мемлекет губернатор ... ... ... ... ... банк төрағасы)
және балама губернаторлардан тұрады. Себебі, губернаторлар сияқты ... ... ... ... ... банк ... болғандықтан,
олар өздерінің үкіметтері атынан шығуға уәкілдіктері бар. Губернатор кеңесі
жылына бір рет ғана ... Оның ... ... ... ... ... әзірлеу;
экономканы қайта құру жөнінде өте ... ... ... ... шаралар
әзірлеу;
жаңа мүшелерді қабылдау, квоталарды өзгерту, ХВҚ-
ға мүшеелдерді тексеру.
Қалған уақытта губернаторлар, ... ... (АҚШ) ... кеңесті құрайтын өкілдері арқылы, ХВҚ-ның күнделікті ... ... ... ... айтады. Жиырма төрт атқарушы
директор, ресми отырыстарда, аптасына үш рет ... ... ... ... үкіметтерімен белгіленген шаралардың ... ... ... ... жеті ... ... мына елдердің
өкілдері: Ұлыбритания, Германия, Қытай, Сауд Арабиясы, Қүрама Штаттар,
Франция және Жапония. ... ... ... 19 мүшеел ішінен ... ... ... Олардың үлесіне 17 директор келеді.
Атқарушы кеңестің шешімді қабылдауы мына ... ... тек қана ... ... ... көмектесетін өнімді
мақсаттарға беріледі;
займ сәйкес үкіметтермен кепілдендірілуі ... беру ... ... ... ... ... ... 2 мыңға жуық адамнан тұрады және ... ... ол ... ... ... ... ... оны кеңес сайлайды. Дәстүр бойынша директор-басқарушы - еуропалық
немесе ары кеткенде американдық емес ... ... 100-ге жуық ... интернационалдық құрамы, негізінен экономистерден тұрады,
сонымен қатар, онда статистер, ғылыми жұмыскерлер, мемлекеттік ... ... салу ... ... бар. ... ... конкурс негізінде
жүргізіледі. Негізгі ... ... ... ... ... шағын бөлігі Париждегі, Женевадағы және Нью-Йорктағы Б¥¥-
ның жекелеген бөлімшелерінде немесе ХВҚ-ның мүшесі ... ... ... ... ... болып кірген ел: өз ақшасының басқа елдер ақшаларына қатысты
құнын анықтау бойынша жасайтын қадамдары туралы ... ... ... ... ... шетел ақшаларына айырбастауды шектеуден бас тартуға
және осындай экономикалық саясатты ... етіп ... ... ... ... ... және конструктивті түрде оның ұлттық байлығымен
қатар, жалпы бүкіл ... ... алып ... Мүшелер осы тәртіп
нормаларымен жүруді өзіне міндетті ғып санайды.
Алғашқыда ... ... ... оның мақсаты ретінде: оған мүше-елдердің
төлем баланстары мен валюталық ... ... ... оның жағдайына
бақылау жасау мәселелері қойылған болатын. Бұл ХВҚ-қа ... ... ... ... ... АҚШ долларымен қоюға және Қордың
рұқсатынсыз оны 10%-дан астам мөлшерге өзгертпеуге, ал ағымдағы ... бұл ... ... ... ... ... 1-1,5%-дан астамнан
артық ауытқымауға келісім бергендерімен байланысты болып отыр.
Қазіргі ... ... ... соң, яғни ... бағамдар енді
ХВҚ-мен шектелмейді, мүше-елдердің төлем ... ... ... олардың теңестірілуі үшін жағдай жасау, сонымен қатар, қажетті
жағдайда қысқа мерзімді несиелерді ... ... ... ұйымның іс-
әрекетінің негізгі бағыттары болып табылады. ХВҚ-қа мүше-елдердің көбі
өздерінің төлем ... бір ... ... ... ... ... байланысты, ХВҚ несие беруді барынша ... ... ... ... және ... ... ... Төлем баланстарының қысқа
мерзімді тапшылығын жою мақсатына арналған несиелердің ең кең ... ... ... ... ... ... ХВҚ ... қатар басқа да
несиелер түрін: мерзімі ұзартылған, оңай қол ... ... ... мақсатына, күтпеген оқиғалардан болған ... ... ... ... ... ... ... яғни
ХВҚ-ға мүшеел автоматты түрде алатын, несиелік үлес шеңберіндегі несие
(транши) болып ... ... бұл ... ... өте ... ... сонымен қатар, СДР жүйесінің қатысушысы болып табылады
және бұл валюталық бірлікте несиелер ала ... СДР ХВҚ ... ... жазу ... болғанымен, бірақ оларды кез келген ұлттық
валютаға ... ... ХВҚ ... ... ... «әлем валютасы» бола алмады. Қарыз алудың арнайы құқықтары ... ... ... құрайды. Бүгінгі таңда 30 млрд.$ құнына тең
21,4 млрд. СДР бар.
Әрбір ... ... ... ... ... сомадан бірнеше есе
көп сомада несие алу құқығы болатын да ... ... ... өсу кезеңінде квоталар өздерінің мүшелерш қолма-қол қаражаттарға
деген талаптарын қамтамасыз ете ... ... ... байланысты ХВҚ
1962 жылдан бастап, әлемдегі үкіметтер және банктермен бірге ... ... ... ... 25 млрд. $-ға жуық сомаға). Бұл ... ... ... жағдайлары деп аталған несиелік желі әрбір 5 жыл ... ... ХВҚ осы ... ... ... ... бойынша
пайыздар төлейді және займдарды 5 жылдан кейін өтеуге міндеттенеді. Алайда
мұндай займдарды жүзеге ... ... ... ... ... жалпы
көлемінің 60%-дай мөлшерімен шектелген.
Халықаралық валюталық жүйені бақылау және өздерінің мүшелерін ... ... ХВҚ, ... оқу ... - ЭДИ ... ... ... да көмектеседі, мұнда техникалық және білім беру
арналары арқылы ХВҚ-ның мүшеелдері ... ... ... ... ... ... құру үшін ұсыныстар мен кеңестер алады.
90-жылдардың басында өзінің әдеттегі ... ... ... ... ... ... өту ... кешіп
отырған, Шығыс Еуропа елдеріне, бұрынғы КСРО республикаларына көмек көрсету
үшін ірі компаниясын ұйымдастырды. ХВҚ, ... тек ... ғана ... (бұл ... 24 ... долларды 7,5% жылдық пайыз мөлшерінде алуға
рұқсат етілген), сонымен қатар, еркін кәсіпкерлік ... ... ... мүмкін емес тарифтік режимдер, валюталар конвертациялануы, салық
салу жүйесі, орталық банктер сияқты ... және ... да ... қүру ... ... баға ... ХВҚ-ның елдерге беретін
көмегі негізгі үш формада жүргізіледі:
1. Экономикалық саясаттың әр ... ... ... ХВҚ ... жиі береді және ұсыныстар жасайды, кейіннен ХВҚ-ның атқарушы
кеңесінің отырыстарында бұл елдердің дамуының қорытындыларын талқылайды.
ХВҚ ... ... ... ... ... ... ... Мұндай көмек ақшалай резервтердің көбеюіне алып келетін және ... ... ... ... ... мүмкіндік беретін өте
ұқыпты дайындалған экономикалық бағдарламалар ... ... ... реформалардың үкіметтік бағдарламасын ХВҚ-ның қолдауы, басқа
да ресми инстанциялармен ... ... ... ... ... беруінде катализатор рөлін атқарады.
ХВҚ бұл елдерге техникалық көмек береді және ... ... ... ... ұлттық экономиканы басқарудың негізі.
Халықаралық есеп айырысулардың осындай ... ... ... қарама-қарсы талаптарды өзара есепке алу жолымен банк-
корреспонденттер арқылы сыртқы экономикалық ... ... ... ... ... ... ... береді.
Сонымен, валюталық нарықтарда валюталық операцияларды жүргізуге халықаралық
сауда мен оған байланысты көрсетілген қызметтер және халықаралық капиталдар
мен несиелер қозғалысы ... ... ... ... - ... пен ... ... ондағы айналатын
валюталарға сауда-саттық жүргізілетін ресми орталықты ... ... ... ... ... бөліп қарауға болады:
шарушылық байланыстардың интернационалдануы не-
гізінде валюталық нарықтардың интернационалдануының күшеюі;
байланыстың жаңа жүйелерін пайдалану;
әлемнің барлық бөліктеріне ... ... ... ... ... корреспонденттік шоттары бойынша жаз-
баша түрде негізделетін валюталық ... ... ... ... ... ... алыпсатарлық және
арбитраждық валюталық мәмілелер көлемін ұлғайту.
Валюталық операциялардың көлеміне, сипатына және ... ... ... ... ... ... ... аймақтық және ұлттық
(жергілікті) болып бөлінеді.
Халықаралық валюталық нарықтар ірі ... ... ... ... ... ... Нью-Йорктегі, Франкфурт-на-
Майнедегі, Париждегі, Цюрихе, Токио, Сингапурдағы, Гонконгтағы ... ... ... болады. Бұл нарықтарды халықаралық төлем
айналымында кеңінен қолданылатын валюталармен операциялар жүзеге ... және ... ... белгілі бір конвертирленетін
валюталармен операциялар жүргізіледі. Оның қатарында сингапур ... ... ... динары және т.б. бар.
Ұлттық валюталық нарықтар деп, ... ... ... ... ... өз ... (олардың қатарында компаниялар,
жеке тұлғалар және банктер болуы ... ... ... қызмет көрсететін
сол елдің аумағында орналасқан банктердің жүзеге ... ... ... ... ... ішкі ұлттық нарықтағы операцияларға
жекелеген ... ... ... ... жеке ... ... сондай-ақ валюта биржасында жүргізілетін
операцияларды да жатқызады. ... ... ... ... ... ... жұмыс жасайтынын айтуға болады. 2001 ... ... - 1124735 мың, ОЕМ - 11165 ... ... ... басқа елдің ішкі ... ... ... ... валюталық нарық "қара нарықпен" толықтырылуы мүмкін. "Қара
нарықтың" болуы барлық ТМД ... тән ... ... ... ... ... ... саясаты, айырбас орындарының көптеп
ашылуы пайда массасын өсіру үшін банктер арасында бәсекені ... ... ... валютамен сауданы азайтуға және соның нәти-жееінде
"қара нарықтың" әрекет ету аясының қысқаруына ... ... ... ... нарық банктер,
банкирлер үйін, брокерлік ... және ірі ... ... ... мен ... фирмалар өздерінің валюталық операцияларын ірі
қоммерциялық банктердің ... ... ... ... ... ... асырады. Валюталық нарықтардағы валюталық мәмілелердің
95%-ға дейіні банктер мен ... ... ... келеді. Мұндай
сызба, валюталық нарықты ... ... ... ... мүмкіндік
береді.
Валюталық операцияларды жүргізуге құқылы банктер ... ... ... деп аталады.
Девиздік банктердің валюталық нарықтағы операцияларға қатысу дәрежесі көп
факторларға: банк шамасына, оның беделіне, шетелдік бөлімдер және ... даму ... ... ... есеп ... ... телефон және т.б. байланыс жүйелерінің жағдайына, банк
саясатына байланысты.
Әдетте, валюталық операциялар банктер арасында тікелей ... ... ... ... бірақ кейбір елдерде (Скандинавия елінде) Орталық
банк өкілдерінің ... ... ... ... валюталық
биражалар сақталған. Мұндай жағдай Қазақстан Рес-публикасында да әрекет
етеді, яғни Қазақстан қор ... ... 2 рет ... ... ... ... ... екі негізгі топқа бөлуге болады. Бірінші
топқа пассивті қатысушылар, яғни ... ... ... ... әр ... туындайды да, баға белгіленімін білу үшін ... ... ... жасайды (маркетюзерлер). Активті қатысушылар (екінші
топ) өздеріне баға белгіленімін ... ... ... ... үшін бағаны
белгілейді (маркет-мэйкерлер). Осы қатысушылар ... ... ... таралған бөлімше тораптары және үлкен дилерлер штаты бар 20-ға
жуық банктер ... ... Бұл ... 100 млн. АҚШ ... ... сомасы - 5 немесе 10 млн.) ірі ... ... ... ... ... ... ықпал етеді.
Дүниежүзінің тек өте ірі банктерінде валюталық департаменттер ... ... ... ... ... бар. Өз ... ғана ... және валюталық операцияларды өз қаражаттары
есебінен жүргізбейтін, халықаралық валюталық нарықта ... ... ... мен банк ... ... ... ... үшін, валюталық операциялар туралы ... ... бар ... ... жеткілікті.
III. Қазақстандағы ақша нарығы
2.1 Қазақстандағы ақша нарығын талдау
Қазақстанның ақша нарығын ... - ... ... ... ... ету – Қазақстанның валюталық ақша-жүйесін реформалау жағдайында
үнемі өзгерістерге ұшырап ... ... ... жөніндегі» алғашқы Заң
1993 жылдың 14 көкегінде қабылданды. Бұл заң осы ... ... ... деңгейіне жауап бере алмады, ал кей ... ... ... ... ... Жоғарыда аталған себептер «Валюталық
реттеу жөніндегі» жаңа заң жобасын жасаудың қажеттілігіне әкеліп соқты. Ол
заң 1996 ... 24 ... ... заң ... заңдылықты бұзудағы жауапкершілікті қарастырады.
Қазақстанның Ұлттық банкі ұлттық валюта бағамын ... ... ... ... яғни аптасына бір рет, дүйсенбі күні Ұлттық банк жетекші
әлемдік валюталарға қатысты теңге бағамын белгілеп ... ... ... ... және ... ... үшін ... реттеудің негізгі басымдықтары: елдің балансының теңгерілуіне қол
жеткізу, теңгенің тұрақты бағамын сақтау,мемлекет қарамағындағы ... ... банк ... ... ... асыруға құқығы бар:
• шетел валютасын сатып алу және сату;
• қазынашылық вексельдер және ... ... ... ... ... ... сақталуын және өңделуін қамтамасыз ету.
Валюталық органдарға мыналар жатады: ... ... ... ... ... министрлігі. Қазақстан ақша нарығын талдау ... көп ... ... ... ... ... ... ең көлемдісі және ең ... ... ... ... 1993 жылы ақша ... ... негізгі
себебі-ақша белгісін тұрақтандыру. Себебі, КСРО ыдырағаннан кейінгі екі жыл
аралығында кеңестік рубль (сом) ... ... ... орнына
құрылған тәуелсіз елдерде біртектес ақша ретінде қолданылды. Ол елдерде
1986 жылы басталған экономиканы ... құру ... ... ... ақша ... ... инфляция қарқыны шарықтады. Тауарлар мен
азық ... ... ... тасымалданды. 1990 жылы қолма —қол ақша
инфляциясы 25 ... сом ... Ол 1981 — 1985 ... ... соммадан әлде кайда көп еді. 1991 жылы қаңтарда ... ... 1961 жылы ... 50 және 100 ... ақша ... ... және ... айырбастау тәртібі мен азаматтардың салымдарынан
қолма-қол ақша беруді шектеу туралы" КСРО ... ... және ... ... ... сай 1991 жылы ... 50 және 100 сомдық
купюрлар шығарылды. Ескі ақшаларды жаңасына айырбастау процесі жеке адамдар
үшін үш күнде өтті. Кейін 1992 жылы ... ... ... ... ірі ... ... тәуелсіз мемлекеттердің директивалық экономика үлгісінен нарықтық
үлгіге өту ... ... тез ... ... ... еместігі және
өздерінің ақша несие, баға, бюджет саясатын жүргізуге қабілетсіздігі ... ... ... ... ... етті. Бұл бір тектес ... ... ... қалу процесінің сәтсіздікке ұшырауының дәлелі еді.
Келесі іс-әрекет -өзінің ұлттық валютасын енгізу- болмай қалмайтын ... 1992 ... ... ... ... ... ... қарашасында Украина мен Беларустың өз ... ... ... 1993 ... ... ... ... Грузия өз
ұлттық валюталарын енгізді. ... бұл ... ... арнасынан
шықты. 1993 жылы 15 мамырында Минскіде рубль арнасында қалған мемлекеттер
рубльді ресми төлем құрал ретінде қолдану ... жаңа ... қол ... ... ... біріншіден, ТМД елдерінің іс-әрекетіндегі ашықтық
айқындық болуы, екіншіден -бұл ең ... ... ... ... ... ... КСРО-ның банкнотасын толық көлемінде
оларды жою үшін Ресейдің ... ... ... ... ... ... міндеттемелерді орындау —айналыстан шығарылған банкноталарды кеңестік
ақшаны пайдаланатын елдерде қайтадан ... ... ... ... яғни бір ел ... ... жерінде валюталық алып сатарлықпен
айналысуын алдын-ала сақтандыру еді. Бірақ екі келісімді де ... ... ... де, орындаған жоқ. Рубль ... 1993 жылы ... ... Молдова тастап шықты.
2.2 Қазақстандағы ақша нарығын және валюталық
биржасын реттеу
Қазақстандағы ақша ... және ... ... реттеу - қаржы
орталығының ... ... ... ... ... Құдайға
шүкір, инвестиция келіп жатыр ғой. Әлде болса да, көбірек ... ... ... ... ... ... тартылса, жаңа жұмыс орындары
ашылады, қарапайым халық жұмыспен қамтылады деген сөз бұл. ... ... ... ... ... ... халықаралық
нарыққа шығару. Біздің ірі компанияларымыздың біразы өздері халықаралық
рынокқа ... ... бәрі ірі ... Біздің мақсатымыз сондай
мүмкіндікті өзге ... ... ... да ... ... ... салсын. Бұл да жаман емес. Басқа елдер біздің елдің қуатын
мойындап, ... ... ... таниды. Үшіншіден, еліміздегі құнды қағаздар
нарығын дамыту. 10-15 жыл болды, құнды ... ... ... үшін
бағдарлама да, шара да қабылданып жатыр, бірақ шынын айтқанда ол ... ... ... ... конгресінде де бұл мәселе туралы аса
мән бере айтты да. Құнды қағаздар нарығын дамыту не үшін ... ... ... ақша бар. Олар оны ... ... ... білетіндей,
алдымен жылжымайтын мүлікке ... ... ... ... үй бағасы
шарықтап барады. Басқа қайда саларын білмейді. Ара-арасында банкке ... ... ... рыногын дамытатын болсақ, жұрт ақшасын сол
қағаздарға салар еді ғой. ... ... ... ... құнды
қағаздарын сатты. Оған деген сұраныс та көп болды. Егер отандық компаниялар
жаппай жергілікті рынокқа құнды қағазын шығаратын ... жұрт үшін ... көзі ... еді. Ал ... ... ... ... Германияға шығуда.
Өзімізге шығарылмайды, шығарылса да өте аз, сол компанияның өкілдерінен
немесе ... ... Және ол ... ... білмейді. Жарнама да
жоқ. Біздің мақсатымыз – қарапайым ... үшін ... ... ... ашу, ... ... ... сатып алып, оның игілігін көруге
үйрету.
Біз ... 2007 жылы ... ... ... ... арнаулы бет алсақ па деп отырмыз. Сонда құнды қағаз, оның ... ... не? ... қалай жұмыс істеуге және табыс табуға болады
деген секілді нарықтық экономиканың ойындарына елді ... ... ... ... ... ... ... Шет елде де толып жатыр.
Жұрт экран алдында қай ... ... ... артып барады, қайсысы түсіп
жатқанын көріп, біліп, оқып отырады. ... ... ... ... да, арна
да жоқ. Осы ақтаңдақтың орнын толтыратын боламыз. ... қор ... ... ... ... курс өткізілсе, веб-сайттарда немесе
арналарда ... ... ... ... ... орната бастаса деп.
Сұрақтарға жауап беріліп, жанды жұмыс істеле бастаса елдің құнды ... ... көзі де ... емес пе?! ... жариялылыққа келетін
болсақ, бұл жағын да мықтап тұрып ескердік. Аймақтық компаниялармен осы
тұрғыда жұмыс жүргізіле ... ... тек ... ... қор ... да ... болатынын сезіне бастаған орталықтағы компаниялар біртіндеп
ашық жұмыс жасауға, қожайындарының кім екендігін, жасап жатқан жұмыстары
жайында ... бет ... ... Ал ... ... ... үшін
түсіндірмелі жұмыстарды жүргізудеміз. Листингке шығу үшін компаниялар ақша
төлеуі ... Біз ... ... отырмыз: қазіргі қор биржасына шығатын
компаниялар листинг ақшасын төлемейтін болады. Бұл алғашқы ... ... ... ... ... ... құнды қағаздарынан түскен
пайдадан салық төленбейді. Бұл да ... ... Және олар ... үшін ... өткізулері тиіс. Ол да қомақты қаржыны қажет етеді. Ал ... сол ... ... шығындарын қайтарып беретін боламыз. Бұл несие
алудан гөрі пайдалы. Қор биржасына шығу үшін ... ... ... ... ... ал ... ... бәрі реттелген кезде ешқандай уақыттың
қажеті жоқ, бәрі тез іске асырылатын болады. Мысалы, ЖШС ... ... ... АҚ ... ... қағаздарын шығарып, қор биржасында
сатады да ... ... Бұл да ... бір түрі деп ... ... басты элементі - валюталық бағам. Валюталық бағамның
қалыптасуына ... ... ... ... ... Шетел
валюталарының бағамдарының әр түрлі түрлері мен баға ... ... ... ... ... жүргізудің
негізіне халықаралық сауда, сонымен байланысты көрсетілген ... ... мен ... ... ... ... ... нарықтар
валю таға деген сұраныс пен ұсыныс негізінде ... ... ... ... ... ... ... Валюталық
операцяилардың көлеміне байланысты ... ... ... және ... болып бөлінеді.
Валюталық нарықтардың қатысушыларын екі басты топқа бөледі: ... ... ... ... ... басқа банктерден және
брокерлік фирмалардан баға ... ... ... ... ... ... үшін банктерге бағаны қоюшылар.
Шетел валютасы ... ... ... ең ... ... ... ... құралдары - телеграфтық және пошталық аударымдар, чектер,
тратталар түрінде болады. Әр ... ... ... салыстырылуы
олардың өндіріс және айырбас процесінде қалыптасатын
оъективті құндық қатынастарына негізделеді.
Валюталық бағам - ... ... ақша ... ... сол ... ақша
бірлігінің бағасы. Ол занды түрде бекітілген валюталық паритет шеңберінде
ауытқып отырады.
Валюталардың баға белгіленімі айырбас үшін ... екі ақша ... ... ... ... ... ... баға белгілеу түрі
валютаның жағдайына, оның бағамының деңгейіне әсер етпейді, өйткені ... мәні ... ал оның ... ... клиенттер үшін валюталар баға белгілеу кросс-бағам
негізінде ... ол екі ... ... ... үшінші валютаға
қатысты анықталуын сипаттайды.
Қазақстанның ... ... ... және ... ... ақша ... ... айырбас бағамының күрт ауытқуының теріс
салдарынан қорғауды қамтамасыз етуге тиіс. Ұлттық валютаның ... ... ... ... ... ... ... іргелі негіз болып табылады. Осыған ... ... ... саласындағы негізгі басымдығы ұлттық валютаның
бағамын қайта бағалауға жол бермейтін және үнемі өзгеріп отыратын әлемдік
конъюнктура жағдайында ... ... ... ... ... ... бағам саясатын таңдау болуға тиіс. Шикізатқа әлемдік бағаның
көтерілуі және 1999 жылы сәуірде жүргізілген ... ... ... кейбір импорт алмастырушы салалардың ... және ... ... ... ... ... бағамы саясаты әлемдік
бағаның ... ... ... ... дұрыс икемделе отырып, ішкі
экономика дамуының ... ... ... Осы саясатты жаңа технологияларды,
жабдықтарды пайдалану, еңбек сапасын арттыру сияқты факторлармен үйлестіре
отырып, қатаң ұстану ... ... ... даму траекториясына шыға алады.
Мұнан кейінгі бес жыл ішінде теңгенің ... ... ... бағамын
сақтау көзделеді, ол құнсызданудың ел ішіндегі және шетелдегі инфляция
деңгейінің ... ... ... ... мұның өзі Қазақстан
тауарларының сыртқы нарықтағы баға бәсекесіне қабілеттілігінің сақталуына
және сол ... ... келе ... ... ... ... және ... болашақта табысты дамуы үшін алғышарттар жасауға
ықпал етеді.
Осы валюталық режимді сақтау өндірістің және ... ... ... ... ... ... яғни ... әлемдік бағаның
өзгеруіне қарай ел экономикасының жоғары осалдығы ... ... ... сыртқы сауда айналымында Ресейдің үлесі ... ... ... ... ... ... ... әдебиеттер тізімі:
1. Аубакиров Я. Экономикалыє теория негiздерi. Алматы-1998ж
2. ... ... , ... ... ... Б.А. Көшенова Оқу құралы
Алматы “Экономика”-2000 жыл.
3. Денежное ... и ... при ... ... /под ред. ... –М.: ... и ... 1989-365с.
4. Деньги, кредит, банки: Учебник /под ред. О. ... ... ... ... М.: ... и ... ... Деньги, кредит, банки: Учебник для вузов/под ред. Е.Ф.Жукова.-. М.:
Банки и биржи, ЮНИТИ 1999-622с
6. Деньги, кредит, банки: ... /под ред. Г.С. ... ... ... 1999-432с.
7. Поляков В.П., Москвина Л.А. Денежное обращение и кредитная система.-М.,
1997.
8. Бюджет саясаты Статистика бюджет және ... 1992 ... ... ... ... материалдар. Р.Г. Маниловский –М: 1996 жыл.
10.Иманбердиев Б.Ж Қазақстан Республикасындағы экономикалық саясатты»
экономикалық өсу ... ... есеп және ... –1999 жыл ... ... және ... қызмет туралы» ҚР заңы.
30.03. 1995.
12. «ҚР ұлттық банкі туралы» ҚР заңы.-Егемен Қазақстан, 1995,5шілде.
13. Теңгеге тұрақтылық ... // ... ... 12 ... 2004 ... ... валютаның қаржылық саясаты // «Астана ... ... ... ... ... 166 (1684) ... 15 ... 2005
ж. 2 бет
15. Х.Ғабжалелов «Теңге» Алматы 2003ж.
16. ... және ... ... // ... журналы 10 2003ж.
17. Қазақстан Республикасының Президенті ... ... ... И.А.Жуков «Деньги, кредит, банки» Москва 2001 ж.
19. И.К.Шеденов «Жалпы экономикалық ... ... ... ... және ... Алматы 2004.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ақша нарығының және валюталық биржалардың ерекшеліктері 26 бет
Ақша нарығы және валюталық биржалар31 бет
Банктің валюталық операцияның негізгі есептері9 бет
Жалған ақша немесе бағалы қағаздар жасау және өткізу9 бет
Инфляция - көпфакторлы құбылыс21 бет
Төлем балансының ұғымы және оның маңыздылығы36 бет
Ұйымның қаржы қызметі3 бет
"Халықаралық валюта жүйесі."28 бет
1993 ж акша реформасы35 бет
«Қаржы нарығы және делдалдар» пәні бойынша негізгі дәріс материалдары75 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь