Қаракөл қойларының шығуы туралы

Қаракөл қойларының тууында жүнді жамылғысының түсі орасан әртүрлі болады. Ол бірнеше жолдармен түзіледі: біркелкі жүннің (қара, қоңыр, ақ) екі бірнеше түспен (сұр, гүлизар немесе қызғылт) үйлесуі арқылы немесе әрбір жүннің ұзындығы бойынша пигменттің гетерохромды орналасуымен байланысты. Ең алдымен қаракөл тұқымдасына жататын қойлардың түйірі топтарының арасындағы феногенетикалық байланыстарды түсіну үшін оның шығу тегін қарастыру керек.
ХІХ ғ. соңы ХХ ғ. басында тек қара түсті қаракөл қойлары ғана таза тұқымдас, ал басқа түсті қойлар таза тұқымдас емес деген пікір үстемдік етті. М.Ф. Ивановта сондай пікірді ұстауды. Ол сұр және қоныр түсті қаракөлділер басқа тұқымдастармен метизацияға тіру салдарыннан пайда болды деп атап өтеді. М. Ф. Иванов өзінің кейбір еңбектерінде бұл уралы басқаша айтады: «Жирен және сұр түсті қозылардың қара түсті ата-аналарынан пайда болуын меринастардан қара түсті қозылардың пайда болуы сияқты құбылысқа жатқызу керек, яғни атавизмге, алыс ата-бабаларына қайта оралуы».
Б.Н. Васин қаракөлдердегі әртүрлі түстің шығу тегін мүмкін болатын үш себебін ұсынады. «Біріншіден, - автор жазады, - қаракөлдер тұқымдас болып қалыптаса басчтағанынан бастап қаракөл осы түстер сақталуы мүмкін. Екіншіден, қаракөлдерді басқа тұқымды қойлармен шығылыстыру жолымен қаракөл тұқымына әртүрлі түстер енгізілді. Үшіншіден, қаракөлдер арасында әртүрлі түстің пайда болуы мутационды процестің нәтижесінде болуы мүмкін».
В. М. Юдин сұр және сұр түсті түсті қойларды қара түстілер сияқты таза тұқымдар деп санайды. Оның пікірі бойынша, олар әрқашанда өзара тығыз байланыста болған. Бұл өзара байланыс өте маңызды, өйткені әлі күнге дейін сұр және сұр қойларды ажырату еш қай жерде жүргізілмеген. Қаракөл қойларының әр түсті топтарының тұқымсдық бағалылығына қатысты В.М. Юдин былай жазады: «Бұл топтағы
        
        Қаракөл қойларының шығуы туралы
Қаракөл қойларының тууында жүнді жамылғысының түсі орасан әртүрлі
болады. Ол ... ... ... ... ... ... ... ақ)
екі бірнеше түспен (сұр, гүлизар немесе қызғылт) үйлесуі арқылы немесе
әрбір жүннің ... ... ... ... ... Ең ... қаракөл тұқымдасына жататын ... ... ... ... ... ... үшін ... тегін қарастыру керек.
ХІХ ғ. соңы ХХ ғ. басында тек қара түсті қаракөл ... ... ... ал ... түсті қойлар таза тұқымдас емес деген ... ... М.Ф. ... ... ... ... Ол сұр және
қоныр түсті қаракөлділер басқа ... ... ... ... ... деп атап ... М. Ф. ... өзінің кейбір
еңбектерінде бұл уралы басқаша айтады: «Жирен және сұр ... қара ... ... ... ... меринастардан қара
түсті қозылардың пайда болуы ... ... ... керек, яғни
атавизмге, алыс ата-бабаларына қайта оралуы».
Б.Н. Васин қаракөлдердегі ... ... шығу ... мүмкін
болатын үш себебін ұсынады. «Біріншіден, - автор жазады, - ... ... ... ... ... ... осы түстер
сақталуы мүмкін. Екіншіден, қаракөлдерді басқа ... ... ... ... ... ... түстер енгізілді.
Үшіншіден, қаракөлдер арасында әртүрлі түстің ... ... ... ... болуы мүмкін».
В. М. Юдин сұр және сұр түсті түсті қойларды қара ... таза ... деп ... Оның ... ... олар әрқашанда
өзара тығыз байланыста болған. Бұл өзара байланыс өте маңызды, ... ... ... сұр және сұр ... ... еш қай ... ... ... әр ... топтарының тұқымсдық
бағалылығына қатысты В.М. Юдин ... ... «Бұл ... ... тұқымның бүтіндей құрамды бөлігі ... ... ... ... ... ... жағдайларға төзімді, ең
мықты қара ... ... ... ... табылады, олар ұзын, тығыз
бұйралы елтіріні беруге қабілетті және де ... ... ... бар ... ... ... Қоңыр қаракөл
қойларының шығу тегін В.М. Юдин құйрықты ... ... ... ... ... ... ... қойлар
тұқымдысының арасында қоңыр түстілері кең таралған, ... ... ... тән ... жүнді жамылғысы болады.
С.Н. Боголюбский былай деп ... қара және ... ... ... ... ... ... қойларды таза ажыратуда олардың тіршілікке тұрақты ... ... ... ... ... ... ... қойлары түсінің көптүрлілігі
қаракөл тұқымдас қойларының қалыптасу ... ... ... ... ал сұр, ... және агути түстері құйрықты ... ... деп ... ... ... ... негізінде алынған ... ... ... ие: қара, жирен, қатқыл қоңыр, сұр, сур және ... ... ... ... қаракөл тұқымының түзілу процесінде тек
шаруашылық бағалылығы бар түстер ең бағалы болып ... Бұл ... ... Ал, басқа түстері – ... ... ... үлкен сұраныспен қолданылмаған және жасанды ... ... ... іс – ... ... ... В.М. ... жазады: «Сур қозылары – ең жоғары сапалы қара қаракөл қойларын
систематикалық жағдайда ... мен ... ... ... ұзақ ... ... ... бұйралылығы, жылтырақ бар, ... ... ... тұқымы өте жақсы сур қозылары пйда болды.
Қаракөл тұқымдасында мұндай сур түсінің пайда болу ... ... ... леп санайды. «Көзге елестету қиын деп
көрсетеді ол, - ... ... ... алып ... ... ... ажыратулар», қалйша басқа типке ашып келуі мүмкін». Автор
әрі ... сур ... ... ... қатысты ұсыныстарды келтіреді».
Сур ... ... ... ... гинетикалық байланысы бар
деген ұйғарым, жаңа ... ... ... осы ... ... қайта құрылып, ал генетикалық жағынан
рецессивті күйде сақталған, сөйтіп осы ... ... сур ... ... ... сурдың түсін қоңыр түспен ... ... ... ... деп ... Осы ... жайында В.М.
Юдин, М.И. Котов және т.б. ... деп ... ... сур ... ... әлі ... ... тіркелммеген
немесе, тіпті сур қойларының ... ... ... ... нәтижеделерді бермеді. Жоғары сапалы сур ... қара ... ... ... ... ... ... бар. Н.П.
Ралдугина әртүрлі түстегі қаракөл ... ... ... ... ... ... қара ... жүнді
жамылғанда түйіршікті пигменттердің құрамы көп, ал сур ... ... аз ... анықтады. Қоңыр және қызмет түсті қозылардың ... ... ... одан да аз. ... ... ... ... және қызғылт жүнді. ... ... қара ... ... ... ... пигмент сур
түсті қозылардың жүнді жамылғысында аз ... ... және ... ... ... ... деп қорытындалайды».
М.Н. Рим, О.Н. Фиценко және И.Н. Дъячкова зерттеулерінде ... жүні екі ... ... ... Қара – қоңырлысы қара
қозыларда кездеседі, сұр және сұр сары – ... ... ... және сұр ... ... ... ұшы алтынданған деп
белгілейді.
Меланиннің түсі аған ... ... ... тұздарының
құрамына байланысты. Қара түс, ... ... ... никель
тұздарының, ал қызыл түс - титан тұздарының, ақ түс - ... ... ... химиялық құрылысы, олардың түзілуі ... ... әлі ... ... Маланиндердің негізгі
функцияларының бірі ... ... ... қорғау болып табылатына
сөзсіз, яғни ұлпаларға ... ... ... ... пигментке кедей сияқты өзгерістер пайда болады.
Қарақалпақ сурының шығу тарихына деп ... ,,... ... ... ... ... ... ... ал
қазіргі кезде тек жобалап түйнікті болуы мүмкін ... Х ... сүр ... ... ... ... шындыққа сәйкес келетін
сияқты. Бұл жағдайда 978 ж. Хорезмге келген араб ... Ибн ... ... ... ... ... ол сол ... қошқыл
–қызғылт түсті терілердің саудасын көрді.
Н.Ф. Белоброва және Ю.Д. ... ... ... – ақ ... ... бағумен айналысқан деп белгілейді. Оларға мұндай
терілер ұлттық бас ... тігу үшін – ... ... ... ... сүр терілерінің папахаларына ерекше ... ... қара ... қатқыл - қоңыр негіздегі ... ұшы ... ... ... тұрғындардың көрсетулері ... сура ... ... ... қалыптасқан және өткен ... 50 ... ... дейін жеке иеленушілердің қолында
болды деп А.А. Рахимов Ю.Д. ... М.Д. ... ... ... ажырату әдістері қатал құпияда ұстанған немесе тек
жақын ұрпақтарына ғана ... ... ... ... сураларының қошқарлары біренше рет
республика ... ... ... ... және ... терілерін алу мақсатында шетке тасымалданды. Бірақ та ... оңды ... ... ... ... ... өсіру
(ажырату) маштабын кеңейтуге қызыққан. Қарақалпақстанның ... ... ... ... ... қойларды өте қымбат
болғанда ... ... ... ... сур ... қайталап алуда
сатып алушыларды бас тартқызады.
П.А. Фадеичев қарақалпақ ... ... ... ... индивидуальды секторларының монополиясы ... ... ... ... бірде бір осы түсті
қойлардың қойлардың ірі ... ... ... ... ... ... ... ашық
түсті ұштары бар ... ... ... ... ... ... Мұндай терілер халық ... ... ... ие және ол ... категориясы атауы тек өзбек ... ... Отан ... ... ... базарда қаракөлдің түсті,
әсересе сур ... ... ... сұраныс жоғарылағаны белгілі.
Сөйтіп, пайда ... ... ... ету ... осы ... ... ... қажеттілігі туды. Ю. Д. Джуманиязованың айтуы
бойынша 1958 ж. ... ... ... оның негізгі міндеті респудлика шаруашылығында қарақалпақ
сур ... ... ... бағу) жәрдем беру болып табылады.
Осыдан кейін ... ... сур ... басы ... ... ... ... себебі өндірісте жұмыстың
нашар ... мен және ... ... дайындалған
бағалармен түсіндіріледі нәтижесінде ең ... ... 7-10 ... ... сур ... ... ... көркемдігін есепке
ала отырып, бұл ... ... 1967 ж. ... бойынша
инструкциясы қаракөл қаракөл қозыларын селекция ең ... ... ... КСРО ... ... ... М.Д, Байко Д.Ф.] түсті қойларды өсіруге (ажыратуға) ... ... ... атап көрсетті.
Сонымен, қатар ... ... ... үшін 1966 ... ... ... прескурант ... ... ... ... да ... ... ... қарақалпақ сураларының
дамуы ... ... ... Н.С. ... және В.С.
Жиляков–қарақалпақстандық ... ... ... бойынша
бірде бір тұқымдық шаруашылық құрылмады және ... ... және ... ... ... жұмыстар болмады деп
көрсетеді.
Б.Т. Таганов қаракөл зауыттарына саудалық мәні бар және ... бар ... ... ... осы ... туралы білімі шектеулі болды деп айтып ... ... ... және ... ... ... жоқ. Сондықтан осы ... ... ... ... ... ... ал ... зауыттарына саудалық
мәні және ... ... бар ... ... ... ол
тері туралы ойды қалыптастыруға мүмкіндік ... ғана ... ... типіне жатқызуға болады, - деп сапнайды автор.
Бойко Д.Ф. өз ... тура ... айда ... ... қарақалпақ сур ... ... ... жеке ... ең ... ... ... қойлардың болуымен
және шаруашылықтардағы ... - ... ... нашар
жағдайымен байланысты, сонымен қатар. Қарақалпақстан АССР және т.с.с.
жергілікті ... ... ... ... де болады.
Қазіргі кездегі қарақалпақ сурының қажетті түстері.
1. болатты (сур ... - ... ... ... – қара, ұштары –
болат түсті,
2. шырақ жалыны ... ...... ... ... ақ, ... – қара.
3. өрік гүлі (өрік гүл ) – ... ... қара ... ...
қоңыр түсті, ортасы - сарғышқоңырлы, ұшы – ақ немесе қызғылт сары.
Күн ... ... ... ... түсті және шақырғыш (чакир)
түстерінің бағасы мен ... ең ... ... ... ... және Ю.Д. ... былай деп мәлімдейді:
Қарақалпақстан әуесқой – қаракөл ... ... ... ... ең әдемі және бағалы деп санайды. Жоғары ... ... және ... ... ... ... шашыраңқы
тұнжыраған түсті береді, ... да бұл ... ... ... ... ... ... ірі масшерлі өрік гүлді және болат
түсті елтірілер жергілікті ... ... ... ... ... ... бойынша қарақалпақ ... ... ... ... ... ... ұзындықтағы күшті жылтырлайтын
бұйралы ... тән. ... ... ... ... ... жиі
қабырғалы немесе ірі бұршақтың үйлесуінде ... ... ... ... Ю.Д. ... және М.Д. Закиров қарақалпақ суры мен
қара түсті қойлардың ... ... бір ... бар деп
ұйғарады. Сұр малдарды әдетте ірі, ... және түсі ... ең ... белгісі басы мен құйрығында ақ дақтардың болуы
болып ... ақ ... ... ... сур ... алуға
сенімді артады.
Ю.Д. Джуманиязованың мәлімдеуі бойынша, ... сура ... ... ... қара қойларға қарағанда едәуір төмен.
Әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... ұрпағында тұқым ... ... ... ... ... Қарақалпақстан малшаруалары тұқымды алу ... ... ... ... ... деп қорытындылайды.
Қаракөл танушылар өздерінің іс – тәжрибесінде ата – ... ... ... ... қолданады.
Бұл үшін семіз сурдың жас қошқарларын жасына сәйкес сур ... ашық қара ... ... кәрі ұрғашыларымен бекітеді.
Шағылыстырудың бұл түрі жүннің негізінде қара ... ... және сұр ... ... ... ... ... тигізеді.
Н.Ф. Бенлоброва және Ю.Д. ... М.Д. ... ... мәлімдеуі бойынша сұр қойларының ... ... ... ... ... терілерді алу үшін
чарводарлар (шаруалар) сонымен қатар түсі ... ... ... ... ... та мұндай шағылыстыруды қолдану – бірнеше
ұрпақтан кейін жүнде ашық ... ... ... әкеп ... қозы ... өңі ... жарасызданады. Мұның алдын
алу үшін сұр ... сұр ... ашық ... аз ... қара түспен жамылады.
Ю.Д. Джуманиязова тәжрибелерінің ... ... түсі ... алу - ... ... ата – ... қаракөл белгілерінің
мықты бекітілуіне себебін тигізеді, сөйтіп сұр ... 89,4% ... ... алуға болады, соның біртүстісі – ... ... ... ... ... ... ... да жоғары болды,
ол 89,6-дан 91,1% аралығында варьирленді 8,6 +- 12,3% есе ... ... ... ... ... жалыны түсті қамқоршылары аналықтың
түсімен салыстырғанда патентті ... ... ал ... түрде
өрік гүлді түстің қамқорлары ең төмен патентті болды.
А.А. Рахимованың еңбегінде «өрік гүлі Х өрік ... ... ... ... 60-65 % ... тура сондай қозылар алынды, ал
болат түсті қойлар 70-75 % дейін өзіне ... ... ... ... бойынша әртектілерді ... ... ... сұр ... ... ... Ю.Д. Джуманиязов
бірінші ұрпақта 27% сұр қозыларын алды, ал тура ... ... ... ... ... және ... ұрпақтағы қара
түсті ... ... 19,2 % дан 30,0 % ... ... ... ... аналықтар ұрпағында қаракөл сұр ... ... да сұр ... ... ... ... атап
өтілген.
М.Д. Закиров қарақалпақ сұр қошқарларын ... ... ... ... ... ... шағылыстыруға тәжірибе жүргізілген. Сөйтіп
осы аналықтар тобында ... 6,1 ден 5,1 % ... сұр ... ... ... ... жоғары массасы мен анық әрі ... ... осы екі ... ... ... ... ... жүргізілген селекционды жұмыстардың ... сұр ... ... және ... ерекшеліктері
туралы бос орын ақпараттарымен толықтырылады. (А.С. Ахметше, 28 ... ... және ... ... өңдемелерді енгізу
нәтижесінде Қазақстанда ... ... сұр ... ... ... типті қаракөл ... ... ... мәні жүннің негізінде сұр түсті гетерохромды орналасқан
пигменттің ... ... ... ал ... жоғары бөлігінде
ирек кездесуі жүннің жалпы ... ... ... ... бір ... ... түстің түзілуі болып табылады. Бірақ ... ... ... алу үшін ... түсті қойларды қолдану бойынша
авторлар арасында бір ... ... ... Н.С. ... ... В.М. ... М.Н. Котов және т.б. оларды ... ... ... М.Ф. ... авторитетіне сүйенсек, қоңыр
түсті ... ... ... ... сондықтан олар сұрдың
қаракөлдік типін алу үшін ... да ... жаңа ... алу селекциясы тоқтатылған жоқ.
Жүннің әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... түзіліске әкеледі. Біртүті
боялған қозылар үйірінде ... ... ... ... ... ... ... конструктивті селекция жылдары ішінде
қажетті сұр ... ... 6,8 есе ... ... ... жойылады, шығарылатын қоңыр түстілердің өнімділігі
17 есе.
Бухаралық өсіру олардың қара ... ... ... Сұр ... қара аналықтардың бірінші ... ... ... ... ... сур ... 35-45 % сур қошқарларын алады. Бужарлық сұр қой ... сур ... шығу тегі және ... ... мұр қойларымен жұмыс істейтін селекционерлер ... ... ... бір ... ... ... жөн деп бір ... мақұлдайды.
Стояновский сұр қойлармен жасаған ... ... ... деп қорытындылайды: тері мен жүнде ... ... ... ... қарағанда сұр қойларды конституционалды ... ... түсі ... ашық болса, конституционалды әлсіздігі көрінеді.
С.И. Гигинейивили (цит. М.Д. ... 33) сұр ... ... оның ... ... байланысты
деп көрсетеді. Тіршілікке қабілетсіз қозылардың ауыз ... ... ... ... тұяқтарында пигмент
болмайды. Ақ және қара ... ... ... және ... ... ашық – орта қара және қара – сұр ... ... сұр ... ... ... бөлінеді.
Ақ қара қылшықтардың әртүрлі сандық үйлесуінің ... ақ ... ақ ... ... ұзындығының ара қатынасында түстер
түзіледі.
Қылшықтың ұзындығында пигменттің ... емес ... сұр түс ... ... ... ... ал ... ашық реңді
болады. Сұр қаракөлдерінде ... түсі және ... ... түсі ... ... ... ... үш түрлі сұр тұқымдары бар:
бухарлық, сухандариялық және ... сұр ... ... ... және ... ... ... ерекшеленеді. Сурхандариялық
сұр қаракөліне тән ...... ... ... негіз
түсінің нақты констраспен жүннің ... ... ... констрасттылығы
болып табылады. ... сұр ... ... ... ... сапасы жоғары еместігімен ерекшеленеді.
Қызғылт түс (гулигаз) ақ және қоңыр жүннің ... ... ... ... жүнде әртүрлі дәрежедегі пигментациялар ... ... ... ... ... түзіледі.
Қаракөлдің ақ түсі – қара ... ... ... ... ... ... ... Ашық – сұр ... ... ... ... арналған селекция жолымен және платиналы
түсті қойлардың ... ... ... ... ақ
қаракөлдерді алуға болады.
Қоңыр түс ... ... ... ... ... ... байланысты қоңыр түс ашық, орташа және ... ... ... ... түс ... ... ... шағылыстырғанда қаракөл тұқымына енгізілген. Қара, сұр
қозыларға қарағанда ... ... ... ... фео – ... ... ... және селдір тегіс үгітілме
түрінде жүннің өзегі ... ... және ... ... ... орналаспаған пигментациясы бар
жүн жамылғысынан түзіледі. Халилдың ... ... бар: ... ... ... шет ... ... жиектеген неміс керісінше
терінің түсі қоңыр ал, шет жақтары ... ... ... ... ... құйрығы аймағынды қоңыр дақтардың болуы мүмкін. Осындай
түсі қара көлдер үлкен бағалылыққа ие.

Пән: География
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 12 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
Жұп таңдау қаракөл тұқымын әр текті жұптау ерекшеліктері36 бет
Абылай ханның тарих сахнасына шығуы16 бет
Адамның шығуы мен қалыптасуы16 бет
Адамның шығуы мен қалыптасуы туралы6 бет
Ақшаның маңызы мен қажеттілігі, шығуы34 бет
Венгриядағы Бела ІУ кезіндегі Алтын Булла заңдар жинағының басылып шығуы22 бет
Діннің шығуы12 бет
Жазудың шығуы және оның даму кезеңдері10 бет
Ислам шығуының идеялық бастауы35 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь