Доссор 100 жыл

Ұлан.ғайыр жеріміздің асты тұнған байлық екенін білсе де, ғасырлар бойы біреуге тәуелді болып келген ата.бабаларымыздың оны алуға кезінде мүмкіндігі де болмаған. Атырау өңірінде мұнай бар екенін білген Ресей патшалығы ХVIII ғасырда экспедициялар жіберіп, зерттеу жұмыстарын жүргізген. 1787 жылы І Петрдің жарлығымен экспедиция Жайық пен Жем өңірлерінде мұнай бар екенін жария етсе, 1899 жылы «Ембі», «Ембі.Каспий», «Ағайынды Нобель» сияқты ірі мұнай компаниялары жүргізген бұрғылау жұмыстарының арқасында Қарашүңгіл алаңында алғаш рет мұнай бар екені анықталып, ал, 1911 жылы 29 сәуірде Доссорда №3 ұңғымадан күшті мұнай фонтаны атып, 30 сағатта 17 мың тонна мұнай алынып, бүкіл дүние жүзін дүрліктірді. Бұл тек Ембі емес, бүкіл қазақ мұнайының бастамасы болды.
Міне, осыдан 100 жыл бұрын Доссордан бастап Ембі жерінде жаңа өмір кезеңі басталды. Ұшқанда қара жоқ елсіз далада жаңа өндіріс пайда болды. Қыста қыстаққа, жазда жайлауға малмен бірге көшуден басқаны білмейтін қазақ жастарының арасынан алғашқы жұмысшылар шыға бастады. Сөйтіп, алғашқы жұмысшылар табы пайда болды. Ал, жоғарыда аталған шетел компаниясының басшылары болса, өздерімен бірге мыңдаған жұмысшы мамандарын алып келіп, жергілікті қазақ жастарына дұрыс жұмыс бермей, ауыр, қосалқы жұмыстарға салып қойды. Және оларға өз адамдарына қарағанда жалақыны көп төмен төледі.
Алғашқыда жұмысқа шыққан жергілікті қазақ жастары М.Сартов, М.Жұмағалиев, С.Нұрымов, С.Тағабергенов, А.Айбатыров, А.Аустниязов, Б.Жұбатқанов, Т.Сарғалиев, Қ.Төреғалиев, Е.Дүтбаев, Қ.Жылқышиев, Х.Бажбенов, Б.Шырдабаев, Ө.Жайлыбаевтар қанша қиыншылық болса да, жұмыс орындарын тастап кетпеді, шыдады. Себебі, олар болашақтың тек мұнайда екеніне сенді. Ембінің мұнай кәсіпшіліктерінен өндірілген мұнайдың халық игілігіне пайдалана бастауы және оның бұдан әрі дамуы Кеңес Одағы орнағаннан кейін, пролетариат көсемі В.И.Лениннің есімімен байланысты екені сөзсіз. В.И.Лениннің тікелей тапсырмасымен 1920 жылы Чапаев дивизиясы Гурьев қаласы мен Ембі мұнай кәсіпшіліктерін банды Толстов бастаған ақ гвардияшылардан босатып, осы жердің бүлінген мұнай өндіру алаңдарын қалпына келтіру үшін көмекке Ресейден жүздеген білгір мұнайшы.мамандар жібертеді. А.В.Бородин, Р.Н.Фридман сияқты инженер.маман мұнайшылар жергілікті халықпен тіл табысып, Ембі мұнай өндіру кәсіпшіліктерін бір қалыпты жұмыс жасатуға кіріседі. Доссорда партия ячейкаларын құрып, оны орыс коммунистері басқарып, алдыңғы қатарлы жергілікті жұмысшы жас.тарды партия қатарына тарта бастайды.
1924 жылы сәуір айында Орталық Комитеттің жұмсауымен белгілі революционер, жазушы Сабыр Шәріпов «Ембімұнай» өндіріс басқармасына келіп, жергілікті жұмысшы жастарды тәрбиелеу жұмысымен айналысады. Осы жылы қыркүйек айында Доссор аудандық партия комитетінің конференциясы болып, онда Батыс Қазақстан революциялық қозғалысының мүшесі Әмірғали Меңдігерей.ұлы Ипмағамбетов бірінші хатшы болып сайланады. Аудандық партия комитетінің құрылуы халық шаруашылығын қалпына келтіріп, жергілікті халықтың тұрмыс жағдайларын жақсартып, тұрғын үй, мектеп, мәдениет үйін салып, балаларды оқуға тартуға жол ашты. Александров.Гай темір жолы, Мақат.Саратов мұнай құбыры құрылысы басталып, жергілікті жастардан білікті мамандар даярлайтын ФЗУ (фабрико.заводское училище) ашылды. Осы кездері жастардың арасынан Әлғазы Ілиясов, Рахымжан Сағындықов, Әбіш Сүлейменов, Орынбай Бердіғожин, Сары Юсупов, Қансұлтан Аухатов сияқты жас өндіріс командирлері шыға бастайды. Бұл кездері Жылой жерінде де мұнайдың көп екендігі, оны тездетіп алудың жаңадан құрылып жатқан еліміз үшін өте қажеттігі туралы халыққа жиі айтылып жүреді.
Менің атам Қызылбасов Бешім осы Жылой жерінің тұрғыны, қарапайым шаруа, білімі болмаса да, елде болып жатқан оқиғалардан үнемі хабардар, көзі ашық, би болмаса да ағайын.тумалар арасында кездесіп тұратын азды.көпті келіспеушілікті әділ шешіп, ақыл.кеңесін айтып жүретін беделді кісі бол.ған.
Бешім қарт, 1926 жазғы айларының бір күні бір ауылдан келе жатып, қазіргі Қосшағыл маңынан шағыл топырақтың арасынан қара.қоңыр, жерге жинал.ған майды көреді. Сол кезде ел арасында мұнай жөнінде айтылып жүрген әңгімелер оның есіне түсіп, жаңағы
        
        Қазақстан Республикасының Білім және ғылым министрлігі
Доссор мұнай кен орнының игерілгеніне -100 жыл
Дайындаған: Батырбаева А
Доссор кенті-2011 жыл
Ұлан-ғайыр жеріміздің асты ... ... ... білсе де, ғасырлар
бойы біреуге тәуелді болып келген ата-бабаларымыздың оны ... ... де ... Атырау өңірінде мұнай бар екенін ... ... ХVIII ... ... ... ... жұмыстарын
жүргізген. 1787 жылы І Петрдің ... ... ... пен ... мұнай бар екенін жария етсе, 1899 жылы «Ембі», ... ... ... ірі ... компаниялары жүргізген бұрғылау
жұмыстарының арқасында ... ... ... рет ... бар ... ал, 1911 жылы 29 ... ... №3 ұңғымадан күшті мұнай
фонтаны атып, 30 сағатта 17 мың ... ... ... бүкіл дүние жүзін
дүрліктірді. Бұл тек Ембі емес, бүкіл қазақ мұнайының бастамасы болды.
Міне, осыдан 100 жыл бұрын ... ... Ембі ... жаңа өмір кезеңі
басталды.  Ұшқанда қара жоқ елсіз ... жаңа ... ... ... ... жазда жайлауға малмен бірге көшуден басқаны ... ... ... алғашқы жұмысшылар шыға бастады. ... ... табы ... ... Ал, ... ... шетел компаниясының
басшылары болса, өздерімен бірге мыңдаған жұмысшы мамандарын алып ... ... ... ... ... ... ауыр, қосалқы жұмыстарға
салып қойды. Және оларға өз адамдарына ... ... көп ... төледі.
Алғашқыда жұмысқа шыққан жергілікті қазақ жастары М.Сартов, М.Жұмағалиев,
С.Нұрымов, С.Тағабергенов, А.Айбатыров, ... ... ... ... Қ.Жылқышиев, Х.Бажбенов, Б.Шырдабаев,
Ө.Жайлыбаевтар қанша қиыншылық болса да, ... ... ... кетпеді,
шыдады. Себебі, олар болашақтың тек мұнайда екеніне сенді. Ембінің мұнай
кәсіпшіліктерінен өндірілген ... ... ... ... бастауы
және оның бұдан әрі дамуы Кеңес Одағы орнағаннан кейін, пролетариат көсемі
В.И.Лениннің ... ... ... сөзсіз. В.И.Лениннің тікелей
тапсырмасымен 1920 жылы ... ... ... ... мен Ембі ... банды Толстов бастаған ақ гвардияшылардан босатып, осы
жердің бүлінген ... ... ... ... ... үшін ... ... білгір мұнайшы-мамандар жібертеді. ... ... ... ... ... халықпен тіл
табысып, Ембі мұнай өндіру кәсіпшіліктерін бір қалыпты жұмыс ... ... ... ... құрып, оны орыс коммунистері
басқарып, алдыңғы қатарлы жергілікті жұмысшы ... ... ... ... жылы сәуір айында Орталық Комитеттің жұмсауымен белгілі революционер,
жазушы ... ... ... ... басқармасына келіп, жергілікті
жұмысшы жастарды тәрбиелеу жұмысымен айналысады. Осы жылы ... ... ... ... ... ... болып, онда Батыс
Қазақстан революциялық қозғалысының мүшесі ... ... ... ... болып сайланады. Аудандық ... ... ... ... ... ... ... халықтың тұрмыс
жағдайларын жақсартып, тұрғын үй, мектеп, мәдениет үйін салып, ... ... жол ... ... темір жолы, Мақат-Саратов мұнай
құбыры құрылысы басталып, жергілікті жастардан білікті мамандар ... ... ... ... Осы ... ... арасынан
Әлғазы Ілиясов, Рахымжан Сағындықов, Әбіш Сүлейменов, ... ... ... ... ... сияқты жас өндіріс командирлері шыға
бастайды. Бұл кездері Жылой жерінде де ... көп ... оны ... жаңадан құрылып жатқан еліміз үшін өте қажеттігі туралы халыққа ... ... атам ... ... осы ... ... ... қарапайым шаруа,
білімі болмаса да, елде болып жатқан оқиғалардан үнемі хабардар, көзі ашық,
би болмаса да ... ... ... ... ... әділ ... ... айтып жүретін беделді кісі бол-
ған.
Бешім қарт, 1926 жазғы айларының бір күні бір ... келе ... ... ... ... топырақтың арасынан қара-қоңыр, жерге жинал-ған
майды көреді. Сол ... ел ... ... жөнінде айтылып жүрген әңгімелер
оның есіне түсіп, жаңағы жерден топырақ ... ... ... отқа ... Көп ... ... май топырағын толтырып алып, Доссор
кәсіпшілігіндегі мұнайшы мамандарға ... ... ... ... кәсіпшілігінің басшылары Бешім қартты жылы қарсы алып,
әкелген майлы топырағын тексеріп-зерттеуді сол ... жас ... ... ... ... П.Я.Авров және басқа маман инженер-геологтар
Бешім қартпен Қосшағылға келіп, бұл ... ... бар ... ... жетіп,
енді  зерттеу, бұрғылау жұмыстарын жүргізу үшін ... ... ... өзі басшы болып тағайындалған П.Я.Авров Бешім қартты кеңесші,
қос жетекшісі, жол басшысы етіп жұмысқа алып, осы ... ... ... П.Я.Авровтың басшылығымен жасалған зерттеу, бұрғылау жұмыстары өз
нәтижелерін береді. 1932 жылы қарашаның 28-і күні №6 ... ... ... ... елді ... ... Бұл ... шыққан жерге Бешім
қарт Қосшағыл деп ат қояды, ал, 1935 жылы қыркүйектің 23-і күні ... ... ... ... ... ... ... еңбегін жоғары
бағалап, оған «Қосшағыл мұнайын алғашқы ашқан» деп атақ ... ... ... Жылой жерінде де ен ... ... ... ... жаңа ... ... Сөйтіп, әр төбенің басында, әр
үйдің малын бағып жүрген ауыл жастары жұмысқа кіре ... ... ... ... ... ... келген А.И. ... ... ... мұнайшы-инженерлер басшылық етеді. Ерохин деген орыс
инженері Қосшағыл ... ... ... ... ... үйрене жүріп, қазақ жастары да олардан қалыспайды. Алғашқы
мұнай бүрқағы атқан ұңғыманы ... ... ... ... Рақышов
болса, Б.Құлбаев, Х.Құттыбаев, М.Бекенов, ... ... ... ... Д.Бохаев, Б.Қарамұрзиев, Б.Рзиев,
Т.Шаленкеев, менің әкелерім Бешімов ... ... қара ... ... ... ... шеберлеріне дейін көтеріледі.
1935 жылдан бастап Қосшағылда да ... ... ... мәдениет үйі салына
бастайды. 1938 жылы аудан орталығы ... ... ... ... ауыз су ... ... ... Қосшағыл Жылойдағы
алғашқы ең үлкен өндіріс орталығына айналады.
Осылай Мақат пен ... ... ... ... жас ... ... ... өздерінің сүбелі үлестерін қоса бастайды.
Өкінішке орай, 1941 жылы неміс ... ... ... ... жасап,
соғыс ашылуы тыныш өмірімізді кілт бұзды.
Бүкіл Кеңестер Одағы халқы ... ... ... ... ... және ... мұнайшылар Отанымызды қорғау үшін
майданға аттанды. Каспий жағалауынан Одерге дейін барған ... ... ... ... жасаған ерлігі үшін Кеңес Одағының Батыры атағын
алып, соғыс бітуіне 50 күн қалғанда Польша жерінде қаза болады.
Доссор ... ... ... ... бастап митинг өткізіп, онда
«Жауды жеңу үшін Кеңес Армиясына қанша мұнай керек ... ... ... деген үндеу салады. Бұрғышы Сабыр-ғали Зорбаевтың бастауымен
стахановшылар саны күннен-күнге ... ... Екі ... орденді,
республикаға еңбегі сіңген өнертапқыш Нәзен Бермағамбетов ... ... ... стахановшылар Ленин орденді бұрғылау
шеберлері ... ... ... ... мезгілінен бұрын
қазып, Қошқар, Тентексор, Нармонданақ сияқты жаңа кен алаңдарын іске қосты.
Соғысқа кеткен ер ... ... ... ... балалары мен әйелдері
тұрады. Үш рет КСРО Жоғарғы ... ... ... ... ... ... Ері ... алған мұнай өндіру операторы Нәбира Шағырова,
Қазақ КСР-ы ... ... ... ... ... ... сияқты
аналар күніне 14-16 сағаттан жұмыс жасап, аянбай еңбек етті.
1943 жылы ... ... ... Ленинград қаласына кәсіпшіліктің комсомол
комитетінің хатшысы Айжан Қауқаев ... ... ... ... ... 1400 ... ... апарып берді.
Ұлы Отан соғысындағы жеңіс-ке бүкіл Кеңес Одағы халқының бірлігі мен
татулығының арқасында жеттік десек, ... ... ... ... ... ... сөзсіз. Олардың өндірген ... ... ... оқ ... ... ... ... жақындатты.
Соғыстың қайнап тұрған кезінде, Досордағы ФЗУ мен Гурьев мұнай техникумын
бітірген Қ.Құдабаев, Ш.Оразалиев, ... ... ... ... ... мұнайының атасы атанған С.Өтебаев,
Ленин және Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты Ж.Досмұханбетов сияқты ... ... ... ... ... Ескене, Қошқар, Байшонас,
Қосшағыл, ... ... ... ... ... жылдары
Мәскеудің Губкин атындағы мұнай институтын және Алматы ... ... ... ... жас инженерлер Б.Сағынғалиев, Қ.Балжанов,
С.Нұржанов, Х.Габдуллин, Р.Өтесінов, Ә.Атшыбаев, Н.Айтжанов, С.Қисметов,
А.Қисметов, С.Балғымбаев, М.Балғымбаев, З.Есенов, ... ... ... ... ... ... М.Бекжанов, Б.Аманғалиев, А.Өміров, Ж.Жетібаев, Ә.Қарабалин,
М.Рахметов, ... ... ... ... ... ... ... Нұржауов, О.Есқазиев, ... ескі ... ... ... ... жаңа техника мен
технологияларды енгізіп, кәрі ... ... ... ... ... ... ірі ... алаңдарын ашып, еліміздің экономикасын ... ... ... ... өзім де ... жолымды Мақат ауданында бастадым. 1943 жылы Нармонданақ
мұнай өндіру кәсіпшілігі ашылып, ... ... ... ... солардың ішінде менің әкем Бешімов Ер-дәулет те келіп, ... ... ... ... ... жасады. Мен 1951 жылы Досордағы Абай
атындағы орта мектепті ... ... ... ... жөндеуші
(слесарь) болып жұмысқа орналасып, кейін Мәскеудің ... ... 1958 ... ... ... ... Прорва, Құлсары кәсіпшілікте-
рінде мұнай өндіруші оператордан бастап, цех бастығы, бас ... ... ... кеңсесінің директоры, 1973 жылы жаңадан ашылған 
Жайық мұнай-газ өндіру басқармасының алғашқы бастығы, «Ембімұнайгаз»,
«Теңізмұнайгаз» ... ... бас ... ... болып
жасадым.
1975 жылдан 1985 жылға дейін мұнайлы Мақат ауданында партия комитетінің І
хатшысы болдым. Хатшылыққа ... ... мені ... КП ... І хатшысы Д.А.Қонаев қабылдап, Ұлы Отан соғысы кезіндегі ерен
еңбектері үшін Ескене мұнайшыларына Қорғаныс ... ... ... ... ... ... еңбекте табысқа жете берулеріне тілегін
білдіріп, ақ батасын берді.
Сол ... ... ... ... ... ... мұнай өнімінің
азайып, тұрғын үйлері ескіріп, су ... ... лас ... ... арасында инфекциялық аурулар шыға бастаған
қиын кез екен. Бірақ та, ауданда ұзақ жылдар басшылық ... ... ... Д.Жақашов, Н.Құсайнов, О.Сарғұнанов, Б.Қанатбаев,
Х.Санбаев, М.Назымов, А.Жанасов, Т.Текеев, ... ... ... ... ... бар ... аудан басқаруды мен осы
кісілерден үйрендім.
Жоғарыда аттары аталған ... ... өз ... үлкен
жауапкершілікпен қарайтын, аупартком, ауатком қызметкерлері мен ... ... ... ... ... ... ... Ә.Нысанбаев, Ж.Нақпаев, Қ.Талпақов, С.Дүтбаев,
Е.Ерғалиев, Д.Ерғалиева, ... ... ... ... ... ... М.Әбдіғалиев, М.Аңшыбаев,
А.Сақтағанов, тағы басқа да көптеген жұмысшылардың адал ... ... ... істер атқарылды.
Жұмыс Доссор қалашығының санитарлық тазалығынан басталып, Атырау-Мақат су
құбыры, Доссорда асфальт, қызыл тас шығаратын зауыт тұрғызылып, ... ... тас ... ... үйлер, емдеу санаториясы, саз
мектебі, музей ... ... ... ... ... ... іске
қосылып, мұнай өнімін көбейтуге мүмкіндік болды.
Бұл кезде Республикалық ... ... ... үй құрылысы тек аудан
орталығында ғана ... ... ... ... ... Мақат қалашығында
көп жылдар құрылыс жұмысы болмай, халықтың тұрмыс жағдайы өте ... ... Оның ... Одақтық Мұнай министрлігінің бұйрығымен Мақат
кәсіпшілігін ... ... ... Ал, ... ... ... ... теміржолшылар мен СМП-137 құрылысшыларының арасында
тәртіпсіздік жиі орын алып, ... ішкі ... ... 1979 жылы ... ... ... ... қиын жағдайларды ескеріп, аудан орталығы 1981 жылы Доссордан
Мақатқа көшірілді. Аудан орталығы болғасын Мақатта ... ... ... жаңа ... ... ... ... аурухана, автокөлік жолдары
салынып, қалашықтың көркі кіре ... ... ... ... ... ... ... мұнайшылар түгелдей Мақатқа көшірілді.
Аудан тұрғындары алғашқылардың бірі болып теледидар хабарын тамашалауға
мүмкіндік алды. Мақат-Индер ... ... ... ... сүт ... ... сүт шығаратын цех, Мақат кәсіпшілігі жанынан ... сиыр ... ... ... және Қызылқоға ауданымен келісіп,
мал соятын қосын ашылып, халықты ... ет, ... ... ... ... ... ... қалашықтарда, мұнайшылар клубында лауазымды ... ... жиі ... өткізіліп, қойылған сұраулар мен
көтерілген мәселелерге нақты ... ... ... ... ... көп болып ақылдасып шешкен шараларымыз іске асып, халықтың тұрмыс
жағдайын ... ... ... ... жастарға тәрбие беру
саласында оң өзгерістер болды.
Сол кездері сенім ... ... ... ... ... ... ... Б.Қадіров, Л.Н.Свечникова, Б.Демегенов, С.Мұханбетов,
А.Елеусінов, М.Қилыбаев, С.Сағытжанов, ... ... ... ... Қ.Елемесов, Р.Оспанов,
Р.Сүлейменов, Қ.Оразов, Ж.Қанатбаев, Г.Жақашев сенімдерімізді ... ... де ... ... Мақат ауданында 10 жылдан аса мезгіл аупарткомның І хатшысы болып жұмыс
жасаған кезімде, ... ... ... ... мәдениет пен
тәрбие жұмыстарының жақсаруын, сол кездегі облыс ... ... ... ... ... арқасында болды деп
білемін. Осы аталған азаматтармен көп жылдар жұмыстас ... ... ... ... өз ... ... ... біліп, аз да болса аудан
экономикасын дамытуға үлесімді қосқанымды мақтан етемін.
Ал, Доссордан  әлі де ... ... ... ... ... ... 100 жыл болса да, Қазақстан мұнайының қарашаңырағы
Доссор қартаймайды, жасарады.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпкерлік қызметтегі еңбек ақы төлеуді ұйымдастыру «Доссормұнай» МГӨБ83 бет
Ұңғыманы бұрғылау54 бет
100 көлеміндегі сандарды көбейту мен бөлу20 бет
100 орынды люкс мейрамханасының ыстық цехы10 бет
200 орынға арналған залы бар және 100 оқушыға арналған музыкалық мектебі бар словяндық ұлттық мәдени орталығы41 бет
«АСЫЛ МҰРА» Қазақтың аса көрнекті композиторы, қоғам қайраткері, КСРО халық артисі Мұқан Төлебаевтың туғанына 100 жыл (1913-1960 ж.) Лекция25 бет
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия Ұлттық университетінің 100 орынды асхана қызметін47 бет
Физика курсы бойынша қиындығы жоғары 100 есеп (есептер шешулерімен)25 бет
Қазақтың тұңғыш биолог - докторы Кәрім Мыңбаев 100 жаста28 бет
"Қазақстанның энергетика жүйесі."8 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь