ЖИТС-тің жұғу көздері және жұғу жолдары


ДДҰ мәліметі бойынша АИВ жұқтырғандардың саны 2000 жылдан кейін 40—50 миллионға жетуі ықтимал. ЖИТС-пен ең көп науқастанушылар АҚШ-та, Батыс Еуропа елдерінде (әсіресе Франция, Германия, Ұлыбритания, Италия), Орталық Африкада, Гаитиде тіркелген. Вирус ТМД мемлекеттерінде, Жапония, Шығыс Араб елдерінде кездесе бастады.
Әдетте ЖИТС-пен қала тұрғындары жиірек ауырады. Оған жөнсіз жыныстық қатынас, шектен тыс сексуальдық еркіндік, жезөкшелік, гомосексуализм т. б. жайлар себеп болады. Көпшілік жағдайда ЖИТС-тен сексуальдық белсенділігі басылмаған жастағы ерлер мен әйелдер зардап шегеді. Бала туу мүмкіндігі бар әйелдердің арасында ЖИТС тарала бастауына байланысты балалардың да осы ауруға шалдығуы жиілей түсті. Осыдан 3—4 жыл бұрын АИВ жұқтырғандардың 70—75%-ы еркектер болса, бүгінде есірткі қолдануылардың саны күрт көбейіп, олар көпшілік жағдайда ортақ шприц инелерін пайдаланатын болғандықтан, бұл науқасқа шалдыққан ерлер мен әйелдердің саны теңесті (50%-дан). Мұндай жағдай балаларға ЖИТС жұқтыру қаупін күшейтіп отыр.
Инфекция көзі. Вирус жұққан адам — вирус тасымалдаушылар, ЖИТС-пен ауырған адамдар инфекция жұқтыру көзі болып табылады. Ешқандай ауру белгілері байқалмайтындықтан әсіресе вирус тасымалдаушылар өте қауіпті. Вирус көп мөлшерде қанда, спермада, қынап кілегейінде, емшек сүтінде болады. Көз жасында, жұлын сұйығында, сілекейде өте аз мөлшерде болуы мүмкін.
Жұғу жолдары. Медицинада дәлелденуі бойынша, ЖИТС-тің қазіргі кезде негізгі жұғу жолдары мынадай:
— жыныстық қатынас;
— вирустың бірден қанға түсуі (әртүрлі инъекциялар жасаған кезде т. б. жағдайларда);
— анасынан нәрестеге жүғу арқылы.

Пән: Медицина
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 7 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




ЖИТС-тің жұғу көздері және жұғу жолдары

ДДҰ мәліметі бойынша АИВ жұқтырғандардың саны 2000 жылдан кейін 40—50
миллионға жетуі ықтимал. ЖИТС-пен ең көп науқастанушылар АҚШ-та, Батыс
Еуропа елдерінде (әсіресе Франция, Германия, Ұлыбритания, Италия), Орталық
Африкада, Гаитиде тіркелген. Вирус ТМД мемлекеттерінде, Жапония, Шығыс Араб
елдерінде кездесе бастады.
Әдетте ЖИТС-пен қала тұрғындары жиірек ауырады. Оған жөнсіз жыныстық
қатынас, шектен тыс сексуальдық еркіндік, жезөкшелік, гомосексуализм т. б.
жайлар себеп болады. Көпшілік жағдайда ЖИТС-тен сексуальдық белсенділігі
басылмаған жастағы ерлер мен әйелдер зардап шегеді. Бала туу мүмкіндігі бар
әйелдердің арасында ЖИТС тарала бастауына байланысты балалардың да осы
ауруға шалдығуы жиілей түсті. Осыдан 3—4 жыл бұрын АИВ жұқтырғандардың
70—75%-ы еркектер болса, бүгінде есірткі қолдануылардың саны күрт көбейіп,
олар көпшілік жағдайда ортақ шприц инелерін пайдаланатын болғандықтан, бұл
науқасқа шалдыққан ерлер мен әйелдердің саны теңесті (50%-дан). Мұндай
жағдай балаларға ЖИТС жұқтыру қаупін күшейтіп отыр.
Инфекция көзі. Вирус жұққан адам — вирус тасымалдаушылар, ЖИТС-пен
ауырған адамдар инфекция жұқтыру көзі болып табылады. Ешқандай ауру
белгілері байқалмайтындықтан әсіресе вирус тасымалдаушылар өте қауіпті.
Вирус көп мөлшерде қанда, спермада, қынап кілегейінде, емшек сүтінде
болады. Көз жасында, жұлын сұйығында, сілекейде өте аз мөлшерде болуы
мүмкін.
Жұғу жолдары. Медицинада дәлелденуі бойынша, ЖИТС-тің қазіргі кезде
негізгі жұғу жолдары мынадай:
жыныстық қатынас;
вирустың бірден қанға түсуі (әртүрлі инъекциялар жасаған кезде т. б.
жағдайларда);
— анасынан нәрестеге жүғу арқылы.
Жыныстық жол негізгі жұғу жолы болып табылады. ЖИТС адамдарға 80%
жағдайында осы жолмен, яғни гетеросексуальдық (еркек-әйел) және гомо-
сексуальдық (еркек-еркек) жыныстық қатынас кезінде жұғады. Ең қауіптісі —
гомосексуальдық анальдық қатынас, өйткені партнерлердің жыныс мүшелерінің
терісі, шырышты қабатының жарақаттануы жиі болады. АҚШ-та ЖИТС-пен
науқастанғандардың 70%-ына ауру осындай жолмен жұққан. Жұқтыру каупі
активті және пассивті гомосексуалистерде бірдей дәрежеде болады. Қатерлі
топқа жезөкшелер де жатады. Партнерлердің жиі ауысуы да ЖИТС жұқтыру
мүмкіндігін күшейтеді. ЖИТС-пен науқастанушылық бел алған елдерден келген
азаматтармен жыныстық қатынаста болу әсіресе қауіпті. Жыныстық инфекциясы
бар немесе бұрын ауырғандармен кездесу, етеккір кезінде жыныстық қатынаста
болу, садистік әдеті бар партнермен жақындасу ЖИТС жұқтыру каупін күшейте
түседі.
ЖИТС-тің вирустың қанға бірден түсуі арқылы жұғуы қазіргі кезде
ерекше аландаушылық туғызып отыр. Себебі тамырға наркотиктер енгізгенде
ортақ инелі шприцті пайдаланатын нашақорлардың саны көбейіп келеді. Әрине,
қолданатын инелерін олар тиісті өңдеуден өткізбейді. Егерде ЖИТС-пен
науқастанған немесе вирус тасымалдаушы нашақорлар қауымына қосылса, вирус
оның инедегі қанының қалдығымен сау адамның ағзасына түседі. Вирус
аурулардың 20%-ына осындай жолмен жұғады.
Вирус адамға қан немесе қан құрамынан тұратын препараттар құйғанда да
жұғуы мүмкін. Кейбір аурумен науқастанғанда, операция жасағанда, әйел
босанғанда донор қанын құюға тура келеді. Егер донор ЖИТС-ке тексерілмеген
болса, вирус жұқтыру қаупі өте жоғары. ЖИТС жұғу мүмкіндігі бар қатерлі
топқа гемофилиямен ауырғандар да жатады. Өйткені қан ұюы өте нашар
болғандықтан, қан кетуін тоқтату үшін оларға жиі-жиі қан құйып отырады. АҚШ-
та, Еуропада гемофилиямен ауырғандардың 40—63%-на АИВ қан құю арқылы
жұққаны анықталған. Бірақ 1985 жылдан бері жоғары дамыған елдерде, 1987
жылдан бастап ТМД елдерінде донор қанына қатаң бақылау жүргізіле бастады.
Мұндай тәртіп ЖИТС, В гепатит және басқа жұқпалы аурулардынң таралуына жол
бермейді. Соған қарамастан Қазақстанда АИВ-тың 20%-ы емдеу-профилактикалық
мекемелерде жұқтырылғаны тіркелген (ДДҰ мәліметі бойынша мұндай көрсеткіш
0,5%-ға тең). Экономикасы нашар дамыған елдерде ЖИТС-тің қан арқылы жұғу
қаупі әлі де сақталып отыр.
ЖИТС вирусының үшінші жұғу жолы — анасынан нәрестеге жұғуы. Ауырған
немесе АИВ жүққан әйелдерден туған балалардың 45-не вирус осындай жолмен
жұққаны белгілі болды. Егер де анасы нашақор немесе жезөкше болса нәрестеге
вирус жұғу қаупі бірнеше есе артады. Вирус нәрестеге қалыпты босану
кезінде, баланы операция жасап алғанда және жүктілік кезінде жұғуы мүмкін.
ЖИТС-тің нәрестеге науқас анасының емшек сүті арқылы жұғу оқиғалары да
белгілі.
ЖИТС-ке байланысты мәселелер баспасөз беттерінде тұрақты түрде
көтеріліп отырғанына қарамастан, 6ұл проблемаға зор көңіл бөлу қажет.
АИВ инфекциясымен күресуде ДДҰ Әдепсіздік нәтижесіңде өзіңді өлімге
апарма! деген ұранға сүйенеді.
Егерде сілекейден, көз жасы сұйығынан вирус табылса, оның жұғу
мүмкіндігі қандай деген сауалға келсек, мұндай жолмен жұғу бүгінгі күнге
дейін еш жерде кездескен емес.
Вирус қанмен жұғатын болғандықтан емделу қауіпті емес пе? Бұл сұраққа
да теріс жауап беруге болады. Өйткені осы уақытқа дейін мұндай жолмен ЖИТС
жұғу оқиғасы болған емес.
АИВ-тің шаңмен, ауалы-тамшылы, фекальды-оральды (ауыз қуысы арқылы)
жолмен жұқпайтыны толық анықталған. Яғни адамдар сүйіскенде, сөйлескенде,
түшкіргенде, жөтелгенде, қол алысқанда, ортақ дәретхананы, ваннаны, душты,
бассейнді пайдаланғанда, сондай-ақ тағамдар мен ыдыстар арқылы ЖИТС вирусы
жұқпайды. Сырт киімдерді алмастырып кигенде, тіпті бір төсекте жатып
ұйықтаған кезде де ЖИТС вирусының жұғу қаупі жоқ.
Қан сорғыш және басқа жәндіктер (маса, бит, кене, бүрге, шыбын,
тарақан, қандала т. б.) арқылы жұғу жолдары да анықталмаған.
Мысық, кой, жылқы, маймылдарда қоздырғышы АИВ-ке ұқсас иммундық
тапшылық болатынына қарамастан, үй және жабайы жануарлардан ЖИТС жұғу
жайлары кездеспеген.
ЖИТС жұғудан қалай сақтанады?
Әртүрлі инфекциялардан сақтанудың ең тиімді тәсілі — вакцина егу.
Алайда вакцина дайындау бағытында тыңғылықты зерттеулер жүргізіліп жатса
да, ондай профилактикалық препарат алу әзірше қолдан келмей отыр.
ЖИТС-пен науқастанудан сақтанудың маңызды шаралары ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
ЖИТС-тің жұғу көздері және жұғу жолдары туралы
АҚТҚ/ЖҚТБ жұғу көздері және жолдары
Тырысқақтың тарихы және жұғу жолдары
Туберкулездің этиологиясы, жұғу жолдары және емі. ДОТС бағдарламасы
ЖИТС және жүктілік
ЖИТС кезіндегі микобактериоз
Банкілік ресурстар: құрамдау көздері және реттеу жолдары
Балаларда АИТВ- инфекциясын және ЖИТС-ты диагностикалау және емдеудің ХАТТАМАСЫ
Балалардағы АИТВ- инфекциясы және ЖИТС-ты диагностикалау және емдеу
АТС – тің жұмысын автоматтандыру
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь