Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау және оның активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігін арттырудағы негізгі бағыттары

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3

Бөлім I. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың теориялық негіздері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .5
1.1. Қаржылық жағдайдың мәні және оны талдаудың мақсаты ... ... ... ...5
1.2. Қаржылық жағдайды талдау әдістері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .12

Бөлім II. Кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...17
2.1. Кәсіпорынның активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .17
2.2 Кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығы мен іскерлік белсенділігін арттыру ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .20

Бөлім III. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жетілдірудің негізгі бағыттары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...23
3.1. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
ақпараттық негізі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .23
3.2. Кәсіпорынның табыстылығы және оны жоғарлату ... ... ... ... ... ... ..30

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..34

Қолданылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .36
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
БАТЫС ҚАЗАҚСТАН «АТиСО» АКАДЕМИЯЛЫҚ КОЛЛЕДЖІ
К У Р С Т Ы Қ Ж Ұ М Ы ... ... ... ... ... ... талдау және оның активтерінің
өтімділігі мен төлем қабілеттілігін арттырудағы негізгі бағыттары».
Орындаған: «Қаржы»
мамандығының
«331» топ ... ... ... ... ... - 2010
Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
.................................................3
Бөлім I. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың ... ... ... мәні және оны ... Қаржылық жағдайды талдау
әдістері.................................................12
Бөлім II. Кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын
талдау.................................................................
..........................................17
2.1. Кәсіпорынның активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігін
арттыру...............................................................
..........................................17
2.2 Кәсіпорынның ... ... мен ... ... III. ... ... ... жетілдірудің негізгі
бағыттары..............................................................
.....................................23
3.1. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың
ақпараттық
негізі.................................................................
........................23
3.2. Кәсіпорынның табыстылығы және оны
жоғарлату..........................30
Қорытынды...................................................................
.......................................34
Қолданылған әдебиеттер
тізімі......................................................................
...36
Қосымшалар..................................................................
.......................................38
Кіріспе
Қазақстан ... ... ... ... еліміздің
экономикасының нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты кәсіпорын қаржысында
есептің әдістемесі мен тәжірибесінде ... ... ... Нарықтық
экономика жағдайында болатын экономикалық қатынастар жүйесінде кәсіпорын
қаржысы маңызды орын алады.
Қазіргі ... ... ... ... ... әр ... ... кәсіпорында қабылданған қаржылық стратегияны іс жүзіне
асыруды камтамасыз ететін есеп саясатын ... ... соны ... ... яғни оның ... аясы жай ... ... жағдайын талдау ісі
ажырамас бөлігі болып ... ... ... ... ... ... ... тақырыбының өзектілігі. Қоғамда қаржылық талдау біреудің
орынсыз тілегінен емес, өмірлік аса қажеттілік салдарынан туындады: ... ... және ... ... ... субъектінің мүліктік
жағдайы мен оған әсер ететін себептерді білмей, табыс пен ... ... ... ... ... ... қол жеткізбей
шаруашылықты ойдағыдай жүргізу мүмкін емес. Қай ... ... бұл ... ... ... әкімшілік-әміршілік жүйеден шығып, нарықтық
қатынасқа ену кезеңінде оның мәнділігі одан әрі арта ... ... ... ... ... жағдайында кеңінен орын алған ұқыпсыздық
пен жауапкерсіздікті іскерлік, басқарушылық, қатаң ... ... және ... алмастыру - нарықтық экономиканың ... ... ... оған қатысушылардың барлығынан ой жүйесі мен өзгеше
іс-әрекетті талап етеді. Ол ... ... мен ашық ... ... ... ... қорларының көгеріп, тот басып жатуына, яғни
миллиондаған теңгенің доғарылып, бекерге ысырап болуына жол бере ... ... ... ... ... жаңа табыс әкелу үшін осы
қорларды қозғалысқа келтіреді. Жасанды көрсеткіш пен жоспар үшін ... ... ... ... ... болып жатқан нарықтық қатынастар
кәсіпорындардың шаруашылықты жүргізуші субъект ... ... ... нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қаржылық мәселелерді өз
бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ... Атап ... ішкі және ... ... ... ... қол ... өйткені болашақтағы бірлескен
іс-әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады. ... ... ... жөн ... ... ... сатып алушы, мердігер, банк және т.б.) ... ... ... ... ... өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл және ... ... ... ... ... тез және ... ... оны ұстануына қарай жұмыстарының тиімділігі әр түрлі болады.
Басқаша сөзбен ... ... ... ... ... ... ... шешімдердің объективтілігі, нақтылығы, шұғылдығы мен
ғылыми ... ... ... ... ... ... еңбек және қаржы ресурстарын тиімді пайдаланып, еліміздің
экономикалық ... ... ... ... ... ... ... мен жай-күйінің
орнықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Ол ... ... орын ... ... ... ... пайдалану жолымен
өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете ... ... ... ... ... қаржы тұрақтылығын бағалау, ... ... үшін оның ... ... ... ... Тек ... және ұқыпты
талдау негізінде ғана оның қызметін объективті бағалап, ... ... ... ... жақсарту және оның ... ... ... ... ... ... үшін,
басшылыққа нақты ұсыныстар беруге болады.
Кәсіпорын қызметінің қаржылық нәтижесі мен экономикалық дамуына, ең
ақырында еліміздің экономикалық өсуіне кері ... ... ... жұмыстың негізгі мақсаты – кәсіпорынның қаржылық жағдайын
талдау және оны жетілдіру бойынша ұсыныстар әзірлеу болып табылады.
Осы ... жету үшін ... ... ... ... ... саласында алған білімімді қолдану;
- қарастырылып отырған мәселе ... ... ... ... ... және өңдеу;
- кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау;
- ... ... ... ... ... және ... жою ... ұсыну.
Курстық жұмыстың теориялық бөлімі қаржылық жағдайды талдаудың
түсінігін ... ... Бұл ... өзіне қаржылық жағдайды ... ... және ... ... ... ... ... мен тәсілдері туралы ақпараттарды біріктіреді.
Бөлім I. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың теориялық негіздері
1. Қаржылық жағдайдың мәні және оны ... ... ... ... ... ... ... - әр
түрлі ақша қорларын қалыптастырып, оларды ... ... Олар ... шаруашылық іс-әрекетке қаржы ресурстарымен қамтамасыз етіледі,
өндірісті өркендетуді қаржыландыру, бюджетпен есеп айырысу және т.б. ... ... 1995 ... 26 ... №2732 ... есеп
туралы» заң күші бар Жарлығына сәйкес, 1998 ... ... ... ... ... ... ... баланс;
2) қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп;
3) ақша ... ... ... ... ... қатар түсіндірме хат болады, сондай-ақ қаржылық есеп
беруге негізделген немесе ... ... ... ... ... және бұл ... ... бірге оқылады. Түсіндірме
хатта, берілген субъектінің есеп және есеп берудің қандай ... ... және ... ... ... талаптарына сай басқа да
ақпараттар жазылуы тиіс. Мысалы, оған: субъектіге әсер ... ... ... ... ... ... ... міндеттемелер туралы
түсініктерді ... ... ... ... ... ... ... түрлері туралы ақпараттар, баға өзгерісінің әсері
туралы мәлімдемелер және басқалары қосымша ақпарат ретінде қарастырылады.
Нарықтық ... ... ... ... ... ... өте зор. Бұл кәсіпорындардың тәуелсіздікке ие болуымен,
сондай-ақ және де басқа контрагенттер ... ... ... нәтижелері үшін толық жауапкершілікте болуымен байланысты.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау жөніндегі сұрақтарды қарастырмас
бұрын, «қаржылық жағдай» дегеніміз немесе «қаржылық жай күй» ... ... ... ... жөн. Соңғы жылдары шығарылған арнайы ... ... әр ... ... ... А.Д. Шеремет «Кәсіпорынның қаржы
(активтер) жағдайы қаржыны тарату, пайдалану және оның ... ... ... және ... яғни ... деп ... Н.А ... бұл ұғымды былайша анықтайды: «Кәсіпорынның
қаржылық жағдайы қаржы ресурстарын ... ... және ... ... ... кәсіпорынның қалыпты өндірістік,
коммерциялық және басқа да ... ... үшін ... ... ресурстармен
қамтамасыз етілуімен және оларды мақсатқа сай, тиімді тарату ... ... ... ... ... қаржылық қарым -
қатынаста болу, төлеу ... және ... ... ... ... ... мүмкіндігі оның қаржылық жағдайының
жақсылығын көрсетеді.
В.М. Радионова мен М.А. Федотова кәсіпорынның қаржылық жағдайы ... ... ... және ... ... ... Н. ... А.И. Ковалев және В.П. Привалов қаржылық жағдай ұғымын
былайша түсіндіреді: «Қаржылық жағдай - бұл ... ... ... ... ... және пайдалануын сипаттайтын көрсеткіштер
жиынтығы».
Профессор И.Т. ... ... ... қаржылық жағдайы,
бұл оның қаржы бәсекелестік қабілеттілігінің ... ... ... ... қабілеттілігі) қаржы ресурстары мен капиталды
пайдалану, мемлекет алдында және ... да ... ... өз ... ... ... субъектісінің қаржылық
жағдайын талдаудың келесі түрлерін жүргізеді: ... ... ... ... ... қабілеттілігі; капиталды
пайдалану; валюталық өзін - өзі өтеу» - деп ... ... осы ұғым ... ... көзқарасын келесі сөздермен баян-
дайды: «Кәсіпорынның ... ... - бұл ... ... оның ... мен өмір сүру қабілеттілігін кешенді түрде
бағалау».
Жоғарыда ... ... ... ... ұғым мәнін
жеткілікті дәрежеде ашпайды, бірақ олардың ... бұл ... ... ... ... ... тұжырымдар бар. ... ... ... ... ... қарағанда (мысалы, еңбек
өнімділігі, қор қайтарымдылығы, ... құн, ... ... ... жағдай түрлі көрсеткіштерді есептеу нәтижесінде және олардың жалпы
бағалауға тигізетін әсерін зерттеу ... ... ... ... ... қаржы жағдайы әлсіз және өмір сүру ... ... ... ... бәсекелі нарықтық экономика жағдайындағы
кәсіпорынның сенімді болуын, ... және ... ... ... ... ... ... кәсіпорын жұмысының
үздіксіздігін және оның төлеу ... ... ... ... сүйене отырып, біз бұл ұғымды былай
анықтауды ұсынамыз:
Кәсіпорынның қаржы жағдайы осы ... ... бір ... ... және оның өз ... ... ... жүргізуі
мен өзінің қарыз міндеттемелерін уақтылы өтеуі үшін ... ... ... ... ... қаржылық тұрақтылығы нені білдіреді? Бұл сұрақ та
арнайы оқулықтарда түрліше ... Бір ... ... өз қаражаттарын шебер ... ... ... ... ... ... ... жеткілікті болуы деп
түсіндіреді. Қаржылық тұрақтылық - ... және ... ... деп ... Енді ... өз ... ... активтерге
(негізгі қорлар, материалдық емес активтер, айналым қаражаттары) жіберілген
қаражаттарды ... ... ... дебиторлық және кредиторлық
қарыздарға жол бермейтін және де өз міндеттемелерін уақтысында қайтаратын
шаруашылық субъектілері ... ... ... ... деп жазады.
Бұл ұғымды А.Д. Шеремет пен Р.С. Сайфуллин өте ықшам түрде анықтай-ды.
Олардың ойынша «Қаржылық тұрақтылық - бұл ... ... ... ... белгілі бір шоттар ... ... мен М.А. ... бұл ... ... түсіндіреді:
Кәсіпорында тұрақты қалыптасқан табыстың шығыннан артуының өзіне тән айнасы
- ... ... ... ... Ол ақша ... ... ... тиімді қолдану арқылы өндіру мен ... ... ... ... ететін, сондай-ақ қәсіпорынды кеңейтуге
және жаңартуға қажетті ... ... ... қаржы
ресурстық жағдайын сипаттайды. Қаржылық ... ... ... ... ... болып табылады. Осы еңбегінде бұл авторлар
одан әрі мына анықтаманы келтіреді.
Кәсіпорынның ... ... - бұл ... ... ... ... қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін сақтай отырып,
табысты өсіру негізінде қаржыны тарату мен ... ... ... ... қаржы ресурсының жағдайы.
В.Г. Артеменко мен М.В. Беллендир бұл ... ... ... тұрақтылық - бұл табыстың шығыннан тұрақты дәрежеде артуы. Ол ақша
қаражаттарын еркін пайдалануды ... ... және ... ... арқылы өндіру және өнімді сату процесінің үздіксіз болуына жағдай
жасайды.
Сондықтан да қаржылық тұрақтылық барлық өндіріс - ... ... ... және ... ... ... негізгі
бөлігі болып табылады. Ал кәсіпорынның жалпы қаржылық тұрақтылығы, ол ең
алдымен әрдайым табыстың шығыннан ... ... ... ақша ... ... ... жағдайында ол ең бірінші өнімді (жұмыс, қызмет)
өткізуден түсетін табыстың тұрақтылығын талап етеді және оның ... ... ... ... ... және ... есеп ... үшін жеткілікті дәрежеде болуы тиіс. Сонымен қатар
кәсіпорынның одан әрі ... үшін ... есеп ... мен ... ... кейін, осы кәсіпорында ... ... ... - ... ... жаңартуға және де әлеуметтік климатты
жақсартуға және басқаларға мүмкіндік беретіндей дәрежеде табыс қалуы қажет.
Айта біз олардын ... ... ... ... Қаржылық
тұрақтылықтың мәні - қаржы ресурстарын тиімді қалыптастыру, тарату ... ... - деп ... ... мен ... ... бұл ұғымды А.Д. Шеремет мен В.С. Сайфулин дәлірек және
анығырақ түсіндіреді. Олар қаржылық тұрақтылықтың мәні — бұл ... ... ... ... ... ... деп ... Маркарьян мен Г.П. Герасименко да дәл осындай көзқараста.
«Кәсіпорынның өз міндеттемелері бойынша есептесу ... ... ... және ... да ... ... операциялардың нәтижесінде пайда
болатын кәсіпорынның төлем ... ... және ... ... көрсететін телем қабілеттілігі, қаржылық тұрақтылықтың сыртқы
көрінісі болып табылады». Кәсіпорынның жұмысы ... ... ... ... қаржылық жағдайы және оны сауықтыру жолдарын іздеу жөніндегі сұрақтар
да ... ... ... ... ... ... факторлар әсер
етеді, оларды В.М. Радионова және ... ... ... ... пайда болу
орнына байланысты - ішкі және сыртқы;
2) нәтижесінің маңыздылығына байланысты-негізгі және негізгі емес;
3) ... ... - ... және ... ... ету ... ... - тұрақты және уақытша.
Ішкі факторлар кәсіпорынның өзінің ... ... ... ал ... ... ... ... бағынышты емес.
Негізгі ішкі факторларды қарастырайық. Кәсіпорынның тұрақтылығы ең
бірінші өндіріс шығындарымен үздіксіз ... ... өнім ... ... ... мен ... тәуелді. Сондай-ақ, тұрақты
және айнымалы шығындар арасындағы қатынас маңызды ... ... ... өнім және ... ... ... қаржылық тұрақтылығының маңызды факторларының бірі ... ... ... мен құрылымы, сондай-ақ кәсіпорынның ... ... ... алуы ... ... ... ... басқару
өнері - кәсіпорын шотында оның ағымдағы жедел қызметі үшін ... ... ең ... сомасын ұстаудан тұрады.
Қаржылық тұрақтылықтың ішкі, маңызды факторларының бірі - бұл ... ... (мен ... ... ... ... мен
тактикасының дұрыс таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішінде таза табысы ... көп ... ... ол өзін ... сезіне
алады.
Сонымен бірге тек таза табыстың көлемі ғана ... ... ... ... құрылымы, әсіресе өндірісті дамытуға бағытталған бөлігі де өте
маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... (мобилизацияланушы) қаражаттар үлкен әсерін тигізеді.
Жоғарыда айтылғандарды қорыта келе, кәсіпорынның ... әсер ... ... ішкі ... атап ... ... кәсіпорынның салалық топқа жатуы;
● шығарылатын өнімнің (жұмыс, қызмет) ... және оның ... ... бар ... ... ... ... капиталдьщ мөлшері;
● шығындардың көлемі, олардың ақшалай табыспен салыстырғандағы
динамикасы;
● қорлар мен ... ... ... мен ... ... мүлік пен қаржы ресурстарының жағдайы;
● кәсіпорындарды басқару тиімділігі.
Сыртқы ... ... ... ... ... ... үстемдік етуші техника мен технология, төлеу қабілеті бар
сұраныс және ... ... ... ҚР ... ... және несие
саясаты, кәсіпорынның қызметін ... ... заң ... ... байланыс және тағы басқалар жатады.
Кәсіпорынның тұрақты қаржылық жағдайын қалыптастыруда оның ... ... ... ... жабдықтаушылар, сатып
алушылар, акционерлер және тағы ... ... ... ... ... ... да ... реттелген іскерлік қатынаста болу жақсы
қаржылық жағдайдың бірден-бір шарты болып табылады. ... ... ... ... ... тиімділікке ие және дивиденттерді ұқыпты төлейтін
қаржылық тұрақты кәсіпорындарға салады. Инвестициялық тартымдылығы ... тек ... күні ғана ... ... да ... ... көршісіне қарағанда жақсы болуы тиіс. Сондай-ақ, бұл жыл сайын өз
облигациясы бойынша белгілі бір ... ... ... ал заем ... ... ... ... толық өтеуді талап ететін облигация
иелеріне де ... Кез ... ... ... ... ... де ... тәуекел ете отырып несие алушының өз қарызын уақытында және
толық өтеуін ... ... оны беру ... шешім қабылдай отырып, кез
келген банк өз клиентінің қаржылық ... және бұл ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайы банктер
осы кәсіпорынға несие беру ... ма, жоқ па, ал бұл ... ... ... ... ... және қанша мерзімге деген сұрақтарды шешудегі
негізгі белгі болып табылады. Жабдықтаушылар мен ... ... ... қабілеттілігі жоғары кәсіпорындармен келісім - шартқа үлкен ықыласпен
отырады. ... ... ... әсіресе салық инспекциясы кәсіпорынның
жағдайы тұрақты болғанын қалайды, себебі тек ... ... ... мен ... да ... ... ... және толық төлей алады.
Осылайша, қаржылық жағдай кәсіпорынның бәсекелестік қабілетін және
оның іскерлік ... ... ... ... ... оның серіктестерінің қаржылық және басқа қатынастар ... ... ... дәрежеде кепілдендірілгенін
бағалайды.
Кәсіпорынның ... ... ... дұрыс бағасын алудың ең
жақсы тәсілі, бұл талдау, ол ... даму ... ... оның
шаруашылық қызметіне кешенді түрде баға беруге мүмкіндік ... ... ... ... ... ... ... өзінің
өндірістік кәсіпкерлік қызметі арасында байланыстырушы қызмет атқарады.
Кәсіпорын осы мерзімге дейінгі уақытта ... ... ... ... деген сұраққа жауап береді: кәсіпорын осы ... ... ... ... ... дұрыс басқарды. Қаржы ресурстары
жағдайының нарық ... сай ... және де ... ... ... ... бере алуы өте маңызды ... ... ... тұрақтылықтың жетіспеушілігі кәсіпорынның төлеу қабілетінің
жоқтығына және оның дамуына қажетті қаражатының ... ал көп ... ... ... басы ... ... және ... кәсіпорын
шығындарын көбейтуіне әкеліп соқтыруы мүмкін.
Нарықтық экономика жағдайында жұмыс істеуші кәсіпорындардың қаржылық
жағдайын талдаудың басты ... ... ... ... табылады:
● қаржылық жағдайға баға беру және оның есеп беру мерзіміндегі
өзгерісі;
● активтер мен олардың ... ... ... ... ... ... және ... тиімділікті
зерттеу;
● айналым капиталының көлемін, оның өсуін ... және ... ... ... ... және ... ережесін сақтау;
● кәсіпорын активтері және оның міндеттемелерінің ... ... ... ... есебі, оның ... ... және ... ... ... өтімділігін, кәсіпорынның қаржылық тұрақтылығының
және ... ... ... және салыстырмалы
көрсеткіштерін анықтау;
● кәсіпорын табыстылығын бағалау;
... ... ... көрсеткіштерін, сондай-ақ
олардың деңгейінің ... әсер ... ... ... ... ... ... анықтау;
● кәсіпорынның қаржылық жағдайының тұрақтылығын ұзақ және ... ... яғни оның ... ... ... жағдайды талдау кәсіпорынның, шаруашылық қызметін талдаудың
қор ... ... ... ... Ол 3 ... ... жабдықтау,
өндіріс және өткізу; бұлардың ... ... ... ... қызметті құрайды. Кәсіпорынның қаржылық қызметі – бұл оның осы
қызмет нәтижесінде меншікті және тартылған ... ... мен ... әкелетін қызметі болып табылады. Ол қаржы ... ... ... мен ... ... есеп және ... тәртібін сақтауға,
меншікті және қарыз қаражаттарының ... ... ... ... тиімді қызмет етуі мақсатында
қаржылық тұрақтылыққа қол жеткізуге ... ... ... ... ... және ... жақтары арасында тығыз байланыс пен
өзара тәуелділік бар. ... ... ... ... ... ... көрсеткіштерімен анықталады. Кәсіпорынның өзі алатын
төлемдерді және ақша қаражаттарын алуы оның ... ... ... ... сұрыпталымды ұстап тұруына, өнім сапасының қажетті деңгейге
сәй-кестігіне және оны бір қалыпты өндіруге және төлеуге байланысты ... ... ... ... ... және өткізу кәсіпорынның қаржылық
ресурстарының қалыптасуына оң әсерін тигізеді. Өндіріс процесінде ... ... және оны ... ... кәсіпорын шотына ақша
қаражаттарының келіп түсуіне кедергі жасайды, нәтижесінде кәсіпорынның
төлеу ... ... Кері ... бар, ол ақша ... материалдық ресурстардың келіп түсуінің іркілісіне, демек өндіріс
процесінің тоқтауына әкеліп соқтыруы мүмкін.
Шығындар көлемі өндіріс процесінің ... ... ... ... ... көп ... ... өнімді өткізу көлемін
сақтай отырып ресурстарды, соның ішінде қаржылық ресурстарды соншалықты аз
жұмсайды және керісінше, шикізат пен ... ... ... ... өнімділігі деңгейінің төмендеуі, басқа да ... тыс ... және ... емес ... ... ... ... себепші болады. Еңбек және ... ... ең ... ... өзіндік құнында, содан соң табыста
талдап қорытылады.
Соңғы айтылған көрсеткіштің көлемі кәсіпорының өзіндік қаражаттарының
көлемін өзгерте ... оның ... ... ... ... ... қаржылық қызметінің қалыпты болуы әсіресе өз кезеңіндегі
қойылған ... қол ... үшін ... ... ... ... қабілеттілігінің кепілі болып табылатын өнім өндірудің үздіксіздігін
және ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етеді.
Менің ойымызша, қаржылық жағдайды талдауды қаржылық тұрақтылықтан
бастаған жөн және оған мыналар ... ... ... құрылымдық және құрамдық динамикасын
талдау;
● кәсіпорын активтерінің ... ... ... және
құрылымдық динамикасын талдау;
● кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... ... өтімділігін талдау;
● кәсіпорынның ... ... және ... ... Қаржылық жағдайды талдау әдістері
Нарықтық қатынастың қалыптасуы шаруашылық қызметін біртұтас кешенді
талдауды ішкі (басқару) және ... ... ... ... деп ... етіп отыр. Талдаудың бұл түрлерінің ... ... ... көздері бар.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, есеп берудің екі түрі ... ... ... банктерді, сондай-ақ сақтандыру ұйымдары
мен үкімет органдарын кәсіпорынның жұмыс жағдайы мен оның ... ... ... ... шаруашылық кызметінің нәтижесімен таныстыру үшін
қаржылық газеттер мен бюллетендерде, арнайы анықтамаларда ... ... есеп ... ... ... көбіне, есепте субъектінің шаруашылық
қызметін динамикада бейнелеп көрсетуге, даму бағыты мен оның ... ... ... мүмкіндік беретін бірқатар жылдардың
мәліметтерін жариялайды. Есеп ... ... түрі - ... ... ... шығаратын өнімдердің жеке түрлерінің өзіндік құнының нормативтері
туралы, сондай-ақ сапасының төмендігіне немесе тауардың ... ... ... ... байланысты мәліметтерден тұратын қатаң
құпияландырылған, басқа тұлғалар үшін ... есеп ... ... ... ... ... ... жеке бөлімшелеріндегі шаруашылық жүргізу
деңгейін анықтау шығындар мен ... ... кім ... ... ... ... ... және еңбекке ақы төлеуде қандай да бір
иесіздікті жояды. Ішкі талдау басқару ... ал ... ... ... ... ... ... таңдағы нарыққа өту кезеңінде
кәсіпорынның қаржылық жағдайын бағалауда жаңа амалдар қажет. ... ... ... ... жеке ... қаржылық талдауды
жүргізу бойынша бірқатар әдістемелік ұсыныстар ... ... ... авторлары кәсіпорынның қаржылық жағдайын және ... ... ... әр ... ... ... ... Бұл
әдістемелердің көпшілігінде олардың маңызды ерекшелігі болып табылатын,
кәсіпорынның қаржылық жағдайының біздің ... ... ... ... жүйесін толық талдауда.
Ондаған жылдар бойы барлық басқару ... және ... ... ... ... жағдайды талдаудың қалыптасқан әдісінің,
шаруашылық жүргізудің әкімшілік жүйесінің ... ... ... және
негізінен орталықтандырылған көздерден қаржыландырылатын мемлекеттік меншік
үшін, сондай-ақ ... ... ... ... пассивтер), айналым
қаражаттарын және басқаларды мөлшерлеу мақсатында қолданылғаны түсінікті.
Бұл жағдайлар шаруашылық жүргізудің тиімділігіне ... ... ... ... ... ... ... және нарықтық
қатынастар және кәсіпшілік қызметпен мүлдем үйлеспейді. Бұрынғы қолданылып
келген талдау ... әр ... ... ... ... ... ... жиындарын олардың мөлшерлік көлемдерімен салыстыру, мөлшерден
ауытқуын зерттеу, бұл ауытқулардың кәсіпорынның ... ... ... әсер ... ... ... роль атқарды.
Жаңа қаржылық есептің маңызды ерекшеліктерінің бірі онда жоспарлық
көрсеткіштер мен нормативтердің жоқтығы болып табылады.
Нарық ... ... ... кәсіпорынға оның қызметі жөнінде
көптеген параметрлерді сырттан ... ... ... ... Ол, ең ... ... ... сарқынды өзгеріп
отыратын нарықтық коньюнктура жағдайында өзінің хал-жағдайын ... ... ... ... ... ... мен
тактикасын жасауға қызмет етеді. Қаржылық қызметте нормативтерді пайдалану
кәсіпорынның өз ... ... ... ... ... ... ... Жоспарланған номативтерден ауытқуды талдау,
кәсіпорынның ішкі талдауының құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... ... ... талдау, сыртқы талдау сипатына ие
болады, яғни бұл ... ... ... ... шектеулі
бөлігінен тұратын есеп мәліметтері ... осы ... ... ... иесі ... ... органдардың берілген
кәсіпорынның шегінде жүргізетін талдауы. Қаржылық жағдайды ішкі ... ... ... үшін тек ... әріптестерін бағалау
мақсатында ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... өзін-өзі бағалау үшін де
қажет.
Қаржылық талдаудың тәжірибесі қаржылық ... ... ... қалыптастырды. Олардың ішінен алты негізгі әдісті бөліп
қарастыруға ... ... ... ... ... ... ... салыстырмалы талдау;
5) факторлық талдау;
6) қаржылық коэффициенттер әдісі.
Көлденең (уақытша) талдау - есеп ... ... ... ... ... Ол ... ... салыстырғандағы бухгалтерлік
есептің түрлі баптарының абсолюттік және салыстырмалы ауытқуларын анықтауға
мүмкіндік береді.
Тікелей (кұрылымдық) талдау - әрбір есеп позициясының ... ... ... ... ... қорытынды қаржылық көрсеткіштердің
құрылымын анықтау. Ол ... ... ... оның ... ... қорытынды
көрсеткіштегі жеке баптардың үлес салмағын анықтауға мүмкіндік береді.
Мысалы, ұзақ және ағымдағы активтердің кәсіпорын ... ... ... баланс валютасындағы үлес салмағы және тағы басқалар.
Тікелей және ... ... ... ... ... да есептік бухгалтер үлгі құрылымы секілді оның ... ... да ... ... жиі ... ... ... көрсеткіштер 100% деп алынатын базистік ... ... ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда, трендтік талдау әрбір есеп
позициясын бір ... ... ... ... және ... яғни жеке
кезеңдердің дербес ерекшеліктері мен кездейсоқ әсерлерінен тазартылған
көрсеткіш ... ... ... ... ... ... көрсеткіштердің мүмкін болатын маңызы қалыптасады, одан ... ... ... жүргізіледі.
Қаржылық талдаудың нарықтық экономика жағдайындағы көбірек ... әр ... ... коэффициенттерді пайдалану болып табылады.
Коэффициенттер салыстырмалы шамалар болып табылады, оларды есептеу ... ... ... ... алып, ал екіншісін бірлікке қатынас ретінде
көрсетеді. Қаржылық коэффициентерді есептеу баланстың жеке ... ... ... ... негізделген. Олар кәсіпорынның
қаржылық жағдайын кезекті факторлық талдау үшін алғашқы база болып табылады
және де олар ... ... ... ... ... құбылыстарды
ашуға мүмкіндік беретін екі шаманың арасындағы өзара математикалық
қатынастарды ... ... үшін ... ... ... ... ... түсіндіруге байланысты болады. Бұл – қатынастарды талдаудың ең
қиын аспектісі, ... ол осы ... ... ішкі және ... ... ... етеді, мысалы, саладағы жалпы экономикалық
жағдайлар, кәсіпорын басшылығының саясаты және ... ... ... ... ... жүргізудің
шетелдік тәжірибесін механикалық түрде көшіріп алу, көп жағдайда ... бұл ... ... ... өз ... назар
аударылмайды. Нәтижесінде бір көрсеткіштердің мүмкін болатын ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайды
талдау барысында салыстырмалы көрсеткіштерді зерттеу ... ... ... ... ... ... түсінуге және де оларды тек ағымдағы мезетте
ғана емес, сонымен қатар болашақта да ... ... ... ... кең ... және зерттелген көрсеткіштерге мыналар жатады:
өтімділік, қаржылық тұрақтылық, табыстылық және іскерлік белсенділік.
Салыстырмалы (кеңістіктік) ... - бұл ... ... ... және ... ... көрсеткіштері бойынша
есебінің құрама көрсеткіштерін шаруашылық ішіндегі талдау, сондай-ақ
берілген фирманың ... ... ... және ... ... мәліметтері бар бәсекелес ... ... ... ... ... болып табылады.
Факторлық талдау - бұл жекелеген факторлардың (себептердің) қорытынды
көрсеткішке тигізетін әсерін зерттеудің детерминдік ... ... ... ... ... ... қатар факторлық талдау
қорытынды көрсеткіштерді оның құрамдас бөліктеріне жіктегенде - ... ... жеке ... ... ... ... біріктіргенде ол кері
(синтез) болуы мүмкін.
Жоғарыда керсетілген ... ... ... ... ... ... баланстық үйлесу және тағы басқа), сондай-ақ
экономикалық және ... ... ... ... және
салыстырмалы шама, графиктік және иңдекстік әдістер, корреляция, регрессия
және тағы басқа) ... ... ... ... бір ... шегінде жасалған түрлі әдістер мен тәсілдерді іскерлікпен пайдалану
кәсіпорынның қаржылық жағдайына терең талдау ... және ... ... тұрақтылығын нығайтуға, жағдайын жақсартуға
байланысты ұсыныстарды дайындауға мүмкіндік ... Айта ... ... қаржылық жағдайына талдау жүргізудің дәйектілігі ... ... ... ... ... ... назарын аударады.
Жалпы редакциясын В.И.Стражева басқарған, Беларусь ... ... ... авторлар ұжымы ... ... ... ... оның ... мен ... талдаудан
бастау ұсынылады, содан кейін кәсіпорынның төлеу ... мен ... ... ... қайтарымдылығын талдауға және оның
қаржы жағдайын қысқа мерзімді болжауға кеңес беріледі.
О.В.Ефимов өзінің «Қаржылық ... ... ... ... ... талдау әдістемесін, әрбір шаруашылық жүргізушінің маңызды
міндетінің бірі болып табылатын және де ... ... ... мен
өтімділігіне қосымша баға беруге мүмкіндік беретін мүліктік ... ... ... Лоханина мен 3.К. Золкина алдымен есеп беруді құрастырудың
сапасын тексереді, ... ... оны ... ... соның негізінде
кәсіпорынның қаржы жағдайын ... одан ... ... мүліктік
жағдайына және оның қалыптасу көздеріне, қаржылық дербестігіне және ... ... ... ... ... ... талдаудың соңғы (ерекше) әдістемесін А.Д.
Шеремет пен Р.С. Сайфулин ұсынады. Ол талдаудың келесі бөліктерінен
Қаржылық жағдайдың жалпы ... және ... ... оның ... ... тұрақтылығын талдау; баланс өтімділігін талдау;
кәсіпорынның іскерлік белсенділігін және төлеу ... ... ... және оның ... ... өзгерісін салыстырмалы
аналитикалық баланс-нетто бойынша бағалау, сондай-ақ қаржылық тұрақтылықты
абсолюттік көрсеткіштерін ... ... ... кәсіпорынның қаржылық
жағдайын талдаудың басқа бөліктерін дамытуға тиісті оның негізгі бастапқы
пунктін құрайды. Баланс ... ... ... ... ... төлеу қабілеттілігін бағалап, болашақтағы төлем қабілеті мен
қаржылық тепе-теңдіктің сақталу мүмкіндігі туралы қорытынды жасауға ... ... және В.В. ... ... ... жағдайын бағалауға
байланысты жұмысты екі модульді құрылым түрінде ұйымдастыруды ұсынады:
экспресс-талдау және ... ... ... негізгі мақсаты
- бұл шаруашылық субъектісінің даму динамикасын және қаржылық ... ... ... Оның ... ... мақсатқа көрнекті және жай
қол жеткізуге мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... ... және талдау жүргізіледі.
Тереңдетіліп нақтыланған талдау экспресс-талдаудың бөлек тәртібін
кеңейтеді, толықтырады және ... Оның ... - ... ... ... ... оның өткен есепті кезеңде қызметінің
нәтижесі, сондай-ақ кәсіпорының болашақтағы даму ... ... баға беру ... ... ... байланысты нақтылау дәрежесі
аудитордың өзінің ықыласына байланысты. Қорыта айтқанда, кәсіпорынның қаржы
жағдайын талдауда ... ... ... мен ... ... ... ... ұтымды пайдаланып, осы талдауды жүргізудің дәйектілігіне
байланысты ... ... ... ... ... қаржылық жағдайға терең, жан-
жақты әрі кешенді талдау жүргізе алады, сондай-ақ объективті және анық баға
береді, қаржылық тұрақтылықтың нығаюы мен кәсіпорынның ... ... ... ... II. ... ... жағдайының тұрақтылығын талдау
2.1. Кәсіпорынның активтерінің өтімділігі мен төлем қабілеттілігін арттыру
Кәіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың логикалық жалғасы – ... ... жою ... ... ... ... жағдайлардың ауқымына байланысты кәсіпорын жағдайын жетілдіруге
қажетті іс-әрекеттер көлемі анықталады. Жеңіл қаржылық дағдарыс кезінде
ағымдағы ... ... ... яғни ақша ... ... ... үйлестіру жеткілікті. Ал терең ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы механизмдерін
қолдануды қажет етеді. Кәсіпорынның жағдайы аппаттық деңгейге ... ... ... ... іздестіру қажет, ал табылмаған
жағдайда кәсіпорынды жою туралы шешім қабылдауға ... ... ... ... алу ... бірі ол – ... дивидендтер көлемін азайту немесе төлеуден уақытша бас тарту. ... ... іске ... үшін ... ... ... ... нәтиже беретіндігін және болашақта дивидендтер көлемінің
өсетендігіне сендіру қажет.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын сауықтырутырудың маңызды көзі – ... ... ... ... борыштары бойынша талап ету құқықтарын
банке ... ... ... ... ... ... ... жағдайын тұрақтандырудың ішкі механизмдері ең
алдымен кәсіпорынның ағымдағы төлем қабілеттілігін ... ... ... ... төлем қабілетсіздікті жою мақсатында кәсіпорын
қаржылық жағдайды жетілдіру бойынша оперативтік ... ... ... ... ... және кейбір активтерді сату қажет. Осыдан ... ... ... ... тұрақтылығын қамтамасыз етуге
бағытталған ... ... ... қажет. Кәсіпорынның ... ... ... ... ол – ұзақ ... ... ... ету болып табылады. Сондықтан кәсіпорынның стратегиялық шаралары
қаржылық тұрақтылықты ұзақ ... ... ... ... ... ... ... дағдарыстан алып шығу үшін қаржылық ... ішкі және ... ... жиынтығынан құралатын
кәсіпорынды сауықтыру бойынша бизнес – жоспар жасалынады. Кәсіпорынның
қаржылық жағдайын сауықтырудың ... ... ... ... ... ... ... қаражаттарының жетіспеушілігін ... жаңа ... мен ... ... мүмкін. Бірақ жаңа
акцияларды шығару олардың ... ... алып ... ... ... ... елдерінде көбіне облигацияларға көп жүгінеді.
Кәсіпорынның материалдық техникалық базасын жаңартудың ең ... бірі – ... Ол ... бір түрі ... ... ... бойынша жедел амортизацияны пайдалану өндіріс
құралдарының оперативті түрде жаңартып отыруға ... ... ... табыс әкелетін тиімді жобаларды іске асыру мақсатымен
кредиттер тарту да ... ... ... ... бірі болып
табылады.
Меншікті капиталдың жетіспеушілігін азайтудың бір жолы ол – ... ... ... болып табылады.
Меншікті қаржы ресурстарынының ... ... ... ... ... сомасын азайту;
- айнымалы шығындар сомасын азайту;
- жедел амортизацияны пайдалану;
- пайдаланылмайтын мүліктерді сату;
- ... ... және тағы да ... ... бас ... ... төмендету.
Кәсіпорынды қаржылық сауықтырудың негізгі бағыттарыныың бірі өндіріс
табыстылығын арттыратын ішкі резервтерді ... ... ... ... ... толық пайдалану, өнімнің сапасы мен бәсеке
қабілеттілігін арттыру, өзіндік ... ... ... ... ... ... үнемді пайдалану жатады.
Тәжірибеде кәсіпорынның қаржылық жағдайына әсер ететін негізгі үш
проблема кездеседі:
- ... ... ... яғни ақша қаражаттарының
жетіспеушілігі. Бұған кәсіпорынның ... ... және ... ... ... ... ... дәлел
бола алады.
- Меншік иелерінің мүдделерін толық қанағаттандырмау. ... ... ... табыстарының олардың салған салымдарына ... ... ... ... бола ... ... ... немесе қаржылық тұрақтылығының төмендеуі.
Тәжірибеде қаржылық тұрақтылықтың ... ... ... өтеу ... ... ... мүмкін, ал бұл өз
кезегінде кәсіпорынның кредиторларға тәуелді болуына алып ... ... ... негізде біздің кәсіпорында алғашқы ... (өте ... ... қабілеттік және рентабельділік)
қаржылық тәуелсіздігіне келсек, ол ұзақ мерзімді қарыздардың жоқ болуы
және ... ... ... меншікті капиталмен
қаржыландырылуына байланысты кәсіпорын кредиторларға тәуелді емес,
яғни қаржылық ... ... ... ... ... ... әлсіз жақтары негізінен төлемқабілеттілік пен
рентабельділіктің төмен болуынан туындап отыр. Осыған байланысты біз
кәсіпорынның қаржылық ... үшін ... ... ... ... ... керек деген қорытындыға
келеміз.
Кәсіпорынның төменгі төлемқабілеттілігі мен ... ... ұзақ ... ... алу ... пе деген сұрақ туындайды.
Бір жағынан, ұзақ ... ... ... ... ... яғни ... ... екінші жағынан, ұзақ
мерзімді міндеттемелер кәсіпорынның төлемқабілеттігі мен ... ... Бұл ... біз ... - ... деген екі
факторлы моделіне тоқталып кеткен жөн. Бұл модельдің негізгі қағидаты -
тәуекелсіз ... та жоқ. ... ... мен ... ... қатынасын
тапқан жөн. Алайда қарыз қаражаттарын пайдалану қажеттілігі болмайды егер
кәсіпорын өз пайдасын өзіндік құнды төмендету ... ... ... ... ... жақсартудың бірнеше жолдарын
атап көрсетуге болады: өзіндік құнды азайту қажет. Ол үшін өзіндік құнға
факторлық ... ... оның өсу ... ... және ... жөнінде
шаралар қолдану қажет. Материалдық, ... және ... ... ... көп ... бөлу қажет.
Негізгі көзі меншікті капитал болып табылатын капитал салымдарын
азайту не боламса ұзақ ... ... ... ... ... салымдарын белгілі бір уақытқа дейін қысқарту ... ... ... ... бұл ... ... ... бақиға бас тарту қажет
екендігін білдірмейді. Сондықтан ол үшін ... ұзақ ... ... ... лизингті пайдалануы қажет. Сонымен қатар жаңа техникалар
енгізу, ғылыми – ... ...... және ... жүргізуді ұмытпаған жөн. Бұл ... ... ... ... ... табыстылығын арттырады.
Жоғарыда айтылғандарға қосымша кәсіпорынның өндірістік қуаттылығына
талдау жасау, олардың 100 % ... ... ету және ... ... сату ... ... беру ... Сонымен қатар жоспар-
лардың жасалуы мен орындалуына көп көңіл бөлген жөн.
2.2 Кәсіпорынның ... ... мен ... ... қаржылық тұрақтылығы - бұл тәуекелділіктің мүмкін болатын
деңгейінде төлем қабілеттілігі мен несие қабілеттілігін ... ... ... ... ... тарату мен пайдалану арқылы кәсіпорынның
дамуын ... ... ... ... Ол ... ... кәсіпорын қызметінің қорытынды нәтижелерімен тығыз байланысты.
Өндіріс көлемінің азаюы, өнімнің өте ... ... құн ... ... ... алып ... Оған көптеген ішкі және
сыртқы факторлар әсер етеді.
Ішкі факторлар ... ... ... ... ... ал ... факторлар кәсіпорын еркіне бағынышты емес. Негізгі ішкі
факторларды қарастырайық. Кәсіпорынның тұрақтылығы ең ... ... ... ... ... өнім мен ... ... мен құрылымына тәуелді. Сондай-ақ, тұрақты және айнымалы шығындар
арасындағы қатынас маңызды болып табылады.
Кәсіпорынның өндірілетін өнім және ... ... ... ... ... ... ... бірі -
активтердің тиімді құрамы мен ... ... ... ... ... таңдап алуы болып табылады.
Қаржылық тұрақтылықтың ішкі, маңызды факторларының бірі - бұл қаржы
ресурстарының ... мен ... ... ... ... ... дұрыс таңдалып алынуы. Кәсіпорынның өз қаржы ресурсы, соның
ішінде таза табысы қаншалықты көп болса, соншалықты ол өзін ... ... ... тек таза ... көлемі ғана емес, сонымен қатар оны
тарату құрылымы, әсіресе өндірісті ... ... ... де ... ... ... қаржылық тұрақтылығына қарыздық капиталдар нарығындағы
тигізеді. Кәсіпорын ақша ... ... көп ... ... оның
қаржылық мүмкіндіктері де соншалықты жоғары болады, алайда, сонымен бірге
қаржылық тәуекелділік те ... - яғни ... өз ... есептесе ала ма, жоқ па? - деген қауіп туады.
Жоғарыда айтылғандарды ... ... ... ... әсер ... мынадай ішкі факторларды атап көрсетуге болады:
● кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... құрылымы және оның жалпы
төлем қабілеттілігі бар сұраныстағы үлесі;
● төленген жарғылық капиталдың мөлшері;
... ... ... ... табыспен салыстырғандағы
динамикасы;
● қорлар мен резервтерді, олардың құрамы мен құрылымын ... ... пен ... ... ... ... басқару ... ... ... ... экономикалық жағдайының
әсері, қоғамда үстемдік етуші ... мен ... ... ... бар
сұраныс және тұтынушылар табысының деңгейі, ҚР үкіметінің салық және ... ... ... ... ... заң актілері, сыртқы
экономикалық байланыс және тағы ... ... ... қаржылық тұрақтылықты жетілдіру бойынша мынайдай
ұсыныстар жасауға болады: ол негізінен ... ... ... ... ... ... үлесін арттыруға негізделеді.
Айта кеткен жөн, қаржылық тұрақтылықты қалыпты жағдайда ұстап ... ... ... Стратегияда кәсіпорынның мынадай негізгі мақсаттарды,
яғни алдағы уақыттағы ... ... ... ... ... ... атқарылатын жұмыс) сапасын арттыру, аз шығын жұмсай
отырып өндірістің тиімділігін қамтамасыз ету, өзіндік құнды ... ... ... ... ... ету ... анықтау қажет.
Меншікті капиталдың рентабельділігін арттыру ... ... ... ... Ал қарыз қаражаттарының ... ... және ... ... ... ... ... шешімдер қабылдағанда мыналарды ескерген жөн:
стратегияның кәсіпорынның мүмкіншіліктерімен сәйкестігі, ... ... ... ... ... бар ... және олардың мақсатты
пайдаланылуын, сондай-ақ тәуекел ... ... ... ... оның ... ... қаржылық тұрақтылығын қамтамасыз ететін іс-шараларға ... етуі ... ... ... қаржылық жағдайында ең алдымен оның
қаражат айналымының жылдамдығымен көрінеді. ... ... ... өз ... ... ... пайдаланғанын анықтауға
мүмкіндік беретін, әртүрлі қаржылық айналымдылық коэффициенттердің деңгейі
мен қозғалысын зерттейді.
И.А.Бланк өз еңбегінде ... ... ... ... атап ... Айналымдағы табыстың үлесін арттыру, яғни бұл негізінен шығындарды
азайтуға бағытталады. Осы мақсатта ... ... ... ... ... Активтердің айналымдылық жылдамдылығын арттыру, яғни кәсіпорын
қызметінің ... ... ... табылады.
Бөлім III. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын жетілдірудің негізгі бағыттары
3.1. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың ақпараттық негізі
Кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... ... беру ... ... қаржылық есепті бухгалтерлік есеп ... ... ... ... көрсетуге рұқсат етіледі. Бұл егер
де төмендегі көрсетілген 3 ... кез ... ... орындалғанда ғана
(соңғы 2 қаржылық жыл үшін) маңызға ие болады:
1) зейнетақыны, жәрдем ақша және басқа әлеуметтік төлемдерді ... ... ... ҚР ... ... 10000 есе ... ... ... жыл бойы ... ... саны 50-ден
аспайды;
3) активтердің жалпы құны 60000 ... ... ... ... ... ... ... жүрген отандық қаржылық есеп негізі шамалары
бойынша халықаралық есеп стандартының талаптарына сай келеді, себебі ... ... ... ... халықаралық тәжірибеге бейімдей отырып
реформалау процесі белсенді жүргізілді, ол біріншіден, ... ... ... ... ... жаңа ... ... екіншіден, біздің еліміздің әлемдік экономикалық кеңістікке
кіруімен байланысты.
ҚР-да бухгалтерлік есепті реформалау ... ... есеп ... ... жаңа көзқарастар пайда болды және оның ... ... ... ... - ... есепті» №2 «Бухгалтерлік баланс
және қаржылық есептегі негізгі ашылулар» деген ... ... ... ... ... ... ... және оның қызметінің
нәтижелері мен есепті кезеңдегі қаржылық жағдайында ... ... ... ... әрі дәл ... ... ету болып
табылады. Қаржылық есеп негізінен өтелген жағдайлардың қаржылық нәтижелерін
және де кәсіпорын үшін ... ... мен ... беру ... шешу ... ... субъектінің болашақтағы ақша ағьгмдарын
және осы субъектіге сеніп тапсырылған ресурстар мен ... ... ... ... мен міндеттемелерді бағалау үшін қажетті
пайдалы ақпараттарды сипаттайды. ... ... есеп ... ... қабылдау үшін қажетті ... ... ... ... ... қабылдайтын экономикалық шешімдер
субъектінің ақша қаражаттарын айналдыру мүмкіндігін бағалауды, сондай-ақ
оларды ... ... ... және ... сенімді болуын талап етеді.
Бұл нәтижесінде, субъектінің өз жұмысшыларына және ... ... ... ... ... ... және табысты тарату ... Егер де ... тек қана ... қаржылық жағдайын,
қызметін және оның өткен есепті мерзімдегі ... ... ... ... емес, сонымен қатар барлық қажетті ақпараттармен
жабдықталған ... онда ... яғни ... ақша ... ... одан да ... ... Бірақ коммерциялық құпияны
қорғау туралы заң ... ... ... ... шек қояды,
дегенмен олардың ішінде кейбіреулері (тергеу ... ... ... ... жағдайда қаржылық ... ... ... ... ... ете алады. Қолданушылардың
көпшілігі қаржылық есепке қаржылық ... ... көзі ... ... ... ... ... есеп шаруашылық субъектілерінің
қызметі жөнінде қаржылық ақпараттардың жүйелендірілген бірден - бір көзіне,
әр түрлі ұйымдық - құқықтық нысандардағы шаруашылық ... ... ... және ... ... ... ... аналитикалық
есептердің ақпараттық базасына айналды. Кәсіпорынның қаржылық жағдайын
талдауда негізгі ақпарат көзі қызметін ... ... ... - ... ... басындағы және соңындағы кәсіпорынның қаржы-лық
жағдайын сипаттайды және ... ... ... ... ... ... шаруашылық субъектісінің мүліктік жағдайымен таныстырады.
Осы арқылы олар бұл ... нені ... ... құралдардың сандық
және сапалық қорлары қандай, кәсіпорын жақын арада үшінші жақ ... ... ... ала ма, соны ... ... ... ... ұқсас кәсіпорындар жүйесіндегі өз орны, таңдап алынған
стратегиялық бағытының дұрыстығы ... ... ... салыстырмалы сипаты және кәсіпорынды басқару бойынша әр түрлі
сұрақтарға шешімдер қабылдау туралы түсінік алады. Үшіншіден, ... оны ішкі ... ... ... ... да пайдалануға
мүмкіндік береді. Мысалы, аудиторлар жұмыс процесінде дұрыс шешім ... өз ... ... ... ... ... ... есеп
берудегі есеп жүйесінде мүмкін болатын, әдейі жасалынған және әдейі
жасалынбаған ... ... ... жақтарын шығару үшін көмек алады,
ал талдаушылар қаржылық талдаудың бағытын анықтайды.
Баланс ... ... ... ... берілген кәсіпорынмен
өзінің серіктесі ретінде жұмыс жүргізудін мақсатқа сәйкестігі және ... ... ... ... ... өз салымдарының мүмкін болатын
тәуекелділіктерін және ... ... ... ... және басқа шешімдерді бағалайды. Баланстың маңыздылығы
соншалық, көп жағдайда ... ... ... ... ... деп
атайды.
Бухгалтерлік баланс қаржылық есептің негізгі түрі бола отырып, ол
есепті ... ... ... ... мен ... ... айналымдылығы мен өтімділігін, меншікті капитал мен
міндеттеменің қолда ... ... және ... ... ... ... және ... несие қабілеттілігі мен төлеу қабілеттілігін
анықтауға мүмкіндік береді. Баланс ... ... ... тиімділігін, оның ағымдағы және алдағы кезеңдегі шаруащылық
қызметке жетуі, қарыз көздерінің көлемі мен ... ... ... ... ... ... береді. Осылайша, бухгалтерлік
балансты талдау үшін және кәсіпорынның қаржылық ... ... ең ... түрі ... табылады.
1997 жылға дейін бухгалтерлік ... екі ... ... ... ... ... түрінде құрылып келді. Активтер, ... ... ... бақылап, таратып отыратын мүмкіндік және
қарыздық күқық құны ретінде көрсетіледі. Пассивтер кәсіпорынның заемдар мен
кредиторлық ... ... ... ... табылады, оларды өтеу
мүлік құнының немесе келіп түсетін табыстың төмендеуіне әкеліп соқтырады.
Актив пен ... ... жеке ... мен қорытындырылған
көрсеткіштер баланс баптары деп ... ... ... ... сай ... - бұл яғни баланс бөлімдері мен баптарының әр
бөлім ішінде (шегінде) ... ... бір ... ... - ... ... ... байланысты мына принцип бойынша: өтімділік
дәрежесі аз ... ... көп ... ... ... басында
баланстың өтімділігі жағынан төмен бөлімдері мен баптары жазылады, ... ... өсу ... байланысты жоғары өтімді активтер
жазылады. Осы принцип бойынша ... ... ... ең ... ... ... активтер) болып табылады олар қысқа мерзімді қаржылық
салымдар, кассадағы, есеп ... және ... ... ... сондай-ақ басқа да ақша қаражаттары.
Баланс пассивінің бөлімдері мен баптары төлем мерзімінің жеделдік
дәрежесіне байланысты мына ... сай ... ... ... аз ... ... көп ... дейін. Бухгалтерлік
стандарттың іске қосылуынан бастап бухгалтерлік ... ... ... оның екі бөлігі мен элементтері де жаңаша сипатталады.
Ағылшын ғалымдары ... ... іске ... деген оқу
құралында былай жазылған: Баланс - бұл ... бір ... ... ... ... мен оның ... ... пассивтерінің тізімі. Бұл
берілген уақыт мерзіміндегі бизнестің (іскерлік қызметтің) қаржы жағдайының
бейнесі ... ... ... пен пассивтің әр бабы ақшалай көрініске ие
болады және де ... ... ... пассивтер сомасына тең болуы тиіс.
Әрі қарай олар баланстың негізгі элементтерін келесідей сипаттайды:
Активтер - бұл ұйымға тиісті немесе ол ... ... ... ... ... ... ... нәрсе. Пассив термині таза бухгалтерлік ұғым болып
табылады және ол ... ... ... ... - ... арнайы түрі. Капитал алғашқы капитал ... ... ... қоса алғандағы меншік иесінің бизнестегі үлесі
болып табылады. Капитал - бұл пассивтерді активтерден алып ... ... ... отырғанымыздай, бухгалтерлік баланс және оның элементтері туралы
бұл анықтамалар біздің бухгалтерлік есеп теориясы бойынша ... ... өте ... ... бухгалтерлік есеп туралы
заңды жасаушылар негіз ретінде ... ... ... алып ... ... ... ... жағдайын бағалаумен байланысқан
негізгі элементтері – активтер, меншікті капитал және ... ... ... айта ... олар ... ... бұл
элементтеріне келесідей сипаттама береді.
Міндеттеме - бұл тұлғаның (қарыз адамның) белгілі бір әрекетті ... ... ... ... пайдасына жасайтын міндеті - мүлікті беру,
жұмыс атқару, ақша төлеу және басқалар немесе белгілі бір іс-әрекеттен ... ал ... ... қарыз адамнан өзінің міндетін орындауын талап
етуге құқығы бар.
Меншікті капитал - бұл ... өз ... ... ... ... Сонымен, қаржылық есептің негізгі
элементтерінің анықтамасын түсіндіруде ... ... ... ... деп ... ... ұзақ мерзімді және ағымдағы міндеттемелердің жиынтық сомасы
анықталады. Баланста ағымдағы ... мен ... және ... ... анықтау, қаржылық есепті пайдаланушыларды ... ... ... және дәлелді басқарушылық шешімдер қабылдауда
қажет болатын ақпараттармен қамтамасыз ... үшін ... ... өте ... ... ... ... көңіл бөлінген. Онда былай жазылған: «Барлық маңызды
ақпараттар, қаржылық есепті қолданушылар үшін анық және ... ... ... ... айта ... жөн, ... ... түрін таңдау (көлденең, яғни
екі жақты немесе тікелей) шаруашылық ... ... құқы ... ... ... баланс 5 бөлімнен тұрады:
1) ұзақ мерзімді активтер;
2) ағымдағы ... ... ... ұзақ ... ... ... міндеттемелер.
Баланс қаржылық есеп беруде үш ... ... ... ... және міндеттемелер. Қалған екі элемент - табыс және ... ... ... ... нәтижелері туралы есеп беруде көрсетіледі.
Қаржылық жағдайды талдау барысында тек ... ... ... сүйенуге болмайды. Бұндай ... ... ... ... ... кемшілік пен шек қоюшылықтан ада емес, олардың ең
маңыздылары келесілер болып табылады:
1. Баланс ... ... ... ... ... Баланста келтірілген
мәліметтер оны құрған кезеңдегі шаруашылық қызметінің нәтижесін көрсетеді.
Бұл жағдайда баланс ақпараттары ретроспективалық және перспективалық ... үшін ... ... ... ... қаржысында және міндеттемелеріңде статус-квоны
сипаттайды, яғни ... ... есеп ... сай осы ... ... ... жағдайда тұр деген сұраққа жауап береді, бірақ бұл
жағдайға ненің нәтижесінде жеткеніне жауап бермейді. Бұл сұраққа жауап ... тек ... ... ғана ... сонымен қатар есеп және есеп беруде
көрсетілмейтін ... ... ... ... ... ... -
техникалық прогресс, контрагенттегі қаржылық қиындықтар және басқалар).
3. Баланста ... ... ... ... ... үшін ... жоқ. Ол ... және уақыттық салыстырулармен қамтамасыз етпейді.
Сондықтан оның талдауы динамикада ... тиіс және ... ... ... ... және ... прогрессивтік
маңыздылығына шолу жасаумен толықтырылуы тиіс. ... ... ... тобы ... негізгі есептік көрсеткіштерді
ашық жариялау қажет. Бұл қажетті орташа көрсеткіштерді ... ... ... ... ... қаражаттарының айналымы туралы мәлімет жоқ.
Баланстың сол немесе басқа бабы бойынша соманың аз немесе ... ... ... ... айналымының сәйкес сомаларымен
салыстырғаннан кейін ғана жасауға болады. ... екі ... ... бабы ... ... ... яғни 5 млн. теңге.
Бір жылдағы ... ... ... ... 60 млн. ... ... 10 млн. ... құрады. Осыған сәйкес бірінші жағдайда
материалдардың қоры жылдық тұтынушылардың 1/12 ... ... қор), ... ... 1/2 (5/10), яғни жылдық тұтынудың жартысын (жарты жылдық
қор) қамтамасыз етеді.
5. Баланс есепті кезеңнің басы мен соңындағы ... ... ... табылады, яғни онда осы ... ... ... ... ... жазылып отырады. Ол кәсіпорынның есепті
кезең ішіндегі мүмкіндік ... ... Бұл ең ... ... ... қатысты, олар материалдар, дайын өнім, тауарлар,
дебиторлық борыш және ... ... жыл ... ... бар өнім
қорларының үлес салмағының көп болуы мен дебиторлық борыштың айтарлықтай
үлесі, мұндай жағдай жыл бойы ... ... ... ... ... ... активтерін сатып алуда тарихи бағаны колдану
принципі ... ол ... ... ... ... бағасын едәуір
дәрежеде бұрмалайды. Баланстың жеке баптарына инфляциялық факторлар ... ... ... едәуір бұрмалаушылық әсерін тигізуі мүмкін.
Инфляция, ... ... ... пен ... ... өсуі ... ... жаңарту дәрежесінің төмен жағдайында көптеген баланс
баптары функционалдық қызметі жағынан бірдей, ... есеп ... ... әр түрлі жиынтықты көрсетеді. Бұл әр түрлі есеп мерзімдерінде
есептелген ... ... ... салыстырмалығының бұзылуына
әкеліп соқтырады. Әрине, ол сондай-ақ кәсіпорын қызметінің нәтижесін, оның
шаруашылық қаражаттарынын бағасын (гудвилл) едәуір бұрмалайды. Бұл ... ... ... ... дәл ... ... ... және қаржылық есеп берудің басқа да нысандары шаруашылық
субъектісі ... ... ... ... ... Кәсіпорынның
қаржылық жағдайы мен оның өзгеру перспективасы тек ... ... ғана ... сонымен қатар көптеген ... ... ... да ... ... ... ... мүмкін болатын саяси
және жалпы экономикалық өзгерістер, саланы және ... ... ... ... құру, меншік түрінің алмасуы, қызметкердің
кәсіби және жалпы білімдік дайындығы және тағы басқалар. Сондықтан қаржылық
есеп беруді соның ішінде ... ... ... ... ... тек бір ғана ... ... табылады. Осы шектеулерге қарамастан,
бухгалтерлік баланс кәсіпорынның ... ... ... ... етудің бірден-бір басты көзі болып табылады, ал оны оқу осы
талдаудың алғашқы ... ... ... ... кәсіпорынның қаржылық
жағдайына талдау жүргізгенде баланс көрсеткіштерімен қатар ... ... ... да ... көрсеткіштерін қолдану қажет, әсіресе
кәсіпорынның жыл бойғы барлық табыс ... осы ... ... ... үшін ... ... шығындар сомасымен салыстырудан
тұратын қаржы - шаруашылық қызметінің ... ... ... ... оның ... ... ол кәсіпорынның мезеттік суреті және
қатып қалған қаржылық жағдайы емес, ол капитал козғалысы, ... ... ... ... болып табылады. Сондықтан кәсіпорынның
балансына қарағанда, бұл құжат талдаушы адам үшін ... ... ... ... ... Ол бұл ... ... немесе зиян (шығын)
әкелетіндігін анықтау үшін табыстар мен шығындар туралы ... ... ... анық ... ... белгілі бір кезеңдегі
кәсіпорынның кызмет нәтижесіне баға береді. Батыс ... ... ... ... ... ... ... карастыратын біздің елге қарағанда,
табыс және зиян туралы есепке біршама басымдылық берілуі кездейсоқ емес.
Атап айтқанда, дәл осы үлгі ... ... және ... жылдық есебінде бірінші болып келтіріледі.
Субъект қызметінің қаржылық нәтижесі туралы есеп бухгалтерлік есептің
№3 ... ... ... туралы есеп» стандартымен
анықталады. Онда заңды тұлғаларды ретретімен құру және ... ... - ... ... нәтижесі жөніндегі есептің баптарын ... ... ... ... көрсетіледі, бұл өз кезегінде занды тұлғаның әр
мезгілдегі есептік кезеңдердегі қаржылық ... мен ... ... ... ... салыстыруға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ стандарт, негізгі қызметтен алынған ... пен ... ... және ... операциялардан болатын табыс пен
зиянды, сондай-ақ есеп ... ... ... есеп ... және ... есептегі елеулі қателерді түзетуден болатын ... ... және ... ... тәртібін анықтайды.
Табыстар мен шығындар баптарының арасын ажырату да субъектінің
жұмысының нәтижесін көрсетуге мүмкіндік ... Бұл ... әр ... ... Мысалы, кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметінің нәтижесі
туралы есеп жалпы табысты, салық салынғанға дейін және ... ... ... ... алынған табысты және таза табысты көрсетуі
мүмкін. Бұл ... ... №3 ... есеп стандартына сәйкес
келесідей ... ... ... бұл ... ... Мұнда табысты
пайдалануды, бюджетке төлемді, табыс салығы бойынша ... ... ... ашып ... Ол тек есепті кезеңдегі қаржылық
нәтиженің қалыптасуын (таза табысты немесе зиянды) ғана көрсетеді.
Есепті кезеңде табылған ... мен ... ... баптары есепті
кезеңнің таза табысын немесе шығынын анықтау барысында ... ... ... ... - шаруашылық қызметінің нәтижесі туралы есеп,
қаржылық есептің қалған екі элементі туралы, яғни табыс пен ... ... ... ҚР Президентінің 1995 жылы 26 желтоқсандағы №2732
«Бухгалтерлік есеп туралы» заң күші бар Жарлығында, сондай-ақ ҚР-ның ... ... ... ... есеп ... 1996 жылы 12
қарашада №2 каржылық ... ... және ... ... Концептуалдық
негізінде айтылғандай, бұл элементтер субъектінің қаржылық ... ... ... ... активтердің көбейюін ... ... ... ал шығындар – активтердің азаюын немесе
есепті ... ... ... көрсетеді.
Табыстар мен шығындар баптарынын арасына койылған шектеулер тәжірибеде
жалпы қабылданған болып табылады. Бұл шектеу, баптың қалыптасу көзі ... ақша ... ... ... ... ... ... бір маңызға ие болады деген негізде жүргізіледі.
№3 «Ақша ... ... ... ... ҚР шаруашылық
субъектілерінің қаржылық есеп беруіндегі жаңа үлгі ... ... ... ... белгілі бір кезеңдегі ақша қаражаттарының көздері
анықталады және оларды пайдаланылу ... ... ... ... ... ... ме, соңы ... Ол сондай-ақ
қаражаттары жеткілекті ме, соңы көрсетеді. Ол сондай-ақ қолданушьшарды
кәсіпорынның операциялық, ... және ... ... ... бөлігіндегі есепті кезеңдегі ақша қаражаттарының келіп түсуі мен шығыны
туралы ақпараттармен қамтамасыз ете ... ... ... қаржы
жағдайындағы өзгерістерін бағалауға мүмкіндік береді.
Қаржылық қызмет, бұл нәтижесінде ... ... мен ... ... мен ... ... ... субъектінің қызметі
болып табылады. Субъект қызметінің барлық осы түрлері ақша қаражаттарының
келіп ... мен ... ... ... ... ... есеп ... жаңа түрі, кәсіпорынның коммерциялық құпиясы
болып табылатын ақпараттарына сүйенбестен, оның қаржылық жағдайын ... ... ... ... ... ... және оны ... талдау қорытындылары кәсіпорын қызметінің рентабельсіз
екенін анықтады. Өйткені кәсіпорын талдау жүргізілген уақытта таза ... ... ... та уақыт өте келе кәсіпорынның шығындылығы аз да болса
азаюда екенін ... ... ... активтері рентабельді болуы үшін ең бірінші табыс табуы және
оны арттыруға тырысуы қажет. Сатудан түскен түсімді ... үшін ... ... алуы үшін ... сату ... көп ... бөлген жөн.
Сонымен қатар кәсіпорын:
- өнімнің өзіндік құнының құрылымын қайта қарап, шығындардың артуының
себептерін анықтап, оларды ... ... ... ... баға ... ... қажет, яғни өнім бағасына ... ... ... арттыру.
Өнімнің өзіндік құны - кәсіпорын қызметінің маңызды көрсеткіші болып
табылады.
Соңғы жылдары ... ... мен сату ... өсуі байқалады.
Өзіндік құнның өсуіне шикізаттардың, материалдардың, көлік қызметтеріне
тарифтердің қымбаттауы алып ... ... ... ... ... амортизациялық аударымдар сомасының артуы, жалақы ... ... ... ... ... негізгі себептері болып
табылады.
Кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттырудың ең бір ... жолы ... ... азайту болып табылады. Өнімнің өзіндік құнын төмендетудің
бірден бір жолы - өндірілетін ... ... ... ... ... бұл ... өнім бірлігіне келетін тұрақты шығындардың мөлшері
азаяды. Өнім ... ... ... ... ... табыс өнімнің
толық өзіндік құнына тең болатын және ... та, ... да ... ... ... ... қол жеткізеді деген сұрақ туады. Егер
өнімді ... ... ... ... оның ... өзіндік құнынан жоғары
болса, онда кәсіпорын ұшрайды. ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарда «рентабельділік шегі» деген
атпен ... әдіс ... ... ... Өндірістің қаупі көлемін анықтау;
- Өнім өткізуден түскен табыстың қаупті көлемін анықтау;
- Тұрақты шығындардың қаупті деңгейін есептеу;
- Өткізудің ... ... ... ... ... шегі - ... ... жағдайын оңтайландырудың
маңызды бағыттарының бірі болып табылады. Сонымен ... оны ... ... ... баға белгілеуде және тиімді баға
саясатын әзірлеуге ... ... ... бұл ... ... ... үшін ... қауіпті көлемін анықтауға және өткізудің
қаупті бағасын есептеуге өте қажетті болып табылады.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайы, өтімділігі мен ... ... ... активтердің ақша қаражаттарына айналу жылдамдығына
байланысты.
Активтердің өтімділігі ... ... ... отырып біз айналым
активтерінің меншікті қаражаттар есебінен қаржыландыруының төмендегенін
көре аламыз. Бұл өз ... ... ... кері әсерін тигізуде, яғни
қысқа мерзімді міндеттемелерді өтеу кезінде кәсіпорын проблемаға ... ... өз ... мен ... ... ... міндеттемелерін уақытында өтеу мүмкіншілігі төмендейді.
М.А.Федотов өзінің «Кәсіпорынның табысын ... атты ... ... ... ... ұсынады:
а)жарғылық капиталды арттыру;
ә)ұзақ мерзімді заемдар алу;
б)міндеттемелерді қайта құрылымдау;
в)қысқа мерзімді несиелер (депозиттер) ... ... ... ... ... ... ... сонымен қатар активтердің кейбір
бөлігін сату;
е)шығындар ... ... ... ... басқару шығындарын (жұмысшы-
лардың жалақысын қоса алғанда).
Мен бұл дипломдық жұмыста активтердің өтімділігін арттырудың келесі
әдістерін ... ... ... ... ұзақ ... ... қайта
құрылымдау. Бұл әрине өз алдына банктің өзінің несиелік саясатын ... яғни ... ... ... ... ... алып ... кәсіпорын осы іс-шаралардың нәтижесінде өзінің өтімділігінің артуына
қол жеткізеді.
2) Тауарлы материалдық қорлардың мөлшерін ... ... ... ... ... Сол ... ... абсолютті
өтімділігін арттыруға қол жеткізу болады.
Жоғарыдағы айтылған жолдардың бірінші нұсқасы ... және іске ... ... келеді.
Қысқа мерзімді қарыздарды ұзақ мерзімді қарыздарға қайта ... ақша ... ... етеді. Ол ақша қаражаттарын қосымша обли-
гациялар шығарумен алуға болады.
Осы іс-шараларды іске асыру ... 2008 ... ... ... ... өзгерістер күтіледі.
Бірінші әдіс 25 млн. теңгені қысқа мерзімді міндеттемелерден ұзақ
мерзімді міндеттемелерге ... ... Бұл ... ... ... ... статьясы 0-ден 25 млн. теңгеге артады, ал
«кредиторлық борыш» 41835 мың теңгеден 16835 мың ... ... ... ... ... ... ... үшін баланстың басқа
статьялары өзгеріссіз қалады делік.
Қысқа мерзімді міндеттемелерді ұзақ ... ... ... ... ... ... мен төлем
қабілеттілігіндегі өзгерістер
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| ... ... | ... ... ... |52 625 |67 625 |+15000 ... ... ... |3,7 |+1,5 ... ... ... |0,98 |1,68 |+0,7 ... ... |0,1 |0,2 |+0,1 ... | | | ... осы есептеулерден кейін 25 млн. теңге қысқа мерзімді
міндеттемелерді ұзақ ... ... ... ... бойынша іс-
шаралар активтердің өтімділігін ... яғни ... ... ... ... әдіс ... ... көлемін 25 млн. теңгеге
азайтып, оларды ақша қаражаттарына ... ... Бұл ... ... ... ... 5470 мың теңгеден 30470 мың теңгеге
дейін артады, ал «тауарлы-материалдық қорлар» 53600 мың теңгеден 28600 ... ... ... ... ... азайту нәтижесіндегі кәсіпорынның
өтіділігі мен төлем қабілеттілігіндегі өзгерістер
|Көрсеткіштер ... ... ... кейін |Өзгеріс |
|Меншікті айналым |52 625 |52 625 |0 ... | | | ... ... |2,2 |2,2 |0 ... | | | ... ... |0,98 |1,4 |+0,42 ... | | | ... ... |0,1 |0,5 |+0,4 ... | | | ... көріп отырғанымыздай тауарлы-материалдық қорлардың көлемін
азайту және ... ақша ... ... тек екі ... ... және ... ... коэффициенттерінің өсуіне әкеледі.
Сондықтан бұл әдісті басқа ... ... ... ұсынылады. Мен
бірінші және екінші әдістерді біріктіріп пайдалануды ұсынамын.
Екі әдісті ... ... ... кәсіпорынның өтіділігі мен
төлем қабілеттілігіндегі өзгерістер
|Көрсеткіштер ... ... ... ... ... ... ... |52 625 |67 625 |+15000 ... | | | ... ... |2,2 |3,7 |+1,5 ... | | | ... ... |0,98 |2,4 |+1,42 ... | | | ... ... |0,1 |0,9 |+0,8 ... | | | ... ... ... келе екі әдісті қатар ... ... ... ... ... активтерімен жабу қабілетін
арттырады. Бұл өз алдына кәсіпорынның ... мен ... ... білдіреді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Осы курстық жұмысымды қорытындылай келгенде, бұл ... ... ... ... ... және оны ... ... Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдау қаржы ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын талдау нәтижелері бойынша кәсіпорында
қалыптасқан жағымды және ... ... ... кәсіпорын қызметінің
мықты және әлсіз жақтары туралы, сонымен қатар олардың ... ... ... ... ... ... болады. Қаржылық талдаудың
нәтижелері ... ... тек ішкі ... ... ... жұмысшылар) ғана емес, сонымен қатар сыртқы субъектілер ... ... ... және тағы ... де ... ... субъектілер талдау нәтижелерін алдағы уақытта субъектілер
болса оны қалыптасқан қаржылық ... ... және оны ... ... ... ... келе істелінген жұмыстар бойынша қорытындылар жасау қажет.
Курстық жұмыстың бірінші бөлімінде кәсіпорынның қаржылық ... ... ... ... жасалынған болатын.
Нарықтық қатынастары жағдайында кәсіпорыннын қаржылық жағдайын
талдаудың маңызы өте зор. ... ... ... осы кәсіпорынның
белгілі бір кезеңдегі қаржылық тұрақтылығын және оның өз ... ... ... мен ... ... ... уақтылы өтеуі
үшін қаржы ресурстарымен қамтамасыз етілуін көрсетеді.
Кәсіпорынның қаржылық жағдайын талдаудың ақпараттық негізі ... беру ... ... талдаудың тәжірибесі қаржылық ... ... ... қалыптастырды. Олардың ішінен алты негізгі әдісті бөліп
қарастыруға ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... қаржылық жағдайын жақсарту жөнінен
ұсыныстар ... ... ... ... бойынша іс-шаралар
негізгі үш ... ... ... кәсіпорын активтерінің
өтімділігін арттыру, ... ... және ... ... ағымдағы деңгейде сақтау және ... ... ... ... ... ... логикалық жалғасы оның
қызметінің тиімділігін сақтап тұру және кемшіліктерін жою ... ... ... болып табылады. Кәсіпорынды қаржылық сауықтыруда ішкі және
сыртқы көздер пайдаланылуы мүмкін.
Сыртқы ... жаңа ... мен ... ... ... басқа кәсіпорындармен қосылуы, ... ... ... ... ... дивидендтер төлеуді уақытша тоқтату жатады.
Ал қаржылық жағдайды сауықтырудың ішкі ... ... ... мен
бәсеке қабілеттілігін арттыру, өнімнің өзіндік құнын төмендету, тұрақты
шығындар мөлшерін азайту, ... ... ... ... ... активтерді сату болып табылады.
Жалпы айта кеткенде, мен осы курстық ... ең ... ... ... ... ... талдаудың теориялық негіздерін, сонымен
қатар оны талдаудың негізгі тәсілдерімен және ... ... ... ... не ... ол ... ... қабілеттілігін арттыру
жолдарын және сонымен қатар, сонымен қатар ... ... ... ... не ... кәсіпорынның табыстылығын
қандай жолдар арқылы арттыруға болатындығын жетік меңгердім.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Дүйсенбаев К.Ш., Төлегенов Э.Т., ... Ж.Г. ... ... талдау / Оқу құралы. – Алматы: Экономика. 2001ж.
2. Шеремет А.Д., Сайфулин Р.С. ... ... ... - ... 1999 ... Русак Н.А. Анализ финансового положения предприятия. В учебнике
«Анализ хозяйственной деятельности в промышленности». Под общ. ... ... - ... ... ... 2002 ... Радионова В.М., Федотова М.А. Финансовая устойчивость предприятия в
условиях инфляции. — М.: ... ... ... ... М.Н. ... финансового состояния и инвестиционной
привлекательности акционерных обществ в промышленности, ... ... - М.: АО ... ... 2005 ... ... А.И., ... В.П. Анализ финансового состояния предприятия.
- М.: Центр экономики и ... 2001 ... ... И.Т. ... и ... финансов хозяйствующего субъекта:
Учебн. пособие. - М.: Финансы и статистика, 2000 г.
8. Бухгалтерско-аудиторский портфель. ( Книга предпринимателя. ... ... ... ) / ... Рубин Ю.Б., Сол-даткин В.И. -
М.: «ОМИНТЭК», ... ... В.Г., ... М.В. ... ... ... пособие. —
Издательство «ДИС», НГАЭ и У, 2001 г.
10. Маркарьян Э.А., Герасименко Г.П. Финансовый анализ -М.: «ПРИОР», 2006
г.
11. О ... ... Указ ... ... ... ... ... от 26 декабря 1995 г., №2732.
12. Стандарты бухгалтерского учета. Национальная комиссия Республики
Казахстан. - ... ... ... ... Пер. с англ. - К.:Торгово-издательское бюро ВНУ,
2001 г.
14. Введение в ... ... Пер. с ... — К.: ... бюро ВНҮ, ... ... по финансовому учету, отчетности и аудиту. Первая редакция
Центральный и операционный отдел ... и ... ... банк,
январь 2001 г.
16. Методические рекомендации по ... ... ... ... ... ... бухгалтерского учета и
аудита. Министерства финансов Республики Казахстан 21.05.97 г., ... ... 1997., ... ... ... ... в ... Учебник ІИ.А.
Богдановская, Г.Г. Виноградов, О.Ф. Моргун и др:. Под.общ. ред. В.И.
Стражева. - ... ... ... 2003 ... ... Н.А., Русак В.А. Финансовый анализ субъекта хозяйствования. –
Минск, 2002г.
19. Тастанбеков Т.А., ... А.Ш., ... О.Ж. ... ...... Ковалев В.В. Финансовый анализ: Управление капиталом. Выбор
инвестиций. Анализ отчетности. - ... ... и ... 1
Кесте 2
|Көрсеткіштер ... ... ... |
| ... ... | ... ... ... |52 625 |67 625 |+15000 ... ... ... |3,7 |+1,5 ... ... ... |0,98 |1,68 |+0,7 ... ... |0,1 |0,2 |+0,1 ... | | | ... ... |Өзгеріске дейін |Өзгерістен кейін ... ... ... |52 625 |52 625 |0 ... | | | ... ... |2,2 |2,2 |0 ... | | | ... ... |0,98 |1,4 |+0,42 ... | | | ... ... |0,1 |0,5 |+0,4 ... | | | ... ... ... ... ... ... ... |
|Меншікті айналым |52 625 |67 625 |+15000 ... | | | ... ... |2,2 |3,7 |+1,5 ... | | | ... өтімділік |0,98 |2,4 |+1,42 ... | | | ... ... |0,1 |0,9 |+0,8 ... | | | |

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салық органдарының қызметін ұйымдастырудың құқықтық негіздері63 бет
Қаржы - шаруашылық қызметті талдау81 бет
Банк тұрақтылығы негізіндегі банк өтімділігі34 бет
Банк өтiмдiлiгiн басқарудың теориялық негiздерi64 бет
Банк өтімділігі55 бет
Банк өтімділігі және оған ықпал етуші факторлар12 бет
Банк өтімділігін басқару негіздері81 бет
Коммерциалық банктердің сипаттаушы көрсеткіштері3 бет
Коммерциялық банктің өтімділігі мен төлем қабілеттілігі75 бет
Қазақстанн Республикасының коммерциялық банктерінің өтімділігі мен бәсекеге қабілеттілігін талдау мен бағалау43 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь