Қоршаған ортаның экологиялық ластануы

Жоспар:

1. ҚОРШАҒАН ОРТАНЫҢ ХИМИЯЛЫҚ ЛАСТАНУЫ.
2. ҚОРШАҒАН ОРТАНЫҢ РАДИАЦИЯЛЫҚ ЛАСТАНУЫ.
3. ҚОРШАҒАН ОТАНЫҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ ЛАСТАНУЫ.
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Бақылау жұмысы
Пәні: «Экология және тұрақты даму»
Тақырыбы: «Қоршаған ортаның ... ... ... ... ... Қоршаған ортаның радиациялық ластануы.
3.  Қоршаған отаның биологиялық ластануы.
Адамдардың шаруашылық қызметі қазіргі кезде ... ... көзі ... отыр. Табиғи ортаға кун сайын, сағат  сайын өнеркәсіптің
газ ... ... және ... ... ... ... ... әр түрлі химиялық заттар ауаға. суға және топыраққа
тусіп, бір трофикалық тізбсктен екіншісінс өте отырып, ... ... ... жер шарында осы ластаушы заттардың туспеген жері жок ... ... ... ... ... ... жоқ Антарктиданы
алайық.Бұл жерде адамдар кішігірім ғылыми ... ... ... ғана ... Ғалымдар осы заманғы өнеркәсіптердін әр турлі улы
заттарын осы Антарктидадан да тапқан. Олар бұл ... ... ... ... ... ... ортаны ластаушы заттар әр түрлі болып келеді. Ол заттар  өзінің
табиғатына. шоғырлануына және адам организміне әсер ету ... ... ... ... ... ... ... заттардың қыска мерзімде болсад
а адамға әсері - адамның басын
Айналдырады, құсқысын келтіреді, тамағын ... ... Егер ... ... осындай улы заттар көп мөлшерде әсер етсе қатты ... ... ... өліп ... де мүмкін. Ондай  улы заттарға ... ... ... ... ... ... қара ... немесе
өнеркәсіптік кәсіпорындардың қалдыктары мысал  бола алады. ... ... ... ... зауыттар, химиялық және мұнайды
қайта өндейтін кәсіпорындар атмосфераға түтін шығаратын ... ... ... адам ... зиянды улы заттарды ауаға шығарады.
Қазіргі кезде ауаны ластайтын заттардың 150-ден ... ... ... ауада күн сәулесінің әсерімен бір-бірімен реакцияға түсіп, жаңа
қосындылар түзеді.
Өнеркәсібі дамыған елдерде ауаны  ластаушы улы ... бірі ... ... (SO2) ... ... ... және целлюлоза-қағаз
өнеркәсіптерінің күкірт қышқылына айналады.  Құрамында ... ... ... ... ...   ауа адамның, жануарлардың тыныс жолдарының кілегей
қабаттарына, терісіне әсер ... және ... те көп ... ... ... сутек адам организмін улап қана коймайды, сонымен қатар
адамдардың жүйке ауруларын ... ... ... өте улы. ... құрамындағы фторлы сутек
адамды, жануарларды құстырып өте жаман ауру туғызады. Хлорлы ... ... ... ... ... Осы ... ... алғанда
адамның тыныс жолдарының кілегейлі қабығын зақымдап, өкпенің ісік ауруын
туғызады.
Қоныр көмірді жағудың нәтижесінде ауаға күл ... ... Ол ... мен орман өсімдіктеріне әсер етеді. Әсіресе, көкөніс, жеміс-
жидек өсімдіктеріне де зияның ... ... ... ... ... организмдерінде физиологиялық өзгерістер болады.
Цемент  зауыттарынан шыккан цемент шандары топырақта калий, кальций,
магний элементтерінің ... ... ... Ал фосфор зауытына жақын
жерлерде фосфордың мөлшері көбейеді. Құрамында мырыш пен ... ... ... ... да өте улы әсер ... ... улы заттар
жиналған өсімдікпен адам не жануар коректенгенде олардың денсаулығына ... ... осы улы ... төзімділігі әр адамның өзінің жекс
басынын і ... ... сн ... ... жасы мен ... ... келеді.
Аталған улы заттарға балалар, қарт адамдар және денсаулығы нашар ауру
адамдар өте сезімтал келеді.
Улы заттар адам организміне біртіңдеп ... ... ... берсе, онда
созылмалы улануға  ұшырайды. Оның басты ... - ... ... немесе үнемі шаршап тұратыны, сезімі, ұйқы ... ... ... ... ұмытшақтық, көңіл-күйінің тез өзгеруі, зейіннің
төмендеу. Улы заттар адамдардың қан ... ... ... ... әр ... әсер ... Улы ... қосылыстар адамның әрбір
органдарының созылмалы қабынуына, жүйке жүйесінің өзгеруіне, адам ұрығының
дамуына, жас нәрестенің ауру болып тууына ... ... ... әр ... ... ... өкпе ... ісік ауруларының болуы сол аймақтын экологиялық жағдайымен тығыз
байланысты екенін ... ... ... ... ... бериллий.
бензопирин, асбест, түрлі улы химикаттар сияқты тағы ... ... - ... ... ... табылады. Олардың адамдарда қатерлі
ісік ауруларын ... ... Егер ... ... ... ісік аурулары сирек болса, қазір балалардың арасында ол ауру ... ... ... Ал, химиялық заттармен ластану нәтижесінде бұрын
кездеспеген жаңа аурулар пайда болуда.
Адам денсаулығына зиян ... улы ... ... ... мен ... ... да ... Темекі түтінінің құрамына 4 ... ... ... кіреді, олардың көбі улы заттар. Олардың кырыққа жуығы
катерлі ісік ауруын туғызады. Темекінің уы ... ... ... созылмалы
ауруын туғызады, сол себептен де темекі шегетіндер жиі жөтеледі. Темекі
шегетін ... жаңа ... ... ... улы газ ... қан құрамында бірнеше сағатка дейін болады. Есірткі заттары ... ... ... ісік ... ... ... органикалық
еріткіштер: авиациялық бензин, желім, бензин, ... ... ... ... ... көтеріледі. Егер осы заттардың буы көп мелшерде
организмге түссе жүйкені, миды, асказанды ... ... ... ... ... де ... ... мүмкін.
Ендігі жерде біз қоршаған ортаның казіргі заманғы нақты проблемаларына
тоқталамыз.
Қазіргі кезде бізді қоршаған ортаның ... ... ... ... Физикалық ластану - радиактивті заттар, электрмагнитті толқындар, жылу,
шулар және тербелістер.
2. Химиялық ластану - ... ... ... ... ... пестицидтер, гербицидтер, фторлы ... ауыр ... ... ... – ауру ... ... мен ... құрттар,
қарапайымдылар шектен тыс көбейіп зиян келтіретін жәндіктер.
4. Эстетикалық зиян – табиғаттың қайталанбас сұлу ... ... ... ... ... ... 3 кезеңге бөлеміз.
-         ластаушы заттардың таралуы;
-         ластағыш биомассаға енуі;
-         ластағыш заттардың биологиялық топтануы немесе қорлануы.
Адам ... ... ... ластаушы заттарды кабылдаған кезде
белгілі бір деңгейге (мөлшерге) дейін ғана көтере алады. Ал, ... одан әрі ... ... ... ... ... ... ортаның химиялық ластануынын кейбір түрлері ... ... ... ... ... отыр. Олар жер шарындағы жиі-
жиі байқалып отырған "Жылу эффектісі'", ... ... ... ... ... және осылардың әсерінен туындайтын
аурулар.
Адам баласы әсіресе, атмосфера (ауа ... ... ... ... ... жөн. ... біз, атмосфераның ластануына жалпы
сипаттама берсек, ендігі жерде оған толығырак тоқталуды жөн ... ... ... ... заттар атмосфера арқылы түрлі химиялык косылыстарға
айналып, газ, сұйық немесе қоспа түрінде ... суға ... одан ... ... ... ... барлық процестер онын тропосфера
қабатында ... Оның жер ... ... 10-18 км. ... қамтиды. Енді біз жекелеген зиянды ... ... ... ... ... әсеріне токталамыз.
Көміртегі оксиді (СО2) және монооксид (СО). Жалпы отын жаққан кезде
көміртегінің екі газы ... ... де ... газдар. Оның бірі
көміртегі диоксиді — улы емес, ал монооксид улы болып ... Ол ... ... өте тез ... ... коспа түзіп, ауру туғызады.
Соңғы жылдары атмосферадағы көміртегі оксидтері тез ... ... ... ... ... ... ... әрбір 10 жыл сайын 2 %-ке өсіп, ... ... ... Ал жылу ... өз кезегінде жер шары климатының
орташа ... ... ... ... апаттардың (мұхиттардың
көтерілуі, ауа ... ... ... циклондар мен цунамилар,
шөлейттену, өрттер, т.б.) ... ... ... ... ... газдармен қатар,
 метан, азот оксиді, озон, т.б. ... күн ... жер ... ... ал жер ... космос кеңістігіне кететін ұзын толқынды жылу
сәулелерін өткізбей, көмір қышқыл газдарының қызып, жалпы атмосфера шегінде
жылу процесін ... ... XIX ... ... ... қышқылы
газының атмосферадағ мөлшері 0,029% болса, ал 90-жылдары - 0,035%-ке жетіп,
20%-ке көбейіп отыр. Бұл көрсеткіш БҰҰ-ның зерттеулері бойынша 2000 ... ... Ол ... жер ... орташа температурасы  0,1 0C-қа, ал
2005 жылдары екі есеге өсе ... ... Осы ... жүйе арқылы есептегенде жер шарының орташа температурасының
өсуі жақын жылдары 1,5-4,5°С-ка жетуі әбдсн ықтимал.
Жер ... ... ... ... ... мүхиттардың деңгейін 1,5
метрге көтеріп, планетамызда "топан су" ... ... ... денгейінің көтерілуі адамзат үшін қауіпті проблема. осының
бәрі жылу эффектісінің әрекеті болғандыктан оның жүру ... ... ... ... жұқаруы». XIX ғасырдың 80-жылдарында атмосфера қабатында
озонның кейбір жерлерде жұқаруы байқалған. ... 1987 жылы ... ... ... ... күрт ... ... станциясының
фотосуреті бойынша) ол 7 млн км2 аумақты камтыған. Ал осы жағдай 1992 ... ... ... ... ... БҰҰ жанынан ғылыми кеңес құрылып «озонның жұқару» себебін
зерттеу басталды. Нәтижесінде, онын ... - ... ... ... ... химиялық косылыс атмосфераға
көтеріліп, фотохимиялык ыдырауларға ұшырап, хлор тотығын түзеді. Ол ... озон ... ... жойып отырады. Нәтижесінде озонның
жұқару процесі басталып, Космостан ... ... ... ... ... ... өтуіне жол беріліп, бүкіл тіршілік атаулыға кауіп
төндіреді.
Дүниежүзілік ... ... (ВОЗ) ... ... ... озонның 1 %-ке азаюы кауіпті ісік ауруларын көбейтіп жіберетіні
анықталған. Сол сияқты УК сәуленің ... ... өтуі адам ... қорғаныс қабілетін кемітіп, жұқпалы аурулардың мендеп кетуіне жол
ашатыны дәлелденіп отыр. Осыған орай, 1985 жылы озон ... шешу ... ... ... Оның ... - озон қабатын бүлдіретін
заттарды шығаруды тежеу немесе токтату. Осы бағьпта Ресей мен ТМД ... ... ... ... жауындар – атмосфераға байланысты қазіргі кезеңдегі үлкен ... ... ... ... ... (SO2) пен азот ... (NO3 азот қос
тотығы NO2) және азот тетраоксиді (N2O4).
Күкіртті ангидрид. Адам баласы жылу алу үшін көсір мен ... ... ... ... ауаға түседі. Мәселен, 1 млн тонна көмір жаққан
кезде 25 мың ... ... ... ... ... күкірт жеке элемент күйінде
емес, оның күкірт тотығы ретінде ауаға шығарылады. Осы газ ... ... ... әрі су ... ... одан ... қышқылы
түзіледі. Құрамында кышкыл бар тұмандыктар жауын түрінде биосфераға түсіп
қауіпті зиян келтіре ... ... ... ... кезде де күкірт кышкылы түзіліп, ауа ағысымен
алыс жерлерге жетіп, күтпеген аймактарда да ... мен ... ... зиян ... ... ... ... қосылыстары атмосфераға көбінесе ормандардағы
өрттерден, ірі өнеркәсіп орындарынан бөлінетін ... ... ... ... азот ... 95 % ... ... Оның 40 % автокөлік, 30 % электростанциялар, 20 % ... ... ... үлесіне тиеді. Нәтижесінде, жер шары бойынша
жыл сайын атмосфераға 60 млн тонна азот оксиді ... ... Ол ... су ... реакцияға түсіп, азот қышқылын түзеді. Азот кышкылы табиғатта
нитраттарға айналып, одан жауын құрамында жер бетіне түседі. ... ... ... ... Адам ... азот ... душар болған
жағдайда тыныс жолдарының қабыну, бронхит, ентікпе және ... ... ... ... (улы ... Смог ... сөзі, түтін деген мағынаны білдіреді.
Аталған улы түтін өнеркәсіп, басқа да қажеттіктер үшін көмір мен ... ... ... ... 2 типі бар.
Лондондық тұман типі - негізгі көзі көмір мен ... ... ... ... ... ... көбейіп кетуі. Бұл
құбылыс Лондон қаласының ауа бассейінінде ... рет ... ... 1952 жылы ауа ... (үстінде) улы қара тұмандық (смог) 2
жұма бойы тұрып алған. Нәтижесінде 4000-нан астам адам каза ... ... ... ... ... ... 1873, 1882, 1891, 1948, т.б.
жылдары зардап шекті.
Фотохимиялық тұман. Атмосфера қабатында азот оксидтері, ... ... ... ... реакцияға ұшырауы нәтижесінде пайда
болатын улы ... Оның ... ... ... автокөлік
моторларынан шығатын газдарды құрап күндізгі жағдайда улы түтін түзуге
бейім келеді. ... ... ... рет 1930 ... Лос-Анджелес қаласы
үстінде есепке алынған. Одан соң, бұл құбылыс Нью-Йорк, Токио, Сеул, ... ... ... ... ... ... ... ортаның химиялық ластануы түрінде сипат
алып,  бүкіладамзат қауымын алаңдатып ... Оның ... ... ... ... ... ... ортаның химиялык заттармен ластануын жіктеу кестесі
|Химиялық ластану ... ... ... |Адамға тигізетін зардабы |
|түрлері ... | ... ... ... ... |Улы ... адам ... |
| ... ... ... жылға қысқартады |
|2. Қышқыл жауындар |Көмір қышқылының көбеюі, | Адам баласына ... |
| ... ... ... ... ... |
|3. Радиация | ... мен ... ... ... улы ... ... ... |
... ... ... баласы сәуле ауруына|
|4.Биологиялық, |  ... ... ... ... қару ...... |жер (Қазақстанда Арал ... ... ... ... ... оба, ... |
|5. Космосты игеруге |  ... т.б. ... ... ...... ... келетін |Ракеталардың ұшырылуы, атом |  ... ... ... |Озон қабатының жұқаруына |
| | ... ... |
| | ... ... ... ... ортаның радиациялық ластануы
Радиациялық ластанудың баска ластанудан көп айырмашылығы бар. Қысқа
толқынды ... ... ... мен ... ... ... ... химиялық элементтердің ядросы - радиактивті ... осы ... мен ... ... ... ... ... (клеткаларды)  бұзады, соның нәтижесінде түрлі ... ... ... ... ... - альфа, гамма және бэта,
сиякты ... ... ... ... адам, жануар
организмдерінде ақуыз, фермеш жоне басқа да заттардың ... ягни ... ... ... ... ... ... алынған сәуленің мөлшерше қараи ауыр жвнс созылмалы
болып бөлінсді. Адамдар екі-үш рет сәуле ... ауыр ... ... ал аз ... ... үзак ... ... ауруыиа шалдығады.
Қабылданған мөлшеріне карай сәуле ауруы терт түрлі дәрежеде болады: ... ... түрі - 100-200 ... ... 2-ші ... орташа -
200-300 рентген; 3-ші дәрежссі ауыр - 300-500 ... ... ... өте ауыр - 500 рентгеннен астам мөлшерде сәуле алған кезде болады.
Сәуле ауруы төрт ксзснде жүреді: бірінші кезең- ... ... оның ... карай болады. Оның ең алғашкы бслгілері: әлсіздік, бас
айналу, бас ауру, жүрек айну, ... іш өту, ... ... қан ... ... естен тануы. Екінші кезсң - бірінші кезеннен кейін уакытша
аурудың жағдайы ... Бүл ... ... кезен, яғни, жағдайдын
жаксы болып көріну кезеңі деп атайды. Алған радиация мелшері көп ... ... ... ... да екі күннен үш жетіге ... ... ... ... төмендеуі, үйқысынын бүзылуы байкалады жәнс канда
өзгеріс болады. Үшінші кезең - өте ... ... ... ... сәуле
ауруъшың аскыну кезеңі басталады. Аурудың температурасы ... ... ... ... ... ... ... безі асқынып, баспа ауруы пайда
болады. Үш-төрт жетіден кейін шаштары түседі, қан үюы ... да ... дами ... ... ... ... іш өту, каннын бүзылуы,
т.б.). Төртінші кезен - ... ... ... ... бүл осы ... ... ... Ауыр түрі болса, онда адам бірінші ... өліп ... және ... ... ... ... бірнсше айға созылып қан
азаяды, қан кысымы көтеріледі және организмнің әлсіздігі байкалады.
Егер тамақ не су арқылы радиактивті ... ... ішкі ... онда ... 25-30 г ... ... 50 г ... қышкыл барийді
немесе 25-30 г балшык суық ішкізеді. ... ... ... ... ... алады. Одан әрі 15-20 мниуттая сші 2-3 лиртсу беріп
кұстырып, асказаннн ... ... гоп гағы да ... бсріп, іш
айдайтын дәрімсн шіек-қариі.;:; тады. Адам баласы сәулсмен қатар әр ... алса ... қан ... ... еш ... жасатпай 5 % хлорлы
кальций ... 4 ... ... бір ас ... беру керек. Сәулс аурумсн
ауырған адамдарға сорпа. әр түрлі жеміс шырынын нсмссс коп су ... ... түз ... су ... ... жиі ... ... Адамнын іс-
әрекеті нәтижесінде биосферанын радиациялык ... өте ... ... отыр. Қазіргі ксздс радиактивті заттар өте кең қолданылуда. Осы
элементтерді тасымалдауда болатын немкүрайдылыктың нәтижесінде өте ... ... ... Мысалы, атом каруын сынактан өткізу биосфераның
радиациялық ластануьша әкеліп ... ... ... ... бастап, турлі атом электр станциялары, мүз ... ... ... бар ... ... кең түрде пайдалана бастады.
Өнеркәсіп пен атом энергиясын ... ... ... ... ... ... ... нуклидтермен ластануы өте аз мөлшерде болады.
Осы атомдык энергияны ... ... апат ... кезеңде жағдай
өзгеше болады. Радиациялык ластану ... ... ... өзі бірнеше мындаған километрге дейін таралады. Қазіргі кезде
әскери өнеркәсіптің радиакитивтік калдықтарын сактау мен жою мәселесі ... ... жыл ... коршаған орта үшін аса кауіпті бола түсуде.
Радиактивтік ластану ... ... 40-шы ... уранның ыдырау
реакциясы ашылғаннан бастап пайда болған. Атом энергиясын ... ... ал 1945 ... ... ... ... оны бейбіт максатка
пайдалана бастады. Атом энергиясын пайдалану кезінде сактандыру шаралары
коса жүргізіледі. Өйткені, атом ... ... ... ... ... ... ... шлак түзіледі. Ал оны залалсыздандыру оңай
шаруа ... ... ... ... ... ... ... етілмейді. Әрйне, бұл ... ... ... елдерде
сақталмайды. Мәселен, Ирландия жағалауы қазір ядролық үйіндіге айналған.
Жыл сайын мүхит ... ... ... тасталып жатыр. Көптеген
дамыған елерде атом ... ... ... ... ... ... заттардьң концентрациясын азайтатын тазарту
кондырғыларм салынған. Қалдықтар ... ... ... ... ... ... ... айналадағы орта мен халықтың
денсаулығына қатты әсер еткен, атом энергиясындағы ешуакытта болмаған апат.
Чсрнобыль апаты кезіндс атмосфераға 50 МК ... ... ... ... 3000 км ... ... гаралған.
Біздін республикамызда Семей ядролык сынак аймағы жайында токталып
кетейік. Мұнда 40 жылдан астам уакыт ішінде 500-ден ... жер асты және ... ... жарылыстар болып, жарылған заттардың куаты Чернобыль апаты
кезіндегі жарылгыш ... ... ... мың ссе асып ... ... 27-сі ... 113-і жер ... ал калғаны жер астында
жүргізілген. Олардын радиактивті қалдыктары жарты миллион адамға зиянын
тигізгені ... ... ... ... ... ... Қазақсган жерінде 27
әр түрлі термоядролық сынактар ... ... ... ... а болмайды. Оларға Батыс Қазакстандағы Азғыр, Тайсойған, Нарын
полигондарын жаткызуға болады.
Адам күнделікті ... да ... ... ... ... ... да ... алады. Мысалы, адам баласы
телевизор караудан бір жылда 0,5 мбэр ... ... ... мсн рентген
аппараттарынан бір жылда 370 мбэр ... ... озон ... ... күн ... сәулесінің жер
бетіне өту каупін туғызуда. ... осы ... ... ... ... алдында көптеген мәселелерді шешуді талап етуде.
5.3. Қоршаған ортаның биологиялық ластануы
Табиғи ортада химиялық және радиациялық ластаушылардан басқа адамда әр
түрлі ауру ... ... ... да ... ... ауру туғызатын микроорганизмдер, ... ... ... Олар ... ... ... тірі организмдердің жонс
адам организмінде кездеседі.
Жер бстіндегі 1500000 ... 50000 ... ... ... ... ... ... тұрі адам паразиті болып ... ... ... ... тамақ керек болғада ғана пайда болады.
Оларға: сүліктер, кенелер, масалар, ... ... Ал ... иесі тек азық үшін ғана емес, олардың тіршілік ететін ... ... ... ... ... ... ... жптады
Микробтардың ауру қоздыруына қажетті бірден бір шарт – адам ... оның ... ... ... ... ... алынған ақпараттар.
2. «Жалпы экология» Қуатбаев А.Т. - ... : ... ... ... Г.Т. ... ... 2002ж.
 

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Экология және табиғи ресурстардың қоғамда пайдалануы22 бет
Экология және қоршаған ортаны қорғау: жоғары оқу орындарына арналған оқулық106 бет
Экологиялық қылмыстардың алдын алу шаралары5 бет
Қазіргі заманауи жағдайдағы жастардың экологиялық мәдениет деңгейін зерттеу53 бет
Қазақстанның экологиялық проблемалары. Экологиялық мәселелерді шешу жолдары41 бет
Қазақстанның экологиялық проблеммалары6 бет
Алматы қаласының жағдайындағы Drosophila мelanogaster популяциясындағы особьтарға морфологиялық анализ жасай отырып қоршаған ортадағы ластаушы заттардың әсерін бағалау20 бет
Атмосфераны ластайтын заттектер және олардың қоршаған ортаға әсері25 бет
Атмосфераның ластануы және қоршаған ортаға әсерін бағалау16 бет
Жер сілкінісі, сел, су тасқыны кезіндегі халықтың іс-әрекеті. қоршаған ортаның ластанушыларынан қорғану әдістері9 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь