Несие жүйесінің құрылымы және оның субъектілері

ЖОСПАР


Кіріспе 3
1. Несие және несие жүйесінің ұғымы, маңызы 4
1.1. Несие жүйесінің мәні және қажеттігі 4
1.2. Несиенің түрлері мен қағидалары 5
1.3. Экономиканы дамытудағы несиенің маңызы 10
2. Несие жүйесінің құрылымы және оның субъектілері 11
2.1. Несие жүйесінің құрылымы 11
2.2. Несие жүйесіне қатысушы субъектілер 12
3. Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі және оның даму барысы 15
3.1. ҚР.дағы несие жүйесі 15
Қорытынды 16
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 17
        
        ЖОСПАР
Кіріспе 3
1. Несие және несие жүйесінің ұғымы, ... ... ... ... мәні және ... ... ... түрлері мен қағидалары 5
1.3. Экономиканы дамытудағы несиенің маңызы ... ... ... ... және оның субъектілері 11
2.1. Несие жүйесінің ... ... ... ... ... субъектілер 12
3. Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі және оның даму барысы ... ... ... ... 15
Қорытынды 16
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР 17
Кіріспе
Қазіргі ... ... ... ... ... бірі болып отыр.
Тарихтың қай кезеңінде болса да, несие, алуан түрлі экономикалық және
қоғамдық ... ... ... ... ... ... ... күнінен бастап несиенің проблемасымен шұғылданып келеді. Ал, қазіргі
нарық кезеңінде несиеге, экономикалық санат ретінде, аса көп ... ... ... ... ... ... қарым-қатынас ең жоғарғы ресімделуіне
жетеді, сөйтіп несие, төңірегіндегі алуан-түрлі практикалық және теориялық
сауалдардың ... ... ... түпкі тамыры тауарлық өндірістің пайда болған кезінде жатыр.
Содан кейінгі экономикалық даму сатыларының әрқайсысында да несиенің маңызы
зор болды. ... ... ... бәрінде де дамытпалы несие, барлық
қоғамдық қарым-қатынасты жаңартудың және түрлендірудің ... күші ... Ол жеке ... ... ... ... ... орнатты, олардың мүдделерін қосып бекітті және қоғамдық өндіргіш
күштерін қайта бөлудің ұтымды әдісі болды.
Осыған байланысты болашақ ... ... арғы ... ... оны ... керегі неде екенін түсіну керек. Сондықтан мен
бұл курстық жұмыстың тақырыбын - ... ... ... ... ... ... ... экономикалық дамуындағы несиенің маңызын
танып білу – осы курстық ... ... ... ... ... несиенің мәні, қажеттілігі,
формалары қарастырылады.
Несиенің экономикалық дамуындағы маңызына арналған үшінші бөлімінде
несиенің маңызын көрсететін ... ... мен ... ... шегі
көрсетілген.
Жұмыстың үшінші бөлімінде ҚР-дағы несие жүйесінің дамуы қарастырылады.
Мұнда ҚР-ның несие беру жүйесі қалай жүретіндігін, халықаралық ... ... ... ... алған тәжірибелері көрсетілген.
1. Несие және несие жүйесінің ... ... ... ... мәні және ... - ... экономиканың тірегі ретінде, экономикалық дамудың
ажырамас элементін білдіреді. Оны барлық шарушылық субъектілерімен ... те, ... те, ... жеке азаматтар да пайдаланады.
Несиенің пайда болуын өнімдерді өндіру сферасынан емес олардың айырбас
сферасынан іздеу қажет. Тауар айырбастау – бұл тауардың бір ... ... ... білдіреді десе, шынымен де, осындай айырбас кезінде несиеге
байланысты қатынас туындайды.
Құнның қозғалысы – бұл несиенің ... ... ... ... пайда болатын экономикалық негізіне капитал
айналымын жатқызуға болады.
Көбіне несиені ақша ретінде түсінеді. Бір ... ... ... ... де бар ... ... ... шаруашылықта қарыз көбіне
ақшалай түрде берілуде. Бірақ та бұл ... ақша мен ... ... ... ... ... түсіндіретінін естен шығаруға болмайды.
Несие - бұл пайыз төлеп қайтару шартында уақытша ... ... ... ... ... ... ... ақшалай капиталдың ссудалық капиталға өтуін ... ... ... ... мен ... ... ... несиелік қатынасты
бейнелейді. Несиенің көмегімен заңды және жеке ... ... ... мен табыстары экономикалық жүйе төңірегінде жинақтала отырып,
уақытша және ақылы ... ... ... ... капиталға
айналады.
Несие мен ссуданың арасында өзара айырмашылық бар. Несие – бұл банктің
қаражатын құрайтын көзі ретінде барлық несиелік ... ... ... ... ... және ... олардың жұмсалымдарының бір
формасын білдіретін кең ... ... ... - бұл ссудалық шот ашумен
байланысты ... ... ... ұйымдастырудың бір ғана
формасын білдіреді.
Экономикалық ... ... ... — бұл ... ұйымдар және
бірлестіктер, сондай-ақ халық арасындағы несие ... құру және ... ... ... ... ... бір мерзімге уақытша пайдалануға
беру негізінде қалыптасатын өндірістік қатынастар жиынтығын білдіреді.
Зерттеу заты сияқты, ... ... бір ... өзара байланысты
элементтерден тұрады. Мұндай элементтерге ең ... ... ... жатады. Несиелік ... ... ... ... қарыз беруші және қарыз алушы жатады.
Қарыз беруші - ... ... ... қатынастың бір жағы. Қарыз
беруші – бұл уақытша пайдалануға қарыз ... ... ... ... берушілерге: банктер, банктік емес мекемелер, мемлекет, шарушылық
субъектілері және халық ... ... - бұл ... ... және оны ... ... несиелік
қатынастың екінші жағы. Борышқор және қарыз алушы бір-бірімен жақын сөздер
болғанымен де, олардың түсініктері ... ... ... ... ... ... қызметке, салықтарға т.б. байланысты төлемдері
кешігуі мүмкін, ... бұл ... ... да ... ... ... бұл тек қана ... қатынасты емес, сондай-ақ адамзаттық
қатынастар жағдайын сипаттайды. Борыш – бұл өте ... ... Ал, ... – бұл ... қаражатқа деген сұранысы бар тұлға.
Қарыз беруші және қарыз алушымен қатар несиенің құрылымының элементіне
берілетін объекті де ... Беру ... – бұл ... ... бөлігі,
яғни қарызға берілген құнды білдіреді.
1.2. Несиенің түрлері мен ... ... ... ... ... ... мен ... Несиенің мазмұны мен түрі диалектикалық бірлікте болады.
Өндірістік ... ... ... ... мен оның қолданылатын
түрін өзгертеді. Несиенің негізгі екі формасы: ... ... ... ... ... Бұл екі ... бір-бірінен несие субъектілері, құрамы,
қарыз объектісі, динамикасы, процент мөлшері және қызмет ету аясы ... ... - ол ... ... басқа тауар өндірушіге
сатқан тауары үшін ақша төлеуді кейінге қалдырып, оны ... ... ... ... ... ... толтырылады. Коммерциялық несие
алғашқы капитал ... ... ... ... ... қажетін
камтамасыз етуден пайда болып, капиталистік несие жүйесінің негізін қалады.
Мысалы, кейбір объективті себептерге байланысты (тауар өндіру ... ... ақша ... ... сай ... ... өндіріс жыл мезгілдеріне
байланысты ұйымдастырылып, онда өндірілген тауарларды сату да ... ... ... бір ... ... шығарғанда, екінші өндіруші-сатып алушыда қолма-қол ақша болмаған
жағдайда оған бірінші капиталист тауарын несиеге сатады. ... ... ... ... ... ... ... етеді, сөйтіп
тауарлардың сатылуын және барлық ... ... ... Ол ... ... кәсіпшілер мен сатушылардың да ақша қажетін
өтейді.
Дегенмен коммерциялық несиені ... ... ... бар. ... бұл несиенің көлемі сатылуға тиіс тауарлар қорының ... бұл ... ... ел ... ... ... яғни дағдарыс кезінде капиталдың кері ... ... ... ... ... бұл несие тек бір бағытта қозғалыста жүреді: оны тек өндіріс құрал-
жабдықтарын шығаратын ... ... ... салаларға береді,
керісінше болуы мүмкін емес. ... ... ... өз өнімін комбайндарды
несиеге ауыл шаруашылығына сатуына болады, ал ауыл ... ... ... ... ... өз ... бере алмайды.
Қорыта айтқанда, коммерциялық несиенің банктік ... ... - ол ... ... ... несие.
Банктік несие - ол банкте шоғырланған ... ... ... ... ... ақша түрінде берілетін несие. Коммерциялық
несие мен банктік несиенің бір-бірінен бірсыпыра айырмашылықтары ... ... ... ... ... берілсе, ал банктік несие
ақша түрінде беріледі. Коммерциялық несиені тауар өндірушілер мен сатушылар
бір-біріне тауардың ... ... ету үшін ... ... ... де, сатушыдан да оқшауланып қарыз капиталы ретінде беріледі.
Екіншіден, коммерциялық несие мен банктік ... ... яғни ... ... ... бойынша да ажыратылады.
Коммерциялық несиеде несие беруші ретінде де, қарыздар ретінде де кәсіпкер
жүреді. ... ... ... ... - ... ал қарыз алушы- кәсіпкер.
Үшіншіден, коммерциялық несиенің шектеулері банктік несие берумен
жойылады, себебі банктік ... ... ... кең. Коммерциялық несие тек
тауар айналысына қызмет көрсетсе, банктік несие халықтың барлық топтарының
уақытша бос ақшасын шоғырландырып, оны ... ... бұл екі ... ... ... да ... емес.
Коммерциялық несиенің көлемі өндіріс пен тауар айналымының дамуына және
төмендеуіне ... ... және ... ... ... ... оған ... пен сұраныс өсіп, дағдарыс кезінде ... ... ... ... мен сату ... ал ... ... банктік несиеге сұраныс көбейеді. ... ... ... ... капиталдың көлемі өсіп, өндірістік мақсатқа жұмсау үшін
банктік несиеге сұраныс ұлғаяды. ... ... ... екі ... ... алушы, оны өндірістік капиталдың көлемін ... ... онда ... ... ал ... міндеттемелерін өтеу үшін төлем
құралы ретінде пайдаланса, онда ақша қарызы болады. Банктік несиенің шартты
түрде мұндай екіге бөлінуі ... ... ... ... ... ... Егер қарыздар несиенің кепілдігіне тауар, ... ... ... ... онда ... ... ақша ... алғаны.
Егер қарыз алушы банктен ештеңемен қамтамасыз етілмеген несие алса, ... ... ... ... несиені экономиканың кез келген ... ... бір ... ... ақша ... оның кез ... ... берілуі мүмкін (мысалы, ауыл шаруашылығынан өнеркәсіп өндірісіне).
Несиенің негізгі екі формасының - коммерциялық және ... ... ... ... ... ... бірнеше түрге бөлінеді:
тұтыну, лизинг, ауыл шаруашылық, шаруашылықаралық, ипотекалық, мемлекеттік,
халықаралық және т.б.
Тұтыну ... - ол ... ... қалдырып тұтыну тауарларын несиеге
сату. Несие алушы - халық, ал несие беруші - әртүрлі ... ... ... ... ... ... ... несиесі коммерциялық
несие формасында (яғни бөлшек сауда ... ... ... ... ... сату) және банктік несие формасында (яғни тұтыну тауарларын
сатып алуға ақша беру - ұзақ ... ... ... ... ... ... және т.б.) ... Несиенің бұл түрінде банк
пен халық арасында делдал да болуы мүмкін. Мысалы, сауда ... ... бір ... ... ... ... да, сол сома ... банктен
ақшалай несие алады. Тұтыну несиесі жас отбасыларына да, ... ... ... ... және ... үш жыл ... ... Мұндай
несие кезінде Чехословакияда жоғары оқу орындарының студенттеріне берілген.
Лизинг ... - ол ... ... ... ... ... ... қаржы (лизинг) компаниясының делдалдық ... ... ... ... және негізгі капиталдың басқа да
элементтерін орташа немесе ұзақ мерзімге үшінші жаққа ... ... ... ... ... сатушыға лизинг компаниясы оның құнын төлеп,
мүлікті меншіктеу құқына ие ... ... ... ... бір ... жойылмайтын кез келген экономикалық дербес объектіні алуға болады.
Экспортты және импортты қаржыландыру тұтқасы болып ... ... ... ... ... әр түрлі елдерде болуы мүмкін.
Ауыл шаруашылық несиесі - ол ауыл шаруашылығындағы ... ... ... ... ... ... ету үшін ... қарыз капиталы.
Ауыл шаруашылығындағы өндірістік негізгі капиталдың (қордың) қалыптасуына
және дамуына қозғалмайтын мүліктің кепілдігімен банк ұзақ ... ... ... береді. Ауыл шаруашылығындағы өндірістік айналмалы капиталға
және уақытша қажеттілікке қысқа ... ... ... ... Ол ... ... ... өнімдерін сатқаннан кейін өтеледі.
Шаруашылықаралық несие – бұрынғы ... кең ... ... түрі.
Ол - жоғары басшы органдардың (министрлік, ... ... ... ... ... ... мен мекемелерге қаржы көмегі
ретінде берілетін несие. Банктік несиемен салыстырғанда ол ... ... оны ... шаруашылық органдар көп болмаған. Себебі
шаруашылықаралық несие мемлекеттің ... ... ... ... жою мақсатына, не болмаса ... ... ... ... ... басқа несиелерден айырмашылығы: бұл несие
субъектілері, міндетті түрде, бір шаруашылық жүйесінде пайда ... ... ақша ... ... ... ... үшін ақы (процент)
төленбейді; несие алғанда кепілдік берілмейді және ... бір ... ... ... ... ... ... қиындығы жойылған
соң жоғары органның үкімімен несие қайтарылып алынады.
Соңғы уақытта шаруашылықаралық несиенің тауарлы түрі ... ... ... ... және өндірісте қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... ұлғаяды.
Несиеге, мысалы, техника берілсе, ал оны қайтару несие алушының өндірген
тауарымен өтелуі мүмкін.
Ипотекалық несие -- ол ... ... ... өндірістік және
тұрғын ғимараттарды, үйлерді, пәтерлерді кепілдікке алып ұзақ ... ... ... ... ... ... ... ипотекалық
банк несие алушыға қарыздар куәлігін береді. ... ... ... негізінен, банктер мен корпорациялардың ипотекалық облигациялар
шығарып, сатудан түскен ... ... ... - ол мемлекет пен жергілікті үкімет органдарының
облигация сату арқылы жеке және заңды ... ... ... Бұл несие
қатынастарының субъектілері: несие беруші халық және заңды ұйымдар, несие
алушы - ... және оның ... ... Мемлекеттік несие - қысқа
мерзімді және ұзақ мерзімді ... ... ... ... ... несие
қазыналық вексельдер түрінде шығарылып, 1-3 айдан кейін өтелуі керек, ал
ұзақ мерзімді несие мемлекеттік облигациялар ... ... ... ... соң ... Бұл мемлекеттік заемдар (қарыз) ... ... ... тапшылығын жоюға, инфляция кезінде айналымдағы
артық ақшаны шығаруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл несие негізінен
шенеунік аппарат шығындарын ... ... ... және ... ... экономикалық және әлеуметтік қажеттерге жұмсалады.
Заемдар мемлекетке уақытша қосымша табыс түсіргенмен, ... ... және ол үшін ... ... ... ... шығындарды өсіреді. Ол
төлемдерді өтеу үшін мемлекет халықтан алынатын салықтар мөлшерін ... ... ... ... ... ... ... қарыздардың
көтерілуімен бірге өседі.
Халықаралық несие - деп ... ... ... ... және ... келісімімен тауар және валюта ресурстарын беруге ... ... ... ... ... ... ... Халықаралық несие ХІV-ХVғғ. әлемдік сауда-саттықта ... ... әрі ... - Таяу және Орта ... елдеріне қатынайтын теңіз
жолдарын игергеннен кейін ... ... келе ... мен ... ... ... несиені пайдалану өрісі одан әрі кеңейді.
Әлемдік шаруашылық қатынастардың интернационалдануына, халықаралық
еңбек бөлінісіне және ... ... ... ... ... халықаралық несиенің жылма-жыл масштабы ұлғаюда.
Халықаралық несие қатынастарына несие беруші және қарыз алушы ретінде
банктер, кәсіпорындар, ... ... және ... ... ... ... ... негізіне байланысты төмендегідей
жіктеледі:
• берілетін мерзіміне байланысты - мерзімнен тыс (тәуліктік, ... айға ... ... ... (бір ... ... орта ... (бір жылдан
бес жылға дейін), ұзақ мерзімді (бес ... ... ... ... орта мерзімді деп 7-10 жылға дейін, ал ұзақ мерзімді 10 ... ... ... ... ... ... ... несие айналмалы
капиталдың қозғалысынан туындайтын қарыздардың ағымдағы қажетіне беріледі.
Оның қайтарылу мерзімі әр елдің ... ... ... қарай өзгеріп отырады. Мысалы, 90-жылдарға дейін ... ... ... 3-6 айға ... ... ... әлемдік стандарт бойынша қысқа
мерзімді несие 1 жылға дейінгі уақытта қайтарылуы тиіс. Орта мерзімді және
ұзақ ... ... ... жаңарту, оны кеңейтуге байланысты
туындайтын ұзақ мерзімді қажеттіліктерге беріледі;
... ... ... ... -тікелей сыртқы сауда мен
көрсетілген қызметке байланысты беріледі; қаржылық, яғни күрделі қаржы,
объектілер салу, ... ... ... алу, сыртқы қарызды өтеу; аралық -
аралас істелетін қызметтерге (яғни капитал мен тауарларды ... ... ... ... ... ... көрсету) берілетін несие;
• несие түріне байланысты - ол тауарлы, импортшыға экспортшы ... ... ... ... ... несие; валюталық банктердің ақша
түрінде беретін несиесі;
• несие валютасы бойынша - ... ... ... ... ... ... ... және
халықаралық ақша өлшемімен (СДР, ЭКЮ, ЕУРО) берілетін ... ... ... ...... ... ... құжаттарымен,
вексельдермен, бағалы қағаздармен, қозғалмайтын мүліктермен және т.б.);
бланктік, яғни ... ... (бір кісі қол ... соло ... ... берілуі бойынша - ... ... ... ... ... келісім берілген), депозиттік сертификаттар, облигациялық заемдар.
Несиенің түрлері - ол ... ... ... ... ... Несиені түрлерге бөліп жіктеуде әлемдік біркелкі
стандарт жоқ. ... ... ... және ... ... ... несие ақшалы және тауарлы болып бөлініп, одан әрі
несиенің жаңа түрлері пайда болуы мүмкін.
Несие түрлері төмендегі ... ... ... ... ... ... ... өндірістің сатысына. Өнім өндіретін
шаруашылық ... ... ... ... ... ... алуға және т.б. қажетіне жұмсаса, халық ... ... ... ... алғанда несие айырбас категориясы ретінде жиынтық өнімді
өндіруге, бөлуге және тұтынуға колданылады;
• экономиканың салаларында қолданылуына. ... ... ... ... ... деп аталады. Сонымен қатар жоғарыда ... ауыл ... ... ... несие (коммерциялық)
түрлері болады;
• несиенің қамтамасыз етілуіне. Тікелей қамтамасыз етілген несиеге, ... ... ... ... ... ... жатады. Жанамалай қамтамасыз
етілген несие, мысалы, өз ақша қаражаты аз болған жағдайда тауар ... ... ... төлеуге алған несие.
• несие үшін төлем. Несие ақылы және ақысыз болып бөлінеді. Бұндай болып
бөлінуінің себебі ... ... ... ... яғни ... ... өзінен-өзі өсетін құн ретінде қолданып, қайтару уақыты келгенде қарызға
алған сомасын процент түріндегі өсімімен ... ... ... ... құн ... бұрынғы және қазіргі тарихта ақысыз ... ... бар. ... ... ... ... мысалы, инсайдерлерге (банк
қызметкерлері) беріледі. Достық несие де - ақысыз несие ... ... ... ... ... ... ... көптеген
түрлері кездеседі. Мысалы, ұлттық және шетел ... ... ... және ... ... ... ... және тағы басқалар.
1.3. Экономиканы дамытудағы несиенің маңызы
Несиенің экономикадағы маңызын төмендегідей негізгі салалардан ... ... ... ... ... ... мен өткізу процесінен түсетін түсімінің түсуі мен ... ... ... ... алатын, еңбек ақы мерзімдері сәйкес
келмейді. Осындай шараларды өз кезінде ... ... ... ... ... ... уақытша, қаржының барлығы мен ... ... ... ... ... несиенің қатынасуымен
шешіледі.
2) Несиеге алған қаржыға әртүрлі өндірістік әлеуметтік ... ... ... жаңа ... ... ... жетістірілген өндіріс
технологиясын енгізуге болады. Мемлекеттік ... ... ... үшін бюджеттен қаржы бөлуден гөрі несие алған ... ... ... ... ... алынған қаржы қайтарылмайтын болған соң тіпті сол
шараға, қажетті қаржының мөлшерін анықтағанның өзінде ... ... Оның ... ... ... үнемделіп және тиімді жұмсалуы да ... ... Ал ... қайтарымдылығы мен төлемділігі шаруашылықты
алған несиені мейлінше тиімді пайдалануға мәжбүр етеді.
Сондықтан, несие, өндірістің ... ... де ... ... ... ... мен қолма-қол ақшаның орнын басу атқарымы
арқылы несие айналымда жүрген ақша жиынының азайтуға ... ... бұл өз ... ақша айналымына жағымды әсер етеді. Оның үстіне қолма-
қол ақшаның айналымға шығуы да және айналымнан ... ... да, ... іске ... Өйткені, банкіден клиенттерге ақша беруде,
банкіге ақша түсіру де ... ... ... ... Бұл екі жағдайдың
екеуіңде де операция есеп шоттармен байланысты, ал ондағы ақша, өзінен ... ... ... дәлелдейді.
Жалпы айтқанда, клиенттің есеп шотына ең бірінші ақша несие берудің
нәтижесінде түседі.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... болса да) тиісті мөлшерде өзіне меншікті
айналым қорын құра алмаған кезде, және де ... ... үшін ... ... жоқ ... несиенің оңтайлы
мөлшерін анықтау үлкен экономика түгіл, кіші ... ... ... ... де ... ... қазіргі жағдайда
клиенттерге несие бергенде ... ... ... объективтік себеппен
байланысты ма, жоқ па, оның сол сомада пайдаланғандығы ... ... жоқ па, ... ... сомасы айналымдағы төлем құралдары мен несие
арасындағы теңгерімді бұзбай ма деген ... еске де ... ... ... ең ... ... (өлшемі) несиенің қайтарымдылығы мен
банктің табыстылығы.
Несиенің маңызы ... ... ... да орын алады. Мұндай
жағдайда, айналымдағы ақша жиыны несиенің жәрдемімен ... ... ақша ... ... алу ... бір қалыпта ұсталады
(тұрақтылығы сақталады). Екінші жағынан ... ... ... ұзақ ... несиелеу айтарлықтай қысқарады. Өйткені, құнсызданып
бара жатқан ақшаның ұзақ уақыттан ... ... ... ... болатынын
ешкім болжай алмайды. Сөйтіп, бұл салада несиенің маңызы төмендейді. Жалпы
алғанда, экономиканың ... ... ... ... ... ... ... айтарлықтай өседі.
2. Несие жүйесінің құрылымы және оның субъектілері
2.1. Несие жүйесінің ... ... ... мен ел ... ролі ... атап ... ақша салымдарының жалпы көлемімен,
кәсіпорындар мен ... ... және ... ... ... ... ... жиынтық төлем айналымымен және
т.б. ... ... ... ... ... ... ... XX ғ. басында АҚШ-та несие мекемелерінің 7 түрі болса,
80-жылдары олардың түрі ... ... 1900 ж. ... ... ... ал 1/3-ін ... және ... мекемелері жүргізді.
Ал 1987 ж. коммерциялық банктердің бұл ... ... ... ... ... мекемелерінің инвестициялық, ипотекалық, сақтандыру
компанияларының ... ... ... ... ... ... өркендеген мемлекеттердің де несие жүйесінде байқалады.
Капиталын иемденуіне қарай ... және ... ... және жеке болып екіге бөлінеді. Бірсыпыра елдерде ... ... ... бар ... банктер, сондай-ақ почта-жинақ жүйесі
және кейбір арнаулы ... ... ... ... ... ... АҚШ-тың экспорт-импорт банкі) мемлекеттік несие мекемесі ... Ал ... ... ... ... ... және т.б.) ірі
коммерциялық банктер де мемлекеттік болып саналады.
Несие ... ... ... ... ел экономикасын
мемлекеттік реттеудің ұлғаюына ... ... ... ... ... ... отарлау жүйесінің құлауы нәтижесінде азат етілген
елдерде ... ... ... ... ... ... институттарының
пайда болуына мүмкіндік туғызды. Бұл ... ... ... мемлекет
меншігіне айналдыру жүргізілді. Сондай-ақ әлемде мемлекетаралық валюта-
несие және ... ... да ... ... ... ... қайта құру және Даму банкі, аймақтық Даму банктері және т.с.с.
Дегенмен, ... ... ... және т.б. қызмет
түрлерін көрсететін ... жеке ... ... ... несие жүйесі
күрделі, әрі көпбуынды құрылым. Егер ... ... ... ... ... ... алғанда несие жүйесі үш элементтен
құрылады: орталық банк; коммерциялық банктер және ... ... ... ... ... қызметтерінің санына,
мөлшеріне және олардың көлеміне, ... ... ... ... өзегі - банк жүйесі, ал несие институттарының ... ... ... - Орталық банк болып саналады. Несие жүйесінің
екі элементі: орталық және ... ... ... бұл ... ... ... олар ... кеңінен келесі бөлімде толығынан тоқталамын.
Орталық банк - мемлекеттің банк ... ... ... ... ... Ол - ... банкісі". Ол заңды және жеке тұлғалармен
операция жүргізбейді, оның клиенттері - коммерциялық банктер мен ... ... ... ... үкімет мекемелері.
Коммерциялық банктер - банк жүйесінің екінші деңгейіндегі банк, ... ... ... ... ... негізгі буыны. Коммерциялық банктің
негізгі қызметі - кәсіпкерлерге, халыққа ... ... ... ... ... ... субъектілер
Тарихи маманданған несие-қаржы институттарының алғашқы мекемелері
қарыз капиталы ... ... ... ... ... ... Мысалы, бұрынғы КСРО-да 20-жылдарда коммерциялық банктер
тұтыну ... ... ... сол ... ... несиесін
беретін көптеген мекемелер пайда болды. Олар қазіргі ... ... ... мемлекеттің несие жүйесінде орын алуда.
Маманданған несие-қаржы инстиуттары (немесе оларды парабанктік
мекемелер деп те ... не ... бір ... ... ... ... ... түрін меңгереді. Ол мекемелер бір жағынан клиенттердің несие-
есеп операцияларын жүргізіп Орталық банктің талаптарын орындаса, екінші
жағынан ... ... ... және т.с. ... ... ... бақылауымен қызмет жасайды. Олар әр түрлі маманданған қаржы
институттарының жиынтығы: несие-жинақтау мекемелері, ... ... ... ... ... ... компаниялары,
мекемелердегі өзара көмек ... ... және т.б. ... бұл ... яғни ... емес ... ... қаржы нарығында бәсекеге түсіп, халыққа, ... ... сан ... ... көрсетуде. Қазақстан экономикасының нарықтық
қатынастарға өту шағында бұл ... ... ... ... ... ... ... кейбір шаруашылық аясында кең
түрде қызмет көрсетуде:
• халықтың ұсақ жинақтарын ... ... ... ... ... ... беруде;
• ауыл шаруашылық несиесін беруде;
• сыртқы сауда операцияларын қаржыландыру мен есеп ... ... ... ... қағаздарын орналастыру мен капитал
инвестициялауда.
Айта кететін жәйт, революцияға дейінгі Ресейде, одан соң ... ... ... және жаңа экономикалык саясат (НЭП) пен кейін ауыл
шаруашылығын ... ... ... несие
институттарының кейбіреулері, мысалы, несиелік серіктестіктер, өзара
несиелеу қоғамдары, ... ... және т.б. ... түрлері болды.
Қазірде банктік емес мекемелерге кәсіпорындардағы өзара ... ... ... ... ... ... құрылған есеп
айырысу қаржылық орталықтарын кіргізуге болады.
Бірсыпыра мемлекеттерде маманданған несие-қаржы инстиуттарына: ... ... ... зейнетақы қорлары, инвестициялық
компаниялар, қаржы компаниялары, ақша нарығындағы өзара қорлар жатады.
Жинақ мекемелері несие жүйесінің көмегінсіз өз ... ... ... ... ұсақ ... мен табыстарды өзінде жинақтайды.
Алғашқыда жинақ мекемелері жүйесі не жергілікті басқару органдары, не ... ... ... ... ... ... орталық
Еуропа елдерінде (Германия, Австрия) кең тараған. XX ғ. 30-40 жылдарынан
бастап жеке ... ... ... кең ... ... ... үш
типі бар: өзара-жинақтау банктері, несие-жинақтау ассоциациялары ... ... ... ... - ұсақ ... ... бір мерзімге
қабылдайды. Бұндай салымды кері алуға ... ... 30 ... ... ... куәлік беріледі, ал шындығында банктер ақшаны клиенттің
бірінші талабы бойынша қайтарады. ... ... әр ... ... ... ... ... алуға, негізінен тұрғын үй салу кепілдігі үшін
ипотекаға, мемлекеттік бағалы қағаздарға және ... ... ... ... ... - осы ұйым мүшелерінің ... ... яғни ... ... ... ... ... кері сатып алынатын және ... ... ... ... ... сату арқылы капиталы құрылатын мекеме. Бұл сертификаттар
мерзімді салымдарға ұқсас. Ассоциация капиталының көп бөлігі тұрғын үй салу
кепілдігі үшін ипотекаға ... ... - ... ... жинақ мекемесі, оны
кәсіподақтар, ірі кәсіпорындар, шіркеулер ұйымдастырады. Одақтың ... ... ... акциялар сатып алу формасында төлеуден құрылады, ал
құрылған қаражат одақ мүшелеріне қысқа мерзімді несие беру үшін ... ... үйді ... және с.с.) қолданылады. Несиелік одақтар АҚШ-та,
Ұлыбританияда, Канадада кең тараған.
Сақтандыру ... ... ... сату ... қаражат
жинайды. Олардың пассиві сақтандыру жарналары мен актив операцияларынан
түскен табыстан құралады. ... ... ... ... сонымен
бірге ұзақ мерзімді бағалы қағаздарға және тұрғын үй құрылысы ... ... ... ... ... сақтандыру компаниялары
екі үлкен топқа бөлінеді. ... ... ... ... ... ... сақтандырса, басқалары мүлікті оттан, ұрлаудан, ... және т.б. ... ... ... ... ... кең ... Сөйтіп, сақтандыру полистерін сатудан ... ... ... ұзақ ... ... ... 1984 ж. АҚШ-та 5500
млн долларға 385 млн өмірді сақтандыру ... ... ... ... ... де кең ... ... несие мекемесіне (банкке) іс-әрекеті бір топ
операцияға жарайтын, яғни транспорт сатып алуға ... ... және ... ... ... ... ... несие карточкасына және т.б.
көптеген операцияларды қамтитын, сақтандыру полисін сатады. Ал банк ... ... ... ... ... алған комиссиялық ақының бір
бөлігін сақтандыру компаниясына төлейді. Мысалы, 1985 ж. АҚШ-та 190 млрд
доллар құрайтын 66 млн ... ... ... ... компанияларына жылма-жыл түсетін сақтандыру сыйлық ақысы
және активті операциялардан ... ... ... қаражат легі полистерді
ұстаушыларға төлейтін сомадан әлдеқайда көп. Бұл оларға ... ... ... ... ... ... инвестицияны ұлғайтуға, негізінен,
өнеркәсіп компанияларының облигацияларына қаржы салуға мүмкіндік береді.
Зейнетақы қорлары ... мен ... ... ... ... ... үшін мемлекеттік және жеке мекемелер болып
құрылады. Олар ... мен ... ... бір ... ... ... ... құрылады.
Қазақстан Республикасында жүргізілген зейнетақы реформасының
нәтижесінде мемлекеттік зейнетақы қоры ... Ол 1993 ж. ... ... ... болып, мемлекеттік бюджеттің құрамына
кірді. Ал 1995 ... ... ... ... ... ... өз алдына жұмыс істеуге, сонымен қатар бүгінгі күні ... ... ... жеке ... ... ... ... компаниялар өзінің шығарған акцияларын сатып, одан
түскен ақшаны әр түрлі салалардың бағалы ... ... ... ... инвестициялық компаниялардың капиталы 2 мың корпорацияның
акцияларына салынған. Ұсақ ... ... ... зор ... ... ... әр ... кәсіпорынға қаражат салу
қауіпті сейілтіп, кейбір фирмалар күйрегенде олардың акциясына ... ... ... ... ... типті" және "жабық типті" болып
бөлінеді. ... ... ... ... ұстаушының талабы бойынша
акцияларды кері сатып алуға міндеттенеді, ал "жабық ... ... ... ... ... компаниялардың бірінші түрі кең тараған.
Қаржы компаниялары - олар тұтыну тауарларын қарызға сатуды несиелеуге
және коммерциялық несие беруге маманданған ... Бұл ... ... ... ... мерзімді міндеттемелер мен коммерциялық
банктердің берген ... ... ... ... қорлар алғашқыда 70-жылдары пайда болды. ... ... ... ... ... ақшаға қысқа мерзімді бағалы
қағаздар ... ... ... қағаздардан түскен табыс ... ... ... - ақша ... ... ... қаржы
құралдары: депозиттік сертификаттар, қазыналық ... ... ... ... маманданған несие-қаржы институттары кез келген
мемлекеттің ... ... ... ... Бұл ... ... негізгі өзгешелігі - халықтың жинағын тарту арқылы
ресурс ... ал ... ... өз ... ... ... ... бос қаражатын тарту арқылы құрастырады. Біздің
мемлекетте ... ... ... және банк ... туралы"
Қазақстан Республикасы Президентінің заң күші бар ... ... банк ... ... қабылдауға қатаң тыйым салынған.
3. Қазақстан Республикасындағы несие жүйесі және оның даму барысы
Кім болса да ертеңгі күнге деген ... өмір ... ... ... бір күні ... ... сенеді. “Сол кезге, сол күнге
жеткен кезде арманды ... ... ... – деп, ... ала жоспар да
жасайды. Бірақ сол күннің, сол сәттің ... ... көп адам ... ... Шындығында, арманыңызды дәл қазір жүзеге асыру мүмкін ... ... ... қажеті қанша?
Қазір Қазақстанда несие беру операциялары қауырт ... ... ... жылы ... ... беру ... үйлерді салу қарқынын
арттымақшы. 2005-2007 жылдар арасында ... үй ... күрт ... бәрі несие арқылы жүзеге асырылады. Несие беру операциялары қалай
жүреді деген ... ... ... бізге жекелеп ... ... ... ... ... ... енді дамып келе жатқандықтан
несиенің көптеген түрлері шетелдік үлгіде жүріп жатыр.
Қазақстан Республикасы несиені дамытуда шетел ... ... ... ... ... ... ... факторинг, форфетинг.
3.1. ҚР-дағы несие жүйесі
Несие жүйесі — жалпы банктердің (ұлттық және коммерциялық) ... ... ... ... ... асыратын банктік емес
мекемелердің жиынтығы.
Несие жүйесі ұғымы банк жүйесіне қарағанда кеңірек, яғни мұнда өзге де
несиелік мекемелер қамтылады. Әр ... ... ... ... ... банк ... құрылымы қалыптасады. ҚР-дағы несиелік жүйе ... ... ...... ... ал ...... жүйе
(банктік емес мекемелер). Қазақстан Республикасының несиелік ... ... ... ... саны жылдан жылға азаюда. 90-шы жылдардың ... саны ... ... ... банк ... ... нәтижесінде
олардың саны 35-ке дейін (06.2003 ж.) қысқарды. Жалпы ... ... ... ... 100% ... ... саны — 2.
Қазақстанның банктік ... ... ... ... ... ... саны — 16, яғни ... банктер санының жартысына жуығын алады. Ал
банктік емес мекемелер санының керісінше, өсіп келе ... ... ... несиелеу соңғы кезде өзінің әмбебаптылығының
негізінде үлкен маңызға ие болды, бұл әмбебаптылық банктер және парабанктік
мекемелер арқылы қайтарымдылық және ... ... ... ... ... ... ... салаларында өз қолданысын табуынан
көрінеді.
Қазіргі күнде несиені беру мен ... ... ... ... ... ... ... заң актілері болып ... ... ... ... ... ... 31 ... 1995 жылғы
Қазақстан Республикасының «Банктер және ... ... ... ... және ... Республикасының Ұлттық Банкі туралы» 30 ... ... ... заң ... болып табылады.
Күнделікті көшеде біздер отыратын көліктердің алдында немесе жанында
«… лизинг ... ... ... ... ... жүрміз, яғни бұл
несиелік ауқымның ақшалай түрден бірте-бірте тауарлық түрге де ... ... ... және ... ... ... Және ... банктердің осы операцияларды орындауларға да
қатысулары ... ... таба ... ... коммерциялық банктердің саны төмендеуі көзге түссе, ... ... ... ... ... және т.б.) саны күн
сайын артып келеді. Демек, бұл мекемелер көбейген сайын ... ... арта ... Ал бұл өз ... ... жол ашатыны анық.
Қорытындылай келе, несиелік операцияларды жүзеге асыратын банктік ... ... ... ... даму ... ... яғни несие
жүйесінің аясы кеңейе түсті деуге болады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Байсейітов Б., Бәйішев б. ... ... Көш ... ... 1998. л 8. С. ... ... ... Справочно – аналитическое издание. Алматы, 1999.
3. Мәжитов Д Банк жүйесіне тірек керек // Финансы Казахстана 1997. л 12. С.
29-32.
4. ... Н. Банк ... даму ... // ... ... 1999. л ... 24-27.
5. Мақыш С.Б. Ақша айналысы және несие, Алматы, 2004.
6. Ақша, несие, банктер. Ғ.С. ... ...... 2001.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 14 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Электрондық оқу басылымдарын ендіру және қолдану62 бет
Қазақстан Республикасының несие жүйесінің құрылымы және дамуының ерекшеліктері31 бет
Қаржы жүйесі жайлы31 бет
Қаржы жүйесінің құрылымы немесе 2004 - 2006 жылдардағы қызметін талдау26 бет
«Ойын–технологиясы негізінде қолайлы орта туғызу – баланы субъект ретінде дамыту шарты»5 бет
Ізгілік.ұтымдылық менеджмент субъектісі қызметінің аналитикалық ұстанымдары5 бет
Авторлық құқық субъектілері, түрлері46 бет
Азаматтар азаматтық құқық субъектісі ретінде18 бет
Азаматтар мен басқа да жеке тұлғалар — азаматтық құқық субъектілері29 бет
Азаматтық іс жүргізушілік құқықтық қатынастар және олардың субъектілері6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь