Тоқ көзі

Электр тогы. Тiзбектiң бөлiгi үшiн Ом заңы. Кедергi
Электр тогы деп электр зарядтарының реттелген қозғалысын айтады.
Өткiзгiштегi оң зарядталған бөлшектердiң қозғалыс бағыты электр тогының бағыты ретiнде алынады.
Ток күшi деп аталатын скалярлық шама I электр тогының сандық сипаттамасы болады. Өткiзгiштiң көлденең қимасы арқылы бiр уақыт аралығында тасымалданатын заряд мөлшерiн ток күшi дейдi. Егер өткiзгiштiң көлденең қимасы арқылы Δt уақыт аралығында Δq заряды тасымалданса, ток күшi
(5.1)
тең болады.
Халықаралық бiрлiктер жүйесiнде СИ ток күшi ампермен (1 А) өлшенедi. Ол француз ғалымы Андре Мари Ампердiң атымен аталады.
Өткiзгiштегi ток күшiнiң ток тасушылар концентрациясына n, олардың бағытталған қозғалысының жылдамдығына v, өткiзгiштiң қимасының ауданына S және әрбiр ток тасушының тасымалдаған зарядына q тәуелдiлiгi мынадай болады:
I = qnvS. (5.2)
Немiс физигi Георг Ом ток күшi тiзбектiң бөлiгiндегi кернеуге тура пропорционал екенiн тапты:
I~U .
Ол өткiзгiштi басқа өткiзгiшпен ауыстырғанда тiзбектегi кернеу дәл сондай, ал ток күшi өзгеше болатынын байқады. Демек, әр түрлi өткiзгiштер тiзбектегi ток күшiн әр түрлi шектейдi. Тәжiрибелер нәтижелерiн математикаша былай жазуға болады:
немесе , (5.3)
мұндағы .пропорционал коэффициентi, ол өткiзгiштердiң қасиетiне тәуелдi. Өткiзгiштiң тiзбектегi ток күшiн шектеу қасиетiн сипаттайтын шама кедергi деп аталады. Еркiн электрондардың кристалл торының иондарымен соқтығысуы өткiзгiш кедергiсiне себеп болады.
(5.3) өрнегi бойынша, ток күшi тiзбек бөлшегiндегi кернеуге тура пропорционал және сол бөлшектiң кедергiсiне керi пропорционал болады (5.1 сурет):
        
        Тұрақты ток заңдары
Электр тогы. Тiзбектiң бөлiгi үшiн Ом заңы. Кедергi
Электр тогы деп электр зарядтарының реттелген қозғалысын айтады.
Өткiзгiштегi оң зарядталған ... ... ... ... ... ... алынады.
Ток күшi деп аталатын скалярлық шама I электр тогының сандық сипаттамасы
болады. Өткiзгiштiң көлденең қимасы арқылы бiр уақыт аралығында
тасымалданатын заряд мөлшерiн ток күшi ... Егер ... ... ... Δt ... ... Δq ... тасымалданса, ток күшi
(5.1)
тең болады.
Халықаралық бiрлiктер жүйесiнде СИ ток күшi ампермен (1 А) өлшенедi. Ол
француз ғалымы Андре Мари Ампердiң ... ... ток ... ток ... ... n, олардың
бағытталған қозғалысының жылдамдығына v, өткiзгiштiң қимасының ауданына S
және әрбiр ток ... ... ... q ... ... = qnvS. ... ... Георг Ом ток күшi тiзбектiң бөлiгiндегi кернеуге тура
пропорционал екенiн тапты:
I~U .
Ол өткiзгiштi басқа өткiзгiшпен ауыстырғанда тiзбектегi кернеу дәл сондай,
ал ток күшi ... ... ... ... әр ... ... ток ... әр түрлi шектейдi. Тәжiрибелер нәтижелерiн
математикаша былай жазуға болады:
немесе , (5.3)
мұндағы ... ... ол ... ... Өткiзгiштiң тiзбектегi ток күшiн шектеу қасиетiн сипаттайтын ... деп ... ... ... ... торының иондарымен
соқтығысуы өткiзгiш кедергiсiне себеп болады.
(5.3) өрнегi бойынша, ток күшi тiзбек ... ... ... және сол ... ... керi пропорционал болады (5.1
сурет):
| ... ... ... ... бөлiгi үшiн Ом заңын өрнектейдi [Видеоматериал].
Ом заңы ... ... ... ... ... кернеудiң ток
күшiне қатынасына тең:
. (5.4)
Халықаралық бiрлiктер жүйесiнде СИ кедергi оммен (1 Ом) өлшенедi:
.
Өткiзгiштердi тiзбектей және параллель қосу. ... ... ... ток ... ... құрылғыларға (электр шамына, двигательге және
т.б.) ток өткiзгiш ... ... ... ... ... ... қосылуы мүмкiн.
Өткiзгiштер тiзбектей қосу: Барлық өткiзгiштер тiзбекке бiрiнен кейiн бiрi
тiзiлiп қосылады (5.2 сурет).
| ... ... ... ... ... өткiзгiштердегi ток күшi бiрдей
, (5.5)
б) тiзбектегi кернеу бөлiктер кернеулерiнiң қосындысына тең
, (5.6)
в) өткiзгiштердегi кернеу олардың ... тура ... ... тiзбектей қосылған n өткiзгiштердiң толық кедергiсi бөлiктердiң
кедергiлерiнiң қосындысына тең:
. (5.8)
Өткiзгiштер параллель қосу (5.3 ... ... ... ... қосылғанда:
а) тарамдалмаған бөлiктегi ток күшi тарамдалған бөлiктердегi ток күштерiнiң
қосындысына тең
, (5.9)
б) параллель қосылған ... ... ... ... ... ... ... бөлiктерiндегi ток күштерi олардың кедергiлерiне
керi пропорционал
. (5.11)
| ... ... ... оның ... және ... ... Ұзындығы l және көлденең қимасының ауданы S болатын өткiзгiштiң
кедергiсi мынаған тең (5.4 сурет):
, (5.12)
мұндағы ρ -өткiзгiштiң ... ... ... ... ... ... ... жасалған ұзындығы 1 метр және көлденең қимасының
ауданы 1 м2 ... ... ... ... ... қозғаушы күш. Тұйық тiзбек үшiн Ом заңы
Қарама-қарсы таңбалы зарядтар тасыйтын екi ток өткiзетiн денелердi алайық.
Егер осы денелердi өткiзгiш арқылы қоссақ, сол ... ... ... ... электр тогы пайда болады (5.5 сурет). Бiрақ бұл ток өте
қысқа уақыт болады. Екi дене арасындағы электр өрiсi әлсiзденедi де, ... ... ... ... ... жоқ ... ... |
Ток тұрақты болуы үшiн ... ... ... ... ... ... яғни өткiзгiште өзгермейтiн электр өрiсi болуы керек.
Ол үшiн денелердiң зарядтарға әсер ететiн электростатикалық күшiнiң
бағытына қарама-қарсы бағытта зарядтарды бiр денеден ... ... ... ... – ток көзi ... ... құрылғыда зарядтарға,
электр күштерден басқа тегi электрлiк емес күштер әсер ету тиiс (5.5
сурет). Мұндай ... ... ... ... |
|5.6-сурет ... ... ... ... күш (қысқаша ЭҚК) зарядты контурдың
бойымен орын ауыстыруындағы бөгде күштердiң ... сол ... ... ... ... үшiн Ом ... ЭҚК-i ε, кедергiсi r (iшкi кедергi) ток ... R ... ... тiзбек бөлiгiнен тұратын тұйық тiзбектек үшiн Ом
заңы
(5.14)
формуласымен өрнектеледi (5.6 сурет). Тұйық тiзбектегi ток күшi ток ... ... ... және iшкi ... ... қатынасына тең.
Ток көзiнiң ЭҚК-i және оның iшкi кедергiсi
Егер көздiң полюстарын көздiң iшкi кедергiсiмен ... өте ... бар ... жалғастырса, қысқаша тұйықталу жағдайы болады.
Егер сыртқы тiзбектiң сыртқы кедергiсi R=0 болса, қысқаша ... ... ... ... Ом ... шығады. Осыдан қысқаша тұйықталудың ток күшi көздiң ЭҚК-
сынан басқа iшкi кедергiсiне де тәуелдi екенiн көремiз. ... ... әр ... iшкi ... бар ток көздерi үшiн әр түрлi қауып
келтiредi.
Ток көзiнiң iшкi ... ... ... ток көзiнiң iшiндегi ортаны
сипаттайды.
| ... ... ... iшкi ... оның табиғи қасиеттерiне тәуелдi. Үлкен iшкi
кедергiсi бар көз қысқаша тұйықталғанда ток күшi көп ... ... ... ... қауып емес. Iшкi кедергiсi аз көз қысқаша тұйықталғанда ток күшi
көп болады, мұндай ток өте ... ... ток ... ... ... ... ... жарықтандыратын генераторларға қауып болады. Осындай
көздердiң iшкi кедергiсi өте аз, сондықтан қысқаша тұйықталудың ток күшi
мыңдаған амперге жетуi мүмкiн. Осындай жағдайда қысқаша ... ... өрт ... мүмкiн. Одан қорғану үшiн тiзбекке сақтандырғыштарды
қосады. Осындай тiзбек ток күшi үшiн ... ... ... АВ ... ... (5.7 сурет) балқиды да, тiзбектi
ажыратады. Cыртқы тiзбектiң кедергiсiне R қарағанда ток көзiнiң iшкi
кедергiсi r өте аз ... ... r

Пән: Физика
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 5 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Электр қозғаушы күш көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары. Электр тізбектерінің эквиваленттік түрлендірулері6 бет
ЭҚК көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары8 бет
ЭҚК көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары жайлы6 бет
ЭҚК көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары жайлы ақпарат5 бет
ЭҚК көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары жайлы мәлімет6 бет
ЭҚК көзі және ток көзі. Ом және Кирхгоф заңдары туралы5 бет
Абай Құнанбаев (1845-1904)7 бет
Автономды инверторлар4 бет
Айнымалы ток тізбегіндегі индуктивтік катушка17 бет
Айнымалы токтар4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь