Тілсіз қияпат немесе табиғи апаттар

1. Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...1.2
2. Жер сілкіну туралы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..3.4
3. Орман өрті ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
4. Тасқындар, цунами, қар және мұз көшкіні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..6
5. Сельдер ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .7
6. Опырмалар және сырғыма ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..8
7. Аппаттар: Гаити және Сычуань жер сілкіністері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .9
8. Туған өлкенің табиғатын аялау, қорғау . озық қоғамның алғышарты ... ... ... .10
9. Пайдаланған әдебиет ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..11
        
        
Тілсіз қияпат немесе табиғи апаттар
Мазмұны:
1.
Кіріспе.....................................................................
..............................................1-2
2. Жер сілкіну
туралы......................................................................
........................3-4
3. Орман
өрті........................................................................
........................................5
4. Тасқындар, цунами, қар және ... ... ... ... Гаити және Сычуань жер
сілкіністері.................................................9
8. Туған өлкенің табиғатын аялау, қорғау - озық қоғамның
алғышарты.............10
9. пайдаланған
әдебиет.....................................................................
.........................11
Тілсіз қияпат ... ... ... ... ... ... ... қарақүйын, қүйынды дауыл, су
басу, жер сілкінісі, жанартаудың атқылауы, кенеттен қалың кар жауу, цунами,
қар ... ... тағы ... Бұл табиғи апаттар тірі
организмдерге, соның ішінде адамға төтенше әсер ететін ... ... ... ... 1994 ... ... айында Йокогамада (Жапония)
тілсіз қияпат қауіптілігін ... ... ... ... ... ... апаттардан) 3,6 млн адам қаза ... 3 ... ... ... Ал ... ... шығын 340 млрд доллар болды. ... ... ... ... ... ... басқа да табиғи
құбылыстарды күшейтеді. Мысалы, Эквадордағы (1987) жер сілкінісі кезінде
трансэквадор газ ... 6 ... ... жаппай жылжу себебінен бұзылды.
Табиғи апаттардың жиіленуі, ... ... ... және Жердегі
техносфераның кеңеюі күрделі инженерлік ғимараттар көп ... ... ... ... ... болады. Мұндай ғимараттарға
АЭС-тер, химия кәсіпорындары, мұнай және газ құбырлары, суқойма ... ... ... ... ... және ... сипатты
экологиялық апаттарды бір-бірімен байланыстыра зерттеп-білу қажет.
Табиғаттағы апатты құбылыстардың шығу тегіне қарай эндогенді (ішкі)
және ... ... деп ... болады.
Эндогендік процестер
Жердің ішкі энергиясына, ауырлық күшіне және Жер айналған кезде пайда
болатын күштерге байланысты оның қойнауында ... ... ... ... радиоактивті заттардың ыдырауы, әр түрлі химиялық
реакциялар және жер ... ... ... ... және ... Эндогендік процестер тектоникалық қозғалыстар (жер қыртысының баяу
көтерілуі мен ... ... ... ірі ... ... жер ... ... процестері (магманың көтерілуі, ... ... ... мен ... ... ... метаморфизмі және пайдалы қазбалар кенорындарының қалыптасуы
түрінде көрініс береді. Эндогендік процестер жер ... ... ... және ... ... ... Жер ... қатысады.
Эндогенді құбылыстар жер қыртысындағы өзгерістерден (жер ... ... ... биік ... әлі қалыптасып бітпеген жас
таулар болғандықтан, сейсмикалық ауданға ... ... бұл ... ... ... ... ... Мысалы, Алматыда 1889, 1911 жылдары апатты жер
сілкіну болған.
Экзогендік процестер, сыртқы ... ... мен ... өзіне тарту (гравитация) күшіне негізделген
геологиялық процестер жиынтығы. Экзогендік ... ... жел, ... ... әрекеттерінен туатын, бір-
бірімен тығыз байланысты физика-химиялық, геохимиялық, физика-механикалық,
гидродинамикалық, гидрохимиялық, ... ... ... ... Жер бетінің әр бөлігінде Экзогендік процестердің белгілі
тобы (құрлықта физика және ... ... ... су ... процестері) басым келеді. Экзогендік процестерәсерінен барлық
түпкі тау жыныстарының ... ... ... әр түрлі жылдамдықпен
ыдырайды, үгілген материал ... ... ... ... жаңа ... ... Сөйтіп, жаңа физика-географиялық, геохимиялық жағдайларда
жаңа гиперген минералдар мен тау ... ... ... үгілу қыртысы, тотығу белдемі, жер бетінің борпылдақ
(континенттік) тау жыныстары, су ... ... ... ... және
бұлармен байланысты пайдалы қазбалар қалыптасады; қ. Экзогендік кендер.
Экзогенді апаттарға көбінесе адам ... ... ... ... ... ... байланысты сел, қар көшкіндері
құбылыстары байқалады. Біздің ... және ... биік ... 2724 ... бар. Осылардың еруінен және қардың қалың түсуіне
байланысты ... ... ... ... ... сел тасқындары 1921
жылы Алматыда, 1963 жылы Есікте, 1977 жылы Медеуде болды. Олардың алдын алу
үшін шаралар ... ... зор ... шығын және адам өлімі
болуы мүмкін. Алматы қаласын селден ... үшін ... ... салынған және
таулы аймақтарда сол жөнінде дер ... ... ... ... Жер сілкінуді алдын ала болжау үшін арнайы сейсмологиялық
институт жұмыс істейді. Мұнда ең жаңа ... ... үй ... ... ... ... жер ... жасалады.
Республиканың климат ерекшеліктеріне байланысты жазда аңызақ ... ... жиі ... ... ... ... ... тигізеді,
күшті дауылдар тұрғын үйлерді, байланыс жүйелерін, жолдарды қиратуы мүмкін.
Ғарыштық ... ... ... ... ... ... ала
болжанады. Табиғаттағы апат құбылыстарын алдын алу үшін ... ... ... беретіндей етіп салу, елді мекендерді орналастыруда табиғат
ерекшелігін ескерудің маңызы зор. Табиғаттағы заңды түрде жүретін ... апат ... ... ... ... ... ... және т.б.) ескерген жөн.
Жер сілкіну
Жерсілкіну (араб тілден ескірген сөзі зілзала ... ...... ... ... ... ... беткі қыртысының тербелуі. ... ... ... ... Оның ... және ... ... сейсмикалық құбылыстар деп атайды. Жерсілкіну пайда
болу тегіне қарай, сейсмикалық толқындар таралуына ... және ... ... ... қарай үш түрге бөлінеді.
Пайда болу тегіне қарай жерсілкіну жанартаулық, ... ... ... ... ... ... қазіргі жанартаулар
әрекет ететін аудандарда дамыған. Денудациялық жерсілкіну ... тау ... ... шатқалдарға құлауынан, жер асты
қуыстары мен карст үңгірлерінің ... және ірі ... ... ... жерсілкіну литосфераның жекелеген
блоктары өзара ... ... Жер ... ұзақ ... ... ... энергияның қысқа мерзімде шұғыл босанып шығуына
байланысты болады. Мұндай ... — Жер ... ... ... ... ... қанаттары ығыстырушы жазықтық бойынша бір-
бірімен салыстырғанда, лездік ... ... ... ... ... ... тербелістер, яғни сейсмикалық толқындар түрінде жан-
жаққа таралады.
Сейсмикалық толқындар таралуына қарай қума, көлденең және ... ... үшке ... ... толқындардың таралу жылдамдығы
тау жыныстарының құрамына, құрылымына және физикалық жағдайына байланысты
болады. Қума ... ... ... 5 – 6 км/с, ... 3 – 4 км/с. ... ... туындатушы жарылымдардың
ұзындығы бірнеше км-ден (1966 ... ... ... – 8 км) ... (1960 ... Чилидегі жерсілкіну) дейін жетеді. Ал 1957 жылғы Гоби
Алтайындағы жерсілкінуде жалпы ұзындығы 700 км-дей жарылымдар ... ... Жер ... ... ... ... бөлігіндегі тау жыныстарының
лездік қозғалысқа келуінен жер асты соққысы туындаған орынды жерсілкіну
ошағы, ошақтың ... ... ... Жер ... ... ... эпицентр деп атайды.
Жерсілкіну Жер қойнауындағы орналасу тереңдігіне қарай:
• Жер бетіне жақын (тереңдігі 10 км-ге ... ... ... ... ... (10 – 60 ... ... (60 – 300 км) және терең фокусты (300 ... ... ... көп тарағаны жақын және орташа (Ашғабадта жерсілкінудің тереңдігі 15 —
20 км, Ташкентте 5 — 10 км, ... 10 — 15 км ... ... ... ... ... өте аз тараған(Қиыр Шығыста, Тынық
мұхиттың жағалауындағы жерсілкінудің ... 600 — 700 км ... ... ... ... бен ... астында да орналасады.
Оларды теңіз сілкінуі деп атайды. Бұл құбылыстардың нәтижесінде цунами
пайда ... ... ... ... ... айға ... ... дейін
созылады. Механикалық кернеу күшінің біртіндеп шығуына байланысты, жер асты
дүмпулері қайталанып отырады. Әдетте, алғашқы күшті дүмпуден кейін, ... ... ... ... афтершоктар деп, ал дүмпу білінген
уақыттың барлығын ... ... деп ... Афтершоктар негізгі
дүмпуден соң 3 – 4 жыл бойы ... ... ... 1887 ж. ... жерсілкіну кезінде 600 дүмпу болғаны тіркелген. Жерсілкіну кезінде
орташа ... 1×1024 – 1×1025 эрг ... ... ... ... ... энергиясы – 1×1023 эрг, Моңғолиядағы Гоби Алтайында —
1×1024 эрг, Чилиде — 1×1024 эрг, Ташкентте — 1×1020 эрг, ... ... — 4×1024 ... ... ...... болып табылады. Жерсілкіну
үлкен апаттарға әкелетіндіктен оның қай ... ... және күші ... ... өте ... мәселе.Сейсмикалық есептеулер бойынша, орташа
алғанда Жер ... ... 1 – 2 ... ... 10 ... жоғары), 9 – 15
жойқын, 50 – 100 ... 300 – 500 өте ... ... өте ... ... – сейсмографтармен жабдықталған
сейсмикалық стансаларда зерттеледі. Жерсілкінудің геологиялық ... ... ... ... ... мүмкін аймақтарды және жерсілкіну
болмайтын аймақтарды алдын-ала ... ... ... ... негізінде
сейсмикалық аудандау жүзеге ... ... ... Жер ... ... ... ... екі сейсмикалық белдеу бөлінген:
Тынық мұхиттық белдеу — Тынық мұхитының батыс және ... ... ... Бұл белдеуге жас қатпарлы таулар ... ... ... ... ... Анд, т.б.), сондай-ақ, құрлықтардың
су асты шеттерінің жылжымалы белдемдері (Тынық ... ... ... , ... ... ... Жаңа ... т.б. аралдар, Кариб, Кариб
, т.б. теңіздер) кіреді. Бұл белдеуде ... ... ... ... ... ... белдеу — Еуразияның оңтүстік ... ... ... ... ... аралдарына дейін созылады. ... ... ... ... 21%-і ... ошақтарының белгілі бір ... ... ... ... ... даму ... ... Қазіргі кезде
жерсілкіну күшін бағалау үшін оның ... ... мен ... ... ... ... арқылы түзілген 12 балдық
сейсмикалық шкала қолданылады. ... ... ... жәндіктер мен үй
жануарлары ерте сезетіндіктен, олардың мінез-құлқына ... бұл ... ... Жерсілкінудің басқа да түрі бар. ... ... ... ортаға ауқымды әсер етуіне (кентас, мұнай, газ бен жер асты ... ... ... ... жарылыстар, ірі су қоймаларын жасау, т.б.)
байланысты техногендік жерсілкіну мүмкіндігі де арта ... ... өрті ... ... жылдары, ерте көктемде және күзде
болады. Оның негізгі ... – ауыл ... ... өртеген кезде
қауіпсіздік талаптарының ... ... ... өрті ағаш ... ... ... өсуін нашарлатады, жалын шарпыған ағаш қурайды,
жел, дауылда сынғыш ... ... ... ... ағаш ауруларының
таралуына қолайлы жағдай туады. Орман өрті жер ... ... ... бұта, шөп-шалам, көк шөп, ағаштың жас өркендері ... от ...... ... жалын 0,5 – 1 м-ге көтеріледі, өрт сағатына 0,25 – ... ... ... ... ... ... өртті топырақ, химиялық
заттар (диамоний ... ... ... т.б.), су ... ... ... ... өрт жалыны ағаш басын шалады, оның бұтақтары, жапырақтары
жанады. Өрт жел бағытына, күшіне ... ... 5 – 25 ... ... өршиді.
Жер астындағы кеулеме өртте топырақ арасындағы ... ... ... от жалыны көбіне сыртқа шықпай, бықсып жанады. Мұндай
өртті ... үшін ... ... ... ... ыза суға жеткенше, енін
1 м етіп ор қазады.
Қазақстанда ... және Обь ... ... ... аймақта
орналасқан қарағай жолағында өрт тіпті жауынды жылдары да көп ... ... ... ... ... өрт ... ... орташа ұзақтығы
180 күннен асады.
Орман өртін сөндіру үшін көбіне табиғи ...... ... жол, ... ... орман аралық ағашсыз жолақтар пайдаланылады
(енін 1 – 2 м етіп ... ... от ... та ... ... ... ... мен тікұшақтар арқылы жоғарыдан су, химикаттар шашады.
Қазақстан Республикасында ... ... ... ... ...... ... дала және дала (егіс) өрттері болып бөлінеді.
Ормандағы өртті сөндірудің ... жолы суды ... ал ... ... ... бар ... сөндіруге күш салады. Мысалы, отты
топырақпен көму, оттың шоғын бұтамен жанып кетен жерге ... ... ... қою, ... ... киізді пайдалану т.с.с.
Ормандағы өрттердің 80 ... ... ... ... ... өрт ... ... бұзуынан, сондай-ақ орманда ақаулы
техниканы пайдалану нәтижесінде болады.
Өрт адамдарға психологиялық ... ... әсер ... ... ... ... адамдарды жаппай үрей билеуі адам шығынына әкелуі ... ... ... адам қиын ... өз ... құтқарып қана қоймай,
басқа адамдарды, ... ... да ... алады.
Тасқындар
Тасқын – қар мен мұздықтың тез еруінен және мол нөсер жаңбырдан өзен
деңгейінің ... ... күрт ... Тасқынның су тасудан айырмашылығы
жылдың кез келген уақытында болады. Егер Тасқын өзеннің жеке бір ... онда бұл ... ... ... ... ... ... (жазық
өзендерде – 5 км/сағ., тау өзендерінде 45 км/сағ.) ... ... су ... ұласуы мүмкін. Ағыны реттелген өзендер алқабына Тасқын
қауіпті емес.
Цунами
Цунами (жапонша — ...... ... жер ... ... болатын
сұрапыл толқын. Биікт. ашық мұхитта 1 м-ден аспайды; ... ... 50 м-ге ... ... Толқынының таралу жылд. 400 — 800 км/сағ-
қа дейін. Мыс., адамзат тарихындағы Ц-мен байланысты ең ірі апат — 2005 ... ... ... Индонезия жағасындағы жер сілкіну күші 8,9 баллға
жетіп, соның нәтижесінде биіктігі 10 ... ... ... тарады. Таудай су
толқындары жолындағы елді мекендерді шайып әкетті. ... ... ... ... ... ... Ғаламат су толқындары жер сілкінудің
эпицентрінен 6000 км қашықтықтағы ... ... ... ... Цунами
негізінен Тынық мұхит жағалауында (Ресейдің қиыр шығысында, Жапонияда, Оңт.-
Шығыс Азияда, Оңт. Америкада) жиі қайталанады. 20 ... 40 — ... ... және ... ... ... ала ... Цунами
қызметі құрылды. Болжам Цунами толқынының жер сілкіну эпицентрінен ... ... ... ... және мұз көшкіні
Қар және Мұз көшкіні– тау ... мен ... қар ... ... төмен қарай сырғуы. Қар көшкінінің құлау себебі
беткейдің қарға аса ... ... ... ... қар ... ... және қар қайтадан кристалданғанда, қар кабатының
ішінде қиыршық горизонттың пайда болуынан туады. Жекелеген қар ... 2 млн м3ге ... Ұру күші 1 .м2ге 60— 100 ... Қар ... ... болатын әуе толқыны қауіпті.
Селдер
Сел (арабша сайль — жойқын тасқын) — таулы аудандарда мұздықтардың,
қардың мөлшерден артық еруінен, нөсерлі ... жер ... ... арнасынан асып тасуынан пайда болатын ... ... Тас ... ... ... төмен ағыла қүлауымен
сипатталатын, кенеттен басталып, барынша қарқынды ... ... ... ... ... ... әсерінен, кейде тау шатқалдарындағы қардың
не мұздықтың жаппай еруінен туындап, ... ... ... мен жылғалар
бойын қуалай ... Сел ... ... ... саз-балшықты,
тастыбалшықты және сулы-тасты селдер болып үш түрге бөлінеді.
Селдер ... ... және ... ... да ... жолындағы
елді мекендерді, көпірлерді, жолдарды бұзып, егістіктер мен бау-бақшаларды
басып, аса зор апатқа ... Сел ... ... шөгінділерді
шайып, қатты тау жыныстарын бұзып, ағаштарды түбірімен қопарып, салмағы
ондаған ... ... ... әкетеді. Селдерде кесек тастардың үлесі
75%-ке дейін барады. Сел Қазақстанның Іле Алатауы, Жетісу Алатауы, ... ... ... ... Алматы, Кіші Алматы, Қаскелең, Есік,
Талғар, Текелі, Сарқант, тағы ... ... ... жиі ... ... ... ... үшін олардың ағатын жолдарындағы
қалтарыстардан дамбалар, бөгеулер жасап, өзен ... ... ... кезінде халықтың өзін-өзі ұстауы мен іс-әрекетіне
зілзаланың ... дер ... ... мен белгілеуді және ол ... ... ... ... әсер ... Сейсмикалық қауіпті
аудандағы халық орман желектерін кесу, егіс жұмыстарын ... үй ... ... нұсқауларды қатаң орындауға тиіс. Халыққа сел тасқынының
жақындауы туралы ... ... ... оның ... ... ... білінген сәтте, ғимараттан тез шығып, бұл ... ... ... ... бару керек. Сел тасқынына тап
болған адамға қолда бар ... ... ... ... ... Мұндай
құралдар құтқарушылар беретін таяқ, арқан, сырық, шынжыр және т.с.с. болуы
мүмкін. Тасқын ... ... оның ... біртіндеп жақындата отыра,
тасқынның бағыты бойынша шығару керек. Егер сел ... елді ... онда ... ... әзірленген жоспары бойынша жұмыс
жүргізетін әр түрлі құтқару бөлімшелерінің ... ... ... ... зор зардапты әкелген селге тоқталатын болсақ, 1963 жылы ... ... ... ... ... ... ... мұздық пен қардың
мол еруінен Жарсай мұздығындағы көл суы ернеуінен асып, ... ... Есік ... шамамен 6 млн. м3 лай мен тасты ағызып әкелді. Сел
болған уақытта ... ... 52 адам ... болыпты. Қазіргі
платинаны салуға 10 жылдай ... ... ...... ... әсерімен ылғалды топырақ массасының тмөен
қарай сырғуы. Тау жыныстарындағы және жартастардағы жекеленген жақпарлардың
немесе құрғақ, тік, еңіс ... ... ... Қазақстан барлық таулы ауданыдарында болып тұрады. Олардың
пайда болу себептері жерүсті және ... ... мен ... ... ... ... адамның шаруашылық қызметі болып табылады. Сас ірі
опырмалар тектоникалық ұсақталуға байланысты. Осындай ... ... ... ірі ... ... көлденең су тоғандарын жасай отыра,
таулы жазықтарды ... ... ... ... ... ... Іле ... Үлкен Алматы өзені жатады.
Опырмалар жылдың кез-келген уақытында, әдетте, ... 19 ... ... ... Ірі қопырмалардың алаңы 50-60 га дейін ... ... ... тауларындағы опырмалар құбылыс өрістеген техногендік
жүктемеге ... ... ... ... есебінен жандана
түсті. Тау беткейлерінің табиғи ... ... ... жол,
саяжай үйін салу, су құбырларын өткізу және басқа құрылыстарды салу кезінде
тірегінің ... ... ... ... өсімдік-топырақ жамылғысы
бұзылып, беткей топырағы суырмалы сумен ылғалданады. Опырмалар бұрын олар
байқалмаған жерлерде де пайда болады.
Сырғыма
Сырғыма – ... ... ... ... мен ... теңіздердің
тік жағалауларынан, таулар мен сайлардың жыраларынан топырақ ... ... ... ... ... тайғанап ығысуы (сырғанауы). Көбінесе
жыралардың сумен шайылуы, оның мол ... ... тыс ... ... ... ... іс-әрекеті (жарылыс жұмыстар және т.б.) болып
табылады.
Сырғанау кезінде топырақ көлемі ... және ... мың ... ... жетіп, кейбір жағдайларда одан да көп болуы ... ... ... ... жылына бірнеше метрден, секундына бірнеше
метрге дейін ауытқуы мүмкін. Сырғыманың тайғанауының ең көп ... ... ... байқалады. Топырақ массасының сырғуы ... ... ... ... ... және жол құрылымдарының, магистральді
құбырлар мен электр тасымалдау желілерінің ... және ... ... ... және мерт ... әкеліп соғуы мүмкін.
Гаити жер сілкінісі (2010)
2010 жылдың 12 қаңтарында, ... ... ... ... 16.53 ... ... жер сілкініс болды. Гаити Үкіметі 7 балл ... ... ... ... жуық адам қаза ... ... ... крест ұйымы зілзаладан 3 млн адам зардап шеккен ... Үш ... ... ... – 7, ... екеуі 5,5 баллды құрады.Алғашқы
дүмпудің эпицентрі ел астанасы Порт-о-Принс қаласынан 16 шақырым ... 2000 ... ең ... зілзала апатында Біріккен Ұлттар Ұйымының
ғимараты, ... ... ... ... үйлер және жұмыс
орындарын қамтыған мыңдаған ғимараттар қиратылды. Гаити елінен келіп түскен
ақпаратқа сәйкес осы ... ... ... қаза ... және ... ... ... және кейбір азаматтар қиратылған ғимараттар қалдықтардың
астында қалған адамдарды өз бетімен құтқаруға талпынуда. Құлаған ... ... ... қызмет атқаратған 52 түрік полициясының
жағдайлары жақсы екені хабарланды. ... БҰҰ 36 ... мерт ... Хеди ... ... ... ... Ұйымы өкілінің құлаған
ғимаратының астында 250 адам ... 10 ... ... бар ... Рене ... және оның ... Елбасшысы сарайының құлауына
қарамастан аман қалған. 7 балл ... ... ... мен Кубада да
сезілді.
Сычуань жер сілкінісі
2008 жылғы Сычуань жер сілкінісі — ... 12-ші күні ... ... ... ... Сычуань өлкесінде болған жер сілкінісі кезінде он мыңнан астам
адам қаза болды, деп хабарлаған ... ... ... ... әкімшілік министрлігінен. Келесі күні «Синьхуа» ... ... ... ... 6,1 ұпайлық жер сілкінісі осы өлкеде тағы
да қайталанғанын хабарлады. Зілзаланың эпиорталығы ... ... ... 3 мың км ... 104° ... ... пен 30°
солтүстік ендікте болған. ... ... ... ... кезекші операторы жер асты дүмпуінің күштілігі Рихтер
бағанасы бойынша 8.0 ... ... ... ... 69 107 ... 373 577 ... ресми түрде расталған. Жер сілкінісі жұрт енді
ұйқыдан оянып, жұмысқа жиналып жатқан уақытта ... ... ... ғана ... Гансу, Шенси, Юннан, Шанси, Гуйчжоу, ... да ... ... шеккен. «Чайна дейли» үнжариясының хабарына
қарағанда, құтқару жұмыстарына ҚХР Мемлекеттік кеңесінің ... Вын ... ... ... ... дейлидің» мәліметіне қарағанда,
құтқарушылардан және медицина қызметкерлерінен ... ... ... ... ... ... көрсету үшін кейбір аудандарға парашютпен
түсірілмек. ... ... ... ... да ... ең ... жер сілкінісі 1976 жылы Таңшан қаласында болды. Ол кезде
240 мың адам қаза ... ... Адам ... ... одан кейінгі орынды
Сычуань өлкесіндегі зілзала алады.
Туған өлкенің ... ... ...... ... ... апаттар қаупін азайту күні — ... ... Бас ... 1989 жылы № 44/236 ... «Халықаралық
табиғи апаттар қаупін азайту жөніндегі онжылдық» жариялап, қазанның екінші
сәрсенбісін Халықаралық табиғи апаттар қаупін ... күні деп ... оны ... ... жыл ... атап өтуге қаулы етті. 2001 жылы Бас
Ассамблея өзінің 56/195 қарарында табиғи ... ... ... оның
зардаптарын жеңілдету мен оған дайын ... ... ... ... табиғи апаттар қаупін азайту мәдениетін қалыптастыруға
жәрдемдесетін құралдардың бірі деп ... ... осы ... жыл ... ... ... ... өлкенің табиғатын аялау, қорғау - озық қоғамның алғышарты. Қоғам
мен табиғат бір-бірімен тығыз байланысты болғандықтан, ... орта ... ... ... етуі ... емес. Табиғат байлықтарын тиімді
пайдалану, табиғатқа сүйіспеншілікпен қарау қоғамның да алға қарай дамуына
негіз болады. Қоршаған ... ... ... ... ... ... алып,
еңбек етуіне, материалдық жағынан қамтамасыз етілуіне ықпал етеді.
Сондықтан ... адам ... ... сақтауға өз үлесін қосуы тиіс. Әрбір
отырғызылған ағаш, тазаланған ... сол ... бір ... ... жөн. ... ... ... табиғатын сақтайық. Табиғатқа аялы
көзқарасты қалыптастыру үшін ... ... ... ... ... ... ... экологиялық жағдайымен танысудың маңызы зор
Пайдаланған әдебиет
1. Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын ... ... Е. Арын – ... С. Торайғыров атындағы Павлодар
мемлекеттік университеті, 2006.
2. Қазақстанньң физикалық географиясы, Алматы: Атамұра, 2008.
3. Қазақ тілі ... ... ... ... сөздігі: География
және геодезия. — Алматы: "Мектеп" ... 2007. — 264 ... ... және газ ... ... және ... түсіндірме сөздігі. Анықтамалық басылым.- Алматы: 2003.
5. Русско-казахский толковый географический словарь. Под ... ... АН ... проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А.
Абдрахманова. Алма-Ата, ... ... 1966, стр. 204. ... наук
Казахской ССР. Институт языкознания. ... ... ... Ж. ... С. ... К. ... ... ұлттық энциклопедиясы
7. Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі:Экология және
табиғат қорғау/ Жалпы ... ...... сөздіктер
топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдаламасының ғылыми жетекшісі,
педагогика ғылымдарының докторы, ... ... ... ... лауреаты А.Қ.Құсайынов. – Алматы: «Мектеп» баспасы»
ЖАҚ, 2002. – 456 бет.
8. Қазақ тілі ... ... ... ... ... "Мектеп" баспасы", 2003
9. Ж.Жатқанбаев. Экология негіздері. Оқулық – Алматы: “Зият”, 2003ж.-212б.
10. Оспанова. Экология негіздері. Алматы: 2002ж.

Пән: География
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 10 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақтың текті қыраны13 бет
Ұлы даланың астаналары8 бет
Тіл қатынас жүйесі және аударма түрлері18 бет
1 Стресс,анықтамасы,жіктелуі,себебі. 2 Домбығу немесе ісіну18 бет
«Кәсіпорын немесе ұйым менеджментіндегі персоналды басқару»31 бет
Абай, Шәкәрім мұрасындағы рухани тұтастық немесе жантану ілімі жайында7 бет
Автокөлік апаттары6 бет
Автомобильді немесе өзге де көлік құралдарын ұрлау мақсатынсыз заңсыз иеленгендігі үшін қылмыстық жауаптылық белгілеу мәселелері бойынша кездесетін сұрақтар мен кемшіліктерді толықтыру және оны құқық қорғау органдары қызметкерлерінің тәжірибеде қолдану тиімділігін жетілдіру жолдарын теориялық тұрғыда анықтау101 бет
Аймақтық дағдарыс синдромы немесе араб дауылы6 бет
Антропогендік және экологиялық апаттар11 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь