Өндірістік кәсіпорынның тәуекел көзі мен факторлары

Кәсіп орынның экономикалық қауіпсіздігі.бұл аталған ШЖС.ң құрылымының өмірлік маңызды компоненттері және кәсіп орынның қызметі күтілмеген өзгертулерден қорғалғандылықтың жоғары, деңгейімен сипатталатын жағдайы. Ол үшін кәсіп орынның қажетті деңгейімен қамтамасыз ететін және әлеуметтік. экономикалық әлеуетін арттыру, бизнестің тұрақты дамуы жәнеоның өмірлік қызметіндегі сфераның күтілмеген мүмкіндіктеріне дайындығының стратегиясына жүгіну қажет.
Кәсіп орынның қалыптастырудың экономикалық қауіпсіздігі түсінігі табиғи, қоғамдық және биологиялық жүйелердің әмбебап категориялар ретінде жалпы қауіпсіздікке тән бірқатар белгілері бар. Субъектің қызметінің параметрлерінің үйлесімділігі ол үшін қалаулы емес болып табылатына байланысты “күтілмеген өзгерістер “ түсінігінің нақты түрі де өзгереді. Жалпы жағдайда мұндай өзгерістерге субъектің күтілген жағдайынан алшақтататын өзгерістержатады. Субъектің түсінігінде қауіпсіздік жағдайының көрінісі оның қауіпсіздігін бағалауды анықтайды. Бұл жағдайлар басшының тұлғаның сапасына , жағдай туралы білімнің толықтығы мен тереңдігіне және кәсіп орынның жағдайына өзгерістердің әсеріне байанысты объективті себептерге айтарлықтай ерекшеленеді.
Субъективтің қауіпсіздік бағасы, яғни не дербес өзінің тәжірибесі және интуициясы негізінде алғанда, не жағдайды зерттеу базасында , соның ішінде мамандардың көмегімен арнайы жасалатын білімі оның қауіпсіз (қауіпті) сезімін анықтайды. Өз кезегінде, қауіпсіздік сезімі субъектінің қауіпсіздік арттыруда жолдарын іздеуге, не оны ыңғайлы деңгейіне жетудің жолдарын іздеуге итермелейді, не егер қауіпсіздік бағасы үлкен, яғни қауіпсіздік деңгейі төмен болса, оның белсенділігі мен ресурстарын өзге де мақсаттарға жұмсауға мүмкіндік береді.
Қауіп деп. қауіпсіздік затын күтілмеген өзгерістерге әкелетін сыртқы ортаның немесе субъектің ішкі жағдайындағы өзгерістерді айтамыз. Өз кезегінде қауіпсіздік затының күтілмеген (қаланбаған) өзгерісін, субъект үшін оның құндылығының төмендеуін немесе оның толық жоғалтуларын .зиян деп атайды. Осы түсініктер негізінде, бизнестің экономикалық қауіпсіздік стратегиясын оның қалыптасуының оңтайлы қауіпсіздік деңгейін қамтамасыз етуге бағытталған айтарлықтай маңызды шешімдердің жиынтығы ретінде анықтауға болады.
Нақты кәсіпорын қызметіне байланысты экономикалық қауіпсіздік проблемаларын оның қалыптасуы кезінде қосымша талдау қажет.Шаруашылық басшысы әртүрлі жағдайдларда тәуекелге баруға мәжбүрлі, яғни ақпарат толық емес болғанда “Нақты есепсіз” жағдайда шешім қабылдайды,ол сәттілікке үміттенеді,ал сәттілік өз кезегінде белгілі бір батылдылық пен шешімге келушілікті талап етеді.Тәуекел кез келген шаруашылық қызметтің ажырағысыз құрамдас бөлігі болып табылады.Бірақ,нарықтық субьектінің қызметімен іргелесіп жүретін тәуекелдің болуы артықшылық та,кемшілік те болып табылмайды. Сонымен
        
        1.Кәсіпорын қызметіндегі тәуекел туралы жалпы түсінік.
1.1. Кәсіпорынның қызметіндегі тәуекелдің мәні мен ... ... ... ... ... ... ... маңызды компоненттері және кәсіп орынның қызметі
күтілмеген өзгертулерден қорғалғандылықтың ... ... ... Ол үшін ... ... ... ... қамтамасыз ететін және
әлеуметтік- экономикалық әлеуетін арттыру, бизнестің тұрақты дамуы жәнеоның
өмірлік ... ... ... ... ... ... қажет.
Кәсіп орынның қалыптастырудың экономикалық қауіпсіздігі ... ... және ... ... әмбебап категориялар ретінде
жалпы қауіпсіздікке тән бірқатар белгілері бар. ... ... ... ол үшін ... емес ... ... ... өзгерістер “ түсінігінің нақты түрі де өзгереді.
Жалпы жағдайда мұндай ... ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік жағдайының
көрінісі оның қауіпсіздігін бағалауды анықтайды. Бұл ... ... ... , ... ... ... толықтығы мен тереңдігіне және
кәсіп орынның жағдайына ... ... ... ... ... ерекшеленеді.
Субъективтің қауіпсіздік бағасы, яғни не ... ... ... ... ... ... не жағдайды зерттеу базасында , соның
ішінде мамандардың көмегімен арнайы жасалатын ... оның ... ... ... Өз кезегінде, қауіпсіздік сезімі ... ... ... іздеуге, не оны ыңғайлы деңгейіне ... ... ... не егер ... бағасы үлкен, яғни
қауіпсіздік деңгейі төмен болса, оның ... мен ... өзге ... жұмсауға мүмкіндік береді.
Қауіп деп- қауіпсіздік затын күтілмеген өзгерістерге әкелетін сыртқы
ортаның немесе ... ішкі ... ... ... ... қауіпсіздік затының күтілмеген (қаланбаған) өзгерісін, субъект
үшін оның ... ... ... оның ... ... –зиян деп
атайды. Осы түсініктер негізінде, бизнестің экономикалық қауіпсіздік
стратегиясын оның қалыптасуының ... ... ... ... ... ... маңызды шешімдердің жиынтығы ретінде
анықтауға болады.
Нақты кәсіпорын қызметіне ... ... ... оның ... ... ... ... қажет.Шаруашылық
басшысы әртүрлі жағдайдларда тәуекелге баруға мәжбүрлі, яғни ақпарат толық
емес болғанда ... ... ... ... қабылдайды,ол сәттілікке
үміттенеді,ал сәттілік өз кезегінде белгілі бір ... пен ... ... ... кез ... ... қызметтің ажырағысыз
құрамдас бөлігі ... ... ... ... ... тәуекелдің болуы артықшылық та,кемшілік те болып
табылмайды. Сонымен қатар,тәуекелдің ... ... үшін ... ... жағдайларға ұшырау немесе оның қызметінің ... ... кері әсер ... және оны бөлудің өзгерістері ... ... ... ... және ... әсер ететін факторы ретінде қатысады.
Өндірістік кәсіпорындарда оңтайлы тәуекел тұжырымдамасы пайда ... ... ... үшін ... ... үшін және ... ... қабылдамау үшін басқарудың ұйымдастырылған процесінде жүзеге
асырылуы тиіс.
Қаржылық тәуекелдер – бұл ... ... ... ... ... ... ... сатып алу қабілеттілігімен байланысты тәуекелдер .
2.Капиталдық ... ... ... ... ... ... ... байланысты тәуекелдер;
Қаржылық көздер ретінде ... ... ... ... сатып алу қабілеттігімен байланысты тәуекелдерге инфляциялық
және дефляциялық ... ... ... ... тәуекел – бұл инфляцияның алынатын ақшалай табыстардың
номиналды сомасының өсу қарқынына қарағанда тез ... өсу ... ... ... ... егер ... сатып алу қабілеті өскенде немесе
сәйкесінше бағалар төмендеген жағдайда туындайды.Кәсіпкер ... ... ... ... ... және ... төмендетуі
мүмкін,мысалы,егер шикізат,материалдар,қызеттерге ... ... ... ... ... аз ... ... тәуекелдер – валюталық операцияларды жүргізу кезінде бір
шетел валютасының екінші валютаға қатысты ... ... ... ... қаупінен көрінген.
Өтімділік тәуекелі – бағалы қағаздар мен тауарларды өткізу ... мен ... ... ... ... мүмкін болатын
жоғалтулармен байланысты.
Инвестициялық тәуекелдер – бұл жіберіліп ... ... ... ... ... тәуекелі.
Жіберіліп алынған пайда тәуекелі – бұл алуға мүмкін болған ... ... ... ... қалуы.Мысалы,капитал процентке салынбаған,оның орнына
тиімділігі банктік % деңгейінен төмен болуы мүмкін инвестициялық жобаға
бағытталған;сақтандыру келісім ... ... және ... ... ... ... ... тағы басқалары.
Табыстылықтың төмендеу ...... ... ... және ... ... ... мүмкін.Бұл тәуекелді несиелік ... ... ... ... – бұл тартылған қаражаттар бойынша төленетін % ... ... беру ... ... ... болған кезде туындайтын
кредиттік мекемелер үшін қауіп.Проценттік тәуекедерге сондай – ақ,акция
бойынша дивидендтер ... және ... да ... қағаздар
бойынша рыноктық проценттік ставкалардың өзгеруімен ... ... - ң ... ... ... өсуі фиксирленген % - бағалы
қағаздардың курстық құнының төмендеуіне әкеледі. % ... орта ... - ң ... ... ... ағымдағы жоғарылауы кезінде
орта мерзімді және ұзақ ... ... ... ... - ... ... салған инвестор барады.Басқаша айтқанда,инвестор % ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімге
салынған өз қаражаттарын босата алмайды.
Фиксирленген деңгеймен салыстырғанда орта мерзімді % - ... ... ... % - пен ... орта ... және ұзақ
мерзімді бағалы қағаздар шығарған эмитент те %-к ... ... ... ... төмен % - пен қаражат ... ... ол ... ... өзі ... ... қағаздармен
байланыстырылған.
Тәуекелдің бұл түрінің инфляция кезіеде % - к ставканың тез ... ... ... бағалы қағаздар үшін де маңызды.
Несиелік тәуекел- қарыз алушының кредиторға тиесілі негізгі қарызды
немесе %-ді ... ... ... ... ... ... қарыздық бағалы
қағаздар шығарған эмитент ол бойынша %-ді немесе негізгі қарыз ... ... ... ... оқиғалар тәуекелі де жатады.
Несиелік тәуекелді тікелей қаржылық жоғалтулар ... бір ... ... болады,сонымен қатар тікелей қаржылық жоғалтулар
тәуекелі биржалық келіссөздерден ... ... ... : ... бойынша төлемеу тәуекелі, брокерлік фирманыың ... ... ... және тағы ... ... бұл капитал
салымының әдісінің, басқа бағалы қағаздармен салыстырғанда инвестициялық
үшін бағалы ... ... ... таңдамау тәуекелі.
Банкротқа ұшырау тәуекелі-салымы әдісін дұрыс таңдамау , меншікті
капиталын жоғалту және міндеттемелер ... есеп ... ... ... көрсетеді.Нәтижесінде кәсіпорын ... ... ... ... ... ... нәтижесі.
Кәсіпорынның өніміне сұраныстың өзгеруіне байланысты тәуекелдер
өткізуден түскен түсім азайғанда өткізуден ... ... ... ... ... ... ... болады.Аталған жағдайда тәуекел көзі-
операциялық ивередж болып ... ... ... сұраныстың
төммендеуінің нақты көрініс табуына байланысты екі ... ... баға ... ... натуралды көлемі азаяды.
Сатудың натуралды көлемі сақталғанда бағаның төмендеуі ... ... ... ... ... ... ... шыққанға тең
болады(тәуекелдің болашақтағы ықтималдылығы өлшенетін ... ... ... ... ... ... ... натуралды көлемінің азаюы
нәтижесінде төмендесе,онда операциялық ивередж өткізуден ... ... ... ... шығындарын шегергенде өткізуден түскен пайдаға
бөлгендегі шыққан санға тең.
Операциялық ивередж қаншалықты жоғары болған ... ... ... ... ... ... де ... операциялық ивередж сатудың натуралды көлемінің ... ... ... ... ... көлемі пайданы жоғалтуды
бөлшектеп өтейтін өзгермелі ... ... ... етеді.
Кәсіпорынның өніміне сұраныстың өзгеруіне байланысты тәуекелдің келесі
түрі-не қатаң санада,не есептік,не ... ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асыру үшін пайданың
жеткіліксіздігі қаупі.Егер ... ... ... ... ... мен төлемдердің негізгі көзі болып табылатын пайданың жалпы сомасы
да төмендеуі мүмкін.Бұл жағдайда ... көзі ... ... ... ... ... жалпы табысының оған көлемі бойынша
тәуелсіз,барлық міндетті шығыстар мен төлемдерді ... ... ... ... ... ... ... өніміне сұраныстың төмендеуі кезінде тәуекел деңгейі
соншалықты жоғары.
Қарыз қаражаттарын ... көзі ... ... байланысты
тәуекелдер-бұл мұндай тартудың тиімділігін есептеудегі қателіктер
тәуекелі.Жалпы,қарыз қаражаттарын тек егер оның ... ... ... ... ... болған жағдайда ғана тартқан жөн.Бұл процесті қаржылық
рычаг деп ... ... ... % -пен ... ... ... %-тен ... және пайда әкелетін инвестиция үшін
пайдалануға болады.Айырмашылығы қарыз алушы кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... капиталынан түскен пайда кредит
бағасынан төмен болса,онда кәсіпорын қарыз қаражаттарының көлемі қаншалықты
жоғары болса,соншалықты көп ... ... мен ... ... ... ... ... айырмашылық-бұл кәсіпорын
үшін залап болып табылады.
1.2.Өндірістік кәсіпорынның тәуекел көзі мен факторлары.
Тәуекелдің бағалау көрсеткіштерін ... ... көп ... таңдауда тек бағалау көрсеткіштердің нақты мәнін алу ғана
емес , бағаны алу әдісі, тәуекелдің қарастырылған жағдайлары, себептері ... ... ... ... ... ... ... шектері де өте маңызды. Тәуекел деңгейінің көрсеткіші
кәсіпорын ... ... ... ... ... ... сипаттау тиіс. Кәсіпорын стратегиясын жасағанда тәуекел зерттеулері
2 басты ... ... Оның ... ... ... мен іс- шараларды жүзеге асыру нәтижесі оны қабылдау
мен қарау мезетінен айтарлықтай алшақтығы стратегиялық шешімдерге тәндігіне
байланысты. ... ... ... ... кәсіпорын
қызметінің нәтижелеріне ... ... ... себебі
стратегиялық шешімдер тактикалық және жедел шешімдер ... ... ... ... Тәуекел факторларының ... ... ... ... Көрсет-
кіштердің
мақсатты
Оқиғалардың жос- мақсаттан мәні
парланған дамуы ауытқу
Оқиғалардың нақты
дамуы қорытын-
ды ... ... ... әсер
Кәсіпорын қызметінің
Тәуекел деңгейінің
көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... қиындатады және айтарлықтай жақын жоспарлық горизонт саласында
тәуекел көреткіштерін іздеуге ... ... ... тәуекелдің сандық бағасына өте мұқиат болу және оны айтарлықтай “
күшті” шкалаларда қабылдамау ... ... ... кәсіпорындағы экономикалық
қауіпсіздігі сақтау үшін ... ... ... түрлерін ескеру
қажет.
Бизнесте экономикалық қауіпсіздіктің бұзылу көздері мен себептері
ретіндегі тәуекел ... ... ... ... ... Басқаша айтқанда, тәуекел факторының сыныптамасы тәуекелді ... ... ... ... тиіс.
Жоғарыда айтылғандай, шаруашылық тәуекелдің барлық мүмкін болатын
факторларын 2 ... ... ... ...... ...
факторлар, яғни экономикалық теорияда немесе тәжірибеде анықталған және
сәйкес тізімге кіріктірілген факторлар ... ... ... кәсіпорын
тәуекелін талдау кезінде мүмкін болуы күтілмеген факторлар да ... ... Бұл ... ... екінші топқа жатады. Тұрақты процесті
жасай отырып тәуекел факторын анықтау, мүмкіндігінше 2-ші топ факторларының
шеңберін тарылту және сол ... ... ... әсерін әлсірету
маңызды мәселелердің бірі болып табылады.
Тәуекелді талдау ... ... ... ... типін
анықтай отырып, мұндай шаруашылық қызметі субъектісінің тәуекел факторларын
пайда болу сферасына ... ... және ішкі деп ... ... ... үшін ... ... кәсіпорынның өз қызметіне
тікелей байланысты емес, ... ... ... ... ішкі факторы ретінде пайда ... ... өз ... ... туындайтын факторларды қарастырамыз.
2-сурет. Кәсіпорынның функционалдық байланысының схемасы.
Аталған кәсіпорын үшін тәуекелдің сыртқы факторлары ... ... ... жалпы сипатында атап өткен жөн. 2-суретте кәсіпорынның ... ... ... және ... нақты немесе мүмкін
болатын өзара әрекеттері жағдайында өндірістік кәсіпорынның ... ... ... ... мұнда инвестицияларды,
шикізат, материалдар, құрал-жабдықтарды ... мен ... және ... ... қолма- қол және қолма-қолсыз
ақшалай төлемдерді, ... ... ... және ... әлеуметтік-
экономикалық және табиғи ортада қызмет ететін қаржылық, ... және ... ... қиылысу нүктесі ретінде берілген.
Негізінде кәсіпорындарды рыноктық ортамен байланыстыратын ағымдардың
кез келгені айырбас ... ... ... ... немесе
бөлшектеліп жабылуы мүмкін.
Осылай ша,кәсіпорынның қалыптасуы әр уақытта кәсіпорын ... ... ... ... жәнесала аралық ағымдарының бұзылу мүмкіндігінен
сыртқы факторлар тарапынан өндірістердің үзілу жәненашарлау қауіпі болады.
Жалпы жағдайда, әрбір субъектілерімен ... ... ... ... себептермен анықталады:
- оның кәсіпорындармен келісім шарт жағдайларын өзгертуге мәжбүрлейтін
қоршаған субъект ортаның ... ... ... өсуі ... заңнаманың, әлеуметтік-саяси жағдайлардың өзгеруі және сол
сияты),
- субъект үшін айтарлықтай ұтымды ұсыныстардың пайда болуы(айтарлықтай
табысты келісім шарт, жасау ұсыныстары, ... ... ... ... ... оның беделінің жоғарылауымен, қызметінің оң(позитивті)
нәтижелерінің жинақтауымен, жек және ... ... ... ... ... құрылғыларының өзгеруі;
- басшылар арасында жеке қатынасының өзгерісі
- субъектілер арасында тауарлы, қаржылық және еңбек ... ... ... ... ... ... кеден
шарттарының өзгеруі, жаңа шекараларды немесе ... ... ... ... негізге ала отырып тәуекелдің сыртқы ... ... және ... деп бөлуге болады.
3- сурет. Өндірістік кәсіпорынның тәуекел факторларының жіктелуі.
Қазіргі уақытта өндірістік кәсіпорындардың іскерлік белсенділігі үшін
тәуекелдің ... ... ... маңыздылары болып-мемлекеттік және
аймақтық деңгейде саяси биліктің ... және ... ... ... ... ... ... қарастыру мүмкіндігі
табылады.
Әлеуметтік- экономикалық сферада пайда болатын ... ... ... ... ... ... ... республикалық және
аймақтық билік органдарының норма шығарушылық қызметі нәтижесінде туындайды
салықтық ... ... ... ... ... ... проценттік
ставкалары; қосымша ақша эмиссиясы ; теміржол трансторты мен жүк тасымалы
тарифінің ... және т.б. ... ... ... кәсіпорын өз
операцияларының жүргізетін рыноктағы ... ... ... бәсекелестердің,жаңа тауарлардың пайда болуын тудырады.
Сонымен қатар , бұл ... ... бір ... ... ... ... ішкі топтың басқа факторларынан болжануы айтарлықтай аз халықтық
тұтыну тауарларын ... үшін ... ... ... өткізу
аймағында төлем қабілетті тұтынушылық сұраныстың ... ... ... да ... ... ... Өндірістік кәсіпорында ... ... ... ... тасымалдаушылардың бағаларының
өзгеруінен, қаржы ресурстарының күтпеген ағымы ... , ... ... өзгеруінен туындаған қарыз қаражаттарының күтпегенде
қайтарылуының талап етілуінен және ... ... ... ... үшін ... ... аймақта жаңа шаруашылық
субъектілердің пайда болуы аталған кәсіпорындарының кадрлық әлеуетіне теріс
әсер етуі ... ... ... шикі зат инпорты немесе өз өнімінің
эксторттауымен ... ... үшін ... курсының бірден
өзгеруіне негізделген факторларда маңызды.
Кәсіпорындар жұмысында үлкен ролді ... ... орта ... ... әрекетіне негізделген тәуекелдің экологиялық факторлары
атқарады. Мұндай жағдайда кәсіпорындардың шаруашылық ... ... ... ... айтарлықтай қатаң талаптар қабылдау ;
айыппұлдық ... ... ... өніміне немесе технологиясына
қойылатын айтарлықтай қатаң санитарлық және басқа да ... ... және ... ... ... ... жағдайдың
өзгеруі, аталған кәсіпорындар үшін қажет жергілікті ... ... ... салу немесе шек қою маңызды болуы мүмкін.
Кез келген өндіріс ғылымда немесе техникадағы ... ... ... ...... ... ... әсері кәсіпорынның экономикалық қауіпсіздігіне
қауіп төндіруі мүмкін.Сонымен, ... ... ... үшін ... ... айтарлықтай төмендететін бәсекелестердің жаңа
технологияларды ... ... ... бәсекеге артықшылықтарға ие болуға
мүмкіндік береді.
Бұл мысалдар кәсіпорының инновациялық процестің нәтижесінде пайда
болған жаңа тауардың ... ... ... ... ... байланысты
проблемалар пайда болу мүмкіндігін көрсетеді.
Тәуекелдің ішкі ... ... және ... ... ... ... ... сферасында пайда болады.Ұжымның
тұрмыстық және ... ... ... ... ... ... емес ... бұл жұмысқа
қарастырмаймыз.Кәсіпорынның өндірістік қызметі өндіру,қайта өндіру,айналым
және басқару ... ... ... өз ... ... және ... көрсетуші еңбек процестерінің өзара байланыстырылған
жиынтығын көрсетеді. Бұл сфераларда тәуекелдің мамандандырылған факторлары
пайда болады.
Негізгі ... ... ... ... ... ... ... аппаттар, құрал-жабдықтардың жоспарланбаған
тоқтатылуы немесе құрал-жабдықтарды мәжбүрлі қайта баптаудан кәсіпорынның
технологиялық циклының ... ... ... ... ... немесе материалдар параметрлерінің күтілмеген
өзгерістердің нәтижесінде) және т.б. ... ... ... ... факторлары- бұл энергия
мен жабдықтаудың іркілістері, ... ... ... ... ... ... ... (желдеткіш құрылғылар, су
және жұлу беру ... т.б.), ... ... ... ... игеруге дайындығының жоқтығы және т.б.
Кәсіпорынның қызмет көрсетуші өндірістік процесс сферасында
тәуекел факторлары-негізгі және ... ... ... ... ету ... ... ... тоқталуы(қойма
шаруашылығындағы апат немесе өрт, ақпараттарды өңдеу жүйесінің толығымен
немесе біртіндеп істен ... және т.б. ... ... ... ... ... шығаруды игеруге мүмкіндік берген кәсіпорын өнімінің
және оны дайындау ... ... ... ... ... жағдайының нашарлауына себеп болуы
мүмкін.
Кәсіпорвн қызметінің қайта өндіруші жағы инвестициялық белсенділік
пен кадрларды қабылдау, дайындау және ... ... ... мәсәләләр сферасында мынандай тәуекел ... ... ... ... ... және ... дайындаудың қажетті кезеңдерін
дұрыс бағалау; жергілікті ... ... ... ... ... ... ... ағылымы, аймақта
еңбекті төлеудің айтарлықтай ұтымды шарттарымен кәсіпорынның пайда ... ... ... ... ... мен
шикізат, қосымшаларды және т.б. ... ... ... ... алынған дайын өнімді тұтынушылардың із- түссіз
жоғалуы нәтижесінде іскерлік ... ... ...
контрагенттердің банкротқа ұшырауы немесе өзін-өзі жыюы сияқты тәуекел
факторларын ... ... ... тәжірибеде пайдалануға ыңғайлы және ... ... ... тәуекелін сандық талдау үлгілері мен
әдістері жоқ. Тәуекел факторларының анықталуы қазіргі ... ... ... ... ... ... ... жатады.
2.1.Шаруашылық тәуекелкөрсеткіштері және оны
басқару әдістері.
Кәсіпорын сратегиясын жасау кезінде қолайлы тәуекел тұжырымдамасы ... ... ...... және ... ...... асырылады.
Тәуекелді бағалау-бұл тәуекелді талдаудың, тәуекел пайда болуының
көздерін сәйкестендіру, тәуекел ... ... ... ... ... және аталған кәсіпорынның жалпы тәуекеліндегі әрбір
көздерді анықтаудағы ... ... ... Кәсіпорын
стратегиясын тәекелін бағалау кәсіпорынды, ... көзі ... ... ... ... ішкі және ... ... талдауда ,
әртүрлі тәуекел факторының әсерінен жағдайлардың даму тізбегін құру,
тәуекел ... ... ... ... ... ... мен ... өзара байланысы механизмдері мен үлгілерін
бекітуде жан-жақты зерттеулер ... ... ... ... ... ... негізінде жасалады.
Тәуекелді басқару-өзіне аталған кәсіпорын үшін ... ... ... ... ... ... ... ұсынымдар мен іс-шараларды жасау мен жүзеге ... ... ... ... ... нәтижесінде, кәсіпорын
потенциалы мен оның ... ... ... және
экономикалық талдауға, шаруашылық жүргізудің қолданыстағы және ... ... ... ... ... ... ... да зерттеулерге сүйенеді.
Тәуекел- ықтималдылық категория, осы тұрғыдан оны ... ... ... болу ... ретінде сипаттайды және
өлшейді.
Тәуекелді жан-жақты бағалау кезінде әрбір мүмкін болатын ... ... болу ... ... ... ... мән
белгілеу қажет.
ұтыстар ... ... ... ... ... ... тәуекл
кел аймағы кел аймағы аймағы
Тәуекелі жоқ
аймақ
мүлік болатын
жоғалтулар
мөлшері
0 ... ... ... ... ... ... немесе кестесін) құру тәуекелді бағалаудың
алғашқы стадиясы. Бірақ бұл ... үшін өте ... ... ... тәуекелдің қолайлы туралы талқылау үшін маңызды жалпы сипаттағы
бір немесе бірнеше ... ... ... ... ... тәсілдеме көрсеткіштерімен шектелуге тура келеді.
Тәуекелдің бірненше басты көрсеткіштерін қарастырайық. Осы ... ... ... ькөлеміне байланысты тәуекелдің белгілі бір
облыстарын ... ... ... ... ... тәуекелі жоқ аймақ, оған нольдік
жоғалтулар немесе теріс жоғалтулар(пайданың өсуі) сәйкес келеді.
Жол берілетін тәуекел аймағы ретінде ... ... ... ... ... мақсаттылығын, яғни жоғалтулар бар, бірақ ... ... аз ... атаймыз.
Жол берілетін тәуекел аймағының шекарасы кәсіпкерлік қызметінің
есептік пайдасына тең болатын жоғалтулар ... ... ... айтарлықтай қауіпті облыс- тәуекелдің кризистік аймағы. Бұл
күтілетін ... ... асып ... ... ... ... мен ... сомасын көрсететін облыс.
Басқаша айтқанда, кризистік тәуекел аймағы ... ... ... ... жеткенде кәсіпкердің іске салған барлық қаражаттарды орнын
толтырғысыз жоғалтуларға әкелуі мүмкін жоғалтулар қаупімен сипатталады. Бұл
жағдайда ... ... да ала ... сонымен қатар барлық негізсіз
шығындар сомасында зиян ... ... ... өзінің мөлшері бойынша кризистік деңгейден
жоғары және максимум деңгейіне жеткенде кәсіпкердің мүліктік ... ... ... ... ... ... кәсіпорынды банкротқа ұшырауына,
оның жабылуы мен мүлік сатуға әкелуге ... ... ... ... ... ... ... адам өміріне тікелей қауіп төндіретін ... ... ... ... жатқызуға болады.
Тәуекел туралы айтарлықтай толық түсінікі жоғалтулар ықтималдылығын
бөлу қисығы немесе ... ... ... ... ... ықтималдылығын ықтималдылығының оның ... ... ... алу ... бөлу ... ... келесі болжамдар
қабылданған:
1) ПР-есепті мөлшеріне тең пайда алу ықтималдылығы айтарлықтай жоғары.
Мұндай пайда алу ... (Вр) ... ... ... ... күтілімі деп есептеуге болады.
2) Пайда жоғалту (ΔПР) деп оның есептік мөлшермен ПРр салыстырғанда азаюы
есептелінеді. Егер нақты пайда ПР тең ... онда ΔПР= ... ... бір ... ... алу ... ... Едәуір үлкен жоғалтулар(шексіз) ықтималдылығы іс жүзінде нолге тең.
Себебі, жоғалтулардың жоғарғы шегі бар ... ... ... ... ... алу ... ... шыға пайданың мүмкін болатын
жоғалтулар ықтималдылығының қисығын қарастыру болды. Оны тәуекел қисығы
деп атайды.(3-сурет)
3-сурет. ... ... ... бір ... ... болу
ықтималдылығын бөлу қисығы.
Бірінші нүкте(ΔПР=О және В=Bp) ... ... ... ... жол ... сәйкес нольдік жоғалтулар
ықтималдылығы бірден аз болғанмен максималды.
Екінші нүкте (ΔПР=ПРр және В=Вд) ... ... тең ... ... ... сипатталады, яғни пайданы толық жоғалту.
1 және 2 нүктелер жол берілетін тәуекел аймағын анықтайтын шектеу
нүктелері болып табылады.
Үшінші нүкте ... және ... ... түсімге (ВР) тең
жоғалтулар көлеміне сәйкес келеді. Мұндай жоғалтулар ықтималдылығы Вкр
тең.
2 және 3 нүктелер кризистік тәуекел аймағының ... ... ... (ΔПР =ИС және ... ... Вкт тең
кәсіпкердің мүліктік жағдайымен(ИС) бірдей жоғалтулар сипатталады.
3 және 4 нүктелер ... ... ... ... жатады.
Әртүрлі тәуекел факторлары әсер ететін шаруашылық жағдайында кәсіпорын
қызметіне әсер ... ... ... ... ... ... ... Өндірістік кәсіпорындардың тшаруашылық тәжірибесінде
қолданылатын тәуекелді басқару әдістерін 4 ... ... ... тәуекелден жалтарыну әдісі
- тәуекелді оқшауландыру әдісі
- тәуекелді диссипациялау әдісі
- тәуекелді өтеу әдісі
Тәуекелді басқарудың дұрыс әдісін таңдау үшін ... ... ... ... ... ... ... ең көп тараған. Бұл
әдістерді тәуекелге бармай қызмет етуді қалайтын кәсіпкерлер қолданады. ... ... ... серіктестердің қызметіне бас тартады, ... ... ... ... және ... ... істеуге ұмтылады, серіптестер шеңберін кеңейтуге тырысады және ... ... ... ... ... және қосалқы бөлшектер жүргізу
графигінің бұзылуынан өндірістік бағдарламаның үзілуі тәуекелін болдырмау
үшін күмәнді және белгісіз ... ... бас ... ... ... ... ұстанатын жарғылық ... ... ... және тиімділігінен сенімділік аз болса да күмән
тудыратын иновациялық және өзге жобалардан бас тартады.
Тәуекелден жалтарудың ... да ... : бұл ... бір үшінші тұлғаға жүктеу. Осы мақсатта өз ... ... ... өз іс-әрекетін сақтандытуға немесе ... ... ... жоғалтуларды сақтандыру тек маңызды болатын сәтсіз
шешімдерден сенімді қорғауға ғана емес, сондай-ақ кәсіпорынның ... ... ... ... ... ... ... жүргізуге мәжбүрлей отырып олардың жауапкершілігін арттырады.
3-кесте. Тәуекелді басқару әдістерінің сыныптамасы
| ... ... ... |
| | | | | | | ... | |Оқшаулау | ... | ... |
| | | | ... | | ... ... ... тәуекелден жалтарудың кең тараған
әдістері өндірістік кәсіпорындар ұшырататын көп ... ... ... жаңа өнім ... және жаңа ... ... өндірістік кәсіпорындарға тән себебі, мұндай жағдайлар үшін
сақтандыру компанияларының актуарлық есептеулер ... үшін ... ... байланысты ... бұл ... ... үшін ... ... аталған
тәуекелфакторы сақтандыруға жатқызыла ма ,жоқ па,соны анықтаудан бастаған
жөн.Сақтандырылмайтын ... ... ... ... ... әдістерін қарастырған жөн.
“Кепілгерді іздеу” әдісін кішігірім және сондай – ақ ірі кәсіпорындар
да пайдаланады. Тек олар үшін ... ... ... ... ірі компаниялардың “қол астына” алуына сұранады
(мысалы,банктерге,сақтандыру қоғамдарына, ... ... ... сол сияқты),екіншілері – мемлекеттік ... ... ... ... ... қолдаушылықпен,бас
тартылмайтын қайырымдылықпен және тағы сол ... ... ... ... мен ... ... ... Ал,бұл кәсіпорын қалыптасуының сенімділігіне жету нұсқаларын
жасау,бағалау,салстыру,жағдайлардың құрылымын жасау мен ... ... ... ... ... өте сирек жағдайларда,тәуекел
көздерін ... және ... ... ... ... ... ... қауіпті этапын немесе учаскесін анықтай
отырып оны бақылана алатындай етіп ... ... ... ... тәуекел деңгейін төмендетуге болады.Мұндай әдістерді
бұрыннан көптеген ірі өндірістік кәсіпорындар қолдануда,мысалы,инновациялық
жобаларды енгізгенде,коммерциялық сәттілігі күмән тудыратын жаңа ... ... ... тәуекелді жобаларды жүзеге асыру үшін
венчурлы (тәуекелді) деп аталатын еншілес ... ... ... ... ... құрылған және салыстырмалы шағын автономды фирма
шегіндеоқшауланады;осы кезде бас компанияның ғылыми және ... ... ... ... ...... ... икемді
құралын көрсетеді.Диссипациялаудың негізгі әдістерінің бірінің мәні – ... ... ... ... да ... ... ... жалпы
тәуекелді бөлу.Кәсіпорын өз тәуекелінің деңгейін жалпы проблемаларды шешуге
серіктес арқылы басқа ... және ... ... жеке ... ... ... ... мүмкіндігіне ие. Ол үшін ... ... ... құрылуы мүмкін;кәсіпорындар бір –
бірінің акцияларын сатып ала ... ... ... ... кіре ... ... ... да бір ұзақ мерзімді жобаны ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асыруда
жалпы тәуекелді бөлу мүмкін болады.
Тәуекелді басқару әдістерінің бұл тобына ... ... ... ... ... диверсификациялау
-шикізат және материалдарды сатып алуды диверсификациялау
Қызметті диверсификациялау – ... ... ... және ... теориясында жеткілікті
дәрежеде жақсы зерттелген. Ол ... және ... ... ... шығарылатын өнім түрлерін немесе
көрсетілетін қызмет спектын ... ... ... ... ... ... ретінде
түсіндіріледі.
Өткізу рыногын диверсификациялау,яғни бір уақытта бірнеше тауар
рыноктарында жұмыс ... ... ... ... ... ... ... тұтынушылар арасында жеткізулерді
бөлу,мұндай жағдайда контрагенттердің бас тартуды жалпы өндірістік ... ... үшін ... ... ... ... ... етіп бөлуге ұмтылған жөн.
Шикізат және материалдар сатып алуды ... ... ... ... ... обьективті себептерге байланысты
(апат,банкроттылық,форс-мажорлық жағдай және тағы сол сияқты) ... ... ... ... және қосалқы бөлшектер
жабдықтаушылардың сенімділігінен,оның “қоршаған ортасынан ” тәуекелдігін
әлсірете ... ... ... ... етуді
болжайды.Осылайша,кәсіпорындармен басқа жабдықтаушылармен жұмыс істей
отырып баламалы (ұқсас) ... ... ала ... ... ... ... ... және өткізу бөлімдерінің жұмысын қиындатады және олардың
қарсылығын тудыру мүмкін.Сондықтан кәсіпорын ... ... ... ... тәуекелді диссипациялау (бөлу) әдістерін
пайдалана отырып,серіктестер саны және аталған кәсіпорынның сатып ... ... ... ... ... сияқты көрсеткіштерді серіктестер
шеңберін кеңейтуді және олар мен кәсіпорын арасындағы материал ағымдарының
көлемін теңдейтін бөлуді ... ... ... түрде бақылауы тиіс.
Кәсіпорынға тәуекел диссипациясы ... ... ... ... кезінде кәсіпорынның іс – жүзінде барлық резервін
“жұтып,оңтайландыруға мүмкіндік ... бір ғана ... ... бағдарламалар алдына салыстырмалы аз капитал сыйымдылығы бар
бірнеше жобаларды жүзеге асыру бағдарламаларына ... ... ... ... әдісі инвестициялардың диверсификациациясы деп атауға
болады.
Егер кәсіпорын бір – екі серіктестермен бірігіп,бір ірі және ... ... ... ... ... ... жүргізуге мәжбүр болса,онда
жоғарыда айтылғандай сәтсіздік қаупін азайту үшін ... бөлу ... ... жұмысты бөлу кезінде әрбір қатысушының қызмет ету сферасы
мен жауапкершілігінің нақты шектері ... үшін ... ... ... бір атқарушыларға жобаның жекелеген бөлігін
орындау жауапкершілігін заң ... ... ... әдіс “тәуекелді
оқшаулау “әдісінің табиғи дамуы болып табылады.Осылайша,ұзақ мерзімді
жобаны немесе шаруашылық іс – ... ... ... ... ... және ... ... стратегияны немесе жобаны ... ... ... ... ... ... ... болғанда тәуекелдің соңғы деңгейін басқара отырып өз
әрекеттерін салыстырмалы оңай ... ... ... ... ... диверсификациялық тәсілдерін
қызметінің басқа бағыттарынан немесе кәсіпорын стратегиялық элементтеріне
қолдануға да болады.
Тәуекелді өтеу әдісі – ... ... ... ... ... ... ... қауып төндіруші жағдайлармен күрестің тағы ... ... ету түрі ... бұл ...... ала ... ... әдебиеттерде “өтеу бойынша басқару”) ... ... ... ... сыйымдылығы жоғары,олады қолдану тиімділігі
тәуелді толық және мұқияттылықтан бастап терең алдын – ала ... ... ... ... ең ... ... кәсіпорын қызметінде
стратегиялық жоспарлауды пайдалану ... өтеу ... ... ...... жасау процесі кәсіпорын қызметінің
барлық сферасын азайтатын ... ... ... ... ... ... ... белгісіздіктің көп бөлігін жоюы мүмкін,кәсіпорынның
рыноктың өз секторындағы орнының әлсіздеуінің алдын ...... ... ... ... ... ... мүмкіндік береді,соның нәтижесінде, өз уақытында өтеу іс ... ... ... және іске қосу ... ... ... ... бір түрі ретінде сыртқы экономикалық жағдайы
жоспарлауды ... ... ... мәні – даму ... және осы ... үшін жарғылық жүргізу сферасының болашақтағы жай
күйін бағалау,мүмкін ... ... ... немесе бәсекелестер
әрекетін,кәсіпорын сатушы ... ... ... ... ... ... және ... өзгерістерді болжау,аймақтық және жалпы
экономикалық болжау.
... ... ... ...... ... тек кәсіпорынның өзінің шегінде ғана бейімделген.Бұл жағдайда
кәсіпорында шикізат,материалдар және ... ... ... ақша ... ... қорлары жасалады,оны кризистік
жағдайларда қолдану ... ... ... ... ретінде белсенді мақсатты бағытталған
маркетингі әдісін жүзеге асыруды ұйғарған кәсіпорын өз ... ... ... ... үшін әртүрлі маркетинг әдістері
мен тәсілдемелері қолданылады;рынокты ... ... ... ... ... күрес стратегиясын жасау;шығындарды басқару саясаты
мен шараларын ... ... ... ... қауіпсіздігін
ұйымдастырушылық ... ... ... ... тиімді басқару бизнестің
экономикалық қауіпсіз өмір сүруін қамтамасыз етуі тиіс. Жоғарыда аталғандай
өнеркәсіптік ... ... ... ... жағдайын әлсірететін тәуекел
факторының әртүрлілігі мен саны ... ... ... ... айтарлықтай дербес мәнге ие және ... ... ... ... ... жағдайы болып табылады.
Кәсіпорындарда тәуекелді басқару функциясын ... ... ... күштер, уақыт және басқа ресурстарды жұмсау қажет. Бұл
функцияны кәсіпорынды ... ... ... ішкі жүйе ... ... ... бөлімше көмегімен ... жөн. ... ... ... ... дербес функционалды ішкі
жүйесіне қосымша болатын еді.
Тәуекелді басқару жоғарыда қате шешім ... ... ... іс-
шараларды дайындау мен жүзеге ... ... ... анық ... ... ... тәуекелді басқару тәуекел деңгейіне
рационалды әсер ету және оны ... ... ... ... ... қолайлы тәуекел тұжырымдамасына негізделеді.
Тәуекелді басқарудың ішкі жүйесі , кез ... ... ... ... объектісіне және субъектісінен тұрады. Мұнда басқарылатын
объекті ретінде кәсіпорын, оның басқа шаруашылық ... ... ... ... ... мен ... ,
кәсіпорында қызмет етіп ... ... ... мен ... қатысады. Басқарылатын өзгерме болып есептік көлем-тәуекел ... Бұл ішкі ... ... ... ,немесе басқару субъектісі
–алынған ақпарат ... ... ... теориялары әдісін пайдалана
отырып, тәуекел деңгейін төмендету немесе оны жол ... ... ... ... ... әрекет жасайтын арнайы адамдар
тобы(мамандандырылған кеңес ... ... ... кәсіпорынның
бөлімшелері мен қызметкерлері).
Тәуекелді басқарудың ішкі ... ... ... ... ... ... басқару процесі екі бағынышты деңгейде
–атқарушы және ... ... ... деңгейде 2
негізгі функциялар атқарылады: ... ... ... пайда болатын тәуекел деңгейін үздіксіз бағалау, екіншіден,
барлық деңгейде және ОЖД түзетулеріне шешім дайындаумен ... ... ... Атқарушы деңгейдің функциялары қабылданған және кәсіпорын
үшін маңызды жаңа шешімдерді дайындауды жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... ... ... басқармасы және |
|кәсіпорынды басқарудың |
|басқа да ішкі ... ... ... басқарудың функционалдық құрылымы:
|Тәуекелді басқару |
|процесінің бағыты. |
| ... ... ... ... |
| ... ... ... |
|басқару. |
| ... ... ... және ... |
| ... ... ... X X ... ... ... ... ... ... ... функциясы
қабылданып қойған шешімдердің немесе кәсіпорынның сыртқы экономикалық
сферасындағы бақыланбайтын өзгерістер нәтижесінде ОЖД-ң ... ... ... ... ... оқиғалардың жағымсыз дамуы (ОЖД)
тенденцияларын анықтауға арналған. Бұл ... ... ... ... ... оның себептерін анықтау, яғни ОЖД бастауына
әкелген тәуекел факторын өз уақытында белгілеу.
“ Шешімдерді ... ... ... басқару” функциясы
стратегиялық, тактикалық және жедел (оперативті) ... ... ... ... процедураларын жүзеге асырады және болжанған
шешімді қабылдаумен негізделген тәуекел деңгейінің өсуін бағалауға немесе
ықтималдылығы ... ... ... ... ... береді. Мұндай
талдау нәтижелері бойынша ... ... ... ... ... ... ... іс-шаралар дер кезінде жасалуы мүмкін.
Бағыттаушы деңгейде кәсіп ... ... ... сол ... ... ... ішкі ... барлық
буындардың келістірілген жұмыстарын командалық- бақылау шылық процедуралары
атқарылады.Тәуекелді ... ... ... процедураларын
ұйымдастыру қажет,яғни, жұмысты жүргізудің ... ... ... мен ... көрсету,тәуекел деңгейін талдау мен бағалау
процедураларының орындалуын ... мен ... ... ... ... анықтамалық ақпаратты дайындау, ағымдағы ақпаратты ... ... ... ... жасау процесін қосу, жасалған ... орын ... ... ... ... олар ... кейін
тәуекелге қарсы іс- шараларды жүзеге асыруды ұйымдастыру.Бұл ... ... ... ... ... ... функциясы
құрамына кіреді.
6-суретте Кері байланыстың тізбегін көрсететін өндірістік ... ... ... ... ... ... құрылымдық
сызбасы көрсетілген.Кері байланысты мұнда “тәуекелді басқару процесінің
бағыты” ... ... ... басқа ішкі жүйелермен өзара
әрекеті де ... ... ... орын ... ... бақылау
келесідей жүргізіледі. Кәсіп орынның ағымдағы жағдайын және оның қоршаған
ортасын сипаттайтын ... ... ... ... блогымен
жиналады және қайта өңделеді, ал нәтижелері “тәуекел факторларын талдау
және деңгейін бағалау” ... ... ... ... өңдеу
құрамы мен тіркеу нысаны алдағы тәуекелді талдау актілері кезінде ... үшін ... ұзақ ... бекітілуі тис.
6-сурет. Кәсіп орынды басқару ... ... ... ... | ... |
| ... ... |
| ... |ортасы ... ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... тәуекел тәуекел
деңгейі ... ... ... ... және деңгейін бағалау” блогында бұл ... ... және ... ... ... ... сол сияқты әдістер көмегімен ... ... ... тәуекел факторларының нақты саласы және тәуекел деңгейінің жаңа
мәнін бағалау “нормативтік- ... ... ... ... ... және ... қолайлы тәуекел деңгейімен
салыстырылады.
Егер, тәуекелді бағалау кезінде алынған ... ... ... ... ... басқармасы бекіткен қолайлы ... ... онда ... ... ... ... ... қаулыларының архивіне берумен және кезекті бақылау циклының
жүргізу мерзімі туралы ұсыныстар ... ... ... ... ... ... түзетулер талап етіледі, ол үшін “тәуекелді
басқару”функциясы ... ... ... ... ... ... шешім” деп аталатын жоспарланған шаруашылық шешімнің
“тәуекелділігін” тексеру.
“Тәуекел факторларын талдау және деңгейін бағалау” блогы ... ... ... ... ... ... ішкі
және сыртқы факторларының идентификациясын жүргізеді,олардың көрініс табу
мүмкіндігін бағалайды,оларды ... ... ... және болжанған
шаруашылық жағдай үшін ... және ... ... ... ... болатын тізбегн анықтайды, кәсіп орын ағымдағы тәуекел саласын
қалыптастырады.
“Тәуекел факторларын талдау және деңгейін ... ... ... ... ... мен ... ... мәселелерге , кәсіп орынның нақты
жағдайына және ... ... ... жұмысын жүргізу ... ... ... мүмкін.Сонымен қатар ,кейбір кезеңдердің типтік
кезектілігін көрсетуге болады.
1 кезеңде аталған кәсіп ... ... ... ... ... ... мүмкін болатын қалаулы емес соңғы оқиғалардың
әлеуетті мүмкін тізімі жасалады.Бұл тізім үшін қалаусыз ... ... ОЖД ... ... және ... ... жинағы
қалыптасады.
2 кезеңде түрткі болатын жағдайлар жиынтығы – тәуекел ... ... ... ... ... саласы).( Оларды жүзеге
асыру мүмкіндігі алдағы талдауларда ... ... ... ... табу ... дәрежесі сипатталады.Іс – жүзінде
бұл кезеңде шешім қабылдау жағдайының ... ... үлгі ... ... ... ... таңдалған сандық және сапалық
сипаттамалары негізінде тәуекел деңгейінің көрсеткіштері анықталады.
4 кезеңде әрбір ... үшін ОЖД ... ... ... ... ... таңдалған тәуекел көрсеткіштерінің алынған
мәндері бағаланады және интериретацияланады.Алғашқы екі кезең әдістемелік
және бағдарламалық – алгоритмдік ... ... ... -
әрбір қорытынды жағдайларды сарапшылар тобының ... ... ... ... ... математикалық үлгілерді
немесе сараптау жүйесін құрғанға дейінгі деңгейлерде орындауы мүмкін.
5 және 2 – ші ... ... ... ... кәсіпорын
және оны қоршаған экономикалық жағдай туралы ақпаратты, сондай–ақ болжамдық
және релевантты ақпараттарды терең ... ... ... ... жұмысының нәтижесі тәжірибелік шешімнің айтарлықтай
тәуеклді “критикалық” ... ... ... және қабылданған
тәжірибелік шешім кезінде ... ... ... ... ... ... әдістер арсеналы “нормативтік
анықтамалық ақпарат” блогының мәліметтер,базасына нгізделген, ал талдау ... ... ... ... мен процедураларның құрамы
“тәуекелді басқару пройестерінің бағытталуы” блогында беріледі.
Енді мәндері тәуекелді талдауда анықталған ... ... ... ... ... деңгейін басқарудың адекватты шараларын
іздеу туралы мәселені қоюға және шешуге ... ... ... ... ... блогында жүзеге асырылады.Ол оқиғалардың жағымсыз дамуын
болдырмау ... ... ... ... өтеу ... ... қарсы”
іс-шаралар бағдарламасын дайындайды.
Тәжірибелік шешім тәуекелге қарсы іс-шаралар бағдарламасымен бірге
ағымдағы ақпарат жиынтығымен тәуекел деңгейін қайта ... мен ... ... әсерге жеткен кезде- тәуекел деңгейін қолайлы мәндерге
дейін азайтқанда- “тәуекелге қарсы” бағдарламамен толықтырылған шешім ... ... ... және ... ... үшін ... Өзге ... қолайлы тәуекел деңгейі қамтамасыз етілмегенше қайта қарастырыла
береді. Әрине тәуекел деңгейін ... ... ... ... ... қарсы бағдарлама таңдап алуға болатын жағдайлар да ... ... ... ... ... ... қарастыру
және қажет болса бас тарту керек.
Басқарушы әрекеттерді жасау нәтижесі – тәуекелге қарсы іс-шаралар -
”тәуекел ... ... ... ала ... ережелермен
ресімдейді.Оған тәуекелдің соңғы деңгейін бағалаудан басқа, талдау ... ... ... ... ... ... қаулысын
”Тәуекел қаулылары архивіне” орналастырады және кәсіп орын ... ... ... ... ... ... талдау
жүргізілген тәжірибелік шешім деңгейіне сол сияқты ... ... ... және ... ... ... кезінде тәуекелді
төмендету қаражаттарын таңдауды белгілі-бір тәуекел факторы салыстыру заты
болып табылатын,табылмайтындығын ... ... ... ... ... ... келісім-шарттарын жасасу үшін
материалдар дайындалады.Салыстыруға жатқызылмайтын ... ... ... меншікті резервтік қорлар және т.б. өқұру мүмкіндігі зерттеледі.
Жоғарыда ... ... ... ... үшін ... ... – анықтамалық ақпарат”(НАА) блогының мәліметтер базасына
негізделген.Блок құрамына ... ... ... ... ... архиві; тәуекел факторларының каталогы; аталған кәсіп орын
үшін типтік сала түрлерін кіріктіретін,сол кәсіп орын тәуекел ... ... ... ... ... және ... құралдарының банкі; тәуекелді басқарудың әдістері мен
алгоритмдерінің банкі; ... ... ... ... ... ... мен білімдер базасының құрамына кіріктірілетін
ақпараттық негізгі бөлігі өз ... ... ... ... әрқашан толықтырылады және ... ... ... ... мен құрамына талаптар жасау- дербес және көп
еңбекті талап ететін міндет.
Тәуекелді талдау және басқарушылық әрекеттерді ... ... ... ... ... бастапқы және соңғы деңгейін бағалау
нәтижелері, таңдалған тәуекелге қарсы іс- шаралар және таңдау негізі сондай-
ақ қорытынды мәліметтер және ... ... ... ... ...... ... және қол
қойылған тәуекел ... ... ... ... сақталады және кейінгі талдау актілерінде қабылданған ... ... және ... бағалаудың өзге де жағдайларында міндетті
түрде ескеріледі. ... ... ... ... ... ... ... деңгейінің өзгеру динамикасын бағалау және
тәуекелді талдауда ... ... ... үшін маңызды
ақпаратқа ие.
Аталған функцияны кәсіпорынды басқару ... ... ... бөлу арқылы айтарлықтай тиімді жүзеге асыруға
болады.
7 – ... ... ... ... ... ... асыратын бөлімшенің ұйымдастырушылық құрылымына мысал ретінде
келтірілген.Кәсіпорын мониторингі және оның қалыптасу ... ... ...... ... ... іс – ... жоспарлау,және
дағдарыс жағдайларында басқару аналитиктері – тәуекелді ... ... ... және ... ... ... жүйенің ақпараттық
қамсыздандырылуы “НАА мәліметтер базасын басқару және актуалдау службасымен
“ жүргізіледі.Әдістемелік және инструменталдық ... ... ... даму ... ... ... Бұл топ қажеттіліктерді бөле
және болжай отырып,өз ... ... ... және ... ... ... ... оларға тапсырыс
береді.
7-сурет. Өндірістік кәсіпорында тәуекелді басқаруды ұйымдастыру.
Тәуекелді басқару бөлімі
Кәсіпорын-
ды басқа-
рудың
басқа іш-
кі жүйе-
лері
Бөлімше орталығы болып “ ... ... ... Ол бүкіл жұмысты
жоспарлау және ұйымдастыруды жүзеге асырады,бағыттау ... ... ... ... ... ... мен кәсіпорынды басқарудың басқа да ... ... ... ... ... ... ... басқару бойынша жұмыстар
жүргізудің ... ... ... және ... ... ... ... құрамын анықтау
(тәуекелді талдау “типін”,әдістемесін,нәтижелерді тіркеу әдісін
және тағы сол сияқты талдау):
- нәтижелік шешімнің тәуекелін ... ... ... ... анықтау;
- атқарушы және ақпараттық ... ... ... ... қызмет барысында
тәуекелді басқару құрылымы мен ... ... ... ... нақты жағдайына бағыттала отырып сәйкес
ұйымдастырушылық іс – ... ... ... ... ... бас ... бас ... тәуекел-дерді сақ-
тандыру
Кепілгер-лерді іздеу
Тәуекелді (вен-
чурлық)
кәсіп-
орын құру
Тәуекелді жо-
Баларды орын-
дау үшін арна-йы маманданды-рылған құрылымдық
бөлімшелер құру
Қызмет түрлерін шаруашылық жүргізу аймақта-рын дивер-сификация-лау
өткізу және
жеткізуді ди-версифика-лау
Инвестициялар-ды ... ... ... ... ... ... ... стратегиялық жоспарлау
Сыртқы жағдай-ды болжау
Әлеуметті-экономикаық ж/е нормативті-құқықтық мониторинг
Резервтер жүйесін құру
Белсенді мақсатты бағытты маркетингі
Кәсіпорынды басқару
Стратегиялық жоспарлау жүйесі
Тактикалық ... ... ... ... ... ... ... басқалары
Маниторинг атхиві
Тәуекел факторының каталогы
Тәуекелді талдау үлгілері мен әдістерінің банкі
Болжанған ақпараттар
Тәукекел қаулысының архиві
Тәуекелді басқару әдістері мен ... ... ... ... ... және ... ортасының мониторингі
Тәуекел деңгейінің факторын және бағалауын талдау
Тәуекелге қарсы іс-шаралар ... ... және ... ... ... және ... ... қарсы шараларды жоспарлау тобы
Кризистік жағдайда басқару тобы
Перспективалық әдістік даму тобы
Нормалық, анықтамалық, әдістік, оперативтік және ... ... ... ... ... ... әлеуметтік-демократиялық жағдай
орта
Банктер
Инвесторлар
Технологияны жасаушылар
Жергілікті әкімшілік
Жұмысшы күшін жабдықтаушылар
Нарықтық ақпаратпен жабдықтанушылар
Жабдықтаушылар
Өнімді тұтынушылар
Кәсіпорын туралы ақпаратты тұтынушылар
Жұмысшы күшін тұтынушылар
Мемлекеттік билік және ... ... ... ... ... ... жағдайы
Теңгенің сатып алу қабілеті
Аймақтағы тұрғындардың өмір сүру деңгейі
Өндірістік кәсіпорынның ... ... ... ішкі ... ... қызметте
Басқару сферасында
өндірістік қызметте
Айналым сферасында
Негізгі
Қосымша
Қамтамасыз ететін

Пән: Өнеркәсіп, Өндіріс
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 26 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Кәсіпорынның өндірс шығындары27 бет
Ұйым экономикасы97 бет
Кәсіпорынның айналым капиталын пайдалану тиімділігін жетілдіру жолдары3 бет
Оңтүстік Қазақстан облысы аймақтарының экологиялық жағдайына баға беру, аймақтың экологиялық жағдайының тәуекел факторларын және оны басқаруды талдау61 бет
Қаржы, ақша айналымы және несие23 бет
ҚР сыртқы саясаты. Әлеуметтік жағдайы. Экономикасы10 бет
1. Вирустардың организмге енуі, таралуы, орналасуы. Инфекция түрлері және оларға сипаттама. 2. Иммунитеттің механизмдері. Иммунитеттің гуморальдық, клеткалық, жалпы физиологиялық факторлары20 бет
А. Г. Серебренников мұрағаты, патшалық Ресейдің Түркістан өлкесін отарлау саясатының тарихи дерек көзі (1840-1870 жж. )50 бет
Адамның дербес психологиялық қалыптастырудағы тұқымқуалау мен орта факторлары6 бет
Адамның дербес психологиялық қалыптастырудағы тұқымқуалау мен орта факторлары жайлы7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь