Коммерциялық банк операциялары

Кіріспе
І. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ОПЕРАЦИЯЛАРЫН БАСҚАРУ
1.1 Коммерциялық банктердің қызметтері мен операцияларының
мәні ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..5
1.2 Коммерциялық банктерді ұйымдастыру құрылымы ... ... ... ... ... ... ... ... ...11

ІІ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ОПЕРАЦИЯЛАРЫНЫҢ ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Коммерциялық банктердің пассивтік операцияларындағы
салымдарының түрлері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...15
2.2 Коммерциялық банктер активтерінің құрылымы және жіктелуі ... ... ... ..19
2.3 Коммерциялық банктердің меншікті және тартылған
қаражаттарының жағдайын талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 22

ІІІ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ОПЕРАЦИЯЛАРЫН БАСҚАРУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ ... ... ... ... ... ... ... 31

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 36
Қолданылған әдебиеттер
        
        ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ
БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ
Курстық жұмыс
Тақырыбы:
Коммерциялық банктер операциялары.
Астана
2012
Мазмұны
Кіріспе
І. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ОПЕРАЦИЯЛАРЫН ... ... ... ... мен ... ... ... ... ... ... ... ТҮРЛЕРІ ЖӘНЕ ОЛАРДЫҢ
ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ
2.1 Коммерциялық банктердің пассивтік ... ... ... ... құрылымы және ... ... ... ... және тартылған
қаражаттарының ... ... ... ... МЕН ... ... ЖӘНЕ ... АРТТЫРУ ЖОЛДАРЫ ............................31
Қорытынды...................................................................
.........................................36
Қолданылған
әдебиеттер..................................................................
....................37
Кіріспе
Елімізде нарықтық экономикалық реформаның ... ... ...... ... ... Өте ... жағдайда біздің елімізде
банктердің биікке дамуы және ... ... ... ... ... оның ... ретінде тарауы жетілдірілген. Қазақстанда
тәжірибелік ... ... ... - ол ... және де шетелдік
банктермен бірге тәжірибелік жұмыстар жүргізіле бастағаны. Соңғы ... ... ... және ... ... өте ... ... Оның себебі ол
банктің ресурстары және елге несие беру ... ... ақша ... ... ... ... ... деңгейге көтерілді. Банктік операциялық жұмыстары
ол клиенттермен көп жұмыс ... ақша ... ... ... басқа шетелмен
де қарым – қатынас жасайды. Барлығына белгілі, коммерциялық ... ... ... ... ... ... банктер арасында
бәсекелестік болады, сол үшін әр банк ... ... ... ... істей
алатындығын көрсетеді. Бәсекелестік ол клиенттер алдында өте ... ... банк ... ... ... өте зор үлесін қосып
мінездеме бере алады. Банктің мақсаты ол ... ... ... ... жұмыс деңгейі жоғары екенін білдіреді
Үшінші мыңжылдықтың табалдырығында Қазақстан Республикасы өмірдің
барлық ... ... ... ... ... Осы ... банк ... құрылымы да халықаралық интеграция салдарынан
үлкен ... ... ... қызмет істеу ортасыда ... банк ...... ... маңызды құрылымы
болып табылады. Банктер мен тауарлы өндірістің және ... ... ... ... ... ... ақшалай есептеулерді
жүргізіп, капиталды бөлуде делдалдар ретінде өз міндеттерін атқарады.
Бүгінгі күні ... 35 ... ... банк өз ... Банк ... ... да ... түсті. Қаржылық
мекемелердің жаңа ... жаңа ... ... және клиенттерге қызмет
көрсетудің жаңа әдістері пайда болды.
Мемлекеттің банктік секторының алдында келесідей ... ... ... ... ... комплексін қолдау, тұрғын үй
құрылысы бағдарламасына екінші деңгейлі банктердің белсенді қатысуы.
Қаржы-несие жүйесі нарықтық экономиканың ... да ... ... ... ... жүйе мен ... ... дамуы бір-бірімен тығыз
байланыста. Экономикалық өмірдің ортасында бола отырып, банктер салымшылар
мен өндірушілер арасындағы байланыстырушы, ... ... ... жалпы тиімділігін көтеруші болып саналады.
Өз курстық ... жазу ... бұл ... ... ... ... мен ... несие қабілеттілігі және
қаржы ресурстары туралы мәлімет ең бірінші банктерге қажет деп санаймын.
Өйткені ... ... мен ... ... ... ... ... Осыған байланысты өз курстық жұмысымда
қарастырылған теориялық аспектілер ... ... ... мәні мен ... ... ... несие қабілеттілігін талдаудың мәні мен экономикалық
маңызы
▪ нәтиженің сальдолық көрсеткішінің негізгі несие қабілеттілігін
бағалау жүйесі
▪ қаржы ... ... ... ... ... мәні мен маңызы
Төлем қабілеттілік – бұл өнімді өткізуге, өндірістің ұдайы ... және ... ... ... ... ... ... жететін кәсіпорынның қаражаты.
Ең маңызды рольді – несиелер алып отыр. Себебі ол ... ... ... ... ... көзі ... табылады.
Банктер пайда табу мақсатында несиелік активті операцияларды жүргізу
процесінде несие тәуекелімен кездеседі. Яғни несие ... ... ... мен пайызын төлемеу тәуекелділігі. Әрбәр несиелік мәміленің
түріне ... ... ... ... ... мен себептер тән.
Көптеген жағдайда ол тәуекелділік қарыз алушының ... ... ... яғни ... күтпеген жағдайлардың болуы, кепіл
мүліктің сақтандырылмауынан, ... ... ... және т.б. ... ... да ... банк ... кәсіпорындарды, ұйымдарды
несиелендіргенде несие қабілеттілігін бағалауды ескереді.
І. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ... ... ... банктердің қызметтері мен операцияларының мәні
Несиелік жүйенің төменгі буыны халық шаруашылығына ... ... және ... ... кең ... қаржылық қызмет жасайтын
дербес банктік мекемелер торабынан тұрады.
"Коммерциялық банк" ... банк ... ... даму ... ... ... ... операциялары мен төлемдеріне қызмет
көрсетуі барасында пайда ... ... ... болған (міне
осында "коммерциялық банк" деген атауға ие болды). Бірақ өнеркәсіптің және
басқа салалардың дамуымен банктер экономиканың өзге де ... ... ... да ... ... ... ... бастапқы
мағынасынан біртіндеп жоғалтты. Ол банктің "іскер" деген сипатын ... ... ... ... ... ... ... олардың
қызметтерінің сапасына байланыссыз болады.Коммерциялық банктер ... ... ... мен ... ... ... ... білдіреді.
Бүгінгі коммерциялық банктер өз клиенттеріне 200-ге жуық әр ... мен ... ... ... ... кең ... ... банктерге өз клиенттерін сақтай отырып, қолайсыз жағдайда
өзінде ... ... ... септігін тигізеді.
Коммерциялық банктер бір жағынан, шаруашылық субъектілердің уақытша
бос ақшалай ... ... ... ... жағынан, бұл қаражаттар
есебінен кәсіпорындар мен ұйымдардың әр түрлі қажеттерін қанағаттандырытан
арнайы мекеме. ... ... ... операциялық негізінде оның
қызметінің жүзеге асырылуы үшін қажетті қаржы ресурстары жинақталады.
Банк ... ... ... қарай филиалсыз банктерге,
бөлімшелері бар банктерге және ... ... ... болады. Көптеген
елдерде банк жүйесінің бір типі берілген, ал Қазақстанда ... ... ... барлық түрлері бар.
Ұлттық банктің рұқсатымен банктер Қазақстан Республикасы аумағында және
одан тысқары жерлерде банктерін аша алады, ал өз ... ... ... ... бір ... ... филиалы – бұл бас банктің берген құқықтары шегінде банктік
операцияларды жүзеге асыратын ... ... Банк ... ... ... ... дербес балансы болмайды және өзінің бас ... ... мен ... шегінде қызмет етеді.
Банк өкілдігі – депозит тартудан басқа белгілі бір ... ... және өз ... банктің тапсырмасымен жұмыс
жасайтын заңды тұлға ... ... ... ... банк – ... қордың 50% - дан астамы бас банкіге ... ... ... ... ... мекеме.
Қазақстан бұрынғы КСРО–ның монополиялық банктік жүйесін қабылдады.
Бұрынғы ... ... ... Кредоцбанк,
Агроөнеркәсіпбанкі, Әлембанк, ... ... ... ... ... бөлімшелерін иеленіп, жаңадан құрылған коммерциялық банктер де
сондай өз ... ... ... ... ... және т.б.)
Әлемдік банктік тәжірибеде қарағанда, бөлімшелері бар ... олар бас ... ... ... және оның балансында
болады.
Бірақ жоғарыда аталған мамандандырылған банктердің күрделі ... ... ... бас ... Алматыда орналасқан, оған облыстық
басқармалар ... ал ... ... бөлімшелер бағынышты болып
келеді.
Шетелде банкі филиалдары заңды тұлға болуға және дербес мекеме ретінде
тіркелуге құқылы. Көптеген банктердің ... ... ... лизинг,
факторинг, жылжымайтын мүлікті мерзімін ұзартып ... және ... ... ... ... барлық коммерциялық банктер
филиалсыз, яғни ... ... ... ... ... ... ірі банктердің азғана топтары елдің
барлығында өз бөлімшелерінің торабын ашу үшін ... шек қою ... ... жылы ... 6 ірі ... банктердің 3108 бөлімшесі, ал
барлық банктік институттардың ... саны 39,7 ... ... ... ... ... және т.б. елдердің бөлімшелері мен филиалдары ... ... ... ... ... өзгеше құрылған. Штаттардың заңында
жекелеген банктерді ашуға шек қойылады. Сондықтан, ... ... ... егер оның бас ... сол ... ... ... банктерге
филиалдарашуға рұқсат береді, өзгелері – ... ... ғана ... ... ... ... мүлде тыйым салады. Бірде бір банкі өз
штатынан тысқары ... ... ... аша ... ... сәйкес бұл елде
жалпы ұлттық филиалдар торабы жоқтың қасы.
Банкі бөлімшелерін ашуға қойылатын ... ... ... және ірі ... ... қорқынышынан келіп туындайды.
Дегенмен де, бірқатар жағдайларға байланысты банк ... ... ... ... 1970 жылы 22,9 ... 1988 жылы 50,4 ... дейін.
Бөлімшелер мен филиал тораттарының кеңірек таралуы банкке: бас банктің
толық бақылауында болуға, операциялар ... ... және ... үшін ... ... ... алуға және осындай факторлар есебінен
пайданы ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Теріс жағы ... ... бас ... ... ... қиындығы және
монополиялық процестердің күшеюін айтуға болады.
Банкті ұйымдастырудың осындай және өзге де формасын ... ... ... ... ... міндеттемелері-мен, оның
бөлшек сауда нарығына ... сол ... ... ... философиясымен. Қазіргі тәжірибеде банк торабын орталықсыздандырылған
түрде басқару қолданылады, себебі ол барлық сұрақтарды дербес түрде шешуге
мүмкіндік береді.
Банкті ... ... және ... сәйкес операциялары
орталықсыздандыру дәрежесі, бірінші ... ... ... ... да банктің бір- екі бөлімшесі ... ... онда ... ... ... ... Кез ... жағдайда да барлық жүйені тиімді
жедел басқарудың болғаны міндетті, өйткені шешім қабылдау ... ... ... мен ... ... ... үзіліс болмауға тиіс.
Банктің ұйымдастырылу құрылымы басты екі әдіспен анықталады.: банктің
басқарылу құрылымы және оның ... ... мен ... ... тағайындаудың мақсаты- банктің негізгі қызметін іске
асыру ... ... ... ... ... ... және жедел
жетекшілік етуді қамтамасыз ету.
Банктің ұйымдастыруына, ондағы ... мен ... ... оның ... ... тәуелді.
Банкті басқаудың құрылымын анықтау, органдарын бөліп қарауды, олардың
банк операцияларын жүзеге асырудағы құзіретін, ... және ... ... ... ала қарастырады. Банкті басқарудың ... мен ... ... ... ... ... ... басқару
құрылымына қатысты көптеген сұрақтарды коммерциялық банктің дербес түрде
шешуге құқығы бар.
Коммерциялық банктердің ... ... рөлі мен ... басқа
қызметпен айналыстан кәсіпорындар және ... ... ... ... ... капиталы банктің тұрақтылығын қамтамасыз етуде
маңызды. Банктің бастапқы құрылуы барысында меншікті капитал көмегімен банк
қызметіне ... ... ... жер, ... құрал-жабдық, жалақыға
шығындар жабылады. Себебі, меншікті капитал есебінен ... ... ... ... ... ... ... капиталы мерзімді
активтерге жұмсалымдардың басты көзі.
Банктің меншікті капиталы-банктің қаржылық тұрақтылығын, коммерциялық
және шаруашылық қызметін қамтамасыз ету үшін ... ... әр ... мен сол ... ағымдағы қызметінің нәтижесіне байланысты және өткен
жылдардағы бөлінбеген пайдасы.
Банктің меншікті капиталының ... ... ... ... оларға
әсер ететін әр түрлі факторларға, атап айтсақ ... ... ... пайланылуына, капиталдың бағасын нығайту мақсатына және банк
саясатына байланысты жыл ... ... ... ... ... ... меншікті капиталы мынадай
баптар құрайды:
... ... ... ... қосымша капиталдар;
▪ банк операциялары бойынша тәуекелдерді төмендету мақсатында
құрылған қорлар (резервтер);
▪ бөлінбеген банк ... ... ... банктің заңды тұлға ретінде міндетті түрде
құрылуын және өмір сүруінің экономикалық ... ... ... ... ... ... ... банктердің пруденциялық
нормативтерімен ... ... ... ... ... ... ... жарналары немесе пайлары сомасынан тұрады
Қазақстанда екінші деңгейдегі банктер ... екі ... ... ... ... банк ... пай қосу ... яғни жауапкершілігі шектеулі серіктестік
формасында;
Пай қосу арқылы құрылған ... ... ... ... мөлшері анықталған пайшыларының жарнасынан құралып, оларқосқан
жарналары көлемінде жауапты ... ... ... ... ... ... тек қана пай қосушылардың санының өсуі есебінен ... ... ... ... өздерінің жарғылық капиталын ұлғайту
үшін қосымша акцияларының бағасын өсіреді.
Меншікті ... ... ... ... ... қағаз
(акция) шығару есебінен құрылған банктің ... ... ... капиталы деп атайды. Акционерлік капитал көлемі ... ... ... жарналардан құралады. Акционерлік банктің
акциясы-банктің жарғылық капиталына үлес ... ... ... ... және ... ... ісіне араласуға құқық беретін қағаз.
Акционерлік капиталдың құрылымы әр ... әр ... ... ... ... ... бөлінеді:
а) меншікті акционерлік капитал, яғни бұл жай және артықшылығы бар
акцияларды сатудан ... ... ... ... және ... ... ... резервтер, яғни алдағы уақыттағы әр түрлі шығындарды жабуға,
дивидендтер төлеуге, қайтарылмаған қарыздың орнын жабуға арналады;
в) банктің ұзақ мерзімді ... ... ... ... жай ... ... банктің таза табысынан дивиденд
алып отыруға, оның жойылуы барысында ... ... ие ... ... ... қатысып дауыс беруге құқылы.
Банктің артықшылығы бар акцияларын иеленушілер тұрақты пайыз түрінде
табыс алып отыруға, бірінші ... ... жаңа ... ... алуға
және оның жойылуы барысында бірінші болып өзіне тиісті ... ... ... ... банктер қаражат тарту мақсатында облигацияларды шығарады.
Жалпы, банктің ... ... ... төмендегідей
кезеңдерден тұрады:
1. бағалы қағаздардың проспект эмиссиясын ... және ... ... ... қағаздарды эмиссиялауды тіркеу;
3. банк - эмитенттің бағалы қағаздарын ... ... және ... бағалы қағаздардың нәтижелерін
тіркеу.
Акционерлік банктер акцияларды төмендегідей жағдайларда шығарылады:
▪ банкті акционерлік формада құру;
▪ банктің ... ... ... үшін ... ... шығару.
Банктің меншікті қаражатының түріне резервтік қор жатады. Резервтік
қор - банк қызметінде пайда болуы мүмкін зияндардың орнын жабу ... ... ... Сондай-ақ, резервтік қор банктің тұрақты ... ... ... ... қордың шамасы заңды түрде жарғылық
капиталға белгілі бір пайыз мөлшерінде, айталық 25 % ... ... оның ... ... ... ... жағдайда жарғылық капиталға
толығымен аударылады. Резервтік қордың құралуының негізгі көзіне банк
пайдасы ... ... ... ... ... ... ... қор
есебінен банктің артықшылығы бар акциялары бойынша пайыздар төленеді.
Қосымша капиталдар – ... ... ... ... ... ... және ... мақсатқа бағытталған пайданы
бөлу нәтижесінде құрылатын қаражаттар.
Арнайы қорлар – негізгі қорларды қайта бағалау негізінде ... ... ... қоры, яғни ұлттық валюта мен ... ... ... ... ... ... қаражаттарды қайта
бағалау қоры шетел валютасында жарғылық капиталды ... ... ... ... ... операциялар бойынша тәуекелді
төмендету мақсатында құрылатын арнайы резервтер жатады. ... ... ... ... және ... ... ... байланысты
құрылған резервтер жатады.
Бөлінбеген пайда-акциялар бойынша дивидентті төлегеннен кейін және
резервтік қорға аударғаннан қалған ... ... ... меншікті капиталын ұлғайтужолдарына мыналар жатады:
▪ банк пайдасы;
▪ акциялар шығару;
▪ құрылтайшылар және пай ... ... ... ... шығару жатады.
Банктік капитал банктің дербестігін қамтамасыз ете отырып, оның
қаржылық тұрақтылығына ... ... және ... басынан кешетін әр алуан
тәуекелдердің ... ... ... ... көз ... ... Осы
мақсатта банктің меншікті капиталы мынадай қызметтер атқарады:
▪ қорғаныс қызметі;
... ... ... ... айналым қызметі;
▪ резервтік қызметі.
Банктің меншікті капиталының қорғаныс қызметі, оның ... ... ... қабілетіне және тұрақтылығына тікелей
байланыстылығын сипаттайды. Банктің ... ... ... ... ... банк ... болып саналады. Банк банкротқа ұшырай қалған
жағдайда, оның акционерлерінен басқа ешкім зиян шекпейді.
Банк капиаталының қорғаныс қызметі- банктің ... ... ... ... ... ғана ... сол ... ағымдағы табыс болмаған жағдайда
зияндарды ... ... ... ... ... да, оның ... ... ұшырауына жол береді. Қорғаныс қызметі- меншікті капиталдың ... ... ... Банк ... шұғыл қызметі қорғаныс қызметіне
қарағанда екінші дәрежелік маңызға ие болып табылады. Оперативтік қызметі
жер, ғимарат, ... ... ... ... қаражаттарды
жұмылдыруды, сондай-ақ көзге көрінбейтін зияндар жағдайына байланысты
резервтер құруды сипаттайды.Бұл ... ... ... ... ... басталуы үшін маңызды. Кейіннен бұл қаражаттардың бір бөлігі ұзақ
мерзімді активтерге және әр ... ... ... ... және салым иелерінің мүдделерін қамтамасыз етуден басқа
банктердің ... ... ... қызмет атқарады. Бұл қызмет қоғамның
мүдделерімен, сол сияқты банк ... ... ... мүмкіндік
жасайтын заңдар және ережелерге ... ... ... көмегімен мемлекеттік ұйымдар банктер қызметтеріне баға
беріп, оған ... ... ... ... ... ... ережелер, оның ең төменгі
мөлшеріне қойылатын талаптарды, активтерге байланысты шектелуін және бсқа
банктен активтер сатып алу ... ... ... ... ... бекіткен
пруденциялық нормативтерге банктің меншікті капитал көлемі ... ... ... ... ... және ... байланысты шектеу мақсатында капиталды пайдаланады.
Айналым қызметі. Кез-келген банк капиталы банкроттыққа қарсы, не
болмаса ... ... жабу үшін ... ... ... мақсаты
коммерциялық қызмет көрсету болып табылады.Мұндай қызметтер тәуекелмен
байланысты болғандықтан, банк капиталының мұндағы ... ... ... ... ... айналымды авансылаумен сипатталады. Сондықтан да,
бұл қызметі меншікті капиталдың айналым қызметі деп ... Бұл ... ... ... ... капиталының кассалық ақшалар, несиелік,
факторингтік және лизингтік операцияларға, бағалы ... ... ... да ... ... және ... да ... қорларға жұмсай отырып
банктер өз несие берушелерін зияндардан қорғайды.
Резервтік қызметі. Тәуекелдер тек активтік операцияларға ғана емес,
сондай-ақ пассивтік ... да ... ... келеді. Пассивтік
операциялардан туындайтын тәуекелдерді болғызбау үшін ... ... ... ... ... ... ... құрайды. Банктердің ... ... ... ... ... міндетті түрде құрайтын резевтер сияқты активтік
операцияларды болатын тәуекелдердің орнын толтыру үшін ... ... ... ... ... ... Мұндай зияндар банк ... ... ... ... ... ... резервтік қызмет
арқылы ғана қолдап отырады.
Банктер капиталының резервтік қызметі тәуекел активтердің болуына
байланыссыз, банк капиталының тұрақты ... ... ... ... ... банктерді ұйымдастыру құрылымы
Банктер қызметінің мәні ... ... ... ... ... көрініс табады.
Банк қызметін банктің клиент мүддесі үшін белгілі бір іс - ... ... ... Кез ... банк ... негізінде қандай да
бір қажеттіліктерді қанағаттандыру қажеттілігі жатады.
Қазыргі кезде негізгі дәстүрлі қызметтерге бұрынғыша салымдар тарту мен
қарыздар беру ... ... өз ... көп бөлігін осы опера-циялар
бойынша пайыздық айырмадан алады. Бірақ осы екі ... ... ... ... ... ... ... мүмкін.
Қазіргі кезде әмбебап банктер банк ... және ... ... аспектілерін түгелдей қамтитын өнімдердің кең қатарын
ұсынады. Осы кезде басқа банктер бәсекелестік артықшылықты жаулап алу және
оны ... ... бір ... ... көрсетуге мамандануға тырысады.
Коммерциялық банктердің желісі ақша нарығының қалыптасуына ықпал етеді,
ал заңды және жеке тұлғалардың мемлекетте уақытша бос ақша ... және оны ... мен ... ... ... ... пайдалану ақша нарығының экономикалық негізі ... ... ... ... өз ... шаруашылық
қызметтеріне қызмет көрсетумен байланысты несиелік есеп ... ... ... ... ... ... Республикасындағы банктер және банктік қызмет туралы» ... ... ... ... ... алады:
▪ ақылы негізде депозиттерді тарату;
▪ клиенттер мен банк – корреспонденттердің шоттарын жүргізу және
оларға кассалық қызмет ... ... ... және ... ... заңды
және жеке тұлғаларға қысқа мерзімдік несиелер беру;
▪ инвестицияланатын қаражаттар иелерінің, иемденушілердің тап-
сырмалары ... ... ... ... заңда көрсетілген тәртіппен өз бағалы қағаздарын шығару;
▪ төлем құжаттарын сатып алу, сату және сақтандыру, олармен басқа
да операцияларды ... ... ... ... ... үшінші тұлғалар үшін
кепілдеме және өзгеде міндеттемелерді беру;
▪ тауар тасымалын талап ету ... ... алу және ... ... ... орындалуын және бұл талаптардың инкассациялық
тәуекелін өз мойнына ... ... ... бойынша брокерлік қызметтерді көрсету,
клиенттің тәуекелі бойынша олардың агенттері ретінде әрекет ... ... үшін ... мен бағалылықтарды сақтандыру бойынша
қызметтер;
▪ коммерциялық мәмілелерді қаржыландыру;
▪ клиенттердің ... ... ... ... банктік қызметпен байланысты кеңес беру қызметін көрсету;
▪ лизингтік операцияларды жүзеге асыру.
Ұлттық банкінің арнайы лицензиялары бар ... ... ... ... қызметтерді жүзеге асыра алады. Сондықтан оның ішінде шетел
валюталарымен операцияларды жүргізу; ... ... ... ақшаларды
аударуға байланысты қызметтерді көрсету.
Осы операцияларды топтай отырып, олармен ... ... ... ... ... уақытша бос ақшалай қаражаттарды жинақтау;
▪ экономиканы және халықты ... ... есеп ... ұйымдастыру және жүргізу;
▪ инвестициялық қызметті;
▪ клиенттерге басқа да қаржылық қызметтерді ... ... ... ... үшін ... ... ... қалайды. Ал банкті бақылаушылар, банктердің банкроттықтан аулақ
болуы үшін ... ... ... ... талап етеді. Банктердің
банкроттығы ондағы басқарудың ... ... ... ... ... басқарса, ол төменгі капитал нормасында жұмыс жасай алады деген
пікірлер бар.
"Капиталдың жеткіліктігі" термині ... ... ... және
оның тәуекелге бару дәрежесін көрсетеді. Капиталдың жеткіліктігі -бұл банк
капиталының ... ... ... ... банк ... болуға тиісті. Сондай-ақ, коммерциялық банктер өз жұмыстарында банк
капиталын шамадан тыс ... ... ... ... ол банктің
қызметіне кері әсер етуі мүмкін. ... көбі ... ... ... ... болып келеді. Сондықтан банк жетекшілері бір жағынан, банк
капиталы мен коммерциялық ... ... да ... ... ... ... табуға тырысады.
Банктің меншікті қаражаттары қатарына меншікті капиталы мен оған сай
келетін баптар кіреді.Коммерциялық банктердің меншікті капиталының рөлі мен
шамасы, басқа ... ... ... және ... ... ерекшеліктерге ие.Банктің меншікті капиталы арқылы, оның барлық
қаражаттарға деген қажеттілігінің 10% ы өтеледі. Шын ... ... ... қаражаттардың арасында шекті ең төменгі мөлшерде шекарасы
болады.
Банктің меншікті қаражаттарының банктің ... ... ... ... ... бастапқы құрылуы барысында, осы меншікті
қаражаттары алғашқы шығындарды, яғни ... ... ... ... шығындарды жабады. Себебі, меншікті қаражатсыз
банктің қызметін ... ... ... Осы меншікті қаражаттар есебінен
банкте ... ... ... Ең ... ... ... қаражаты-
бұл ұзақ мерзімді активтерге жұмсалымдардың басты көзі болып табылады.
Банктің меншікті қаражаттары-банктің экономикалық дербестігін ... ету ... ... ... әр ... қорлар (капиталдар) мен
бөлінбеген пайда жиынтығы.
Банктің меншікті қаражатына жататындар:
▪ банктің жарғылық капиталы;
▪ банктің резервтік капиталы;
▪ қосымша капиталы және ... ... ... басқа қорлары;
▪ сақтандыру резервтері;
▪ бөлінбеген пайдасы.
Банктің жарғылық капиталы- банктің заңды тұлға ретінде міндетті түрде
құрылуын және өмір ... ... ... құрайды. Жарғылық
капиталдың төменгі мөлшері Қазақстан Ұлттық банктердің ... ... ... ... жарғылық капиталы, ... ... ... ... ... сомасынан тұрады.
Бағалы қағаз (акция) шығару есебінен құрылған банктің жарғылық
капиталын банктің акционерлік ... деп ... ... ... акцияны ұстаушылар-акционерлер қосқан жарналардан құралады.
Қазақстанда екінші деңгейдегі банктер ... екі ... ... ... пай қосу арқылы, яғни жауапкершілігі шектеулі серіктестік
формасында;
▪ акционерлік банк;
▪ шетел ... ... ... ... ... резервтік қор жатады.
Резервтік қор – банк қызметінде пайда болуы мүмкін зияндардың ... ... ... ... ... қор ... тұрақты қызмет етуін қамтамасыз етеді.
Резервтік ... ... ... ... ... ... ... бір пайыз
мөлшерінде, айталық 25% мөлшерінде құрылатын болса, оның ... ... ... ... ... ... толығымен аударылады.Резервтік
қордың құралуының негізгі көзіне банк пайдасы жатады. Кейде ... ... ... резервтік қор есебінен банктің артықшылығы бар акциялары
бойынша дивидендтер төленеді.
Келесі қорға жекелеген ... ... ... ... ... ... ... резервтер жатады. Мұндай резервтерге:
несиелік тәуекелді жабуға және бағалы қағаздардың ... ... ... ... ...... бойынша дивидендті төлегеннен кейін және
резевтік қорға аударғаннан қалған пайданың бөлігі.
Банктің тартылған қаражаттары ... ... оның ... ... 90%-ға ... ... деген қажетін
қанағаттандырады. Олардың рөлі ... ... ... ... және жеке
тұлғалардың уақытша бос қаражаттарын тарта ... ... ... ... ... айналым қаражаттарыны деген сұранысымен қатар
халықтың тұтыну қажетін қанағаттандырады. Банктердің ... ... ... қаражаттар үлесі олардың басым бөлігін құрайды.
Нарықтық қатынастардың дамуына байланысты, сондай-ақ ескі банктік
жүйе үшін ... ... ... бос ақшалай қаражаттарды тарту
тәсілдерінің болуы, ... ... ... ... өзгертті десе
де болады.
Әлемдік банктік тәжірибеде барлық тартылған қаражаттарды ... ... ... екі топқа бөледі:
І топ- депозиттері;
ІІ топ -депозиттік емес ... ... ... ... ең көп ... ... ... банк үшін бірден-бір арзан ресурс көзі болып табылады.
Депозит – бұл ... ... ... бір ... салған және
өздері пайдалана алатын қаражаттары.
Депозиттік емес ... ... – бұл ... ... ... өз меншікті қаражаттарын сату жолымен тарататын қаражаттары.
Депозиттік емес ... ... ... мен депозиттер мен өзара
ажыратылады. Біріншіден, олар персоналдық емес, яғни ... ... ... ... екіншіден, мұндай қаражаттарды тарту
инициативасы банктің өзінен ... ... емес ... ... ірі коммерциялық банктер айналысады. Өйткені,
депозиттік емес ... ірі ... ... ... да, оларды
көтерме сауда операциялар сипатына жатқызуға болады.
ІІ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ... ... ... ЖӘНЕ ... ... ... пассивтік операцияларындағы салымдарының
түрлері
Депозит (салым) – бұл клиенттердің (жеке және ... ... ... бір шотқа салған және өздері пайдалана алатын қаражаттары.
Ол қолма-қол ақша немесе ақшаның қолма-қол емес ... ... ... ... ... ... әр ... белгілерге байланысты жіктеледі.
Экономикалық мазмұнына қарай депозиттерді мынадай топтарға ... ... ... ... ... ... ... жинақ салымдары;
- бағалы қағаздар.
Талап етуге дейінгі депозиттер – бұл салым иелерінің бастапқы ... ... әр ... құжаттар арқылы қолма- қол ақшаларын алатын әр
түрлі шоттардағы қаражаттар.
Отандық банктік тәжірибеде талап етуге ... ... ... ... ... ... және ... коммерциялық
құрылымдардың ағымдық шоттарындағы сақталатын қаражаттары;
- әр түрлі мақсатқа тағайындалған қорлардың қаражаттары;
- есеп айырысудағы қаражаттар;
- ... ... ... және ... ... ... банктердің коррспенденттік шоттарындағы қаражат қалдықтары.
Талап етуге дейінгі депозиттік ... ... ... иелері
үшін жоғарғы өтімділігіне байланысты ... ... ... ... шоттарға қаражаттар, шаруашылық және басқа да операциялардың
жүзеге асырылуы барысында түседі және ... ... бұл шот ... пайыз төленбейді немесе біршама төменгі
мөлшерде ... ... ... ... ... етуге дейінгі шоттардың мынадай
өзіндік ерекшеліктері қалыптасады:
- ақша салу және оны алу кез ... ... ... да ... ... шот иесі ... осы ... пайдаланғаны үшін пайыз түрінде немесе
коммиссиондық ақы алып отырады;
- банктер талап ... ... ... ... ... ... өте ... деңгейде пайыз төлейді, кейде төлемеуі де мүмкін;
- талап етуге дейінгі ... ... ... банк ... сақталатын міндетті резервтерге жоғарғы ... ... ... ...... мерзімі бар және тұрақты пайыз
төленетін, сол сияқты ... ала ... шек ... ... ... ... ... бұрын алған жағдайда банк айып – пұл
ретінде оған төленетін ... ... ... толық құқылы.
Мерзімді салымдар мен мерзімді депозиттердің ерекшеліктері болады:
- есеп айырысу үшін ... әрі ... ... ... ... ... ... толтырылмайды;
- шоттағы қаражат баяу айналады;
- тұрақты пайыз төленеді;
- пайыз ... ең ... ... Орталық банк тарапынан реттеліп
отырады;
- ақшаны алу туралы салым ... ... ала ... етуі ... бұл ... ... бойынша ең төменгі мөлшерде резервтер
белгіленеді.
Тағы бір кеңінен таралған салымның түрі – ... ... ... ... жоқ, қаражатты алуда ескертуін талап етпейді, салымның
жоғарғы шегі шектелген, ақшаны салу және алу ... ... ... ... ... тұрақты мерзімі болмайды. Бұл салымдардың түрі
бойынша, ... ... ... ... ... пайыз төленеді.
Жинақ салымдары жинақ кітапшалары негізінде толтырылады.
Жинақ ... ... ... болады:
- ақшалай қаражаттар сақтауда тұрақты мерзімі болмайды;
- шоттағы қаражаттарды ... ала алу ... ... да ... талап
етілмейді.
Отандық банктік тәжірибеде жеке тұлғаларға ашылатын жинақ салымдары
салым операцияларының мерзіміне және ... ... ... ... ... ... ... қосымша жарна қосатын мерзімді жинақ салымдары;
- ұтыс салымдары;
- ақшалай- заттай ұтыс салымдары;
- мақсаттық және ағымдық салымдар;
- алдын ала ... ... ... ... ... жинақ салымдарға тұрақы мерзімі белгіленетін және сол мерзім
өткенше алуға мүмкін емес салымдар жатады. ... ... ... ... салымдарға қарағанда жоғарғы мөлшерде пайыз төленеді.
Мерзімді депозиттер және ... ... ... ... ... ... ... жарна қосатын салымдар – бұл ... ... ... ... уәде ... ... ақшалай соманы қосып отыруға ... ... Бұл ... ... ... ... бір күнде төлық
төленеді.
Ағымдық ... ... ... ... ... ... ... үшін жинақталған және ... ... ... ... ... өте төменгі пайыз төленеді.
Салушысына қарай депозиттер жеке және ... ... ... бөлінеді. Банктен алу мерзіміне қарай мерзімді және талап ... ... ... та ... ... бойынша алынатын депозиттерге
қаражат толық немесе бөлік-бөлікпен ... және ... ... ... дәл
сол сияқты жолмен алынады. Бұл депозиттер клиен ашқан әр түрлі шоттарда
орналастырылып, қолма-қол ақша және ... ... есеп ... ... алынатын салымдарда есептесу, ағымдағы және бюджеттік шоттарда
белгілі бір мақсатқа жұмсалатын, корреспонденттік ... ... ... арналған, сондай-ақ есеп айырысу айналымына ... ... ... бұл түрі ... ... ... клиенттер өз
шоттарындағы қаражатын үнемі пайдаланатындықтан, ондағы ... ... ... өзгеріп отырады. Сондықтан банктер бұл ... ... ... төлемейді. Салымдарды өзіне тарту үшін ... ... ... ... тарту және талаппен алынатын салымдарды
ұлғайтуды ынталандыру мақсатында шот ... ... ... көрсетіп,
сондай-ақ олардың сапасын арттыруға ұмтылуда. Ағымдағы шот ... ... чек ... ... несие карточкаларымен алады.
Казіргі кезде банктің операциялар ... және ... ... ... жүргізіледі. Банк несие ресурстарын және ... ... ... арқылы толықтыра алады.
1. Бөлінбеген табыс.
2. Таратылған қаражат.
Таратылған ...... ... ... ... есеп ... ... уақытша бос қаражаттарынан, клиентң
несиелік қарыздарынан құралады.
Заемдық қаражат – банкаралық ссудалардан, банаралық уақытша қарасылық
көмектен және өткізілген ... ... ... ... ... және
заимдық қаражаттары банк балансының міндеттемелерін құрайды.
Банк міндеттемелері – бұл ... ... көзі ... ... ... ... жүретін банкке тиесілі емес қаражаттар. Банк
міндеттемелері ағымды және басқа болып бөлінеді.
Ағымды міндеттеме: банктер алдындағы, ... және ... ... ... дивиденттер мен төленбеген салық алдындағы
міндеттемелер жатады.
Басқа да міндеттеме: ағымды емес сипаттағы пассивтер, яғни ... ... ... ... ... жабу ... т.б.
резервтер алдынғы міндеттемелер.
Тартылған және заимдық ресурстарды талдау үшін келесі көздері ... ... және ... етілдіне дейінгі депозиттер;
- есептегі қаражаттар;
- заңды және жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... үшін ... пассивтердің маңызды түрі яғни актив операциялардың жүргізілуі
үшін қаражат көзі.
Банктердің клиенттен ... ... ... ... және ... да шоттарға аударылады.
Депозиттік тартылған қаражаттардың құрлымын талдау барысынды оларды
топттастыру қажет:
1) Жеделдігіне байланысты;
- қысқа мерзімді;
- орта мерзімді;
- ұзақ ... ... ... ... ... және жеке ... бюджетік мекемелер;
- әртүрлі қоғамдар;
Банктің тартылған қаражаттарын талдау кезінде әр тартылған ... ... ... үлес ... ... ... ... қатар
валюталық баланстың қалыптасуыдағы банктің барлық міндеттемелерінің үлесін
анықтау керек.
Сырттан тартылған қаражаттарды қалыптастыруда банкаралық ... ... үшін ... ... ретінде маңызды рөлі банкаралық несие
алады.
Банкаралық нарық – бұл ... ... ... ... Ол жерде
несие ли уақытша бос ақшалары банктер арасында ... ... және ... ... ... ... ... несиелер нарығы болып бөлінеді. Банкаралық депозит – бұл
бір ... ... ... ... ... несие – коммерциялық
банктің заямдық қаражатының негізгі көзі болып табылады.
Банкаралық несие ... ... және ... ... ету ... ... асырылады. Каммерциялық банктің несие
потенцианының негізгі қаражат көзі ҰБ ... ... ... Ол қайта
қаржыландыру тәртібі ретінде беріледі. ҰБ несие ресурстары қысқа мерзімді
несиелендіру мақсатында беріледі.
Баланстық пасивті шоттарын кешенді ... ... және ... Тігінен жасалатын тандау кезенде әр статының үлес салмағына
жеке ... ... ... ... жалпы сомасындағы талап етілуге
деінгі депозиттер қандай пайыздық ... ... және т.б. ... ... ... ... анықтауға олардағы өзгерістерді анықтауға
және ол өзгерістер банк табысына ... әсер ... ... береді.
Көлдеңінен жасалатын талдау кезінде баланс ... ... ... ... Ол үшін ... ... жоспарлы және
күтілген деп бөлінеді. Олардың ауытқуы пайыз ... ... ... талдауды таблица түрінде қарастырамыз.
ҚР-дағы коммерциялық ... ... ... ... ... ... меншікті қаражаттардың ... аса ... емес ... ... группасы бойынша депозиттердің төмен болуы;
3. ссуданы қаржыландыру;
4. тартылған ... ... ... ... ... үлкен
бөлігі;
5. активті операцияларды жабудың негізгі көзі-қысқа мерзімді ресурстар;
6. банктің ... ... ... қаражаттарды талдау үшін коммерциялық банктің тартылған
қаражаттарын пайдалану тиімділік көрсеткіші қолданылады.
Тт.қ = тартылған ... ... ... ... тартылған ресурстар есебінен несие салымдарының сумасының %
-н анықтауға ... Егер оның мәні 75%-ға тең ... онда ... ... ... ... болуын білдіреді. Халықтың
тартылған ақша салымдарыны4 нормативі белгіленген. Ол келесі формула арқылы
есептеледі.
Каммерциялық банктердің ... ... ... ... ... көрсеткіштер – қайта қаржыландыру коэффициенті (Кқ.қ) қолданылады.
Қайта қажыландыру коэффиценті басқа ... ... ... ... ... Қайта қаржыландыру коэффициенті – басқа банктерден
алынған несие салымдардан; банкаралық ссудалар; ... ... ... ... қор т.б. көрсетеді. Қайта қаржыландыру
коэффмцентінің жоғары болуы банкте ... ... ... болуымен сипаталады.
2.2 Коммерциялық банктер активтерінің құрылымы және жіктелуі.
Коммерциялық банк ...... табу ... ... әр ... активтер бойынша орналастырған қаражаттары.
Банктік активтердің құрылымы баланстың ... ... ... қарай бөлінген баптардың баланс нәтижесіне қатынасын ... ... ... ... ... ... көлеміне, толық құны жоқ активтердің көлеміне және активтердің
өзгеріске ұшырау белгілеріне ... ... ... ... мынадай төрт топқа бөлуге болады
1) касса және оған теңесетін ақшалай қаражаттар;
2) несиелер;
3) бағалы қағаздарға жұмсалынған инвестициялар;
4) банктің ғимараты мен ... ... ... өтімділігіне, тәуекел активтердің
көлеміне, толық бағалы емес активтердің үлес салмағына, ... ... ... ... ... өзінің міндеттемелерін күнделікті орындап отыруын қамтамасыз
етуі үшін ... ... ... ... ... ... ... Осы мақсатта банк өзінің активтерін, ... ... ... және өтімділік дәрежесіне қарай жіктейді.
Өтімділігіне қарай банк ... ... ... бөлінеді:
1) жоғары өтімді активтер;
2) өтімді активтер;
3) ұзақ мерзімді өтімді ... ... ... ... ... ... қолма-қол ақшалар;
▪ Орталық банктегі корршоттағы қаражаттар;
▪ Мемлекеттің қарыздық ... ... ... ... және даму ... елдер, яғни бейрезиденттердің банктеріндегі тұрақты
валютада салынған корршоттағы қаражаттар;
▪ Ішкі валюталық облигациялық ... ... ... бұл ... банктің айналымынан қажет уақытында алуға
мүмкіндік беретін активтерге жатады.
Банктің өтімді қаражаттарының құрылымына жоғарыда аталған-дарынан
басқалары, яғни ... ... 30 ... ... ... валютасында берген
барлық несиелер, алдағы 30 күн ішінде аталған банкке келіп түсуге тиісті
басқа да ... ... ... өтімді активтерге бір жылдан жоғары уақытқа берілген
несиелердің бәрі, сондай-ақ 50 (кепілхат және ... 1 ... ... берілген несиелер, Өкіметтің кепілхатымен, бағалы қағаздарды ... ... ... алып ... ... шегеріп тастағандағы
мерзімі өткен несиелер)
Активтердің тиімді құрылымын жасай ... ... ... ... ... ... ... олардың жоғары өтімді, өтімді
және ұзақ ... ... ... ... ... және ... ... келуі керек.
Кейбір шетелдік әдебиеттерде банк активтерін, олардың өтімділігі ... ... 4 ... бөледі:
1-топ. Алғашқы резервтер – бұл алынатын салымдарды төлеуге ... ... ... қанағаттандыру үшін тез арада пайдаланылатын ең
өтімді активтер. Мұндай активтерге мыналар жатады:
▪ Касса;
▪ Орталық банктегі ... және өзге де ... ... ... ... ... және өзге де ... Басқа да коммерциялық банктердегі корршоттағы қаражаттар.
Мұндай активтер банкке ... ... ... ... ... көзі ... ... Екінші реттегі резервтер – бұл банкке шамалы ғана табыс
әкелгенімен де жоғары өтімді активтер қатарына жатады. ... ... ... тәуекелмен, кішкене ғана кешіктіріп, қолма-қол ақшаға ... ... ... ... ... және өзге де қысқа мерзімді бағалы қағаздар;
▪ Талап ... ... ... ... ... ... ... берілетін несиелер.
Бұл топтың активтерінің тағайындалуының басты мақсаты – алғашқы
резервтерді толықтыру көзі ретінде қызмет ету болып табылады.
3-топ. ... ... ... ... – банктік несиелік
портфелі. Банктің несиелері біршама табысты және ең тәуекелді болып келеді.
Бұл топ ... ... ... ... құрайды.
4-тоқа инвестициялық портфель жатады. Инвестициялық портфельді
қалыптастыру екі мақсатты көздейді: ... ... ... және ұзақ ... қағаздардың өтелу мерзімінің жақын қалуына байланысты, сондай-ақ
оларды қысқа мерзімге айналдыруды ... ... ... ... ... ... банк ... 2002 жылы 16 қарашадағы №465
қаулысымен бекітілген «Активтердің, шартты ... ... ... ... және үмітсіз санаттарға жатқыза отырып, оларға қарсы
провизиялар құру туалы» ережесіне сәйкес, ... ... ... ай ... ... бірге Ұлттық банктің Банктерді қадағалау департаментіне
активтері мен шартты ... ... және олар ... құру туралы мәліметтер береді.
Мұндағы активтерге заңды және жеке ... ... ... ... байланысты банктің талаптары жатады.
Аталған ережеге сәйкес активтер мен ... ... ... ... ... ... ... мен шартты міндеттемелер күмәнді (5 санатты
күмәнді) және үмітсіз болып ... ... ... банк ... депозиттері, бағалы
қағаздары, дебиторлық қарыздары және шартты міндеттемелері ... ... ... ... ... ... қарыз
алушының қаржылық жағдайына, оның несиелік тарихына, несиелердің жіктелу
санаттарына байланысты жүзеге асады.
Заңды және жеке ... ... ... ... ... ... ... және баланстан тыс талаптары бойынша
қажетті провизия мөлшерін есептеу ... ... ... ... ... ... ... %-бен) | ... ... ... және ... міндеттемелер |
|5 ... ... және ... ... ... ... активтер және шартты міндеттемелер ... ... ... немесе толық төлемеген|
| ... ... ... ... және ... ... ... ... ... және ... төлеген жағдайда|
|4-санатты күмәнді активтер және шартты міндеттемелер ... ... ... немесе толық төлемеген|
| ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... және ... ... ... ... ... ... ... жіктелген активтердің сомасынан, олардың
сапасына байланысты 5%-дан 100%-ға дейін құрылады.
Провизиялар – ... ... ... олардың құнының
төмендеуінен келген шығындарды жабу үшін қажетті құралдардың сомасы.
Провизиялар жалпы және ... ... ... ... – бұл ... ... провизияларды құруды қажет
ететін активтерден басқа да барлық ... ... ... ... жабу үшін ... ... ... – бұл құны өзінің сатып алу құнынан екі есе төмен
немесе қайтарылмай қалуы мүмкін нақты ... ... ... ... арналған провизиялар.
3. Коммерциялық банктердің меншікті және тартылған
қаражаттарының жағдайын талдау
Коммерциялық банк ... ... ... – қаражат көзін
сипаттайтын пассивтен бастаған жөн, ... нақ осы ... ... ... банк ... пайдаланудың формалары, бағыттары мен
шарттарын, яғни активтер құрамы мен құрылымын анықтайды. Айта ... ... ... ... қатысты пассивті операциялар тарихи алғашқы
және айқындаушы рөл атқарған, себебі активті операциялар жүзеге ... ... ... банк ... ... ... ... экономика моделіне көшу, банк ісіне мемлекеттің
монополиясының ... екі ... банк ... ... ... ... ... өзгертті. «Банктік ресурстар» мәні
«несиелендіру ресурсы» (2.10. бөлімін ... ... ... ... ... ... мақсаттары үшін ғана емес банктің басқа да
активті операцияларын ... мен ... үшін ... балансы пассивінің негізгі баптары: капитал, резервтер, ... ... ... ... мен ... депощзиттік, жинақтау мен басқа
шоттарға тартылған клиенттер мен банк – ... ... банк ... ... банк ... ... қалыптасу
көздері бейнеленеді. Банк пассивтерін екі топқа жіктеуге болады:
- меншікті капитал, КБ бағалы қағаздарын ... ... мен ... ... ... ... ... аударымдар есебінен
алынады.
- Тартылған немесе заемдық қаражаттары, ... ... ... да ... ... ... есебінен
қалыптасады.
Пассивті операциялар банкке айналымда жүрген ақша қаражаттарын
тартуға мүмкіндік ... Жаңа ... банк ... ... ... ... қалыптасады.
Пассив құрылымын талдауды банк меншікті қаражатының мөлшері мен
баланстың жалпы соммасын қалыптастырудағы үлесін анықтаудан ... ... ... ... ... қаржылық ресурстарының қайнар көзін білдіреді.
Меншікті капитал мен банктер ресурсқа деген жалпы мұқтаждықтың 12 - ... ... ... Оның ... ... шығыстар жасауға тиіс
банк қызметінің бастапқы қадамдарда маңызы өте зор, себебі банк белгілі бір
шығын жасамай, өз қызметін ... ... ... банктік операцияларды
жүргізуге банк шығындарын қаржыландыру көзі ретінде де меншікті капиталдың
рөлі зор. Олар банктің қаржылық жағдайын бағалауда да ... рөл ... ... көлемі неғұрлым үлкен болса, соғұрлым бұл банк тұрақты, бірақ
соғұрлым ол аз ... ... ... ... ... банктердің қаржылық база сенімділігін
қадағалау органдарының алдында банк капиталы ... ... ... ... тұрды. 1988 жылы әлемнің жетекші капиталистік ... ... ... әдістемесін прификациялау туралы келісімге қол
қойды, онда жеке элементтері банктің ... ... ... ... банк капиталының негізгі қағидалары анықталған. Банк
капиталының негізгі элементтері – ... ... ... ... ... ... ... 1- Банк акционерлік капиталының құрамы
Банктің базистік капиталын оның есеп беруінен айқын көруге болады. Ол
банктік ... ... мен ... ... маңызды
әскр ертеді. Банк ... осы ... ... ... ... ... меншікті акционерлік капиталы ол шығарған акциялардың
номиналды ... тең ... ... ... ... пайда
банктің шығысынан кірісі асқанын сипаттайтын баланс бабы ... ... ... акционерлік капитал эмиссиясына (яғни шығарылған
акциялардың номиналды құны мен оны сатудан ... ... ... ... ... ... пайда және ағымды пайданың жылдық аударымдар
есебінен ... ... ... ... ... ... құрылымында қосымша
элементтр де болуы қажет. Бұл элементтердің ... ... ... ... жалпы құрылымы келесідей:
1.Базистік капитал (І деңгейлі капитал)
- ... ... ... ... ашық ... (бұл ... пайда, есепті жаңа
құрылған жалпы және ресми резервтерден ... және ... ... ... ... ... резервтер;
-активтерді қайта бағалаудан пайда болатын резервтер.
- күмәнды қарыздарға жалпы ... ... ... ... ... мен ... ... субордиленген займдар.
Банк капиталы сенімділігін арттыру мақсатында жоғарыда аталған ... оның ... ... ... ... ... ... банктің жалпы капитал көлемінің 50%-дан
төмен болмауы керек.
2.Көмекші міндеттемелер ... ... ... ... сапасынан 50%-
дан аспауы керек.
3.Егер несие шығыстары жағдайында жалпы резервтер қоры төмен бағалы
активтер ... оның ... 1,25% ... ... ... ... жеке
жағдайларда тәуекелге ұшыраған активтер мөлшерінің 2% пунктен аспауы қажет.
4.Егер ... ... ... ... ... жасырын түсім формасын иеленсе, онда олар 25% шегерілуі тиіс.
Елімізде болып жатқан өзгерістерді еске ала ... бұл ... ... ... жөніндегі нормативтік актілерді әзірлеу процесінде
ұстану қажет. Сонымен қатар, біздегі банктік жүйені ... ... ... да ... мүмкін. Оған жоғарыда аталған
қағидалар тікедей қатысты.
Аталғандардан басқа банк ... ... үшін ... өтей ... ... капиталдың маңызды элементтерін анықтап алу қажет. Осы
тұрғыдан ... ... банк ... ... ... есептеуде
бірыңғайлылықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
КБ меншікті қаражаттары банктің өзіне тиеселі ... ... ... ... ... ... мен қорлары:
жарғылық капитал(102,103 шот);
акционерлерден сатып алынған меншікті акциялар (104 шот);
қосымша капитал (106шот);
банк қорлары (107 ... ... ... ... ... ... І ... (8968код).
2.Болашақ кезең кірістері
Меншіктік қаражаттарды шетел валютасымен қайта бағалау (61306шот);
Қаражаттарды шетел валютасымен қайта ... (61306 ... ... қайта бағалау (701+703шот).
Меншікті қаражаттардың негізгі баптары – төленген капитал мен
резервтер. ... бап ... ... ... ... Кейбір жағдайларда,
оның қайнар көзі болып банктің номиналынан асатын бағамен ... ... ... ... ... мүмкін. Бұл бапқа сонымен қатар, банк ... ... ... активтерді (жылжымайтын мүлік, бағалы қағаздар)
қайта бағалау нәтижелері де ... де ... Бұл ... оның ... ... емес, тек жеке мамандандырылған банктердің конъюктурасының
жағдайын ғана бейнелейді.
Банктің меншікті қаражаттары ұзақ мерзімді активтерге (жер, ... ... ... және банк ... ... ... резервтер құрылады.
Банк меншікті қаражаттарын ... ... ... ... ... ... ... жағдайына баға беру;
- меншікті қаражаттар құрылымының өзгерісін бағалау;
- банктің меншікті қаражаттарының ажыратылу себептерін айқындау.
- Банк қаражаттарын рационалды ... ... ... ... ... ... резервтерін анықтау. КБ меншіктік қаражаттарының
негізгі бөліктерін қарастырайық.
Банк қорлары. Қорларды қолдану мен тәртібі ... ... банк ... ... негізгі элементі болып жарғылық қор табылады. Ол
банктің міндеттемелерінің негізгі ... ... ... атқаратын
капиталдың ұйымдық-құқықтық формасы. Егер банк ... ... ... онда оның ЖҚ банк ... өткізуден түскен акционерлердің
қаражаттары есебінен құрылады. ... ... ... ... ... ЖҚ-жы қатысушылардың пайлары (жарна) есебінен құрылады. 1995 жылы ... ... 63% ... ... ... 37% ... ... құрылған.
ЖҚ мөлшері, оның қалыптастыру және өзгертілу тәртібі банк жарғысымен
анықталады. ЖҚ-ды ұлғайту жаңа акционерлерді ... ... ... болады. Олар үшін алғашқы жарнаның ең төменгі ... ... ... ... ... ... салымдамен қалыптасады. ҰБ-ң
21.02.94ж. №47-94 жеделхатына ... ЖҚ ... ... ... ... ... ... кезеңнің алғашқы екі жылында 21% аспауы қажет.
Одан әрі материалдық активтердің үлесі 10% аспауы ... ... ... 1995 ... 17 ... хаты ... ... қағаздар мен
материалдық емес активтермен қалыптастыру тиым салған.
Жарғылық қор ... ... жаңа ... ... ... ... қайта бағалау, дивиленттерді қайта инвестициялау
көмегімен ұлғайтылуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... банктің жалпы жиналысы шешімімен жүзеге
асырылып, ҚР ҰБ-мен тіркеледі. ... ... ... ... ... ... қор ... егер оның көлемі ЖҚ-дың төленген сомасынан
10% асса;
- арнайы қорлардан (негізгі қорларды қайта бағалау, жарғылық ... жыл ... ... ... ... ... ... есепті жыл соңында 50% несие қалдығы мөлшерінде меншікті ... ... ... ... ... ... ... қорытындысы бойынша бөлінбеген пайда.
ЖҚ азайту акционерлердің жалпы жиналысы шешімімен акцияларды сатып алп, заң
қарастырған іс-әрекеттерді орындаған соң оларды ... деп тану ... ... резервтік қордың құрылу тәртібі мен ... Бұл қор ... ... ... банк ... ... тәуекелдерді жабу мен міндеттемелерді қамтамасыз ету үшін құрылады.
ҚР-дағы ... ... ... ... ... ... ... аударымдарды жүзеге асырады. Аударымдардың қайнар көзі
болып салық салуға ... банк ... ... ... РҚ жыл ... банктің таза пайдасының 5% төмен емес мөлшерде ЖҚ 25% құрағанша
аудару жолымен ... ... ... ... ... да, ... қорының мөлшері ЖҚ-дың 25% мөлшерінен азайған жағдайда ... ... қор ... ... көзі ... ... ... банк басқармасының шешімімен жүргізіледі.
Алғашында екі қордың жарғылық және ...... ... ... құрылатын. Олардың мөлшері банктік
операциялардың мөлшеріне де, ... ... ... есеп
мүдделеріне де ешқандай ықпалы болмаған еді. ... ... ... ақша ... бұл ... ... ... болды. Бүгін де
банктің негізгі ... рөлі мен ... ... ... өте ... және басқа да арнайы қорлар міндетті ... ... ... қалу ... қолдану үшін пайдадан қалыптасады.
Банктің сақтандыру резервтері көп ... ... оның ... ... де
көтеріледі. Арнайы қрорлар үш түрден тұрады: ... ... ... (жарғылық пайда); негізгі қорларды қайта ... ... ... ... пайдалану акционерлердің жалпы жиналысы шешіміне
сәйкес және «Кірістерді қалыптастыру мен пайдалану ... ... » ... ... ... ынталандыру қорлары салық салудан ... ... Олар ... кеңесі мен банк кеңесінің шешімі
бойынша матери алдың марапаттау, банк ісін ... ... ... даму және т.б үшін ... кету ... ... ... банктің несиелік ресурстары
болып табылады және банктің капитал құрылымына кіреді.
КБ-тер жеке опепациялар бойынша ... ... ... ... ... ... ... табу үшін) құруға
құқығы бар. Бұл резервтер банктің ... ... ... ... ... ... ... банктің меншікті капитал құрамына
кірмейді.
Негізгі құралдар қоры банктің несиелік ресурсы емес, ... ... ... ... мен ... ... өнімсіз және сесие салым көзі ретінде қолдана алмайды. ... ... ... ... ... ... ... басқа банктің меншікті қаражаттардың маңызды
құрамаларының бірі банктің кірісінен шығысын айырғандағы ... ... ... ... ... ... қаражаттары жиналып оның капиталын
құрайдыжәне активті операциялардың қайнар көзі қызметін ... ... ... ... ... ...... ЖҚ-
н талдау. Банк қызметі масштабының өзгерісін жалпы ... ... ЖҚ ... есептелінеді. Бұл көрсеткішті есептеу негізінде банктің ... ... ... ... ЖҚөсім деңгейін есептеу үшін келесі
формулалар қолданылады.
Өсу деңгейі=төленген ... ... ... банк жарысында
тіркелген бастапқы жарияланған ЖҚ көлемі
Өсім деңгейі =Өсу деңгейі – ... ... ... пен ... ... ... белгілі
бір жылдарға немесе аумақтық бөлімдерге орта жылдық өсу ... ... ... ... ... қрай ... ... Талдауға меншікті
қаражаттар сомасындағы ЖҚ-дың үлес ... (d1) мен ... ... және ... қаражаттар саласындағы оның үлесін (d2) сипаттайтын
көрсеткіштер маңызды орын алады. ... ... ... ... ... ) ЖҚ үлес ... өсуі КБ ... ныңайюын
еөрсетеді d1 және d2 көрсенткіштері мына формуламен ... 1=ЖҚ/ ... ... ... 2=ЖҚ/ ... ... ЖҚ-ң кешенді талдауын 1-кестеде көрсетілген көрсеткіштермен жүзеге
асыруға болады.
Меншіктік қаражаттарды құрылымдық талдау КБ ... ... ... Ол үшін ... есеп ... 010 ... бойынша акционерлер дербес шоттары, ... ... ... ... мен сату ... операцияларын бейнелейтін көрсеткіштер
қолданылады. Мұндай ... ... ... ... ... жеке ... және т.б.) ... дауысқа ие екендігін жеке
мүдделерді қанағаттандыру үшін банк қызметін ... ... ... мүмкіндік береді.
Банктің меншікті капиталы – банк ісін ... бір ... ... ... операциялар тартылған және ... ... ... негізделеді. Банк несиелік ресурсты өз ... ... ... ұлғайтып алып, көбейте алады. Бір қайнар көзі – бөлінбеген пайда,
келесі – тартылған қаражатты, мысалы, ... ... ... және ... ... клиенттдің депозиттері тартылған арнайы қорлар
есеп ... ... ... ... бос ақша ... ... қарыздарынан тұрады. Ең негізгі элемент – ... яғни ... ... ... және банк заңы мен шот ... ... оның ... салған ақшасы.
Займдық (депозиттік емес) қаражаттарға банкаралық ссудалар, уақытша
банкаралық қаржылық көмекпен өткізілген қарыздық құнды қағаздар жатады.
Депозиттік емес ... ... ... ... ... тән, ал депозиттерді ... ...... ... және займдық қаражаттар бірігіп, банктің баланстық
міндеттемелерінің көлемін ... Банк ...... тиеселі
емес, банктік қор айналымға оның активті ... ... ... ... ... ... міндеттемелері ағымдық және басқалай түрлерге бөлінеді. Банктің
ағымды міндеттемелеріне: банктер, клиенттер алдындағы міндеттемелер ... ... ... ... мен ... ... ... клиент міндеттемелері және т.б. Басқалай міндеттемелерге: ... жоқ ... ... мысалы зейнетақы және сақтандыру қорлары,
күмәнды қарыздарды жабу ... ... ... ... ... басқадай резервтен мен провициялар. Күмәнды
қарыздар бойынша ... ... ... ... ... өтеу ... қарызгерлердің қарызы бойынша мүмкін, бірақ нақты түрде әлі
қалыптаспаған шығындарды өтеуге юағытталған сомалар жатады. Жалпы ... ... және ... белгісіз тербелістерге ұшырамайды және
салыстырмалы тұрақты болып ... ... ... ... ... ... және ... ресурстарды банк ресурсын тарту көздерін
сипаттайтын келесі топтарға бөлген жөн:
-мерзімді және ... ... ... ... қаражаттар
-заңды және жеке тұлғалардан оларға сатылған қарыздың құнды қағаздар
сатудан түскен қаражаттар.
-басқа банктердің несиелері
-кредиторлар.
Бір ... ... ... банк ... ... ... олардың үлес салмағын көрсетеді және әрбір экономи-
калық контрагенттің пассивтік банк ... ... ... ... ... Мысалы, міндеттемелердің жалпы сомасында
тұрғындар қаражаттарының үлесі (шот423/банк міндеттемелері ... ... ... ... міндеттемелерді оларда
орналастырылған активте ... ... ... бұл ... туралы белгілі бір тұжырымға келуге мүмкіндік береді, себебі
мұндай қаражаттарға маңызды тербелістер төніп тұрады және ... ... ... қаражаттар жетіспеуі банктің қаржылық ... ... ... банктер үшін салымдар – пассивтердің негізгісі активті
несие операцияны жүргізу үшін ресурстар меншікті ... ... ... ... түрлері депозиттердің сиаптына тәуелді,
сәйкесінше ... ... ... де ... ... тартқан қаржылары ағымдық, деплзиттік, жинақ
және басқа шоттарға есептеледі. ... ... ... өткен жыл
мәліметтермен салыстыру үшін бұл ... ... ... ... 1
көрсеткіш болып көрсетіледі.
Алайда тартылған депозиттік қаражаттар құрылымын талдауда оларды
мерзімділігі, тарту субъектілері ... ... ... Мысалы,
тартылған депозиттер мерзімділігіне қарай: қысқа, орта және ұзақ ... ал ... ... қарай жеке, заңды ... , ... мен ... ... және т.б. тартылған қаражаттар болып
бөлінеді. Клиенттер мен мерзімі бойынша тартылған қаражаттарының ... ... қай ... және ... мерзімге негізгі ақша
массасы тартылып жатқаны анықталады. Осылай, ... ... ... ... ... ... ұлғаюы, пайыздық
шығыстардың өсуіне қарамастан ... әскп ... ... ... ... ... ... болып
табылады, бұл ұзақ мерзімді несиелендіруді жоғары пайызбен ... ... ... ... ... ... қажетті деңгейі - 50%-дан
төмен емес.
ІІІ. КОММЕРЦИЯЛЫҚ БАНКТЕРДІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ МЕН ОПЕРАЦИЯЛАРЫН БАСҚАРУДЫҢ
ТИІМДІЛІГІ ЖӘНЕ ... ... ... өзіндік қаражатына жарғылық және резервтік қорлары, ... ... ... ... өзге де ... сақтандыру резервтері
және жыл ішінде бөлінген пайда жатады.
Банктің жарғылық қоры (капитал) – банк ісін ұйымдастырудың ... Оның ... ... ... капиталдың қалыптасуы әр түрлі
болады.
Банктің ұйымдық-құқықтық ... ... оның ... ... ... ... және жеке тұлғалардың салым ақшаларының
есебінен қалыптасады әрі олардың міндеттемесін қамтамасыз етеді. Ол ... ... ... тек ... қаражатпен ғана, әрі-беріден соң банк
қатысушыларының өзіндік қаражатымен құрылады. Тартылған ақшалай ... ... ... үшін ... ... ... акционерлік (қатысушылар) салым ақшаны
салумен қатар жыл сайын дивидендтер ... банк ... бір ... ... ... мөлшері, аударылатын кезегі мен тәртібі
акциялардың түрлерімен және шығарылатын ... ... ... ... ... деңгейін түзететін артықшылықты акция немесе жай
акция).
Банкке түскен пайда ... ... ... ... ... ... есептеу резервтік қордың есебінен жүргізледі.
Коммерциялық банктің резервтік қоры активтік операциялардан болған
заладың орнын ... ... банк ... ... ... көзі
ретінде әрі алынған пайда жеткіліксізболған жағдайда ... ... ... ... көзі ретінде қызмет етеді.Резервтік қор түскен
пайдадан жыл сайын аударылатын аударымдардың есебінен қалыптасады. ... ... ... ... жарғылық қор шамасының 25-100% деңгейінде
анықталған. Шекті мөлшерге жеткеннен кейін ... ... ... ... ... және оны ... ... басталады.
Коммерциялық банктерде резервтік қормен қатар пайдадан аударудың
есебінен арнайы қорлар ... ... ... мен ... ... есеп ... ... ережесімен реттеледі.
Банктегі өзіндік қаражаттың айрықша құрамдас бөлігіне банктің нақты
операцияларды орындау ... ... ... резерві жатады. Ол
(сақтандыру резерві) – банк ... ... ... ... нарықтық құнының
нақты кемуіне және берілген ссуданың қайтарылмауына байланысты орын ... ... жою үшін ... Бұл ... ... ... бар.
Банктегі өзіндік қаражаттың маңызды функциясы – ... ... ... міндеттемесін қамтамысз етеді. Ол шама ретінде
қарастырылуы ... оның ... банк өз ... ... ... ... Банк ... өзіндік қаражат
ресурстардың ысырапқа ұшырауы салдарынан залалдың орын алатынына қарамастан
банктің төлем ... ... ... ... ... ретінде саналады,
өйткені, өзіндік қаражат акционерлерге міндетті түрдегі ... ... ... қаражаттын мөлшері оның қызмет ауқымын анықтап
береді. Әдетте, Ұлттық банк ... ... ... базасын дамытудың көзі болып табылатын ... ... ... ... Оның ... банк ... қажетті үй-ғимаратты,
машинаны, құрал-жабдықты, есептеуші техниканы және т.б. керек-жарақтарды
сатып алады. ... ... ... ... ... ... қалыптасатын, банктік өндірістік және әлеуметтік жағынан дамытатын
қор жатады.
Өзіндік ... ... ... банктер көптеген факторларға
қарай дербес анықтайды. Оның ішінде, ол:
1. банктегі активтік операциялардың шекті мөлшерін анықтайды;
2. өз клиенттерінің өзіндік ерекшеліктеріне тәуелді;
3. ... ... ... ... ... Ұлттық банктің жүргізіп отырған несие саясатына және несиелік
ресурстар нарығының даму деңгейіне ... ... ... жағдайында несие
саясатын ырықтандыратын болсақ, ... ... ... ... қол жеткізеді әрі банкке қажетті өзіндік қаражаттың деңгейін кемітеді.
Қаржы нарығының жеткліксіз дамуына қарай ұштастыра отырып ... ... ... ... ... тұрақты түрде өсіріп отыруға тура
келеді.
Бұл аралықта банктегі өзіндік қаражаттың мөлшерін жинақтау ... екі ... ... мүмкін:
▪ банктегі өзіндік қаражаттың мөлшерін;
▪ пайданы немесе шығарылатын акциялардың санын (банк пайдала-
нушыларының санын) арттыру. ... ... ... резервтік және өзге де
қорларын жылдам құру әрі оларды кейін капиталандыру ... ... ... соңында пайданың бір бөлігін жарғылық қорға тікелей қосу
арқылы да ... ... ... Бұл әдіс ең ... әдіс ... шығаруда қосымша шығынды қажет етпейді. Пайданы жинақтау өз
кезегімен ... ... ... әлсіретуге әкеп соқтырып мынандай
жағдайға жол ... ... ... жинақтау ағымдағы жылдың ішінде
акционерлерге төленетін дивидендтерді кемітеді.
Отандық коммерциялық банктер әбден ... ... өз ... ... ... ету үшін әрекеттенетіні белгілі. Алайда, ... ... ұзақ ... ... өсіруден гөрі ағымдағы дивидендтер
проблемасы қинайды. Сол себепті де олар өзіндік қаражаттың мөлшерін жаңа
акцияларды ... ... ... жаңа пайшыларды тартудың есебінен
арттыруды жөн көреді.
Коммерциялық ... бір түрі ... банк ... өзіндік
ерекшелігі мынада: оның көптеген ресурстары өзіндік қаражаттың есебінен
емес, қарыз қаражатының ... ... Банк ... ... ... Оның ... түріне банктің өз клиентурасымен жұмыс ... ... ... және өзге ... мекемелерінен қарызға алған
қаражат жатады.
Ресурстар үшін жүріп ... ... ... ... ... құралына әр түрлі процент саясаты жатады, өйткені салым
қаражатынан алынатын табыс клиенттерді ынталандырады.
Қаржы ресурстарының құрамында олардың аса ... екі ... ... ... ... Олар республикалық және жергілікті бюджеттерде
шоғырланады. Мемлекеттің кірістері заңнамалық тәртіппен бекітіледі ... ... ... ... ... кірістерін
жұмылдырудың негізгі әдістері салықтар, ... мен ... ... ... ... тыс қаражаттар. Олар шаруашылық ... ... ... ... ... ... ... мақсатты шығыстарымен
байланысты. Бюджеттен тыс ресурстар автономды арнаулы қорлар, арнаулы қаржы
сметалары, қазынашылық шоттар ... ... ... Бұл ... ... ... ... мүмкіндіктерін кеңейтеді.
Бюджеттен тыс қаражаттардың оғаштығы мемлекетке қаржы ресурстарының жалпы
сомасын жасыруға, қаржылық бақылауды әлсіретуге, ... ... ... ... жасайды. Бюджеттен тыс қаражаттардың жалпы сомасын
анықтау қиын, өйткені ол көптеген ... мен ... ... ... ... ... ... басқа ресурстардан айырмашылығы
болады. Қаржы ресурстары өзінің ... ... ... ... ... басқа ресурстармен үйлестіруді қамтамасыз
етудің қажеттігі болады.
Қаржы ресурстарының бір бөлігі ... ... ... болған
қажеттіліктерді қаржыландыруды қалыптастыру үшін бөлінуі тиіс.
Қаржы ресурстары ұғымындағы оның екі жағын ажыра білген жөн: шаруашылық
жүргізуші ... ... ... ... деп ... коммерциялық банктердің қарамағындағы белгілі бір
кезеңдегі барлық ақша кірістері мен ... ... яғни ... кредит ресурстарын, ақша резервтерін айтады. Бұл ... ... есеп ... ... туындаған практикалық
тәсілдеме. Расында, кәсіпорынның банктегі оның ... ... ... ақшалары олар кәсіпорынның меншікті немесе қарыз қаражаттары болып
келетіндігіне ... оның ... ... ... ресурстарын құрайды. Сол
секілді мемлекеттік бюджетте шоғырланған ... ... ... құнды алғашқы немесе кейінгі ... ... ... ... ... ... нақты күндегі қаржы ресурстары
болып саналады.
Егер жиынтық өнімнің материалдық-заттай және құндық құрылымына, оның
бөлінісіне және бұл ... ... ... онда қаржы ресурстарының
ұғымы басқаша көрінеді. Егер қайталама есептің элементін шығарып тастасақ,
онда «қаржы ресурсының» ... ... ... кәсіпорын мен коммерциялық
ұйымдарда оларға жүктелінген функцияларды орындау үшін ... ... ... ... қоғамдық өнім мен ұлттық табыстың бір ... ... ... ... ... басқа қаржы
ресурстарының ... ... ... ... құқық тәртібін қорғауға,
үкіметтік борышты төлеуге бағытталатынын білген жөн.
Қаржы ресурстарын өсірудің маңызды факторы ... ... ... ... табылады, бұл ұдайы өндіріс процесінде ұлттық табыстың артуын
білдіреді, сондай-ақ экономикалық қызметтің қаржылық нәтижесінің ... ... ... ... ... ... басқа
көрсеткіші қор қайтарымы тығыз байланысты. Қор қайтарымын ... ... ... атап ... ... негізгі көзі - таза
табыстың өсіміне сөзсіз әсер етеді, ол өнім өндіру ауқымы өсімінің, сондай-
ақ ағымдағы ... ... ... ... Және, керісінше, қор
қайтарымының төмендеудің қаржы ресурстарын азайтады.
Екінші фактор – бұл материалдық шығындардың орнын толтыру қоры ... ... ... ... қоғамдық өнімнің бөліну үйлесімдері.
Жиынтық қоғамдық өнімдегі ... ... ... ... ... ... ұлттық табысты қаржы ресурстарының негізгі
көзін арттыруға мүкіндік ... ... ... ... ... жағдайында көптеген қаржы операцияларын орындау үшін
ІІ ші деңгейлі, яғни ... ... ... өте зор. ... ... өз ... ... және жеке тұлғаларға көптеген
қызмет түрлерін ... ... ... бос ақша ... жинап,
соның негізінде халықтың қажеттіліктерін қанағаттандыру мақсатында оларды
қайта ... ... ... банктерде активтік операция-ларға
қатысы бойынша алғашқы рөлді ... ... ... банктің
инвестициялық қызметіне қажетті қаражаттар тартылымы жүреді.
Сонымен ... ... ... ... ресурстарды
қалыптастырудың осындай көзі ... деп те ... ... ... ... ... тарту кезіндегі банктің ... ... ... ... сөз болып отыр. Сонымен қатар,
қаражаттарды салымдарға мобилизациялау ... ... ... ол ... клиенттерге байланысты болып келеді. Сондықтан несие
нарығындағы ... ... ... ... ... ... жасайтын қызметтерді дамыту ... ... ... ... да бір ... ... ... пайда табу, сонымен қатар
ол экономикалық талдаудың ең негізгі объектісі. ... ... ... жалпы құндылық жүйесінде маңызды орынға ие және экономикалық
механизм қоғамдық өндірісті басқарудың негізгі элементі болып ... ... ... ... ... барлық кәсіпорындарының
қызметі бағаланады. Пайда- кеңейтілген ұдайы өндірісті қаржыландырудың ең
ірі ... ... оның ... ... ... ... қорлардың
қалыптасуына жағдай туғызатын және мемлекеттік бюджеттің кірістерінің
негізгі қайнар көзі болып келеді. Пайданың ... ... ... ... бұл категорияның тәжірибелік ... ... ... ... ... коммерциялық банктер қаржы делдалы ретінде ақша капиталын
салааралық және ... ... ... ... ... ... ... қызмет атқарды.
Халықаралық тәжірибеде қолданылатын банк жағдайының қаржылық ... ... ... ... ... әрі оның қолдануға
жарамсыздығымен жағдай күрделене түсті. ... ... ... отандық
банктер үшін жергілікті нарықтық жағдайына сәйкес келетін банктің ... ... ... ... ... ... және ... қолдану сұрағы
көкейкесті болып отыр.
Банктің ерекше кәсіпорын ретінде шығаратын өнімі ... ... ... ... ажыратылады, ол жай ғана тауар шығармайды, оның
тауары ерекше, яғни ақша, ... ... ... шығарылады. Қызмет
көрсеті аясындағы банктің өнеркәсіптік ... ... ... ... байқалады. Оның негізгі өнімі «несие» болғандықтан, банкті
«несиелік мекеме» деп атайды. Осыған орай банк ... ... ... ... әрі ... ... бірі болып табылады.
Еілімізде нарықтық экономикалық реформаның жаңадан ашылған алғашқы
деңгейдегі ... Өте ... ... ... ... банктердің биікке
дамуы және үлкен нәтижеге жетуі басқада несие ... оның ... ... ... ... ... ретінде шешілуі
мақсаты ол білімділікке және де шетелдік ... ... ... жүргізіле бастағаны. Соңғы жылдары банктің дамуы қаржы және
капитал жағынан өте жоғары ... Оның ... ол ... ... ... несие беру жағынан, сонымен ақша салымы және ақша аудару арқылы жоғары
деңгейге көтерілді. ... ... ... ол клиенттермен көп жұмыс
істеп ақша аудару жағынан тағыда басқа ... де ... ... ... ... ... әрқайсысы өздерін жоғары деңгейде
екенін көрсетіп банктер арасында бәсекелестік ... сол үшін әр ... ... ... жұмыс істей алатындығын көрсетеді. Бәсекелестік ол
клиенттер алдында өте ... ... ... банк ... клиенттер
алдында өте маңызды жағдай, себебі банк қызметкерлері клиенттер алдында өте
зор үлесін қосып мінездеме бере ... ... ... ол ... ... құнын жоғалтпай жұмыс деңгейі жоғары екенін білдіреді.
Қолданылған әдебиеттер
1. Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... 1995 ... 30 ... № 2155 ... ... Республикасы Ұлттық банк және банктік қызмет туралы” ҚР
Президентінің заң күші бар жарлығы 30.08.1995 жыл
3. ... Нац ... РК от ... № 0218 “О ... ... и условных обязательств и расчете провизий по банкам
ІІ го уровня РК”
4. Мақыш С.Б Ақша айналысы және ... ... 2004 ... ... С.Б. ... ... операциялары, ИздатМаркет Алматы,
2004 жыл
6. Мейірбеков А.Қ, ... Қ.Ә ... ... ... 2003 ... ... Қ.Қ, ... С Қаржы жоғары оқу орындарына арналған
оқулық ... 2005 ... ... Ғ.С ... Ақша, несие, банк Алматы «Экономика» 2001
жыл
9. ... Г.С. ... дело Под. ред. ... ... 1998 ... ... О.И. ... дело ред. / Москва “Фис” 1998г.
11. Жукова Е.Ф.Банки и банковские операции. ред. / Москва,1997г.
12. Черкасов. В.Е. ... ... в ... банке. Москва,
ИНФРА–М 1995г.
13. Сейткасымова. Г.С. Деньги, ... ... ред. ... ... ... О.И. Деньги, кредит, банки. под. ред. / Москва ... ... Е.Ф. ... ... банки ред. / Москва “Банки и
Биржи”
16. Жукова Е.Ф ... ... ... и ... ред. / Москва “Банки и
Биржи” ... ... банк ... ... ... ... ... капитал
Акционерлік капитал
Бөлінбеген пайданы қоса алғанда, меншікті акционерлік капитал

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 33 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Коммерциялық банктің активті операциялары»36 бет
Коммерциялық банктің валюталық операцияларын басқарудың ақпараттық жүйесін тұрғызу88 бет
Коммерциялық банктің пассивті операцияларын басқару35 бет
Коммерциялық банктің ұйымдастыру құрылымы және коммерциялық банктердің операциялары21 бет
Коммерциялық банктер операциялары17 бет
Коммерциялық банктер операциялары, және олардың банк қызметіндегі атқаратын рөлі20 бет
Коммерциялық банктер операциялары-қоғамдық экономикалық дамуында негізгі факторы19 бет
Коммерциялық банктер қаржы делдалдары ретінде, қызметтері мен операциялары40 бет
Коммерциялық банктердің активті және пассивті операциялары24 бет
Коммерциялық банктердің активті операциялары27 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь