Компьютер жұмысының принципi

Қазiргi ғылыми.техникалық даму кезеңiнде инженер.лiк, экономикалық,басқару,ғылыми және басқа түрлi есептердi тиiмдi түрде шешу мен медициналық диагноз қою т.б. зерттеу нәтижелерiн жоғары дәлдiкпен алуды электронды.есептеуiш мәшинелерсiз (ЭЕМ.сiз) ұйымдастыру мүмкiн емес.Осы се.бептi орта және жоғары бiлiмдi мамандар өз бiлiмiн ЭЕМ.дi тиiмдi пайдалану әдiстерiмен кеңiнен үйлестiре алатын болуы тиiс. Бұл олардың келешек жұмысында ЭЕМ.мен жұмыс iс.теудi күнделiктi дағдыға айналдыруы үшiн де қажет.



Ақпарат. Информатика ЭЕМ, оның
даму кезеңдерi

А қ п а р а т (И н ф о р м а ц и я) . дәл анықтамасы жоқ кең ұғым. Қарапайым түрде айтқанда,түрлi обúектiлер,құбылыстар мен процестер т.б. жөнiндегi мағлұматтар Ақпарат делiнедi. Мысалы, айналадағы кеңiстiктен жер жағдайы, өсiмдiктер жөнiнде көп Ақпарат аламыз.Ауада найзағайдың ойнауы.күннiң бұлтты екенiн және жауын жаууы мүмкiндiгiн т.б. бiлдiретiн Ақпарат.Көшеге iлiнген бағдаршамның көк не қызыл түсте жарықтануы . жолды кесiп өтуге болатынын не болмайтынын бiлдiретiн Ақпарат. Радио,телевизор арқы.лы берiлетiн хабарлар мен ғылыми.техникалық жаңалықтар да Ақпарат түрлерiнiң бiрi.
Қоғам өмiрiнiң сандық заңдылығын бейнелейтiн статистикалық Ақпарат өте күрделi.Онымен айналысатын арнайы ұйымдардың әр жылда не тоқсан сайын дайындаған Ақпаратсын басшылыққа алмай, ел экономикасын ғылыми түрде басқаруды ұйымдастыру мүмкiн болмас едi. Ұшу траекториясына әсер ететiн бүкiләлемдiк тартылыс заңын, денеге үйкелiс әсерiн және т.б. қажеттi Ақпаратны бiлмей, ғарыш кемесiн ұшыруға болмайтыны да белгiлi.
Ақпаратны сандық кесте, сурет, текст сияқты түрлi түрде көрсету, жинастыру мүмкiн. Мысалы,өсiмдiктiң био¬логиялық қасиеттерiн зерттеп, нәтижесiн кесте түрiнде да¬йындау; ренген сәулелерi арқылы адам организмi кескiнiн суретке түсiру; мәлiметтiк Ақпаратны газет, журнал бет¬те¬рiнде басып шығару‚ т.б.
Көп салалы халық шаруашылығының күн санап өр¬кен¬деуiне байланысты, түрлi Ақпаратны жинастыру, өң¬деу, сақтау және оларды тұтынушыларға тез жеткiзiп беру прцестерi (Ақпаратлық процестер) үлкен көлемдi әрi маңыз¬ды жұмыстардың бiрi болып отыр.
50 жылдардың бас кездерiнен бастап көптеп жарыққа шыға бастаған электронды есептеуiш мәшинелерiн (ЭЕМ.дердi) осы жұмыстарға пайдалану оларды орындаудың шап¬шаң¬дығын күрт арттыруға мүмкiндiк туғызуда
        
        Алғы сөз
Қазiргi ғылыми-техникалық даму ... ... және ... ... ... ... ... шешу
мен медициналық диагноз қою т.б. зерттеу ... ... ... ... мәшинелерсiз (ЭЕМ-сiз) ұйымдастыру мүмкiн емес.Осы
се-бептi орта және ... ... ... өз ... ... тиiмдi
пайдалану әдiстерiмен кеңiнен үйлестiре ... ... тиiс. Бұл ... ... ЭЕМ-мен жұмыс iс-теудi күнделiктi дағдыға айналдыруы
үшiн де қажет.
Ақпарат. Информатика ЭЕМ, ... ... қ п а р а т (И н ф о р м а ц и я) - дәл ... жоқ кең ... ... ... обúектiлер,құбылыстар мен процестер т.б.
жөнiндегi мағлұматтар Ақпарат делiнедi. Мысалы, айналадағы кеңiстiктен жер
жағдайы, өсiмдiктер ... көп ... ... ... ... бұлтты екенiн және жауын жаууы ... т.б. ... ... ... көк не ... ... ... - жолды
кесiп өтуге болатынын не болмайтынын ... ... ... ... ... мен ... жаңалықтар да Ақпарат
түрлерiнiң бiрi.
Қоғам өмiрiнiң сандық заңдылығын бейнелейтiн ... ... ... ... ... ... әр жылда не тоқсан сайын
дайындаған Ақпаратсын басшылыққа ... ел ... ... ... ұйымдастыру мүмкiн болмас едi. Ұшу траекториясына әсер ... ... ... денеге үйкелiс әсерiн және т.б. қажеттi
Ақпаратны бiлмей, ғарыш кемесiн ұшыруға ... да ... ... кесте, сурет, текст сияқты ... ... ... ... Мысалы,өсiмдiктiң биологиялық қасиеттерiн зерттеп,
нәтижесiн кесте түрiнде дайындау; ренген ... ... адам ... ... ... ... ... газет, журнал беттерiнде
басып шығару‚ т.б.
Көп салалы халық шаруашылығының күн ... ... ... Ақпаратны жинастыру, өңдеу, сақтау және оларды тұтынушыларға тез
жеткiзiп беру ... ... ... ... ... әрi маңызды
жұмыстардың бiрi болып отыр.
50 жылдардың бас кездерiнен бастап көптеп жарыққа шыға ... ... ... ... осы ... ... орындаудың шапшаңдығын күрт арттыруға мүмкiндiк туғызуда.
ЭЕМ-дi компьютер деп, ... ... не ... өңдеуiне
бейiмделiп дайындалған сандық,‚ символ-дық,‚ текстiк ... деп те ... жету үшiн ... ... ... ... ... оны өңдеу деп аталады. ЭЕМ ... ... ... ... ... ... ... арқылы жүргiзiледi.
Түрлi салаларда жиi пайдаланылатын берiлгендер мен программалар көп
болғандықтан, олар әр ... ... ... ... ... ... ... қойылатын болды.
Сақтаулы Ақпаратны iздеп,оны тұтынушуларға жеткiзiп беру инфрмациялық
қызмет ... (ИҚК) ... ... мен ТМД ... ... ИҚК- мен ... 16 мыңнан аса кiтапхана бар.
Олардың ... ... ғана 2 ... аса ... ... мәлiметтер компьютер дискiлерiне ... ... ... ... ... тауып беру көп еңбектi
керек ететiнi, бiрақ бұл ... ... ... ... маңыздылығына
бiр ғана мысал: егер өндiрiс бас-қармасын қажеттi Ақпаратмен, түрлi ғылыми-
техникалық жаңалықтармен дер ... ... етiп ... ол ... пайдалануды жоспарлауға, өндiрiсте еңбек өнiмдiлiгiн арттыруға
үлкен кедергi келтiрер едi. ИҚК-де ком-пьютердi пайдалану ... ... ... ... ... ... ... компьютерде жазулы
телефондар анықтамалығын пайдаланып жауап беру;
* үлкен ... ... ... сатуды ұйым-дастыру (әр рейске
сатылған және бос ... ... ... ... ... сатуды ұйым-дастыру қиын емес);
* байланыс каналдары бойынша ... ... ... ... мәлiметтердi, iс қағаздарын, фото-суреттердi бiр ... ... ... ... ... компьютерге енгiзiлген экс-перттiк жүйенi
(бiлiм ... ... адам ... ... ... және ... белгiлеу;
* пайдаланушы текстерiн компьютердiң баспа құрылғысы (принтер) арқылы
қағазға басып шығару т.б.
Қазiргi ... ... ... түрде пайдалану-шылар дүние жүзiнде
негiзгi ... алып ... ... қоғам келешекте Ақпаратлық
қоғам болаты-ны сөзсiз.
И н ф о р м а т и к а - ... ... және оның ... ... ... өңдеу әдiстерiн зерттейтiн комплекстi ғылым.
ЭЕМ-нiң техникалық мүмкiндiктерiн пайдаланып, Ақпаратны жинақтау,
өңдеу және оны ... ... беру ... ... ... тех- ... деп те ... (texne (техно)- шеберлiк, logos
(логия)-iлiм).
Жалпы,Ақпаратны ЭЕМ-де өңдеп, нәтижесiн тал-дауды ұйымдастыру үшiн
орындалатын әрекеттер мынадай:
* Ақпаратны алып,өңдеуге ... ... ... ... оны өңдеу үшiн жинақты түрде нұсқаулар тiзбегiн алгоритмiн) құру;
* мәшине ... ... ... ... жүйесiн) пайдаланатын
бiр программалау тiлiнде алгоритмдi программаға айналдыру;
* программаны ЭЕМ-де орындап,нәтиже алу;
* нәтиженi зерттеу. Егер құрылған үлгiде‚алгоритмде не ... ... ... ... ... кезiнде пайдалану үшiн берiлгендер мен ... ... ... ... ... ... дайындау, про-грамма құру оңай
жұмыс емес. Олар кiтаптың ... ... ... Ақпаратны әмбебап компьютерде ғана өңдеуге ... ... ... ... ... ... ... тәсiлдерiн
зерттеу мен ком-пьютерде түрлi есептердi шешу ғана емес. Ақпаратны ... ИҚК үшiн ... кең ... ... жаңа
жолдарын iздестiру, осыған сәйкес ... ... ... және ... қамтамасыз ететiн программалар дайындау ... ... да ... тиiстi негiзгi жұмыстардың бiрi.
Э Е М ж ө н i н д е. Алғашқы кездерде жарыққа шыға бастаған ... ... - ... буын ... iшкi ... элементтерi жеке
бөлшектерден дайындалған электрондық логикалық схемаларға ... Бұл ... ... ... ... шамдар едi.
Мұндай компьютерлердiң көлемдерi үлкен, сенiмдiлiгi жоғары емес, тездiк
жылдамдықтары бiр секөнтте 5-6 мың ... ... ... ... санды қосу,көбейту не символдарды салыстыру сияқты бiр ... ... деп ... да, оны ... команда мәшинелiк
команда делiнедi). Оның үс-тiне,мұндай мәшинелер үшiн құрылатын программа
мәшинелiк командалардан ... да, ... ... көп ... ... ... өзi тек ... ... ... ... ... ... байланысты, 50 жылдардың соңғы кезiнде
техникалық негiздерi түгелдей ... ... ... ... ... ... ... буын ЭЕМ-дерi жарыққа ... ... ... ... тездiгiн және мәшиненiң ... ... ... мүмкiндiк бердi. Екiншi буын мәшинелерiнiң сырт
аумағы, массасы, энергияны пайдалану шамасы көп ... ... құны да ... буын мәшинелерiне қарағанда көп төмендетiлдi. Оның
үстiне,бұл ЭЕМ-дерде жоғарғы деңгейлi (Алгол, Фортран,Бейсик‚ ... ... ... ... ... ... мүмкiндiгi туды. (Өңдеу ...... тiптi ... ... ... ... мүмкiн программалық ... ... ... ... тиiмдi программа құру ... ... ... адам ... ... ... ке-зеңi аяқталды.
Алпысыншы жылдардың екiншi жартысында және жетпiсiншi жылдардың
бас кездерiнде ЭЕМ ... одан әрi ... ... ... ... ... ин- тегралдық схема (ИС), ... ... (¶ИС) және аса ... ... ... ... үшiн-шi, төртiншi буын мәшинелерi көптеп жасалына бастады.
Интегралдық (бiртұтас) ... ... ... ... ... 1 ... де ... фунциональдық блок. Ол
жартылай өткiзгiштi кристалдан (негiзiнен ... ... ... ... ... ... ... осы
платада тұтас құрастырылады.( Плата-түрлi ... ... ... мүмкiндiк беретiн материалдан құрылған көп қа-батты пластинка.)
Интегралдық схеманы пайдалану ЭЕМ-нiң сырт аумағын ... ... оның ... ... ...... есе жоғарылатуға себеп
болды.
Мәшине жұмысын басқарушы және арифметикалық-логикалық ... ... ... ... құрылғыларын бiрге қосып процессор
деп, ал бiр не бiрнеше А¶ИС-тен тұратын процессорды ... ... Бiр ... құрамында кемiнде бiр-неше ондаған мың
транзистор бар. Мысалы, 1981-жылы Intel фирмасының ... ... ... ... ... ... 29000 транзистор орналастырылған
және аумағы 5.7 кв.мм ғана ... ... ... ... ... ... және шет
аймақтық деп ... ... ... ... ... ... бiрнеше про-грамманы уақытты үзу деп аталатын режимде
шамамен бiр ... ... ... ... ... туғызып отыр.
Ақпаратны осылайша өңдеудi мультипрограммалық режимде өңдеу деп атайды
(мульти-көп).
ЭЕМ-дер үлкен,өте ... ... ... кiшi (микро)
компьютерлер ... ... ... ... ЭЕМ-дер (ЕС ЭЕМ
1035,1046,...) секөнтiне миллионнан ар-тық қарапайым операцияларды ... ... оның ... және ... ... ... тең.) Мысалы,80 жылдар-дың басында ... ЕС 1046 ... ... ... мынадай:
орталық процессордың өнiмдiлiгi 1,3 млн опер/с
негiзгi жад ... 8 ... орны 17 X 6,5 ... ... ... ... ... пайдалану және ЭЕМ-дi құрас-тыруды автоматтандыру
жылдамдығы 250-800 мың операция/с ... ... ... ... ... микрокалькуляторлар мен iштей орналастырыл-
ған микроЭЕМ - дердi, бiр жазу ... ... ... ... дербес
компьютерлердi) көптеп шығаруға мүмкiндiк туғызды. Қазiргi ... ... ... ... - IBM PC және оған ... PC-ге ... ... компьютерлер жұмыс iстеу ... ... ... ... ... ... кем ... Оларды
оқу орындары, мекемелер, инженерлер, т.б. түрлi Ақпаратны ... ... ... ... ... ... ... және тағы
басқалар үшiн пайдалануда.
Микрокалькуляторлармен есептеу жұмыстары жүргiзiледi де, ... ... ... ... т.б.құралдарға iштей
орналастырылып, осы құралдарды не ... ... ... автоматты
түрде бақылау не басқару үшiн пайдаланылады.
1.2.Компьютер ... ... жад. ... код. ... ... Ақпаратны арнайы құрылған про-граммалар арқылы ғана өңдей
алады. Жалпы, оның орындай-тын н е г i з г i ж ұ м ы с ы : ... оны ... ... ... ... шығару,сақтау (1-сурет).
Ақпарат мәшинеге оның ж а д (не i ш к i ж а д, ж ы л д а м ж а д, о ... р а т и в т i ж а д) деп ... ... ... ... ендiрiледi. Шифрлау ұғымын түсiндiру үшiн ескi ... ... ... жiберу тәсiлiн қарастырайық.. Онда қабылдаушы-
ендiру ... ... ... ... принципi
ның аппаратына телеграмма Морзе әлiппесi арқылы шифрланып ... ... ... ... әрiптерiнiң Морзе әлiппесi бойынша шифрлары
мынадай:
.( (А), (... (Б), ... (C) ... ... ... қасиетке негiзделген: теле-грамма жiберушiнiң
аппаратында түйiсу ... ... ... ... таспасына нүкте, сәл уақыт тұйықталып ... ... ... ... ... жiберiлген
(... . ( ...
телеграмма үзiндiсiн қабылдаушының БАС деп оқып ... қиын ... үшiн ... код - 0 мен 1-ден тұратын тiзбек. 0 мен
1 -екiлiк санау жүйесiнiң цифрлары (1.4-тақырыпты ... ... ... ... ... б и т деп ... (binarу digit-екiлiк цифр).
Екiлiк санау жүйесiнiң сандары ондық сандар сияқты бiр разрядты, екi
разрядты не көп разрядты ... ... ... және одан ... ... бiр ... кодтау үшiн сегiз разрядты екiлiк код
пайда-ланылады, мысалы, ... ... ... ... жiберiлу түрi
мынадай: код жадқа ... ... ... ... ... ... де, жадтың электрондық схемалары қабылдайтын жоғарғы ... 1 ... ... ... ... 0 арқылы кодталады. Ол ... ... ... ... бiр ... ... Ақпаратны сақтайтын
электрондық құрылғыны т р и г г е р деп ... ... 1 1 0 0 0 1 0 ... код ... техникада Ақпаратның өлшем бiрлiгi үшiн б и т және б а ... ... ... ... ... ... Практикада байттан үлкен килобайт (Кбайт),
мегабайт (Мбайт),гигабайт (Гбайт) өлшем-дерi де ... байт = 8 бит = 23 ... ... = 1024 байт = 210 ... ... 1024 Кбайт = 220 байт,
1 Гбайт = 1024 Мбайт= 230 байт.
Кбайт, Мбайт өлшемдерiнiң ... ... : жазу ... ... ... ... көлемi 2 Кбайттан сәл аздау,ал 500 ... ... ... көлемi шамамен-1 Мбайт.
Компьютердiң жұмыс iстеуi үшiн оны түрлi програм-малармен жабдықтау
қажет.Мәшине түсiне алатын (Бейсик, Паскаль т.б.) ... ... ... ... ... ... дайындалған, өзiнше бiр тиянақты
нәтиже беретiн нұсқаулар ... ... ... деп ... екi түрi бар. Бiрiншiсi ... ... ... ... ... ... не ... жүйе деп атайды.
Екiншiсi - Ақпаратны өңдеп, нәтиже алу үшiн ... ... ... ... ... ... Оларды қ олданбалы
программалар деп атайды.
1.3. Жадтың сыйымдылығы.Адрес.
Мәшинелiк сөз. Кодтар кестесi
А. Қазiргi кездегi дербес компьютерлердiң iшкi ... 0-ден ... ... бiр ... ... мыңдаған, миллиондаған
ұ я ш ы қ т а р бар. Әр ... байт деп те ... ол - ... екi тұрақты жағдайы бар сегiз физикалық құрылғылар тiзбегi.
Жадта орналастырылған байттар санын ... ... ... не көлемi
деп, әр байттың нөмiрiн оның ... ... ... ... санын
ұяшықтың ұзындығы деп атайды. Сыйымдылық ... ... ... де ... ... IBM PC компьютерлерiне қарағанда
қарапайым Ямаха MSX-1 ... ... ... ... сыйымдылығы 64
Кбайт,1120 арқылы нөмiрленген ұяшықтың адресi-1120, оның ұзындығы-8 ... (1 ... ... ... ... программа командалары, бүтiн
және нақты сандардан тұратын берiл-гендер қатар орналасқан екi ... ... ... ендiрiледi де, өрiстiң адресi үшiн бiрiншi
байттың адресi алынады (ол жұп сан ... ... ... ... ... нөмiрлi байттарға сәйкес өрiстердiң адрестерi ... ... ... ... ... ... сөз, не қысқаша
с ө з деп атайды. ... ... сөз де ... ... түрдегi
өлшем бiрлiгi ретiнде алын-ған.
Соңғы шыққан,мүмкiндiгi мол,дербес ЭЕМ-дерде өрiс-тiк ұяшық төрт не
одан да көп байттан тұрады (төрт ... ... ... 4-ке ... жад өрiсiне (адреске) енгiзiлген инфор-мацияға ... ... оны ... алатын етiп құрылған. Осылайша өңделетiн биттер
санын ... ... деп ... ... ... ... командалар мен берiлгендер енгiзiлетiн арнайы ұяшықтар
бар. Оларды регистр деп атайды.
Б. 1.2-тақырыпта әр символ бiр байт ... ... ... ... 256 түрде (00000000, 00000001, ... жазу ... ... (28 ... ... үшiн 256 ... символды таңдап алуға болады. Iс жүзiнде пайда-
ланылатын символдардың кейбiрi әр елде әр ... ... ... ... ... ... алфавит-терiнiң әрiптерi бар.
Компьютердiң түсiнуi үшiн символдарды 256-ға дейiнгi ... ... ... да, ... ... символдардың кодтары ретiнде қабылдайды.
Бiздiң елде дербес компьютерлер үшiн ... ... ИАК-8 ... ... (ИАК – ... ... кодтары). Осы кестелер
бойынша латын алфавитiне тиiстi
А ... ... 0001 ... ... ... 0010 (66) т.с.с.
Мұндағы жақшалардың iшiнде жазылған ондық сандар - екiлiк кодтардың ондық
санау жүйесiнде өрнектелуi ... ... ... 32-ге ... ... ... ... командалары үшiн
арналған; символдарды кодтау 32-ден басталады. Оның үстiне,127-ге дейiнгi
кодтар дүние жүзi елдерiнде ... ASCII ... ... ... ... 128-255 ... сандар - қазақ/орыс әрiптерi мен түрлi
псевдографикалық ... ... 1251 ... код пайдаланылады)
1.4. Кодты және бүтiн санды түрлi санау
жүйелерiнде өрнектеу
Өткен ... ... ... ... ... ... яғни ... 1 цифрларының тiзбегi арқылы шифрланған сандармен жұмыс iстейтiнi
баяндалған болатын. ... ... ... ... ... ... санау жүйесi дегенiмiз - сандарды цифрлық таңбалар ... мен оқу ... ... ... ... ... ... емес болып бө-лiнетiн екi түрi бар ... ... ... ... ... ... ... жүйесi,екiншiсi-римдiк санау
жүйесi. Жалпы алғанда, ... жүйе тек ... ... жүйесi ғана
болмауы мүмкiн. Егер сан түзетiн цифрлар раз-рядтарының бiрлiктерi оңнан
солға қарай есептегенде ... ... бiр сан есе, ... q ... отыратын болса, онда сан q санау жүйесiнде берiлген деп,ал q осы ... н е г i з i деп ... ... ... үшiн q=10. ... жүйесiнде санды жазу үшiн 0-ден бастап ... ... ... ... ... осы жүйенiң базистiк (негiздiк) цифрлары ... ... ... ... ... ... лық санау
жүйелерiнде жазылған кодтармен не ... ... ... ... ... ... санау жүйесiндегi A,B,C,D,E,F әрiптерi-осы жүйенiң ... ... ... ... ... жүйесiнде n разрядтан тұратын кодтың не бүтiн санның жазылу
үлгiсi: (an an-1 … a1 ... | ... ... ... |
|2 |0‚1 ... ... ... |0‚1‚2‚3‚4‚5‚6‚7‚8‚9‚A,B,C,D,E,F, |
q=2 үшiн мұндағы аk цифрлары 0 не 1 ... ... ... ... ... ... р е ж е. Кез ... жүйеде берiлген кодты не бүтiн санды ондық
санау жүйесiнде өрнектеу үшiн оны
an * qn + an-1 * qn-1 + ... + a1 * q + a0 * ... ... ... ... ... ... ... (q=2,16,...).
Мысалы, латынша А әрпiнiң екiлiк кодын (01000001 )2 ондық кодта өрнектеу
тәсiлi мынадай (n=7):
0*27+1*26+0*25+0*24+0*23+0*22+0*21+1*20=6510 ... ... =25510 ; 11111111 ... =6553510 ... р е ж е. N-ге тең ... ... (не ондық санау жүйесiнде берiлген
бүтiн санды) q санау жүйесiнде өрнектеу үшiн, ... N-дi q-ге ... ... түрiнде жазып алу керек (p1-бөлiндi, ... ... ... оны да q-ге ... ... ... ... керек,
т.с.с. Бұл процестi pk=1, pkA: ... ... рет iске ... кезде мәшине жадына MS ... ... ... ... программалар да енгiзiледi,Мысалы:
Config.sys, Autoexec.bat, BASIC, TURBO,FOTON, т.б.
Олардың кейбiрi операциялық жүйе қатарында жоқ болса, қажеттiсiмен ... үшiн ... жүйе ... иiлгiш магниттiк дискiнi пайдалануға болады
не алдын ала оны ағымдық болатын C: ... ... алу ... ... ... қараңыз).
Config.sys - үйлестiрушi программа. Оның қызметi-жаңадан ... ... ... MS DOS-қа ... ... ... және ... дискiмен жұмыс
iстеудi ұйымдастыру т.б.;
Autoexec.bat-тың қызметi - шақыру ... ... ... ... ... ... ... ай,күн және уақытты көрсету;
NORTON COMMANDER программалар пакетiн жадқа тиеу т.б. (Каталог ... ... ... ... ... ... түсiнiгi 3.1-тақырыпта берiлген).
BASIC, TURBO - Бейсик,Турбо Паскаль программалау тiлдерi-нiң ... ... - ... ... жұмыс iстеуде пайдала-нылатын қолданбалы
программалар пакеттерiнiң бiрi.
2.2. Файл
Есептеуiш техникасында текст,кесте т.б. берiлгендер түрiнде ... ... ... ... дер ... (БФ) деп, программаны
программалық файл (ПФ) деп, БФ не ПФ ... ... есте ... ... дискiлiк файл (ДФ) деп атайды. Қысқаша, ... де файл деп атай ... ... файл сөзi кездескен-де,оның қай
мағына беретiнiн сөйлем құрылымынан ажыра-тып алу қиын ... не ПФ-тi ... есте ... ... тиеу үшiн оған арнайы атау
берiлуi тиiс. Мәшине‚ файлды дискiге тиеген соң‚ тиелген орынды (ДФ-тi)
осы атау ... ... ... ... файлды дискiден жадқа
ендiруi алдында оны тез тауып алуы үшiн қажет. Атаудың ... ... тiлi мен оның ... ... ... оны 1-ден ... дейiнгi символдар тiзбегiнен таңдап алу жоспарланған,оны файл мазмұнына
сәйкестендiрiп таңдап алған жөн‚мысалы,
KVT1; test2; Keste1; Аbay; Karakoz
Атау соңына нүкте ... ... одан әрi 3-ке ... әрiптерден,
цифрлардан тұратын қосымшаны да енгiзiп қоюға болады. Бейсик, Турбо Паскаль
т.б.программалау тiлде-рiнде құрылған программаларға BAS, PAS сияқты ... тiлi ... ... үш ... ... қосымшаны
пайдаланған жөн.
Қосымша қосылып жазылған файл атауын кеңейтiлуi бойынша ... деп, ал ... ... ... файл типi не ... деп атайды.Бiр программалау тiлiнде құрылған программаны
дискiге тиеу үшiн оған типi ... атау беру де ... Бұл ... өзi ... ... (BAS,PAS т.б.) автоматты түрде атауға ... ... DOS ... ... ... түрде қосып кететiн
кеңейтулерiнiң (стандартты кеңейтулердiң) ... ... ... ... құрылғылардың драйверлерi (system-жүйе),
.BAT - операциялық жүйеде жазылған командалық файл
(batch file-командалық файл);
.TXT - текстiк файл ... COM не .EXE - ... ... ... ... файл ... ... - Бейсик тiлiнде құрылған программа;
.PAS - Паскаль тiлiнде құрылған программа;
.BAK- орындалатын файлдың резервтiк көшiрмесi (файлды дискiге ... жүйе осы ... ... көшiрмесiн де автоматты түрде ... ... ... оның ... .BAK кеңейтiлуi жазылып қойылады) т.б.
Мысалы,
CONFIG.SYS, COMMAND.COM, Autoexec.bat, ... ... ... ... ... құрылғыларына стандартты
атаулар берiлген. Мысалы,
CON (console) - клавиатура,не монитор,
PRN (printer) - принтер,
LPT1 - ... ... ... ... өз ... ... ... бермеуi тиiс.
* Бiр режимде, мысалы, Бейсикте құрылатын екi түрлi файл-ға б i р ... й а т а у ... ... ... ... жойып кетедi).
* Латын алфавитiнiң бас не кiшi ... ... ... ... атаулар түрiнде қабылдайды, ал қазақ,‚ орыс ... ... ... үшiн олай ... ... ... ... тиеулi файлды тез табу үшiн MS DOS жүйесi файлдар каталогын
пайдаланады. Каталог - арнайы атау ... ... ... Оған ... ... Бейсик про-грамалау тiлiнде) дискiге тиелген әр файлдың
аты, қанша байт орын ... ... ... ... датасы мен
тәулiк ... ... файл ... деп ... және оның ... орны белгiленiп қойылған жазулар тiр-келiп ... ... BASIC ... KVT1 ... ... ... тiркелу түрi мынадай болуы мүмкiн: Kvt1.bas 2315 ... – Kvt1.bas ... 2315 ... ... және ол ... ... сағат 11.47-де ендiрiлгенiн бiлдiретiн жазу. (Жазу бөлiмдерiн оның
өрiстерi деп ... ... ... жазу төрт өрiстен тұр.)
2.1-сурет. Каталог
Каталогты файл атауларын жинағыш жазу столының суыртпасы сияқты көзге
елестету мүмкiн (2.1-суреттi ... жайт : ... файл ... жазулы деудiң орнына каталогта
файлдар жазулы деп те айта бередi.
Түрлi ... ... ... ... каталогтар көп болуы
да мүмкiн. Олардың атаулары жазылған дискiнi ... не ... ... ... ... iшкi не бағыныңқы каталог деп атайды.
MS DOS жүйесiнде пайдаланушы бiр каталогтың iшiне екiншiсiн,екiншi
каталогтың iшiне ... ... қоюы да ... ... ... деп (2.2сурет), әр каталог, оған ендiрiлген iшкi
каталогпен ... ... ... деп ... каталогқа (С: дискiсiне) жазылған каталогтар тiзiмiнiң
үзiндiсi 6-кестеде, С:-ке iшкi ... BASIC, FOTON ... ... 7-8 ... көрсетушi.6-кестеде көрiнген жазуы
оның сол жағында жазулы атаудың каталог екенiн ... ... ол деп ... да ... (Subroution-
көмекшi,directory-каталог).)
2.2-сурет.Каталогтар ағашының схемалық түрi
6-кестенiң төменгi екi қатарында көрiнген ... MS ... ... дискiге енгiзiлген 11 файлдың алған орны-329157 байт;
бос орын - 1556480 байт.
6-
кесте
| | | | |
|. . . . |. . . . |. . . . |. . . .|
| | ... | ... | ... |10:38 |
| | ... |7:46 ... | ... |13:57 |
| | ... |10:45 ... |495 |17-10-91 |11:16 |
|FOTON |52925 ... |8:00 ... |566 ... |12:04 ... |. . . . |. . . . |9:47 ... | | |. . . ... | | |
|. . . . | | | ... file(s) 329157 bytes ... bytes free ... ... ... ... . . ... ... ... ... ft2.chn
qbasic.ini ... . . . ... . . ... ... Or1, Or2.bak - ... ... ... пайдаланып
құрылған пайдаланушының текстiк файлы мен оның резервтiк көшiрмесiнiң
атаулары ... FOTON ... ... ... жағында C:\, ... C:\FOTON ... C:-тiң ... BASIC пен ... ... iшкi
каталогтар екенiн бiлдiретiн ... ... керi ... (\)
символының қызметi - оның ал-дында жазулы каталогтың ... ... ... ... ... ... бiрi- каталог құру, файлдар
тиелетiн дискiнiң орындарын белгiлеу, оларға файлдарды тиеу не ... ... бiр ... ... дискiге көшiру, оған жаңа ат беру, не ... ... мен ... ... файлдармен жұмыс iстеу тәсiлдерiн
файлдық жүйе деп атайды.
Ескерту. Екi түрлi ... ... ... ... файлдар мен iшкi
каталогтарды жазу да мүмкiн. Операциялық жүйе ... әр ... ... ... Жаңа ... жою. CD,MD,RD ... Каталогты алмастыру. CD, CD.. командалары
Каталогтармен жұмыс iстеу кезiнде бiрiншi деңгейлi каталогтан ... өту не ... ... жиi ... MS DOS-та ... iшкi ... өту ... - CD (Change directory (CHDIR не
CD)-каталогты өзгерту), ал ... iшкi ... ... ... ... өту ... - CD.. .(Мұндағы қатар орналасқан екi ... ... ... бiр ... жоғары болатын каталогтың қысқаша белгiсi.)
Мысалы,
1) С: ағымдық дискiсiнде ... DOS ... өту ... ... ... ... ... командалық жолдағы C:\> шақыруы C:\DOS> ша-қыруына
алмастырылады. Ол - ... ... ... бiлдiру белгiсi.
2) C:\DOS ағымдық каталогынан C:\ каталогына қайтып өту командасы:
C:\DOS>CD..
Бұл кезде командалық жолда C:\> шақыруы қайта ... Жаңа ... ашу. MD ... ... ... бас ... мен ... тұратын жаңа
каталог ашып, оны iшкi каталогтар тiзiмiне тiркеп жазып қоюға болады (оның
атына кеңейтiлу енгiзiлмеуi тиiс). ... ашу ... - MD ... ... ... С: ... жаңа каталог, айталық, STUDENT ката-логын ашу
командасы мынадай:
C:\>MD STUDENT
Бұл ... ... ... ... ... STUDENT ... тiркелiп
қойылады да,командалық жолда C:\STUDENT> шақыруы көрiнедi;
2) С:\FOTON> ағымдық каталогының iшкi ... ... ... ашу командасы:
C:\FOTON>MD STUDENT
C. Бос каталогты жою. RD ... бос ... STUDENT ... ... ... файл
атауларымен толтыра беру мүмкiн.Қажет ... ... RD ... алып тастауға да болады (Remove Directory-каталогты алып тастау).
Осының алдындағы бiрiншi мысалда ашылған бос STUDENT ... үшiн ... ... ... ... ... бос емес каталогты алып тастау үшiн алдын ала
атаулары осы каталогта тиеулi ... ... ... алу ... ... ... ... өшiру мүмкiн емес).
2.5. Маршрут белгiсi .Файлдың толық аты
MS DOS жүйесiнде iшкi каталогта ... .com, .exe, .bat ... ... ... C:\FOTON ... тiркеулi ft.com файлын
iске қосу командасы мынадай:
C:\>FOTON\ft.com
не 1) C:\>CD FOTON ... ... ... ... ... да керi ... символы екi рет жазулы.Ол FOTON-ның ft.com
үшiн, ал С:-дискiсiнiң FOTON үшiн ... ... ... екенiн бiлдiру.
Яғни “ \ “ - файлды каталогтардан iздеу маршрутын (жол бағытын) көрсеткiш
символ (мысалы, ... ... ... ft.com ... табу ... С: ... каталогынан FOTON iшкi каталогын,одан ft.com файлын
iздейдi).
Iздеу маршруты көрсетiлiп ... файл атын оның ... аты не ... деп атайды.Толық атаудың мысалы: C:\FOTON\ft.com
2.6. DIR,CLS‚FORMAT командалары. Шаблон
D I R - ағымдық каталог ... ... ... ... Бұл
команданың бiрнеше берiлу түрлерi бар, мысалы: 1) ... ... ... ... экранда көрiнетiн С:\ ... ... ... ... ... каталогты парақтап экранға шығару командасы. Ол каталог-тың экранға
сыятын бiрiншi бөлiгiн экранға шығарады да, компьютер жұмысын уақытша
тоқтатады. Оның ... ... ... ... үшiн кез келген клавиштi
басса болғаны;
3) C:\BASIC>dir *.BAS
- ағымдық C:\BASIC ... BAS ... ... ... ... ... L S - экранды тазалау командасы (clear screen – ... ... түрi: ... ... Жаңа ... ... ... Ақпаратны ендiру
үшiн операциялық жүйенiң көмегi арқылы оның iшiне бiр ... ... ... ... алу ... (Жүйе Ақпаратны шеңберлер бойымен
секторлардың iшiнде жазады). Дискiнi ... ... ... ... келтiру (формат-
тау) командасы деп атайды. С: вин÷естерi ағымдық болған кезде ... ... ... ... ... A: ... 1) C:\>A: КҚ (A:-ны ... ... ... КҚ
Егерде дискiге MS DOS жүйесiн көшiрiп жазу (дискiнi ... ету) ... онда оған S ... бар ... ... беру қажет:
C:\>format A:/S КҚ
(Бұдан былай КҚ ... ... ... ... ... ... ... Ол мiндеттi деп түсiнiлуi тиiс.Ал,ағымдық диск ретiнде С:-
тi аламыз.)
Шаблон. MS DOS командаларымен жұмыс iстеу ке-зiнде бiр топ файл ... * ... не ? ... ... ... бiр атау ... да ... атаулар маска не шаблон (үлгi,түр) бойынша
жазылған делiнедi. Операциялық жүйе файл ... ... * ... кез ... ... деп, ? ... кез келген бiр символ деп
қабылдайды.
Шаблон арқылы жазылған файл атауларының мысалдары:
*.bas - BAS ... ... ... - ... ... басталған BAS типтi барлық файл-дар;
or ”.” - атаулары OR-дан басталған ... - ... ... ... ... - ... үш символдық тiзбектен аспайтын BAS типтi файлдар,т.б.
2.7. COPY,REN,COPY CON,TYPE,DEL командалары
COPY командасы файл мен файлдар ... ... және ... ... үшiн ... ... Бұл ... бойынша файлдарды бiр
дискiден екiншi дис-кiге,бiр ... ... ... ... не бiр
каталогта оған басқа ат берiп,көшiрмесiн алуға болады. Команданың берiлу
мысалдары:
1) BASIC ... ... ... С: ... A:-ға ... BASIC ... C:\BASIC каталогында жазулы KVT1.BAS файлын A:\BASIC каталогына
жазу:
С:\BASIC>COPY kvt1.bas A:\BASIC\kvt1.bas
3) C:\FOTON каталогында ... ... ... C:\DOS ... ... ... C:\BASIC ... ендiрiлген Or1.bas файлының сол каталогта
Or2.bas аты берiлген көшiрмесiн алу:
C:\BASIC>COPY Or1.bas Or2.bas
5) C:\FOTON каталогында ... f1.txt және f2.txt ... ... ... бiрiктiру:
C:\FOTON>copy f1.txt+f2.txt f3.txt
Бiр дискiде жазулы файлдарды түгелiмен ... ... ... ... ... беруге болады. Мысалы, барлық файлдарды A:-дан В:-ға
көшiру командасы:
A:\>diskcopy A: B:
REN командасы файлдың атын ... ат беру үшiн ... ... ат қою).
REN және COPY командаларының берiлу түрлерi ұқcас. Мысалы, REN ... ... ... ... Or1.bas ... атын ... ... командасы мынадай:
С:\BASIC>REN Or1.bas Or2.bas
Бұл команданың орындалу нәтижесiнде ... ... Or1.bas ... ... де, сол мазмұнды Or2.bas файлы пайда болады (Ал, COPY
командасының берiлуi ... Or1.bas ... ... CON - MS DOS жүйесiнде текстiк файл құру ... ... ... ... con
( ... ... ... атауы.)
Текстi клавиатурадан теру кезiнде әр жолды терiп болған соң КҚ клавишiн
басу керек. ... ... ... соң оны ... тиеу үшiн 1) ... 2) ... ... берiлуi тиiс.Мұның бiрiншiсi-терiлген текстiң соңын
белгiлеу нұсқауы.Оны F6 клавишiн басу арқылы орындау да мүмкiн.
TYPE - MS DOS ... ... ... файл ... ... ... ... берiлу түрi:
[а.к.]> type
DEL командасы арқылы каталогқа ендiрiлген бiр ... ... не ... ... ... ... (delete-жою, өшiру). DEL
командасының аргументiнде ... ... ... аты не ... ... ... Мысалы:
1) C:\BASIC каталогында жазулы KVTI.BAS файлын ... ... C:\BASIC ... ... үш символдан тұ-ратын, OR-дан
басталған .BAS типтi барлық файлдарды өшiру:
С:\BASIC>del OR?.BAS
3) C:- те ... бос емес BASIC ... оның iшкi ... ... ... ... жүйе ... барлық файлдары жойылады! Сiз сенiмдiсiз бе
(Y/N) ?” ... ... ... ... ... Y клавишi басылса
болғаны(Y-Yes(Иә),
N-No (Жоқ) : ... ... ... командадағы өшiрiлетiн C:\BASIC каталогы жаңа ашылған, яғни файл
атаулары ... ... ... да ... CD.., MD, RD, COPY, REN, COPY ... DEL командаларын берудiң
оңайлатылған тәсiлдерi бар.Олар III тарауда ... ... ... - ... ... iстейтiн MS DOS ... ... ... - ... ... ... ... - ОЕСҚ-ның және ағымдық дискiнiң сыйымдылығы мен оған ... ... ... ... (to check up disk - ... -жүйелiк уақытты экранға шығару (time-уақыт). Команда берiлген
кезде ... ... ... ... ... ... де,
пайдаланушыдан жергiлiктi уақытты ендiру сұралады. Оны көрсетiлген үлгiде
ендiру керек,ал ендiру ... ... КҚ ... басу ... - ... ... ... календарлық күндi ай-күн-жыл
үлгiсiнде экранға ... ... Бұл ... ... ... ... жаңа мезгiлдi енгiзуге болады.
UNDELETE.EXE - MS DOS 5.0 микропроцессорлы ... ... ... ... кездейсоқ өшiрiлген файлдарды не бұзылған диск
секторларын қалпына келтiру командасы.Команданың берiлу үлгiсi:
C:\>Undelete []
(Командаға енгiзiлген тiк ... ([ және ]), ... ... ... ... ... ... ретiнде пайдаланылды.)
Ескерту. Егер дискiнiң аты ... ... ... ал, файл ... файл ... ... келтiру үшiн оның үстiне әлi жаңа файл жазылмаған болуы
тиiс.
Undelete командасынан шығу үшiн ESC клавишiн басу ... ... ... ... келтiруге арналған Undelete
командасынан басқа NDD (Norton disk doctor - диск ... ... ... iстеу де мүмкiн.
8. CONFIG.SYS, AUTOEXEC.BAT файлдары
Сonfig.sys,Autoexec.bat - мәшиненiң ... ... ... және ... ... ... ... арналған,
түрлi нұсқаулардан тұратын текстiк файлдар.±детте екi файл да MS DOS-пен
бiрге жүйелiк дискiнiң түбiрлiк ... ... ... да,MS ... тиеу ... ... орындалады (configu-ration-
үйлестiру,икемдеу; autoexecute- өзiндiк орындау).
Config.sys ... ... ... ... ... ... және ... жадтарды пайдалануға мүмкiндiк туғызу
нұсқаулары да енгiзiледi. Мысалы, 386,486 үлгiлi компьютерлерде ... ... ... ... болуы мүмкiн:
Files=20
Break on
DOS=High,UMB
Device=C:\DOS\Himem.sys
Device=C:\DOS\Emm386.exe Noems
Бұлардың бiрiншiсi-20 файлды бiрден ашу режимiн орнату нұсқауы.(Бұл нұсқау
берiлмесе,8 ... ашу ... ... ... ... басу ... ... орындалуына үзiлiс жасау режимiн
орнату нұсқауы.Қалғандары-жоғарғы жадтың бос ... мен ... ... мүмкiндiк туғызатын нұсқаулар. (Нұсқау-ларға енгiзiлген
Himem.sys, Emm386.exe драйверлерi C:\DOS ... бар деп ... ... ... ... болуы мүмкiн:
@ echo off
prompt $p $g
C:\FOTON>kazega.com
NC
Бұлардың бiрiншiсi - командалар бумасын (пакетiн) орындау кезiнде файлға
енгiзiлген ... ... ... шығар-мау режимiн орнату нұсқауы;
NC - Norton ... ... ... ... MS ... үлгi ... ... нұсқаулары (мұндағы аралық символдар: $p -
ағымдық ката-логты, $g - > ... ... ... ... ... кiрiстiрiлген команда-C:\FOTON ... ... ... iске қосу ... ... C:\FOTON ... деп есептелiндi).
Компьютермен жұмыс iстеудi жеңiлдету үшiн nc.exe, kazega.com сияқты
қажеттi файлдарды клавиатурадан ... ... ... файлына
енгiзiп қойса болғаны.
Autoexes.bat пен Config.sys файлдарына жаңа командалар енгiзу не оларды
редакциялау үшiн орындалуы тиiс ... ... ... ... ... каталогқа өту (C:);
2. Командалық жолда Edit Autoexes.bat не Edit Con- ... ... Editor ... ... мен файл ... КҚ клавишiн басу.Файл жүктелген редактор терезесi көрiнедi;
4. Қажет ... ... ... ... ... жаңа команданы
жаңа жолдан кiрiстiру;
5. Ретiмен Файл-Сақтау және Шығу (Exit) ... ... ... клавиштерiн басып‚ компьютердi қайта қосу.
Ескерту. Norton Commander ... ... ... жоғарғы
командаларды орындау тәсiлi жеңiлдетiлген: курсорды аталған файл атауларына
әкелiп‚F4 клавишiн басу керек.Текске өзгерiс енгiзген соң ретiмен Esc ... ... басу ... ... MS ... ... жиi ... командалары мен
файлдары таныстырылды. MS DOS 6.0-да көптеген iшкi (резиденттiк), сыртқы
(транзиттiк: format, ... tree, ... ... ... ком-пьютермен жұмыс iстеуiн жеңiлдетуге арналған түрлi
қосымша программалар (утилиттер) бар. Мысалы,каталог мазмұнын жә-не дербес
программаларды ұзақ сақтау үшiн ... ... ... ... компьютерлiк вирустан қор-ғау программалары (III тарауды
қараңыз); құрылғылар драй-верлерi; компьютермен жұмыс iстеудi
жеңiлдетуге арналған жүйелiк ... ... ... (Norton
Commander, Norton Utilities,т.б.). MS DOS 6.0 - мен жұмыс iстейтiн ком-
пьютердi қамтамасыз ету программаларының қатарында түрлi ... де ... ... ... Windows, Write текстiк
редакторы, Qbasic, Turbo Pascal, т.б.
БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАРЫ
1.Компьютердi программалық ... ету деп ненi ... Ол ... ... ... программалар пакетi дегенiмiз не?
2.Жүйелiк программалар түрлерiн атап ... ... ... не? Дискiлiк операциялық жү-йенiң қандай түрлерiн бiлесiз? Атап
шығыңыз.
3.MS DOS жүйесiнiң BIOS, IBMBIO.SYS, IBMDOS бөлiмдерi ... ... ... ... не? Резиденттiк командаларды атап
шығыңыз.
5. MS DOS жүйесi не үшiн қажет? Жүйенi iске қосу тә-сiлi ... ... деп ненi ... ... белгiсi-нiң экранға шығу
түрi қандай? Командалық жол дегенiмiз не?
7.Microsoft Windows жүйесiнен MS DOS ... өту ... ... С: ағымдық кезде А: дискiсiн ағымдық ету команда-сын жазып
көрсетiңiз.
9.Берiлгендер файлы,программалық файл,дискiлiк файл дегенiмiз не? Файл
аты не үшiн қажет?
10. Файл атын неше ... ... ... ... ... Файлдың
кеңейтiлуi не типi деп ненi айтады? MS DOS жүйесiнiң ... ... ... ... ... ... ... атап шығыңыз.
11.Пайдаланушының өз файлына кеңейтiлу ретiнде енгi-зуi ... ... ... бiлесiз?
12.Бiр режимде екi түрлi файлға бiрдей атау берiлмеуiнiң себебi не?
13. Бас не кiшi әрiптер арқылы жазылған файл атаула-рын ... ... ... кезде бөлек атаулар тү-рiнде қабылдайды?
14.Каталог дегенiмiз не? Ол не үшiн ... Файл ... деп ... ... мысал келтiрiңiз.
15.Түбiрлiк,iшкi,бiрiншi деңгейлi каталог және каталог-тар ағашы
дегенiмiз не? Мысал келтiрiңiз.
16.Каталогтан iшкi каталогқа және ағымдық iшкi ... ... және ... ... өту ... қандай? Олардың
жазылу түрлерiне мысалдар келтi-рiңiз.
17.Жаңа каталог ашу үшiн қандай команда берiледi? Мысал келтiрiңiз.
18.Бос каталогты алып ... ... ... ... ... ... толық аты деп ненi айтады? Толық атауға
мысал келтiрiңiз.Файлдық жүйе дегенiмiз не?
20.Бiр топ файл ... ... ... бiр атау ... ... қандай? Мысалдар келтiрiңiз.
21.Дискiнi форматтау дегенiмiз не? Ол қай команда арқылы орындалады?
Иiлгiш магниттiк дискiнi жүйелiк ету командасын ... ... ... ... не? ... ... ... экранға
шығару командасы қандай түрде берiледi?
23.СLS командасының қызметi не? Оның ... түрi ... ... ... не? ... бiр ... екiншi
каталогқа, бiр дискiден екiншi дискiге көшiру командаларының берiлу
түрлерiне мысалдар ... ... ... не? Оның берiлу түрiне мысал келтiрiңiз.
26.COPY CON, TYPE командалары қай кезде берiледi? Олардың берiлу
үлгiлерiн жазып көрсетiңiз.
27.DEL командасының қызметi не? Оның ... ... ... командаларының қызметi не?
29.TIME,DATE командалары не үшiн қажет? Олардың берiлу түрлерiн ... ... ... не ? Оның ... ... ... ... не үшiн қажет? Олардың жазылу
үлгiлерiне мысалдар келтiрiңiз және файлдарды ашып көрсетiңiз.
Ж А Т Т Ы F У Л А ... ... ... ... -тен C:\BASIC iшкi каталогына өтiңiз және оның мазмұнын
экранға шығарыңыз.
3.C:\BASIC iшкi ... ... ... ... ... iшкi каталогынан С:\-ке қайтып өтiңiз.
5.С:\STUD2 жаңа каталогын ашыңыз және оның ашылға-нын ... ... ... ... каталогының мазмұнын экранға шығарыңыз.
7.Шаблонды пайдаланып, C:\BASIC каталогынан .BAS типтi барлық файл
сипаттамаларын экранға шығарыңыз.
8.Шаблонды пайдаланып, C:\BASIC каталогынан ... ... ... ... .BAS ... файл ... тiзiмiн экранға шығарыңыз.
9.Шаблонды пайдаланып, C:\BASIC каталогынан “С” символынан басталған
файл сипаттамаларының ... ... ... CON ... ... C:\STUD2 каталогына жазылатын үш жолдық
қатардан тұратын f1.txt текстiк фай-лын құрыңыз.
11.C:\STUD2\f1.txt файлын құру тәсiлi бойынша C:\STUD2 каталогына
ендiрiлетiн екi ... f2.txt ... ... ... файлының сол каталогта f9.txt аты ... ... және ... ... ... ... f1.txt және f2.txt ... ретiмен f5.txt файлына
бiрiктiрiңiз.
14.Иiлгiш магниттiк дискiнi А: жинақтауышына ендi-рiп, онда жазулы
файлдар ... ... ... ... Егер диск жаңа болса, алдын
ала оны форматтап алы-ңыз.
Ескерту. Бос емес дискiнi форматтау кезiнде оған тиелген ... ... ... f1.txt ... А: ... кө-шiрiңiз.
16. C:\STUD2\f2.txt файлын C:\BASIC каталогына көшi-рiңiз.
17. 12-тапсырманы REN командасы арқылы орында-ңыз. C:\STUD2 ... ... f1.txt ... өшiп ... тексерiңiз.
18. C:\STUD2\f5.txt файлын принтерде басып шыға-рыңыз. (Команда
С:\STUD2>PRINT f5.txt).
19. Дискiлерге жазылған f1,f2,f5,f9 текстiк файлдарын және C:\STUD2
каталогын ... ... NORTON ... ... ... Norton ... ... жөнiнде.Панельдер.Каталогтарды алмастыру
MS DOS жүйесiнiң командаларымен жұмыс iстеудi жеңiлдетуге арналған
түрлi жүйелiк программалар бар. ... ... жиi ... ... (Norton ... - сыртқы (қабықша) жетекшi программа).Оның
орындайтын iс-әрекеттерi - ... және ... ... ... ... ... ... мазмұны жазылған екi панель
(тақта‚қаптама) шығару;
• бiрiншi деңгейлi каталогтан iшкi каталогқа,iшкi ... ... ... өту;
• Com,Exe,Bat типтi файлдарды iске қосу;
• NC үшiн функциональды клавиштердiң о рындайтын iс-әрекеттерiн
қалыптастыру (NC iске қосылған кезде олар экранның төменгi ... ... файл ... экранға шығарып,оның мазмұнымен танысуға мүмкiндiк
туғызу;
• ыңғайлы тәсiл бойынша файлды ... ... жою не ... жаңа каталог құру,оны жою;
• текстiк файл құру,оны редакциялау,т.б.
NC алғашқы рет iске қосылған кезде экранның оң және сол жақ ... ... ... екi ... ... да, ... ... (iске
қосылған) вин÷естерлiк дискiде жазулы ... ... ... ... жоғарғы жағында каталогтың аты да (панель тақырыбы)
жазулы тұрады. ... жол ... ... ... ... ... шыққан панельдердiң бiрiнде бiр каталог не файл аты сұр
түстi тiк төртбұрыш iшiне ... ... ... осы каталогты
(не файлды) ағымдық етуге ... ... ... Оны NC панель
курсоры (белгiлемесi) деп атайды. ... ... ... сол ... ... төмен жыл-жытуға болады. Ал оны
бiр панельден екiншi ... ... үшiн TAB ... ... болғаны.NC
курсорының қызметi-каталогтарды алмастыруды не com, exe, bat типтi
файлдарды iске ... ... ... ... ... каталогтың мазмұнын экранға шығару үшiн NC курсорын
осы атаудың үстiне ... ... басу ... iшкi ... ... ... ... шығу үшiн курсорды оның сол
жақ жоғарғы бұрышында көрiнiп тұрған қос ... (..) ... ... КҚ ... ... болғаны (..-белгiсi көрiнген каталог-
ағымдық iшкi каталог);
• атауы iшкi каталогта көрiнген com, exe не bat ... ... iске ... NC ... осы ... ... ... КҚ клавишiн басу керек.
Белгiлеменi iшкi каталогта жазулы файл атауының үстiне әкелiп, КҚ клавишiн
басқан соң оның ... ... ... ... де ... Әдетте MS DOS iске қосылған кезде NC-те iске ... ... ... арқылы оны ОЕСҚ-ға ендiрiп алу керек.
* NC жүйесiнде ... ... ... бас ... кiшi ... ... көрсе-тiледi.
* Панельдiң соңғы жолында таңдалған файлдың не каталогтың сипаттамасы
жазулы тұрады (бұл ... ... жол деп те ... жүйесiнде панельдермен жұмыс iстеуге арналған және ... ... ... ... ... бiрнеше команда бар.Мысалы:
CTRL+F1 - сол жақтағы панельдi алып тастау;
CTRL+F2 - оң жақтағы панельдi алып тастау.
Олар екiншi рет ... ... ... ... ... ... (MS ... берiлген соң оның орындалу нәтижесiн экраннан көру үшiн алдын
ала панельдердi алып тастау командаларын ... ... - ... ... ... iшкi каталогтың басына бiрден жылжыту
(«..ң-нүктелерiнiң үстiне ... - ... ... ... iшкi ... ... бiрден
жылжыту.(Егер каталог мазмұны экран бетiне сыймай ... PgDn, ... басу ... оны ... «парақтапң шығаруға болады.)
CTRL+F3 - ағымдық iшкi каталогта көрiнген файл ... ... ... ... - сол жақ ... басқа дискiжетектi және дискiнi ағымдық ету
үшiн берiлетiн команда. ALT+F1 – ба-сылған ... ... ... ... ... ... экран бетiне 3.1-сурет арқылы
бейнеленген терезенiң шығуы ... ... ... басқа түске боялып
тұруы-сол жақ панельде С: дискiсiнiң ағымдық ... ... (Бұл ... С: ... көрiнiп тұрады). Осы панельде А:-ны ағымдық ету үшiн
A: - ... ... ... ... ... ... ... |C |D |E |
3.1-сурет.Панельде ағымдық дискiнi көрсету терезесi
3.1-суретте көрсетулi тұрған А-ның үстiне жылжыту керек. ... ... ... ... ... D:-ны ... ету тәсiлi де осы
сияқты.Бұл кезде сәйкес А: не D: ... ... сол жақ ... - ... ... оң жақтағы панельде ағымдық етуге арналған ( ол
АLT+F1 ... ... ... iздеу терезесiн экранға шығару коман-дасы.
3.1.2. NC жәрдемi.Файл мазмұнын экранда көру
NC жүйесiнде F1-F3 ... ... ... ... ... мынадай:
F1 (Help) - NC пакетiн пайдалану тәсiлiн түсiндiретiн жазба кеңестi
экранға шығару ... ... ... ... ... осы ... алған жөн. (Бiз бұл тарауда NC жөнiнде қысқаша мәлiметтер берумен
шектелемiз.)
F2 (Mеnu) - ... ... ... ... ... (User menu ... ... М ә з i ... ... ... ... ... ... ар-налған командалар тiзiмi. NC-тiң өз мәзiрi бар
(негiзгi).Ол бiрнеше пункттерден ... ... ... ... ... бар. NC ... жөнiнде бұл тарауда қысқаша мәлiметтер
берiлген,ал‚ пайдаланушының мәзiрiмен жұмыс баяндалынбаған);
F3 (View) не ALT+F3 - ағымдық ... NC ... ... ... КҚ ... басу ... файл мазмұнын экранға шығарып, көрiп шығу
(view- көрiнiс).
Егер файл тексi экранға ... PgPn ... басу ... оның ... ... ... шығарып көруге болады.Iшкi каталогқа қайта өту
ESC клавишiн басу арқылы ... NC ... ... ашу. ... ... жұмыс.
SAVE,QUIT командалары
F7 - NC ... жаңа ... ашу ... Бұл ... экранда 9-кесте
бойынша көрсетiлген терезе шығады
9-кесте
|Каталог дайындау ... ... |
| ... және ... ... ... көрiнетiн ағыл-шынша текстердiң
қазақша аудармалары енгiзiлдi).
Оның ... ... ... ... ... атын ... STUD2-нi)
клавиатурадан терiп,КҚ клавишiн басса, осы атау ағымдық каталогқа ... Ендi ... ... ... STUD2 ... ... ... толық экрандық таза каталог шығып,оның жоғарғы жағында ... (..) ... ... ... да, ... ... C:\STUD2> (ағымдық
каталог аты) көрiнедi.
Ағымдық етiлген каталогта жаңа текстiк файл құру ... ... F4 не SHIFT+F4 (edit) ... басу. Ол MS DOS Edit ... ... (edit - ... Бұл ... ... ... ... редактор терезесi шы-ғады;
* файл (мысалы,”ЕРЖАН”) атын клавиатурадан ендiру;
Бұл кезде экран тазаланады да, компьютер файлды редак-циялау ... ... ... ... |
| |
* ... ... (Әр ... ... аяқтаған сайын КҚ клавишiн басып отыру
керек. Ол жолдың аяқталғанын бiл-дiретiн белгiнi жол соңына ендiрiп
кетедi).Терудi аяқтаған соң оны редакциялап ... ... F2 ... ... ... ... тиеу үшiн берiлетiн SAVE командасы
(save - сақтау);
* F10 клавишiн басу.Бұл-режимнен шығу (QUIT) командасы (quit - шығу,тастап
кету).Команда берiлген соң ... ... ... ... ... текстiк файлды экранға шақыру, қажет
болса,оны редакциялау жолы:
* STUD2 каталогын ағымдық ету;
* белгiлеменi онда ... файл ... ... ... ... басу ... редакторды iске қосу). Бұл кезде экранда файл тексi
көрiнедi де,компьютер файлды редакциялау режимiне ... әрi ... ... ... курсорды қажеттi жерге орналастырып,
тексте кеткен қателердi жөндеу,тексте ашық аралықтарды ... не ... ... ... ... ... ... мүмкiн.±детте
редакциялау үшiн пайдаланылатын клавиштер (I ... ... ... ... жолдарының арасында бiр бос жол қалдыру үшiн курсорды ... ... ... не ... жол соңына орналастырып,КҚ
клавишiн басу керек (КҚ клавишi басылған ... бiр жол бос ... ... ... ... ... кеткен бос жолды алып ... ... ... одан ... ... жол ... не жол ... әкелiп, DEL
клавишiн басу керек;
* бiр жолдың соңына курсорды ... DEL ... басу ... ... ... осы жолға жалғастыруға не оны алып ... ... ... соң F2 ... басу ... NC ... COPY,REN,DEL командалары.
Файлды басып шығару
NC жүйесiнде F5,F6,F8 функциональды клавиштерi-нiң қызметтерi
мынадай:
F5 (COPY) - ... ... ... ... iшкi ... ... тобының мазмұндарын кө-шiру. Мысалы,
1) сол жақ панельдегi С:\BASIC каталогын D:-ға көшiру жолы мынадай:
• оң жақ ... D: -ны ... ... С:\ - те ... панель белгiлемесiн BASIC-тiң үстiне әкелiп,F5
клавишiн басу.Бұл кезде экран ортасында 11-кесте арқылы бейнеленген
терезе көрiнедi. (Кестенiң соңғы ... ... ... мынадай
аудармалар: көшiру-copy, ағаш-tree, болдырмау-cancel);
* КҚ клавишiн басу.
2) Бiрiншi панельдегi ағымдық С:\FOTON каталогында жазулы kazega.com
файлын осы ... ... DOS ... ... жолы ... ... ... ... iшкi ... ... ... ... [F10-ағаш] ... ... ... панельде C:\DOS -ты ағымдық ету;
* бiрiншi панельдегi C:\FOTON ... ... ... ... ... ... F5 ... басу. Бұл кезде экран бетiне жоғарғы
бөлiмi 12-кесте арқылы бейнеленген терезе шығады;
* КҚ клавишiн ... ... ... ... ... (n ... басқа каталогқа
көшiру үшiн алдымен олардың атауларының ... ... ... ... INS ... көшiрiлетiн |
|С:\DOS ... ... шығу ... Бұл ... олар ... ... боялып қойылады. Ол-NC-
тiң файлдар тобын ... үшiн ... ... ... әрi ... қажеттi каталогты ағымдық етiп, F5 клавишiн басу керек. ... C:\BASIC ... n ... белгiлеп, екiншi панельде ағымдық
етiлген D:\FOTON каталогына көшiру үшiн F5 ... ... ... ... ... ... ... көрiнедi де, белгiлеме D:\FOTON
жазуының үстiнде орналасулы тұрады. Егер n файлдан ... ... ... ... ... клавишiн басу жеткiлiктi.
Ағымдық каталогта жазулы файл мазмұнын принтер арқылы ... ... ... ... үшiн:
1) принтердi дайындау (қағазды ендiрiп, компьютерге қосу);
2) kazega.com,kazprn.com файлдарын iске қосу;
3) панель белгiлемесiн файл атауының ... ... F5 ... ... ... ... 12-кесте сияқты кесте
көрiнедi.);
5) клавиатурадан PRN (print) сөзiн терiп алып, КҚ ... ... (RenMov) - ... алынған файлдың не каталогтың атын өзгерту немесе
басқа ... ... ... |
|n файл ... ... |
| ... [F10-ағаш] |
|[Болдырмау] ... or move - ... ат беру ... ... бұл команданың берiлуi де COPY командасының берiлуiне ... файл атын ... ... ... файл өшiп ... (DEL) - ... каталогта белгiлеме бойынша таң дап ... не ... ... ... ... алынып,F8 клавишi
басылған кезде экранға 14-кесте арқылы көрсетiлген терезе шығады да, “Жою”
(Delete) жазуының ... ... және оның бас ... ... ... ... ... не каталогты жоюға сенiмдi
болсаңыз, КҚ клавишiн басу ... ... ... Delete ... шығу үшiн белгiлеменi “Болдырмау” жазуының үстiне әкелiп, КҚ кла-
вишiн басу керек ... ... ESC ... ... да болады).
14-кесте
|Сiздiң жоюға дайындағаныңыз |
|“” |
|[ ] iшкi ... ... ... |
| ... ... NC ... шығу
Norton Commanderде F9,F10 клавиштерiнiң қызмет-терi мынадай:
F9 (PullDn) - бес таңдамадан тұратын NC-тiң негiзгi мәзiрiн ... ... ... F9 ... ... ... ... мәзiр
LEFT FILES COMMANDS OPTIONS RIGHT
түрiнде экранның жоғарғы жолында ... ... ... олардың
бiрiнде орналасулы тұрады.Бұлардың әрқайсысының түрлi командалардан тұратын
iшкi мәзiрi бар.
Оған өту үшiн қажеттi таңдама атауының үстiне ... ... ... ал iшкi ... таңдамаға, таңдамадан негiзгi мәзiрге өту үшiн
ESC клавишiн басу ... ... ... әр ... ... ... алу үшiн ... курсорын оның үстiне әкелiп, F1 клавишiн басу
жеткiлiктi. Таңдамалардың ... ... iшкi ... мынадай:
LEFT, RIGHT (left-сол, right-оң) пункттерiнiң мәзiрлерi:
Brief, Full,Info,Tree,... .
Brief ... - тек файл ... ... ... ... ... - файл сипаттамаларының тiзiмiн экранға шы-ғару;
Info (Ақпарат) - каталог және ... ... ... ... ... ... (ағаш) - каталогтар құрылымдарын ағымдық панельге бұтақ тәрiздес түрде
шығару. (Iшкi мәзiр команда-сын ... үшiн ... ... оның ... КҚ ... басу ... ... iшкi ... - F1-F10 ... клавиштерiнiң
бiрiн басқан кезде орындалатын ко-мандалар (NC жүйесiнде олар ... ... да ... ... ... – пунктiнiң мәзiрлерi:
NCD-tree, Find file, Swap panels, Ega lines.
NCD-tree - ағымдық дискiге ... ... ... ағаш ... ... ... (ол iшкi каталог-тардың кез келгенiне тез енуге
мүмкiндiк бередi. NCD- NC
15-кесте
Help ... menu ... ... ... ... ... ... F8
Pulldown ... ... ... file - ... ... аты ... ... iздеу (find-iздеу.
Команданы Alt + F7 клавиштерiн басу ... да беру ... panels - оң және сол ... ... ... (swap-
алмастыру);
Ega lines - экранның текстiк режимiнде қалыптасқан жол-дар ... ... 50-ге және ... ... iшкi ... (options ... Full screen, Editor, ... - конфигурация (есептеуiш техникасының ... және ... ... байланыстарын ұйымдастыру);
Full screen - NC панельдерiн толық не жарты экранға шы-ғару ... - F4 ... ... ... iске ... текстiк редакторды
нұсқау;
Clock - экранның оң жақ жоғарғы ... ... ... ... ... - Norton ... шығу командасы.
F10 клавишi басылған кезде экранда “Сiз Norton Comman-
16-
кесте
der-ден шыққыңыз келе ме ?” сұрағы көрiнедi (16-кесте). Егер NC ... ... ... Y, не КҚ ... ал шығу ... болмаса, N, не ESC
клавишiн басу керек. Бiрiншi жағдайда компьютер NC-тен шығып, қалыпты ... ... ... Iшкi ... ... ... үшiн белгiлеменi оның үстiне әкелiп,КҚ
клавишiн басу ... ... MS DOS ... кез ... әдеттегiдей орындай
беруiне Norton Commander кедергi жасамайды.
БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАРЫ
1. Norton Commander жүйесiнiң орындайтын iс-әрекеттерiн атап шығыңыз.
2. NC-те панель ... не үшiн ... NC ... ... ... алып тастау және оны экранға қайтып
шығару командалары қандай?
4. Сол не оң ... A: -ға ... ... не ... ... C: D: бөлiмдерiн iске қосу коман-далары қандай?
5. NC жүйесiнде бiрiншi деңгейлi каталогтан iшкi каталогқа өту және
керiсiнше әрекет ... ... ... ... NC ... ... үшiн қандай команданың берiлуi тиiс?
7. NC жүйесiнде файл мазмұнын экранға шығарып көру, одан әрi ағымдық
панельге ... өту ... ... NC ... жаңа ... ашу тәсiлi?
9. NC жүйесiнде текстiк файл құру, оны дискiге жазу ... ... NC ... ... файлды дискiден экранға шыға-рып‚редакциялау
үшiн текстiк редакторды iске ... ... соң оны ... тиеу ... ... NC ... COPY, REN ... қалай берiледi?
12.NC жүйесiнде DEL командасының берiлу тәсiлi?
13. Norton Commander-дiң негiзгi мәзiрiн шақыру қандай ... ... LEFT, RIGHT ... ... не? Iшкi ... ... ... тәсiл арқылы орындалады?
14.NC-те FILES мәзiрiнiң (функциональдық клавиштердiң) ... ... ... ... не үшiн ... MS DOS ... әдеттегiдей жұмыс iстеу мүмкiн бе?
17. NC курсорын экранда көрiнген ағымдық каталогтар тiзiмiнiң басына
не соңына ... ... ... ... арқылы орындалады?
ЖАТТЫFУЛАР
1. II тарауға енгiзiлген 2-19 ... NC ... ... ... NC ... ... ... ашу және “SULTAN” аты берiлген
мынадай текстiк файл құрып, оны осы ... тиеу ... ... ... ... ... бар ма ... жаннан тәттi.
Тәттi көп санай берсең әркiмге лайық
Мен үшiн бәрiнен де айнам тәттi!..
(Fабдол Сланов. Дөң ... ... ... ... ... ... ... ... үшiн ... ... бiрiншi жолына “НЕ
ТӘТТI?” тақырыбын енгiзiп, одан соң бiр жол ашық қалдырып
кетiңiз.Текст редакцияланған соң оны дискiге қайта тиеңiз.
3.2. ... ... ... ... iске қосу
Текстiк файл құру,оны сақтау,дискiден оқып, өңдеу не принтер арқылы
қағазға басып шығаруға арналған қарапайым MS DOS Edit ... ... ... редакторлар да жеткiлiктi. Мысалы, Фотон, Лексикон, Microsoft
Word, Write (соңғылары Windows ... ... ... ... ... әрекеттер:
* клавиатурадан терiлген текстi дискiде сақтау және экранға шығарып,
редакциялау;
* текст iшiнде кестелер сызу;
* автоматты ... ... ... және ... ... бiр ... ... екiншi текстiк файлмен ... не ... ... ... екiншi файлға кiрiстiру;
* файлды принтер арқылы басып шығару,т.б.
Күрделi редакторлардың ... ... ... ... ... және төменгi, жо-ғарғы индекстердi пайдалану‚ т.б.
көптеген мүмкiндiктерi де бар.
Қазақ,/орыс тiлдерiндегi ... ... үшiн ... ... редакторлардың бiрi-Фотон не Лексикон. Лексиконмен
жұмыс ... ... ... ... ... ... шамалас.Кiтапта
бiрiншiсiмен жұмыс iстеу жолы қысқаша көрсетiлген.
Компьютерге Фотон редакторы ... ... оны iс-ке қосу ... ... ... пайдалануға мүмкiндiк беретiн арнайы
программаларды, мысалы, kazega.com, kazprn.com ... iске ... ... ... ... ... шығару кезiнде қосу керек);
• FOTON каталогын ашып‚ ft.com ... iске ... ... ... екi рет ... Кез келген клавиштi ба-сыңыз
нұсқауын орындау. Бұл кезде экранда 17-кесте ... ... ... = ... ... = ... редакциялау режимi
= DOS-қа қайтып оралу
• F2 клавишiн басу.
Бұдан соң экран тазаланып,оның жоғарғы ... ... ... өшуi - ... ... iске ... бiлдiретiн белгi;
* F2 клавишiн екiншi рет басу.Ол-Фотонның он пункттен (таңдамадан)
тұратын негiзгi мәзiрiн ... ... ... ... жоғарғы жолында
Терезе Файл Текст Құжат Басу Макро Режим ... Керi ... ... негiзгi мәзiр көрiнедi де, мәзiр курсоры Терезе
пунктiнiң үстiнде орналасулы тұрады. Курсорды басқару клавиштерiн
пайдаланып, оны кез ... ... ... беру мүмкiн (әр пункттiң
iшкi мәзiрi бар).
Курсор орналасқан таңдаманың орындайтын iс-әре-кеттерiмен танысу үшiн
F1 клавишiн басса ... (F1 - ... Бұл ... ... ... ... ... алғашқы бөлiмi ... ... өту ... “парақтау”) үшiн PgDn клавишiн, текстен таңдамаға
қайтып оралу үшiн ESC клавишiн басу ... ... ... ... жұмыс iстеудiң кейбiр негiзгi тәсiлдерi ғана баяндалынған.)
3.2.2. Файл құру,оны дискiде сақтау.
Редактордан шығу
1) ... теру ... ... ... мәзiрiн экранға шығару;
• мәэiр белгiлемесiн Файл пунктiнiң үстiне әкелiп, КҚ клавишiн басу.Бұл
кезде ... ... ... iшкi мәзiрi көрiнедi:
Жаңа Оқу Жазу ... ... Атау ... жаңа файл құру үшiн ... ... ... таң дамасының үстiне
орналастырып, ҚҚ клавишiн басу. Бұл кезде экран бетiне,18-кесте арқылы
бейнеленген, файл атын ... ... ... клавиатурадан файл атын терiп, КҚ клавишiн басу;
18-кесте
• клавиатурадан текстi ... ... ... ... ... оны ... (Редакциялау тәсiлi осы тарау-дың 1.3-тақырыбында баяндалған
тәсiл сияқты.)
Ескерту.
... теру ... ... бiр ... саны 255-ке ... ендiруге болады,бiрақ қағазға басылу улгiсiне байланысты
әр жолға 50-65 символ ендiрген жөн.
• Терiлiп жатқан текст ... ... ... ... ... бөлмей, терудi жалғастыра беру керек.
(Экранға 20 қатардан тұратын текст қана сыяды.Оның соңғы қатарында теру
аяқталып, КҚ ... ... ... ... ... түрде бiр жолға
көтерiледi.)
* Текстi теру кезiнде экранның ... ... ... ... жол нөмiрi мен баған нөмiрi көрсетулi тұрады (жол ... ... ... ... жол ... ... ... Фотон текстiк редакторы белгiлi уақыт өткен сайын терiлiп не өңделiп
жатқан текстi ... ... ... тиеп ... ... ток ... ... ажыратылып қалса,текстiң
толық жойылып кетпеуiне арналған редактор көмегi.
2) Терiлген ... ... тиеу ... Фотонның негiзгi мәзiрiн шақырып,Файл пунктiнiң iшкi мәзiрiне өту;
* мәзiр курсорын Жазу ... ... ... КҚ ... ... ... бетiнде текстiк файл-дың аты енгiзiлген терезе
көрiнедi (19-кесте);
* терезе курсорын ... ... оң ... ... КҚ ... Бұл кезде файл және оның атына
19-кесте
ВАК кеңейтiлуi берiлген резервтiк көшiрмесi дискiге тиеледi де,
жазылып ... ... ... жолында көрсетiлiп қойылады.
3) Фотон редакторынан шығу үшiн оның негiзгi мәзiрiн экранға
шығарып,курсорды Шығу ... ... ... ке-рек. Одан әрi КҚ
клавишi басылса болғаны.
3.2.3. Файлды оқу. Кесте сызу
1 Дискiде жазулы текстiк файлды ... ... ... үшiн ... мәзiрiн экранға шығарып, мәзiр курсорын Оқу пункiнiң таңдамасының
үстiне жылжыту керек. Таңдама iске қосылған соң ... ... ... ... ... көрiнедi. Осыдан соң файл атын клавиатурадан
терiп,жадқа ендiрген ... ... ... оған сыятын алғашқы бөлiгi
көрiнедi.Одан кейiнгi бөлiктерiн ... ... ... үшiн PgDn
клавишiн,ал керi парақтау үшiн PgUp ... ... ... (бұл
клавиштердi басу алдында Num Lock индикаторын ... қою ... ... аяқтаған соң, оны дискiге қайта тиеу тәсiлi жаңа
текстiк ... тиеу ... ... Файл iшiнде тiктөртбұрышты ... ... ... Ол ... ... ... мәзiрдiң Сервис пунктiнiң iшкi мәзiрiн экранға шығарып,
ондағы Сызу таңдамасын iске қосу (сервис-қызмет көрсету);
* ... ... ... ... ... клавиштерiн
басып, курсор арқылы кестенi сызу. (Бұл кла-виштер түзудi оңға, ... ... ... ... Кейбiр компьютерлерде оларды Shift
клавишiмен қосып басу керек. Кесте құру ... ... ... ... ... да ... Мұның алдында F2 клавишiн басып қойса
болғаны. F2 клавишiн екiншi рет ... соң, қате ... ... экраннан алып тас-тау да мүмкiн. Оны тағы бiр рет басу түзудi
дара сызық ... сызу ... ... өткiзедi.
Сызу режимiнен шығу үшiн ESC клавишiнiң басылуы тиiс. Кесте сызудан бұрын
оған ... ... ... ала ... ... ... терiп алған
жөн.
3.2.4. Файлды басып шығару
Текстiк ... ... ... ... жолы мынадай:
* таза қағазды принтерге ендiру;
* қазақ,/орыс әрiптерiн пайдалануға мүмкiндiк беретiн ... қосу ... ... ... ... ... екi түрлi болуы мүмкiн:
1) файлды басу;
2) файлды бөлiктерге бөлiп басу.
Бiрiншi жағдайда негiзгi мәзiрдiң Басу таңдамасын iске қосу ... ... ... ... ... ... терезе шығады да, терезе
курсоры оның Файлды басу қатарының үстiнде көрiнедi.Одан әрi КҚ ... ... бетi ... текстi басып, принтер тоқтап қалады.
Басуды жалғастыру үшiн қағазды алмастырып, принтердiң On Line ... ... ... ... ... басу ... мынадай:
* курсорды басылатын бөлiктiң жоғарғы жағына ... F7 ... : ... ... ... ... ... курсорды бөлiктiң соңғы жолынан өткенше төмен жылжытып, F7 клавишiн
екiншi рет басу.Бұл ... ... ... ... басқа түске боялып қойылады
да,экранның жоғарғы жолында «Блок белгiлендiң жазуы көрiнедi;
* негiзгi ... Басу ... iске ... ... арқылы
бейнеленген терезенi экранға шығару;
* терезе курсорын Блокты басу қатарының үстiне жылжытып, КҚ клавишiн
басу.
Файлдың келесi бөлiгiн басып ... үшiн ... ... бiр жол ... клавишiн басу.Одан әрi жоғарыда аталған ... ... ... бiрiктiру
Бiрнеше компьютерде үлкен көлемдi текстердi бөлiп теру - ... ... ... ең ... ... ... үшiн COPY командасын пайдалану ... ... ... бөлiмдерi F1,F2,F3 атаулары бойынша түрлi дискiлерде тиеулi
болсын. Оларды FOTON каталогына ендiрiп алып, F9 атауы ... ... ... ... F1+F2+F3 F9
командасын берсе болғаны.
Ескерту. Бiр файлдың үзiндiiсiн екiншi файлға бiрiктiру үшiн үзiндiнi
алдымен алғашқы ... ... ... файл ... ... алу қажет.Ол
үшiн 2.4-пунктте айтылған-дай, F7 клавишi арқылы үзiндiнi белгiлеп алып,
Фотонның негiзгi мәзiрiндегi Блокты-жазу қатарын iске қосу ... ... ... файл атын ... клавиату-радан терiп алып, КҚ
клавишiн басса болғаны.
ЖАТТЫFУЛАР
Фотон текстiк редакторын ... ... ... дискiге тиеу керек :
Арман, арман алға бұрды бетiмдi,
Ненi қусам - сүйем соған жетудi.
Мен кiдiрсем терiм сүртiп бiр сәтке
Бұкiл ... ... ... секiлдi.
(Ж.Нәжiмединов)
2.”СТУДЕНТТЕР ¶ЛГIРIМI” кестесiне енгiзiлген ақпартiзiм ... тиеу ... ... (21-15 ... |Тегi - Аты |1 |2 |3 |
|1 ... Бауыржан |5 |4 |5 |
|2 ... ... |5 |5 |5 ... ... ... ... ... бағасы,
2 -физикадан алған бағасы,
3 -информатикадан алған бағасы.
3. Жоғарыда құрылған текстiк файлға үшiншi студент жө-нiндегi мынадай
мәлiметтi енгiзiңiз:
3 ... ... 4 5 4
4. ... ... ... файл мен ... арқылы толықтырылған
файлды бiрiктiрiңiз және оны прин-терде басып шығарыңыз.
3.3. Файлды архивтеу және архивтi ашу
Кейде ... ... ... ... дискiге 5-10 Мб не
одан да үлкен көлемдi каталог пен файл-дарды көшiрiп жазуға тура ... ... ала ... көшiру үшiн көптеген дискеттiң қажет етiлетiнi
сөзсiз. Дискеттер санын азайту және ... ... ... ... ... не одан да көп масштаб бойынша түрлi форматта қысып
жазатын және оны ... ... ... келтiретiн көптеген қызметшi програм-
малар бар. Мұндай программаларды архивтеушi (архиватор) деп атайды. ... ... ... ... ... ... Arj, Rar, PKZip, ZOO,
LHA және т.б. Архивтеуге ... ... 19 ... ... ... ... ААЛАР
Оның ... бiр түрi ... 14 ... ... ... 5 _ ... әр сан одан кейiнгi әрiптiң неше рет қайталай-тынын көрсетiп тұр
(текст 16% шамасында қысылған).
ARJ архивтеушiсi
Arj программасын MS-DOS ... iске қосу ... [ …arj a bas1 ... ... ... ... архивке or5.arj атын беру және
оны Arj енгiзулi ағымдық С: дискiсiне жазу:
С:\> arj a or5 ... А: ... ... kor3.pas ... ... ағымдық C:\STUD1
каталогының kor3,arj архивi етiп жазу:
С:\STUD1> arj a kor3 a:\ ... C:\NC ... ... nc.hlp және nc.exe файлдарын қысып‚
оларды C:\STUD1 ... nort.arj ... етiп ... arj a nort ... C:\NC\nc.exe
(nc.hlp, nc.exe файлдарын STUD1 каталогына көшiрiп алып‚ содан кейiн
архивтеуге де болады).
5. Бiрiншi мысалда ... bas1.arj ... ... сол ... ... e bas1 ... файлдар тiзiмiн экранда көрiп шығу
Архивтелген файлдар тiзiмiн DIR командасы арқылы экранға шығаруға
болмайды. Ол үшiн ... ... L ... bas1.arj ... ... ... ... тiзiмiн экранға
шығару үшiн arj L bas1 командасын берсе болғаны. ... ... ... ... ... ... ... өрiстерден (элементтерден) тұрады:
1) файл аты;
2) файлдың бастапқы көлемi;
3) оның архивтелген кездегi көлемi;
4) архив көлемiнiң оның ... ... ... ... ... Norton Commander программасының мүмкiндiк терiн пайдаланып
архивтеу және архивтi ашу
Архивтеу
Каталогты не файлды NC ... ... Zip‚ ... PAK, ZOO не т.б. ... ... ... ... C:\FOTON\or5.txt файлын архивтеу жолы:
1. Курсорды архивтелетiн ... не файл ... ... Alt+F5 клавиштерiн басу. “Қысу (Compress)” атаулы сұхбаттық терезе
көрiнедi. (3.1-сурет).
3. Архивтiң толық атын ... ... ... ... енгiзу
(C:\FOTON\or20.Zip. 3.1-суреттi қараңыз).
Ескерту. a. Iшкi каталогтарды да архивтеу және файл ... ... ... ... ... ... сәйкес ауыстырып қосқыштарды қосып қою
керек.
b. Архивтеу терезесiнiң Қысу әдiсi ... ... ... ... архивтеушi прогреаммалар тiзiмi ... ... ... да ... Қысу ... ... шерту. Or5.txt файлы or20.Zip атауы берiлген
архивке қысылып ... ... ... в ... архиватором Commander Compressson в
C:\Фотон\or20.zip
[ X ] Вклю÷ая подкаталоги [ ] Удалить файлы по ... ] ... ... ... ... ... Отмена
3.1- сурет. Архивтеу терезесi
Архивтi ашу
1. Архивтi таңдау (курсорды үстiне ... ALT+F6 ... ... ... ашу ... ... ... архива
Распаковка Or20.zip с использованием Commander Compresson в
C;\
[ ] Вклю÷ая ... [ ] ... ... ... ... ... ... ашу терезесi.
3. Терезеге ашылатын архив енгiзiлетiн каталог атын ендiру (мысалы‚
С:\FOTON\or20). Егер iшкi ... ... ашу ... ... қоса ... қос-қышын орнатып қою керек.
4. КҚ клавишiн басу.
Norton Commander’де RAR архивтеушiсiмен ... ... ... ... каталогында жазулы Or7.txt файлын архивтеу
жолы:
Enter archive ... ] Move ... ... ... ... ... ... командасын бе-ру.Файлдар
сипаттамалары жазылған терезе ашылады.
2. Архивтелетiн файлға курсорды әкелiп‚F7 клавишiн басу.Архивтелетiн
файл аты енгiзiлген ... ... ... ... архивтелiп‚ағымдық каталог-қа жазылып
қойылады.
Архивтi ашу
1.Панельде Rar.exe ... ... ... ... ... ... терезесi көрiнедi.
2.Терезеде курсорды архив атына (or7.rar) әкелiп‚ КҚ ... ... (Return) ... ... (3.4-сурет).
| |
| |
| ... 14099 5082 25:03:99 ... ... ... терезесi.
3. Терезеде файл сипаттамаасына курсорды әкелiп‚ F4 клавишiн басу.
[Егер файл аривтелген соң өшiрiлмеген болса‚ бұл ... ... жазу ... сұрағы көрiнетiн сұхбаттық терезе шығады.Клавиатураның ”Y” түймесiн
шерту]
4. 3.4-суретте бейнеленген терезе қайта көрiнедi.
Курсорды қатарына әкелiп‚ КҚ клавишiн басу.
Файл ... ... ... ESC ... басу.
Каталогты не файлдарды архивтеп қою олар кездейсоқ өшiрiлген ... ... ... ... ... ... қалпына тез келтiру
үшiн де қажет. Соңғы жағдайда алдымен бұзылмаған файлдардың да ... ... ... ... ... iске қосып‚ дискiнi
вирустан тазартып алуға әрекет етiп көрген жөн.
3.4. Компьютерлiк вирустарға қарсы программалар
Соңғы жылдары ... ... ... нәти-жесiнде не
“қызықшылық” үшiн ... ... ... ... яғни ... программаларды iс-тетпей тастауға тырысатын программалаушы
авторлар саны көбейiп кеттi. Осы мақсатта ... ... және ... тiлдерiнде атау берiлмей‚зиянкес кiшiгiрiм мыңдаған
программаларды құрып ... ... ... компьютерлiк вирустар деп
атайды. Вирустардың түрлерi көп‚ ... ... ... ... ойын ... енгiзiлiп қойылатындықтан дүние жүзiне
кең таралуда (қазiргi кезде белгiлi 10000-нан аса вирустар бар).
Вирусталған программа дискет арқылы ... ... ... және iшкi ... ... ... бо-лады да‚ компьютер iшiндегi көптеген
басқа программаларды бiрден не бiраз уақыт өткен соң зақымдап‚ оларды дұрыс
жұмыс iстеткiзбей ... Ол ... ... ... ... ... қорын басқару жүйелерi ... ... ... көп ... ... ... Оның бұзатыны көбiнесе com, exe
типтi тiкелей орындалатын файлдар. Вирустың ... жаңа ... жүйе ... ... ... тiптi оларды да iстен
шығаратын болды.
Соңғы ... ... ... ... ... ... мен берiлгендердi вирусқа тексеру‚ оларға енген вирустарды ... ... ... ... ... ... ... түрлi
программалар дайындалып шықты. Олардың iшiндегi елiмiзге белгiлерi:
Aidstest, DrWeb, NDD, IBM Antivirus/DOS және ... (Norton disk doctor – диск ... ... табу ... емдеу үшiн құрылған алғашқы программалардың бiрi. Aidstest, Dr.Web
– ресейде құрылған‚ жиi пайдаланылатын антивирустық ... ... ... ... ... көптеген вирустарды жоя алады (мысалы‚
Dr.Web 326‚402,404,…). Бiрақ бұл кезге дейiн кез ... ... ... шамасы келетiн әмбебаб антивирустық программа әлi жарыққа шыққан жоқ.
Тiптi кейбiр программалар дискiде вирус барын ... ... да‚ оны ... ... енген компьютер тез iстен шығып қалуы мүм-кiн. Осы ... ... ... ... өз компьютерiн және пайдалану алдында
таныс емес дискеттердi вирусқа тексерiп ... ... ... ... Aidstest ... ендiрулi тұрған кезде А: ... ... осы ... ... ... ... A:
(А: орнына тексерiлетiн басқа дискi атауын жазуға да ... ... С:-тi ... ... ... тексеру үшiн Aidstest C:/g/s
командасының берiлуi тиiс‚ бiрақ оны ... үшiн көп ... ... ... ... ... G- ... барлық файлды тексеру).
Егер командаға Aidstest атауы параметрсiз ... ... ... ... тиiс ... ... ... көрiнедi.
DrWeb 402 программасымен жұмыс iстеу тәсiлi:
- Drweb.exe файлын iске қосу. Drweb Тест ... ... ... ... бар ... ... көрiнедi де‚ компьютер
iшкi жадты вирусқа тексерiп шығады;
- Тест – Емдеу командасын ... ... жолы ... ... ... дискi атауын не каталогтың‚ файлдың толық атын енгiзу.
Дискiнi ... ... үшiн ... ... ... ... қарсы
программаларын ауыстырып пайдаланып отырған жөн.
X ТАРАУ. АЛГОРИТМДЕУ ... ... ... ... бiр ... ... бiр ... не логикалық операцияны ғана
орындай алатын етiп құрылғандықтан (I тарауды ... ... ... ... ... командалар (бұйрықтар) осы сияқты нұсқаулар
тiзбегiнен тұруы тиiс.
Мысалы, a=10.3,b=5.4 және h=6 мәндерiн ... ... ... есептеу керек болсын (a,b-табан-дары,h-биiктiгi).
Мұндағы өңделетiн Ақпарат үлгiсi - трапеция ау-даны.
Өңдеу алгоритмi- оны есептеу ... ... ... пайдаланылатын белгiлер:
* - көбейту‚ / - ... - ... := - ... - ... ... нақты санның бөлшек бөлiгiн бүтiн бөлiгiнен ажырату
үшiн пайдаланылатын белгi,т.б.)
Осы формула бойынша трапеция ауданын есептеуге ... ... ... ... ... жазуға болады:
1. 10.3-тi a деп, 5.4-тi b деп, 6-ны h деп ... ... ... a-ны b-ға ... r1 деп ... ... r1-дi h-қа ... r2 деп белгiлеу (r2:=r1*h);
4. r2-нi 2-ге бөлiп,B деп белгiлеу ... ... жеке ... ... ... ... ... алгоритм деп алға қойылған мақсатқа жету ... ... шешу ... арнайы ережелер бо-йынша орындаушыға (адамға не
компьютерге) жинақты түрде ... ... ... ... ... мынадай талаптардың орындалуы тиiс:
1. Алгоритмнiң үздiктiлiгi. Ақпаратны өңдеу про-цесi ... ... ... ... ... тұруы тиiс
(мысалы,жоғарғы есептi шешу үшiн құ-рылған нұсқаулар);
2.Алгоритмнiң түсiнiктiлiгi және ... ... ... түсiнiп,орындай алатын болуы керек. Оның
үстiне, түрлi түрде түсiнiлетiн нұсқаулар енгiзiлмеуi тиiс. Ол ... ... үшiн ... ... ... жол ... етiлiп
және орындалу реттерi дәл көрсетiлiп жазылуы тиiс;
3. Алгоритмнiң қарастырылып отырған Ақпарат-ның кез келген алғашқы
берiлгендерiне ... ... ... ... үшiн-шi нұсқаулары a, b
мен h-тың кез келген мәндерi үшiн бiрдей;
4. Алгоритмнiң ... ... ... көп ... оның ... ... тиiс.
Алгоритмге енетiн берiлгендер ... ... да ... ... ... үш ... берiлгендер кездеседi:
1) бастапқы берiлгендер (10.3, 5.4, 6);
2) аралық берiлгендер.Жоғарғы алгоритмде олар- екiншi және үшiншi
нұсқауларды ... соң ... ... ... ... (қорытынды) нұсқауды орын-даудан соң шыққан
мән.
Жалпы, берiлгендер - информатикадағы ... ... бiрi. ... дайындалып,ЭЕМ-ге ендiрiлетiн, мәшинеде кодталған түрде пайда болған
және шығарылатын Ақпаратның бәрiн де б е р i л г е н д е р деп ... ... ... үшiн ... ... әр ... команда деп, ал командада көрсетiлген ... ... сан ... операнд не амал
а р г у м е н т i деп ... ... ... ... жоғарғы есептi шешу үшiн құрылған
алгоритмге енгiзiлген командаларды оқи да, ... да ... алуы үшiн ... ... ... алатындай етiп, қайтадан ... ... Осы шарт ... кезде командалар мәшине кодында не
мәшинелiк тiлде жазылған делiнедi. ЭЕМ - ге ... ... ... ... ... ... (өңдеу бағдарламасы) деп,программа
құру процесi программа-
лау (өңдеу бағдарламасын құру) деп, ... ... ... командалар
жиынтығы командалар жүйесi деп ата-лады.
Программа дайындалып, мәшинеге ендiрiлген соң, ЭЕМ-нiң жұмысы - ... ... ... Яғни ... ... ... ала құрылған
программа бойынша ғана жүргiзiледi. ЭЕМ жұмысының бүл ерекшелiгiн програм-
малық ... ... деп ... ... мынадай екi бөлiмнен тұрады:
а) ЭЕМ орындайтын операция;
б) операцияда пайдаланылатын берiлгендер ... 5.4-кe қосу ... ... - ... - 10.3 пен 5.4 ... ... ... ЭЕМ түсiне
бермейдi,оны микрокалькулятор сияқты ... ... ... орындауы
мүмкiн. Ал күрделi программаларды орындауда ЭЕМ-дер берiлгендер ендiрiлген
ұяшықтардың адрестерiн ғана ... ... ... ... ... ... үш адрестi, екi адрестi, бiр адрестi болып үш
типке бөлiнетiн.Дербес компьютерлерде ... ... ... Бiз ... ... ү ш а д р е с т i ЭЕМ ... тәсiлiн түсiндiрумен ғана шектелемiз. Мысалы, 10.3+5.4 ... ... ... беру үшiн ... кез ... төрт ... таңдап алу керек.
Егер берiлгендер ... ... ... деп, ал ... ... 1100 деп ... ... 1100-ұяшыққа "Адрестерi 1200
және 1206 болатын ұяшықтардағы берiлгендердi ... ... жазу ... - ... ... ендiру керек. Сонда 1214- ұяшыққа
15.7 саны ендiрiлiп шығады. (Информатикада аргументтермен қоса ... ... де ... деп ... ... 1200, 1206, 1214-
операндтар.)
"Амалды орында" (мысалы,"қос") - деген команданы да ... ... ... ЭЕМ ... ... ... кодтар (шифрлар)
бар ( оларды операция код- тары (ОПК) деп атайды), бiрақ олар мәшиненiң
типiне ... әр ... ... ... Шартты түрде оларды төмендегiше
белгiлеп алайық.
Операция кодтары (ОПК):
қосу...........……….. 43
азайту.........………..45
көбейту......………..42
бөлу...........…………47
.................…………….
басып шығару....-60
тоқтау.........……….77
Бұл кезде 10.3+5.4 командасының ... ... ... турi:
1100) 43 1200 1206 1214
Осы команданы орындау нұсқауы берiлген кезде процессор ОЕСҚ-ның ... ... ... пен ... ... енгiзiлген
берiлгендердi қосып, қосынды-ны 1214-ұяшыққа ендiру керек" ... ... оқып ... ... ... ... ... таңдап алып, жоғарыда дайындалған
алгоритмге сәйкес мәшинелiк тiлде программаны мынадай ... жазу ... ... ... бiрiншi буын ЭЕМ-дерiнде пайдаланылатын):
Программа
Сандар ... 10.3 1100 43 1200 1206 ... 5.4 1102 42 1214 1208 ... 6 1104 47 1214 1210 ... 2 1106 -60 0000 1214 ... 77 0000 0000 ... ... iстеу кезiнде ескеретiн жағдай: ұя-шыққа не регистрге
жаңа Ақпарат енгiзiлсе, онда бұ-рыннан ендiрулi ... ... ... өшiп ... егер ендiрiлмесе,ескi Ақпарат арнайы берiлетiн өшiру
командасына дейiн ... тұра ... және оны ... ... ... ... ... 1214-адрестi ұяшықты пайдалану осыған
негiзделген.
1106-ұяшыққа енгiзiлген команда-нәтиженi басып шығару командасы, 1108-
ұяшыққа енгiзiлген команда - ... ... ... командалармен жұмыс iстеу көп еңбектi керек ... ... буын ... ... шыққаннан бастап-ақ программа
құруды ... жолы мен ... өзi осы ... ... ... ... ... ендiре алатын тәсiлдердi ... ... ... ... нә-тижесiнде түрлi жоғарғы
деңгейлi алгоритмдiк тiлдер (про-граммалау тiлдерi) мен оларды ЭЕМ ... ... ... ... аударатын транслятор деп аталатын
арнайы программалар пайда ... ... ... ... деп аталатын екi түрi ... - ... ... ... ... ... құрастыру). Интерпретатормен жұмыс iстеу кезiнде процессор оның
программалау ... ... әр ... бiрден орындайды,ал
компилятормен жұмыс iстесе,ол ... ... ... ... аударып
шыққан соң ғана орындауға кiрiседi. ¶лкен ... ... PC-ге ... ... ... екеуiмен де жұмыс
iстеу мүмкiндiктерi бар.
Оператор - алгоритмдiк ... ... ... ... негiздiк бiрлiгi), мысалы,
бiр қадам алға,
циркуль аяқшасын A нүктесiне қойыңыз,
y:=x^6-5*x^2+4
егер x=0 болғандықтан, бұл ... ... ... ... ... шешу ... f=0 деп ... (3)-тен x1-дi табу;
2) табылған x1 бойынша x2,x3,x4 мәндерiн есептеу.
Осы алгоритм бойынша есептi ЭЕМ-сiз шешу де қиын ... x1=3125; ... ... x4=3155 .
Бұлар (1)-теңдеулер жүйесiн толық қанағаттандырады, бiрақ мұнда x2,
x3 мәндерi терiс сан ... ... ... f>0 болып шығуы тиiс едi.
Сондықтан Ақпарат мазмұны толық зерттелмей,оның үлгiсiн ... қате ... ... ... жоқ.Берiлген Ақпарат мазмұнына қайтадан көңiл
аударып, xk>=0 болуы ... ... ... Олай ... Ақпарат
үлгiсi жеткiлiксiз алынған.Осы сияқты, үлгi не алгоритм ... ... ... қате деп атайды. Қатенi iздеу және жою ... ... ... жөндеу үшiн (1)-тең-деулер жүйесiне xk>=0
шарттарын мiндеттi түрде қосу ... ... ... ... ... ... ... (k=1,2,3,4)
f=10.2*x1+12.6*x2+8*x3+10*x4 min-? ... ... x1 үшiн ... ... 0 =0
x3=40-x1> =0
x4=30+x1>=0
Ендi x1=40 болғанда f=1250-0.4*x1 функциясының ең кiшi ... көз ... қиын ... өңдеудiң дұрысталған алгоритмi:
1. (1б)-дан x1-дiң максимумын табу.
2. Осыған сәйкес x1,x2,x3 мәндерiн есептеу.
3. (2) арқылы f-тiң мәнiн ... x1=40т; x2=10т; x3=0; x4=70т; f=1234 ... бiз ... ... ... оның ... ... дайындау
және алгоритмiн құру жолдарының бiр түрiмен таныстырып өттiк. Нәтиженi
зерттеп, ол ... ... ... ... көз ... ... ... есептерiн шешу тәсiлдерi ... ... ... ... ... ... ... Тиiмдi шешiм табу программалары кiтаптың II ... ... ... және ... ... белгiлi болса,
бiр программалау тiлiнде сәйкес программаны ... шығу көп ... ... ... (алгоритмдiк нұсқаулар құру) программаға
қарағанда ... ... ... ... ... ... үлгi ... құру қарапайым жұмыс емес.
Егер олар дұрыс құрылмаса, программа да дәл құрыл-май, оны ... ЭЕМ қате ... ... ... ... жазылу түрлерi мен құрылымдық
негiздерi.Сызықтық алгоритм
Ақпаратны өңдеу алгоритмiн түрлi жолдармен ... ... ... ... блок-схема түрiнде,
- алгоритмдiк тiлде.
Табиғи тiлде жазылған алгоритм,1-тақырыпта қарас-тырылған есептi
шешу нұсқаулары не ... ... ... ... есебiнiң
алгоритмi сияқты, күнделiктi пайдаланылатын сөздер мен алгоритмдiк ... ... ... реттерi көрсетiлiп жазылған жеке-жеке нұсқаулар
жиынтығынан ... ... түрi ... - ... өңдеу
алгоритмiн MECT-те бекiтiлген символдарды пайдаланып, графикалық түрде жазу
(үзiндiсiн 10.2-суреттен қараңыз. MECT-мемлекеттiк стандарт ... n ! ... ... ... ... ... басы
- алгоритмнiң басы
мен соңы
соңы
- берiлгендердi ендiру
б) және ... ... (P) ... Р ... ... ... ... ... ... ... ... ... мен бағыттық сызықтар
алгоритмi мен блок-схемасын құру керек ... ... ... ... ... құру мүмкiн:
Алгоритм Факториал ... ... ... 1-дi ... r -ға 1-дi меншiктеу.
цикл басы:
r-ға r*k мәнiн меншiктеу.
k мәнiн 1-ге өсiру.
Егер k5 ... ... ... ... "Шын ... ... ... деп нәтижеленедi.
10.5. Тармақталу, ... ... ... ... ... ... ... екi
сериялы әрекеттердiң бiрiн орындауға берiлетiн нұсқау.Ол егер - ... бiттi - мен ... және оның ... қысқа түзiлiстерi бар
(құрылымы 105-10.6 су-реттерде көрсетулi).
Алгоритмдiк тiлде шарттың да екi түрi бар:
1) жай шарт-
> , >= , = , < , 3 , x=4 , ... және (y>=0) және (x+y2) және (x

Пән: Информатика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 85 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Graph кітапханасын қолдану21 бет
«Ашық» архитектура принципі. IBM PC үйлесімді компьютерлері4 бет
Вирустың түрлері4 бет
ЕК бағдарламалық қамтамасыз ету және техникалық құралдары34 бет
Есептеуіш машиналардың негізгі кластары8 бет
Инерция проблемасы77 бет
Компьютердің негізгі блоктарының элементтерінің негіздерін ұымдастыру4 бет
Компьютерлік желілердің құрылуының жалпы прициптері6 бет
Паскаль тілінде алгоритмдеу9 бет
VСT шаблон негізінде «Компьютерлік желілер» пәні бойынша электронды оқулық құрастыру»73 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь