Арқаның дәстүрлі ән мектебі

Қазақтың ән өнері – сонау көне заманнан бері қалыптасқан халқымыздың қазынасы, фольклордың музыкалық саласының бір тармағын құрайды.Фольклор деген сөз ағылшын тілінен алынған, ол «халық даналығы, халық білімі, халықтың ауызша шығарған туындылары» деген мағынаны білдіреді. Фольклор шығармалары халықтың әр дәуіріндегі тұрмыс-салтымен, наным-сенімімен, күнделікті тіршілігімен тығыз байланыста туады. Оларда өмірде болып өткеннің ғана емес, халықтың «осылай болса екен» деген арман үміттері де бейнеленіп, табиғат, өмір құбылыстарына баға беріледі. Ән – халықтың сүйіп айтатын, тыңдайтын, сан ғасырлық тарихы бар халық музыкасының ең бір бай арнасы болып табылады. Көне заманнан келе жатқан ән-күй туралы халықтың аузында қалыптасқан көптеген мақал-мәтелдер, аңыздар, жырлар осының айғағы.
Қазақтың ұлы ақыны Абай да ән мен күйдің құдіретін жырлап:
Құлақтан кіріп, бойды алар
Әсем әнмен тәтті күй.
Көңілге түрлі ой салар
Әнді сүйсең, менше сүй,-деген.
Ән мен күй шыққан күн, туған айдай дала жұртының тал бесіктен жер бесікке түскенге дейінгі жан серігі болды. Ауылдан ауылға ән айтып, күй тартып жүрген диуанилар, бақсылар, жыршылар, сал-серілер өз өнерін көрсетіп, халықтың көңілін көтерді, айт пен той-томалақ, түрлі ойын-сауық отырыстардың көркі болды. Ақын әншілердің өнері халық арасында өте жоғары бағаланып, ақынның келген ауылы оған зор сый-құрмет көрсеткен. Олардың аты аңыз әңгімеге айналып ауыздан-ауызға, ұрпақтан-ұрпаққа жетті.
Ән сезімнің кейбір кезеңдерін сыртқа шығару да адамның табиғи құралының
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. «Қазақ халқының дәстүрлі музыкасы» Т. Жұмағалиева, Д Ахметбекова, Б.Ысқақов,Ә.Қарамедина, З.Қоспақов.
2. «Қазақтың әншілік өнері» З.Қоспақов
3. «Замана бұлбұлдары» А.Жұбанов
        
        Арқаның дәстүрлі ән мектебі
1. Қазақтың ән өнері.
2. Сал-серілік өнер.
3. Қазақ әні, ... оның ... ... ... ... Ән және әншілік ерекшеліктер.
Қазақтың ән өнері – сонау көне заманнан бері қалыптасқан халқымыздың
қазынасы, фольклордың ... ... бір ... ... сөз ... ... ... ол «халық даналығы, халық ... ... ... ... ... мағынаны білдіреді. Фольклор
шығармалары халықтың әр дәуіріндегі тұрмыс-салтымен, ... ... ... ... ... ... өмірде болып
өткеннің ғана емес, ... ... ... ... ... ... ... де
бейнеленіп, табиғат, өмір құбылыстарына баға беріледі. Ән – халықтың сүйіп
айтатын, тыңдайтын, сан ғасырлық тарихы бар халық ... ең бір ... ... ... Көне ... келе ... ән-күй туралы халықтың
аузында қалыптасқан көптеген мақал-мәтелдер, аңыздар, жырлар осының айғағы.
Қазақтың ұлы ... Абай да ән мен ... ... ... ... бойды алар
Әсем әнмен тәтті күй.
Көңілге түрлі ой салар
Әнді сүйсең, менше сүй,-деген.
Ән мен күй шыққан күн, ... ... дала ... тал ... ... ... ... жан серігі болды. Ауылдан ауылға ән айтып, күй
тартып жүрген ... ... ... сал-серілер өз өнерін
көрсетіп, халықтың ... ... айт пен ... ... ... ... ... Ақын әншілердің өнері халық арасында өте жоғары
бағаланып, ақынның ... ... оған зор ... ... ... аты
аңыз әңгімеге айналып ауыздан-ауызға, ұрпақтан-ұрпаққа жетті.
Ән сезімнің ... ... ... шығару да адамның табиғи құралының
бірі болды. Халық әндерінің ... ... ... қона ... ... өнер қуу ... шықпай, табиғилық жағының басым болуында.
Осы күнге дейін музыкалық тәжірибесі мол құлағымыздың өзі, жаңа ... ... ... әуен ... ... ... ... тақырыбы естіле
қалса біраз уақыттан бері көрмеген, ... бір ... ... ... ... сол ән ... ... сан алуан оқиғаларды
түсіреді. Өйткені ол ән көркемөнер жасаймын деген алдын ала сызылған жоспар
бойынша шыққан ... ... ... өз ... Халық әндерінің үлкен
қазына екендігі де сол қасиетінде, сол әндерде халық ... ... ... әнге бай. ... бүкіл қазақ даласы ән ... ... ... деп, ... халқының әдебиеті мен өмірін зерттеген Шоқан
Уәлихановтың досы Г.Потанин айтқандай, ... ... өмір жоқ. ... ... кешкі ауыл сыртында алтыбақан тепкен қыз-бозбала, шілдехана
күткен жас, кәрі, «Жар-жар» айтқан екі топ, ... ... ... ... қыз, ... ... ... жесір, түйеге мініп әр үйдің сыртында
қақсаған жарапазаншы, ақ киім ... ... ... ауыл аралаған дуана,
«жынын» шақырып, зікір салған бақсы – бәрі де ... Бәрі де жай ... ... ... тасқынын ән арқылы шығарады.
Әннің осы қасиетін қазақ халқы: «Жігітке өнер де өнер, өлең де өнер»,
«Ақылың болса жыр ... ... ... ... жақсы айтқан.
Данышпан Абай
Туғанда дүние есігін ашады өллең,
Өлеңмен жер ... ... ... ... ... өмірдегі орнын нақ суреттеген. Халық аузындағы: «Бір
әнді сатып алдым құнан ... ... ... ... атым ... да ... жарлы әнге баймын» деген әннің аса жоғары бағалағанын,
әншілердің өз өнерін сасық ... ... ... мен ... ... санамайтын көкірегін көрсетеді.
Қазақтың халық әндері орыс зерттеушілерінің назарына ерте ілікті .Әрине,
бұл жөнде қазақ халқының ... ... ... рөлі ... ... саяхатшылары, тіпті жорық себебімен барып қалған көзі ашық
офицерлері қазақтың халық әндері жөнінде көп нәрселер жазып ... ... ... ... ... болса да әндер нотаға түсіп,
түрлі журнал, жинақтарда басылып шықты.
ХVII ... аяғы мен ХVIII ... ... Арқа елінде ертеден
дәстүрге айналып, кейінірек әртүрлі себептермен бәсеңдеп қалған сал-серілік
өнері ХIХ ... ... ... дами ... Сал-серілер өз жанынан
өлең, ән-күй шығарып, ел аралап, ... ... ... ... қонағы болған. Сал-серілік өнерді жоғары дәрежеге көтерген әнші,
күйші, суырып салма ақындар серілік ... ... ... ... бесаспап
өнер иесі бола білген. Сонымен қатар олар атақты мерген, сұңқар, лашын
ұстаған ... ... ең ... ... міне ... ... он саусағынан
өнері тамған теңдессіз шебер, керемет ... де бола ... ... ... ... ... қайда болса да ... ... ... аңыз ... ... ... ұлтының мәдениеті тарихындағы ХІХ ғасыр - ақын-әнші, сазгерлердің
өзін-дік «алтын ғасырына» айналып, қазақтың ... ... - ... ... шыңына кезеңіне шыққан кезі ... ... ... ... ...... ... өнерінің барынша өркендеген
кезеңі болды.Осы кезде ақындық өнерге тән тұрақты жанрлар да ... ... ... ... ... бейнелеуге арналған әндерін
келтіруге болады. Оған мысал ретінде «Біржан ... ... ... ... ... «Майра», «Ағаш аяқ», «Нартай», «Мұхит», «Сары» әндерін
атауға ... Олар ... ... әр ... бір ... өзін
тыңдаушыларына таныстырып өтсе, екіншіден туған ел өмірі мен ... ... өз ... ... түсініп соны әнге қосады. Бұл әндерде ақынның
өзіне тән музыкалық мәнерлі ерекшеліктері шоғырланған.Әр ... ... ... дербес қалыптасқан. Мысалы, әрбір ақындағы
шешендіктің, суырып-салма өнердің, театралдық, актерлік ... ... ... ... жүріс-тұрысы, өнерге деген көзқарасы әнші, сал-
серілерге ортақ нәрсе болды. Мұхтар Әуезов ақынның осындай ... ... ... оны ... актердің театры» деп ... ... ... Ақан ... Жаяу ... ... ... бірге сал-
серілік өнерді, дәстүрді әрі қарай жалғастырып, өз үлесін қосқан ... ... ... ... бірі ... ... ... әнінің авторы
Балуан Шолақ Шаймұрзаұлы мен Құлтума ақын. Бұлардың екеуі де Біржан ... ... ... еріп ... ... Біржан дәстүрін ХІХ ғасырдың орта
кезінде халыққа кең таратқан, «Гәкку», «Қарақат ... ... ... ... ... ... Сандыбайұлы; «Әсет», «Гауһар
қыз», «Кіші Ардақ», «Қоғыр қаз», «Қысмет» әндерінің авторы Әсет ... ... ... «Қаракөзді»шығарған Естай Беркімбайұлы;
«Мәди», «Үш қара», «Қарқаралы», «Қаракесек» сияқты әндер ... ірі ... ... ... Мәди ... ... ән ... дәстүрінің
көрнекті өкілдері болып, Біржан салдың шәкірттері ... ... ... Ноғайбай ақын мен Құдайберген Әлсеитовтың аты шықты.
Батыс ... ... ... ... ... «Дүние», «Паңкөйлек»,
«Алуаш», «Бала-Ораз», «Иіс» сияқты әндері халықтың ... ... ... ал Жетісу өңірінің ән дәстүрі Сүйімбай, Жамбыл, Кенен
тәрізді ақындардың есімімен тығыз байланысты аталады ... әнші ... ... ... ... ... дүниені танып-білу қабілеттіне, көркемдік шеберліктеріне ықпал
етпей қалмағандығын атап айтуға тұрарлық. ... да олар ... ... ... ... әуен ... сипатталады. Мәселен,
Біржанның «Жанбота», «Көлбай,Жанбай», ... ... ... ... зары», Кененнің «Бозторғай»,Ақан ... ... ... да ... ... ... теңсіздік,
еркіндік, өмір шындығы айқын көрініс тапқан.
Қазақ өнерпаздарының ... ... және ... ... ... ... ... тапты. Мысалы «Ақан сері» әнінде
романтикалық көтеріңкі сезім азаматтық әуенмен ... ... ... көрсеткен дұрыс. Бұл шығарманың негізгі поэтикалық мән мағынасы
ақынның өнердің өміршеңдігінде жатыр. ХІХ ... ... ... ... ... ... осы әнде аңғарылады. Әнші, сазгер Ақан өз
шығармасын оның әнін еститін адам бар ма, өнер ... ... алар ... ма ... ... ... ... дәстүрлі кәсіби ән-ақындық өнер өкілдерінің ішінде ұлы ақын-
компази-тор Абай Құнанбаевтың орны ... Ол ... өнер мен ... ... біріктірген суреткер. Абай өзі жасынан өлең және
сол ... ... ... да, ... ... тәрізді ауылды аралап,
халықты өз өнерімен таныстырған ақын емес. Сонымен қатар, ол ... ... ... салып жазатын. Ал Абайдың әндерін халық ... ... ... ... ... ... Уайыс, ұлдары Ақылбай,
Мағауиялар да ... ... ... ... ... ... ... өнеріндегі шешендік өнермен байланысты ерекшеліктің бірі ... тура ... ... пайдалануы. Бұл ерекшелікті
негізінен Абай да атап ... Ол ән мен әуен ... ... ... ... ... деп бағалаған. Суырып салып айту –
ақындық өнердің ажырамас ... Ал, ... ... қабілет
шығармашылық тәжірибе барысында қалыптасады. Ақындардың көбі: ... ... ... Әсет және басқалары айтыстарға қатысу арқылы өз шеберліктерін
жетілдірді. Ақындар өлең сөз бен әуенді тасыған ... ... ... ... суырып салма болып келеді. Ол әрқашанда өз заманының
ең көкейкесті мәселелерін қозғайды. Суырып салушылық өнер ... ... ... атап ... керек. Қазақтың аса көрнекті этнограф-ғалымы
Ш.Уалиханов мұндай ерекшелікті халықтың ақын жандылығынан, ән ... ... бұл ... көшпелілер тұқымына тән құбылыс
деп есептейді. Күнделікті қарапайым тіршіліктің өзінде ауылдағылардың бәрі
дерлік суырып ... ... ... ... ... ... А. Затаевич және басқа да орыс этнографтары мен ... таң ... ... емес.
Ақындық суырып салма өнерді зерттеп қарағанда, суырып салушының жеке
басының ерекшелігін, оған ... ... ... ... ескерген дұрыс. Бұл
ақынның орындаушылық мәнеріне де әсер ... ... ... ... және ... ... орындалуы, құрылымы жағынан екі түрлі.
Құйқылжыта төгіліп, баяулап, шарықтап, адамның жан ... әсер ... әнін ... ... ... ... ... операсында басты
кейіпкерге айтқызуы да бекер емес.
Қазақтың ұлы ақын-композиторларының барлығы да дауыс реңіне аса бай,
диа-пазоны кең ... иесі ... өз ... осы ... өзіндік копозиторлық, вокалдық мүмкіндіктер тудырған. ... ... мен сұлу ... ... ән айту ... мен ... кең ... вокалдық каденцияларды айтудағы жоғары
техникалық ...... ... ... жоғарғы кәсіби әншілік
мектептің болғанын дәлелдей түседі. ХІХ ғасырда барынша гүлденген бұл үрдіс
Біржан, Ақан, Әсет, ... ... ... ... ... Мұхит сияқты әнші-
ақындардың шығармашылығында ... ... ... ХІХ ғасырдағы қазақтың бір туар сал серілері Біржан, Ақан,
Естай, ... ... ... ... Майралардың өнерінде орын алған қаздай
дауысының күші мен ... ... ... бойы ... ... мәнері жүйеленген ән айту үрдісі мен мәнерлі ... ... ... ... ... сай алатын орны мен
мағыналылығына, тарихи құндылығына эмоция мен ... толы ... мен ... ұзақ ... ... ... каденциялар
және жалпы орындаушылықтың өте жоғары деңгейі – осының бәрі ... ... ... ән ... қа-лыптасуының айғағы.
Қазақ ақындарының шығармаларында, әсіресе, ән шығару тәжірибесінде
бір ... ... ... ... жиі кездеседі. Мәселен Ақанның лирикалық
әні «Мақпалдың» алты нұсқасы бар, «Құлагердің» төрт ... бары ... Жаяу ... махаббат тақырыбындағы «Шолпан», «Гауһар-қыз»,
«Көгершін» ... ... ... жиі айтылады. Жаңа шығармалар
ауыздан ауызға тараған кезде кейбір өзгерістерге ұшырайтыны былай ... ... оған ... ... ... де ... ... ақындық өнердің даму тарихы, оның қалыптасу тарихы, ұлттық
аудитория тарихы бір-бірімен өте тығыз ... ... ... ... халық арасындағы орындаушыларға автордың өз ... ... бәрі ... ... ... қатысуымен, солар арқылы жүзеге
асады, есте сақталады, ауыздан-ауызға жалғасады.
Ақын компазиторлардың шығармашылығы қазақ халқының ... ... ... ән ақындық дәстүрдің саласында жалғасын ... Осы ... ... ой сана мен ... ... ... ... жүйесі,
тақырыптары, тіл ерекшеліктері қалыптасты. Мысалы Жетісу, ... ... ... ал ... ... жеке ән ... болып дараланды.
Қазақтың ұлттық музыка қорының ішінде ән жанры ерекше орын ... - өмір ... ... сәулесі, музыка мектебінің негізі, керегетасы,
халықтың ... ақыл ... ... ... дәстүрлі әндерінің таралып, біздің дәуірімізге жетуінің өзі
халық әнші-лерінің өнерімен тығыз байлынысты. Өйткені сол әнші ... ... ... ... ... ... шығармашылық жолы ұлттық
дәстүрді сақтаушы ғана емес, бұрынғы мен бүгінгінің арасын ... ... Осы күні ... ... ... ... ... кесек кірпіш болып қаланған атышулы әнші компазиторларымыздың
классикалық шығармалары осының айғағы. Бұдан жүздеген жылдар ... ... сол ... сол заманның көрінісі мен тіршілігін суреттеген бұл
туындылар бүгінгі күнде өз ... ... ... бұрынғыдан да
түрлене түсуде. Мұның құпиясы, біздіңше, халық ... ... ... керек. Олардың әндері – адам ... ... ... ... ... ... ... Ондай үлгілер тарихтың сан
қилы
талқысына түсіп, неше буын елдің ... өтсе де, өз ... ... ... ... жырлап келеді.
Халқымыздың тарихында небір бұлбұл әншілер өмір сүріп, белгілі музыка
аспаптарының сүйемелімен туған ... ... мен ... тұрмысын
жырлайтын, оның арман қиялын ... ... ... ... ... Олар қашанда халықтың мақсат-мүддесінен жырлап онымен
бірге ... ... ... ... ... ... ... да сондай озық
ойлы, өнерпаз өкілдерінің қалдырған үлгі ... ... ... хат танымайтын, қолы жазу-сызуды білмейтін кездің ... ... әні мен ... ... азық етті. Бір орыннан екінші орынға, жайлаудан
қыстауға көшіп –қонып жүріп те олар ердің басына іліп ... ... ... ... ат ... шертіп ән шырқай беретінді. Шілдехана, қыз
ұзату, келін түсіру, ... да ... ... ән ... күй ... ... ... ежелден келе жатқан ата дәстүрі. Алайда музыка тек ... ... ... үшін ғана ... ... өнердің бір түрінің ... ... ... ... болар едік.
Ұлттық әншілік салт-дәстүр бірден туа қалмаған. Ол- сонау замандардан
қазақ халқымен бірге жасасып келе ... ... ... . ... ... дәстүрдің бастамасын, негізінен Ақан сері, Біржан
сал Мұхиттан бастап сөз етіп жүр. Сонда оларға ... ... ... ... ... ... болды. Бірақ уақыт озған сайын ... ... ... ... ... Әншілердің шығармашылық жолы ұлттық
дәстүрді сақтаушы, дамытушы, бұрынғы мен ... ... ... ... ... ... жетіп, дамып келе жатқан халық әні – адам баласының
айрыл-майтын жан ... ... ... ... ... ... да ... өмір сүрмейтінін, ән, өлеңнің адам баласының ... ... ... ... ... досы екенін данышпан Абай айтып кетті. Ол
әннің ерекше күшін, ролін поэзиясын да шеберлікпен суреттеді. ... ... ... тиіп, қозғау, түрткі салатын құралдың ән екенін:
Ұйықтап жатқан жүректі ән ... ... ... мәні ... ... ... суреттеді.
Біздіңше, әнші-ақын, ақын-компазиторлардың алғаш жеке дара өнерпаз
ретінде жіктеліп, ... ... ... ... ... ... ... да сол жыршы жыраулардың өзі қазақ ән өнерінің ... ... ... ... сол ... Ақан ... ... сал, Жаяу Мұса,
Естай, Әсет, Шашубай, Қали, Кенен, Манарбек, Жүсіпбек, Ғарифолла, Құтбай,
Дәнештердің әншілік өнерін ата ... ... ана ... арна деп ... ... Сол ... қоғамда өмір сүрген әр
түрлі топтардың көзқарастарымен ой мүддесі де ән ... ... ... ... Бір ... ... ән ... - өмірдегі қоғамдық қөұрылыстың
жай-жапсарын суреттей алатын идеялық құралдың ... Ерте ... ән ... бір жерден екінші жерге ауыздан ауызға таралып, ауызша үйрену арқылы
меңгерілген. Ол заман жай сауттың да, ... ... да жоқ кезі ... ... ... ... таралу жолдарының өзінше себептері бар. Ол
уақытта қазіргідей компазитордың шығармасын профссионал әнші жаттап алып,
радио, теледидар ... ... ... ... ... ... ... тарататын да компазитордың өзі болды. Егер ол ... ... ... ... онда ... әннің көркемдік дәрежесі ... ... ... ... тыңдаушыларды қызықтырып, олардың көкейлеріне
тез қонатын. Ал жақсы ән шығарып, бірақ оны автордың өзі ... ... ... ол ... аз ... ... кейде ұмытылып та кететін
еді. Әнші жыршылар бір жерден екінші жерге барып, ... ... ... ... ... жүрді.
Сан дәуірлік тарихы бар қазақ музыка өнері осы күнгі мәдени сатыға
көтерілгенге дейін ауызша таралып ... ... ... ... ... ... сонша, біз оларды күнде тыңдап, әуеніне соншалықты қанық
болсақ та, ғасырлар асып ... асыл ... ... ... ... баспасөз бетінде болсын, радио, көгілдір экранда болсын ... ... ... ... ... ... ... айта береміз. Әрбір әннің
өзіне тән әуені бар, белгілі мазмұны бар. Әннің интонациясы оның өлеңнің
ішкі мән ... ... ... ... ғана емес бір ... болады. Әннің ішкі құдіреті мен шеберлік дегеніміз - орындаған
шығарманың ... ... ... ... жан-жақты аша білуде.
Әрбір әннің айтпақ ойы, идеясы түрліше. ... ... ... ... деп ... айтқандай, халық компазиторлары әндерінің
музыкалық құрылысы, өлшем ... ... мен ... түрленулері
қаншалықты сан алуан болса, олардың адамға тигізетін әсер ықпалы соншалықты
мол. Алайда ән ... ... ... оның ... ... ... оны екінші рет дүниеге әкелетін адам - әнші болғандықтан,
шығарманың жақсы, жаман шығуы орындаушы шеберлігіне ... ... Жаяу ... ... ... ... ... Ақан серінің «Құлагері», Естайдың «Қорланы», Рамазанның «Жас
қазағы» әншіден үлкен орындаушылық ... ... ... ... ... бір ... ... дәрежеде орындау үшін бір ғана дауыстың
болуы ... әнші сол ... ... ... әнді керек жерінде
жай, енді бірде қатты, бірде ... ... ... ... өз ... ... ... қажет. Атышулы әншілеріміз Әміре, Қали, Манарбек,
Жүсіпбек, Ғарифолла және ... ... ... репертуар
жағынан ортақ қасиеттер болғанымен, ... әнді ... ... айшық-
өрнектермен безендіріп, жүз құбылта ... ... ... ... ән ... ... бір ... – оың шын жүректен шыққан
эмоционалдық сезімталддығымен сезгіштігі... әуендерінің оралымдығы, олардың
құлақтан кіріп бойды аларлығы, ән ... әр ...... бәрі халық психикасының аса терең толғауын көрсету арқылы,
қазақ ... ... ... ... ... ... ... деп
белгілі музыка зерттеушісі, академик ... ... бір ... музыкалық нюанстар сөйлем, фраза, интонациялар бар. Бір ... ... ... болса, екінші біреулері төменгі дыбыстан бастау
алады. Міне, осылардың бәрін әнші жете ... ... ... қана ... ... ... ... ғана әнші ойлаған мақсатына жетіп,
тыңдаушылардың алдында абыройы артады. Орындаушылық шеберлікті сөз ... ... ... көп-ақ. Мәселен, Қали Байжановтың орындауындағы
«Тоқсанбай», «Алқарай көк», «Жанбота», «Қанапия» және ... ... ... сөз ... ... қозғайтын сан қилы нюанс көркемдігімен
ерекшеледі. Ол қайсы әннді орындаса да, ... ... ... құлаққа
жағымсыз тиетін ешбір дыбыстарды аңғармайсын, ... ... ... ... ... ... да ... болар. Қалидың орындауындағы
әрбір әнге арналған ... ... ... өзі бір-біріне
ұқсамайтын өзгеше бір әсем ... ... әнді ... ... ... орындап отырғанын сезесің. Әсіресе Біржаннның «Жанботасындағы» «сабап
кетті-ау, қойып қалды-ау» дейтін кезеңдері нағыз әнші актердің қолынан ғана
келетін дүние, ... ... ... ... Иса, Қали, Ғаббас, Манарбек, Жүсіпбек, Ғарифолла ... ... ... ... ... ән салу ... үлгісі өз
алдына бір-бір мектеп десе де болады. Әміренің орындауындағы «Үш ... ... ... ... ... «Жас қазағы», Манарбектің
асқақтата салатын ... ... ... ... ... Исаның
желдірмелері мен Ғарифолланың жорғалаған ... ... ... ... дейін ұмытылмайтыны сөзсіз. Өйткені кез келген әншінің толық
меңгеріп ... ... ... Бұл ... ... ... Атап
айтқанда, дауыс мүмкіншілігі – орындайтын әнге, ән сол дауысқа ... ... ... сүйемелімен орындағанда ғана халық әнінің әсерлігі
мен әдемілігі, жүрек қылын шертетін дыбыс бояуы өз дәрежесінде шығады. ... ... ... салғаныңмен оның ойдағыдай көңілге қонбайтыны
белгілі. Естай ... ... ... - ... деп жырлауы осыған
байланысты болса керек. Сондықтан да ... ... мен ... үні ... ... ... отыруы керек. Әнші музыкалық пауза ... ... ... ... жеке ... ... ... орындап, әнге көрік беріп отыратындығы аян.
Бір әншінің аспапта ойнаған кіріспесінен-ақ оның ... ... ... ... ... оны ... қиын. Ол әнді соған
сәйкес басқа бір үнді ... ... ... ... ... ... ... пернелерді іліп, шертіп қақса, ... бес ... ... ... әнге ... Осы ... түрлендіру, домбыра мен дауыстың бір-
бірінен алшақ кетпей, өзара ... ... - әнші ... ... табылады.
Әнді нақышында, бұзбай жармай айтудың оңай еместігін әншілердің өздері
де ... ... бірі – ... Әсет «Арғынмын, атым Әсет
арындаған, арындап ән сала ма ... деп, ... әнші болу үшін ... ... дарынсыздың әнді игере алмайтындығын атап көрсетеді.
Ол:
Бозбала, осы әнімді үйренерсің,
Ырғаққа келтіре алмай күйзелерсің.
Асау ән жетегіңе жүрмегенсін,
Біріңнен ... ... ... ... да, Әсет ... осы күні ... шырқайтын әншілердің
азайып бара жатқандығы да осындай ... ... ... ... ... ... сөз ... бір кезде ән фольклорын
насихттауға аянбай атсалысып, қазақ әндерінің інжу-маржандарын ... ... ... ... Айтбаев, Қали Байжанов, Манарбек Ержанов,
Қосымжан ... тағы ... ... ... ... ... бұлардың әншілік шеберліктері ... ... ... да ... сөз ... ... қайталанбас
дауыстары күйтабақтарға, киноленталарға түсірілмей қалды.
Аталған әншілердің ізін басып, ... ... ... көп күш жұмсап,
бір жағынан ұстаздық ... ... ... пен ... үзеңгілес Н.Әбішев, М.Көшкінбаев, Н Әбілева, Б.Жылқыбаев,
Р.Есімжанова, ... ... ... ... ... ... ... Ж.Кәрменов, Қ.Рахимова
тағы басқа өнерпаздардың болғаны және бар екені қуантады.
Сонау Ақан мен ... соң ... ... арқаның дәстүрлі
әнін мектеп етіп жалғастырушы Қазақстанның ... ... ... ... ... қазақ музыка тарихының төрінен ... ... ... Қосымжан Бабақов, Қуан Лекеров, Әлли Құрмановтармен қатар
орын алатын Жүсіпбек ... ... ... ... ... ... ұлы Абай айтқандай, өмірінің соңғы кезеңін жас ұрпаққа тәрбие беріп,
әншілікке баулыды. ... ... ... биік ... алып жүре ... ізбасарларын дайындауға кіріседі. 1965 жылдан бастап өмірінің ... ... ... эстрада студиясының педагогі қызметін атқарып,
бойына жиған ән байлығын жас буындарға үйретуден ... ... ... үлгі ... Мағауия Көшкінбаев, Мәдениет ... ... ... ... Мұратбек Жүнісбеков тәрізді белгілі
әншілер ән сырының ... ... ... ... сан ... ... ... сұлу үндерді меңгерді. Осылайша сал-серілік заманнан келе ... ... ән ... ... ... ән ... болып қалыптасты.
Өнер гүлі өмірге әнмен келдім
Думандата өңірді сәнмен келдім
Жас ұлғайып қалса да қажымаймын
Әлі дағы келеді шырқай бергім,-
деп Жүсекеңнің ... ... ... ... із ... ерен ... жалғастыратын тамаша әншілердің бары ән сүйгіш қауымды ... ... ... ән ... өз ... дамуда.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. «Қазақ халқының дәстүрлі музыкасы» Т. Жұмағалиева, Д Ахметбекова,
Б.Ысқақов,Ә.Қарамедина, ... ... ... ... ... «Замана бұлбұлдары» А.Жұбанов

Пән: Өнер, музыка
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 13 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазіргі замандағы шертпе дәстүрі5 бет
Абай тұлғасы8 бет
Абайдың өмірі мен шығармашылығы26 бет
Аударма түсінігі8 бет
Ақан Сері туралы8 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар жайлы5 бет
Библиографиялық ізденіс, түрлі каталогтармен жұмыс істеу4 бет
Көрсеткіштік және логарифмдік функциялар (қайталау) көрсеткіштік және логарифмдік функциялар (қайталау)8 бет
Постиндустриялды қоғам концепциясы4 бет
Рахат Акционерлік Қоғамындағы маркетингті пайдалану16 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь