Оңтүстік Қазақстан облысының экономикалық – географиялық жағдайы

Оңтүстік Қазақстан ежелден өнеркәсібі ерекше дамыған өңір саналады. Химфарм, қорғасын, фосфор, цемент, шина, полиметалл, уран, сондай.ақ жеңіл өнеркәсіп бұйымдарын өндірумен танылған. Дипломдың жұмыстың негізгі мақсаты облыс шаруашылығына сипаттама бере отырып, оның қазіргі кездегі даму жағдайын қарастыру. Еліміз егемендік алып, экономикамыз ілгерілеген сайын облыстың экономикасының өркендеп келе жатқанын байқауға болады.
Облыстың өнеркәсібі әлемнің 37 еліне экспортқа шығарады, 66 елінен өнімдер алады. Экспортталатын өнімдер ішінде мақта өнімдері.43,3%, металлургия өнеркәсібі.14,5 %,минералдық өнімдер.17,2 %,мал және өсімдік өнімдері.17,3 %,химия өнімдері.4,3 %.Ал импорт құрылымында машиналар, машина жабдықтары, көлік құралдары, түрлі приборлар мен аппараттар 42,8%, химия өнімдері .18,8 % құрайды. Облыста қазіргі таңды «Оңтүстік Қаазсқатн облысының индустриалды.инновациялық дамуының 2004.2015 жылдарға арналған стратегиялық жоспары» жасалған. Өнім сапасын халықаралық стандартқа сай ету жұмыстары жан.жақты жандандырылуда.
Оңтүстік Қазақстан облысы әруақытта өнеркәсіп ошақтары мен аграрлық секторы қатар дамыған аймақ ретінде көзге түседі. Облыстың динамикалық және комплексті дамуында қажетті шикізаттар жеткілікті мөлшерде кездеседі. Мұнда силикатты шикізаттар, түсті металдардың кен орныдары және уранның Республика бойынша 50 пайызы бар. Қолайлы ауа райы мен ауыл шаруашылығына жарамды жерлердің молдығы ауыл шаруашылығының барлық салаларын дамытуға жағдай жасайды. Соңғы 15 жылда ірі өнеркәсіп орындарының тоқырауына қарамастан облыс индустриалды.аграрлы өлке болып табылады. Бүгінгі күнде Қңтүстік Қазақстан облысы республика бойынша трансформатордың 98 пайызын, дәрі.дәрмектің 70 пайызын, республикады өндірілетін минералды сулардың жартысына жуығын, мотор майлары мен бензиннің 40 пайызын, республика бойынша мақта және оның өнімдерінің барлығын береді.
        
        Кіріспе
Оңтүстік Қазақстан ежелден өнеркәсібі ерекше дамыған өңір саналады.
Химфарм, қорғасын, фосфор, ... ... ... уран, сондай-ақ жеңіл
өнеркәсіп бұйымдарын өндірумен танылған. ... ... ... мақсаты
облыс шаруашылығына сипаттама бере отырып, оның қазіргі кездегі даму
жағдайын ... ... ... ... экономикамыз ілгерілеген сайын
облыстың экономикасының ... келе ... ... ... өнеркәсібі әлемнің 37 еліне экспортқа шығарады, 66 елінен
өнімдер ... ... ... ... ... ... өнеркәсібі-14,5 %,минералдық өнімдер-17,2 %,мал және өсімдік
өнімдері-17,3 %,химия өнімдері-4,3 %.Ал импорт ... ... ... ... ... ... ... мен аппараттар 42,8%,
химия өнімдері -18,8 % құрайды. Облыста қазіргі таңды «Оңтүстік ... ... ... ... жылдарға арналған
стратегиялық жоспары» жасалған. Өнім сапасын халықаралық стандартқа сай ету
жұмыстары жан-жақты жандандырылуда.
Оңтүстік ... ... ... өнеркәсіп ошақтары мен
аграрлық секторы қатар дамыған аймақ ретінде ... ... ... және ... ... ... ... жеткілікті мөлшерде
кездеседі. Мұнда силикатты шикізаттар, түсті металдардың кен ... ... ... ... 50 пайызы бар. Қолайлы ауа райы мен ауыл
шаруашылығына жарамды ... ... ауыл ... ... ... ... жасайды. Соңғы 15 жылда ірі өнеркәсіп орындарының
тоқырауына ... ... ... өлке ... ... ... ... Қазақстан облысы республика бойынша трансформатордың
98 пайызын, дәрі-дәрмектің 70 пайызын, республикады өндірілетін минералды
сулардың жартысына ... ... ... мен бензиннің 40 пайызын,
республика бойынша мақта және оның өнімдерінің ... ... ... ... ... ... ... жағдайы
1.1 Оңтүстік Қазақстан облысының географиялық орналасуы мен ... ... ... ... ... территориясының оңтүстігінде
орналасқан. Жер көлемі 117,3 мың шарша шақырым. Оңтүстігінде Өзбекстан
республикасымен, ... ... ... ... ... облысымен,
солтүстігінде Қарағанды облыстарымен шектеседі. Территорияның жер бедері
жазықты, ... ... мен мал ... өте қолайлы.
Территориясының ... және қиыр ... ... ... ... ... Облыс жерінен |Сырдарья, Арыс, ... ... ... ... Өзен жағалары егін шаруашылығына өте қолайлы. Осыған орай
мұнда мақта, күріш өсіріледі және мал шаруашылығының ... ... ... ... ... көп ... ... бар. Мұнда Ұлы
Жібек жолы өткен. Бұл өлке ертедегі ... пен ... ... ... ... облысында көне түрік қағанаты заманында көне
мәдениет ошақтары- Исфиджаб ... ... ... Әулие-Ата
қалалары дамыған. Мұнде әлемдік маңызы бар ғылыми және білім орталықтары
болған.
Саяси-әкімшілік тарихы бойынша Оңтүстік ... ... 1932 жылы ... облысы болып құрылған. Оның жеке облыс болып даму тарихы Алматы,
Қарағанды, Шығыс Қаазақстан, Батыс ... ... ... Қазақстан облысы 1932 жылы 10-наурыз күні құрылғаннан ... сан мың ... ... ... ... ... құрамында
Шымкент деген атаумен еніп, егемендік жылдарынан кейін Оңтүстік Қазақстан
облысы деп аталды.
1.2. Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... басына облыстағы халықтың саны 2193, 6 ... 2004 ... ... ... ... саны 2
% ... ... көбеюі негізінен , бүгінгі ... ... 59,9 % 1312,9 мың адам ... ... ... ... ... өсуі есебінен болып ... ... 80,7 мыңы ( 40,1 % ) – ... ... 2004 ... ... кезенде облыс ... ... саны 545,8 мың ... ... ... 67,0 % ( 365, 9 мың адам) ауыл халқына жатады. ... ... жаңа ... 48,5 % ( 264, 8 мың ... және 51,5 % ( 281, 0 мың ...... ... ... туу ... деңгейде қалып отыр, оның
үлесіне ... ... ... - 71,5 % (390,3 мың адам ... ... ... әр 1000 адамға ... ... – 29,0 ... 2004 жылы - ... дейін кеміді, алайда
Республиканы тұтас алғанда бұл көрсеткіш ... ... ... ... жылы әр 1000 ... ... орта есеппен 26,4 туылғаннан
келсе, 1000 ауыл ... 27, 2 ... ... ... өлгендер саны 161,7 мың ... ... жылы өлім ... ... 1000 ... ... 6,9
өлімнен келді. Қалалық елді ... 77,0 мың ... өлім ... % ) ... ... – 84,8 мың өлім (52,4 % ) ... ... өлім себептерінің ішінде анықтаушы орынды
қан айналымы жүйесі аурулары ( ... өлім ... 47, 6 % ... мезгіл ішінде тыныс органдары ауруынан ... саны 18,5 ... ( 11,4 % ) ... ... ... ... басқа да
сыртқы әсерлерден 17, 8 мың адам ( 11,0 % ), жаңа ісік ... 9 адам ( 10, 5 % ) ... ... ... ... ... ... бір жасқа
дейінгі өлген сәбилер ... ... 1000 ... ... 1994 ... 27, 4-тен 2003 жылы 14, 6-ға ... ... ... ... ... ... деңгейі тыныс органдарының
ауруына – 4,9 ... ... ... ... ... – 43, 0 % ) ... ... пайда болған жағдайға – 2,8 мың ... (24,6 ... ... ... бір ... дейінге 11,4 мың сәби өлді.
1994 жылдан 2004 ... ... ... ... 152,7 мың ... оның 95,2 мыңы (62,3 % ) – ... жерде некелескендер.
Аумаққа қарай ... бұл ... ең аз ... – 4,2 мың
көрсеткішпен ( оның жалпы санының 2,8 % ) Арыс ... ... ... ... ... саны - 30,4 мың
(19,9 % ) көрсеткішпен Шымкент ... ... тән ... тұтас алғанда, некелесудің ... ... 1000 ... ... 1993 ... – 8,1 – ден 2004 жылы – ... ... кеміді.
1994-2004 жылдары 23,6 мың ... ... оның ... (75,8 % ) – қалалық елді мекенде тіркелді.
Ажырасудың жалпы коэффициенті ... әр 1000 ... 1994 ... 1,4 – тен 2004 жылы – 0,9 – ға ... ... жылы 1000 ... 173 ажырасудан ... 2004 жылы ... 115-ке ... азайды.
1994-2004 жылдары облысқа 105,5 мың адам ... ( ... ... ... ... ... ). Келгендердің
ішінде 37,7 мың - ... ... ... 64,8 мыңы ... ... 2,9 мың адам – қиыр ... ... ... ... ... кеткендердің саны 96,2 мың
адамды құрады. Кетушілердің ... 69,5 мың адам - ... ... 23,8 мыңы - ... ... 2,9 мың
адам - қиыр шеттегі елдерден ... ... ... ... ... ... ... (оң ) құрады.
Облыстың барлық аудандары мен қалалық ... ... ... ... ... 2004 жылы ... халықтың жалпы өсімі 43,3 мың адамды құрады.
2005 ... 1 ... ... ала ... ... ... саны 2213,9 мың адамды құрады ( 2004 ... 1 ... 2173, 0 мың адам ... ... қантар-маусымында халықтың табиғи өсуінің
абсолюттік көрсеткіші 21,5 мың адам ... ( 2004 ... ... - 102,2 % ), 29,8 мың - туу ( 103,7 % ), 8,3 мың ... ... ( 107,9 % ) ... ... 1000 адамға шаққанда, 2004 жылдың ... ... 2005 ... қантар-маусымында 27,4-ке ... ... ... әр 1000 ... - 28,6 ... ... ... 1000 адамға - 26,7 туылғаннан келеді.
Өлім ... 1000 ... ... 2004 жылдың қантар-
маусымында 7,2-ден 2005 жылдың қантар-маусымында - 7,6-ға ... ... ... әр 1000 адамға орта есеппен 9,8 ... ... ... 1000 ... - 6,2 ... келеді.
2005 жылдың қантар-маусымында 7,3 мың некелесу ( 2004 ... - 96,7 % ), 1,0 мың - ... ( 101,1 % ) ... ... ... ... жалпы коэффициенті халықтың 1000
адамына шаққанда 2004 ... ... - ... ... ... - 6,7-ге ... ... Әсіресе, оның едәуір
өсуі Қазығұрт ауданында ( 7,3-тен 8,7-ге ... ) орын ... ... коэффициенті 2005 жылы ... әр 1000 ... ...... 2004 жылдың қантар-
маусымында - 0,9 ... ... ... ... ең ... - Шымкент қ. ә. ( 1,9 ажырасу ), ең ... ... ... ... ( 0,3 ... ) орын алды.
Көші-қонмен 2005 жылдың ... ... ... саны 5,9 мың ... ... ( ... ... көші-қонды
есепке алмағанда ), ал облыстан шетке кеткен халықтың саны 7,1 ... ... ... ... -1,2 мың ... ... ... ақшалай табыстары ( бағалау бойынша ).
Атаулы ақшалай табыстары - бұл ... ... ... қызметтеріне және қорлануға бағытталған ( табыс салығын
есепке ... ) ... ... ... ... ... ... анықталады, оған халықтың ... және ... ... ... ... ... табыстарын бағалауы
( статистикалық есеппен толық алынбаған ... ... ... және ... ... ... қоса ... және әлеуметті к
трансферттер төлемдері кіреді.
Нақты ақшалай табыстар - бұл ... баға ... ... ... ... ... халықтың орта есеппен жан басына
шаққандағы ... ... ... ( ... бойынша ) 41099
теңгені құрады, бұл 2004 ... ... ... ... ... өсті .
Халықтың тұтынуға пайдаланған ... ... ... ... және жеке ... өнімдерінің тұтыну құны негізінде есептелінген ақшалай
табыстардың ... ... ... ... ... сипаттайтын аса маңызды ... - үй ... ... ... ... ... ... айқындайтын кіріс ... ... үй ... ... ... ... ... тұтынуға пайдаланған табыстары жан басына шаққанда
2005 жылдың II ... ... орта ... 6025 ... ... 2004 ... ... тоқсанымен салыстырғанда 12,8 % артты
Жұмыспен қамтылу. ... ... ... ... ... күші ) - ... және ... көрсету өндірісі үшін ... ... ... ететін халықтың ... ... ... үшін белгіленген жастағы халықтың бөлігі.
Экономикалық тұрғыдан ... ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылғандар мен жұмыссыздар кіреді.
Еңбекке қабілетті ... ... 16 ... толған азаматтар және
63 жасқа дейінгі ... 58 ... ... ... ... ... Республикасындағы еңбек туралы» және ... ... ... ... ету туралы» ҚР
заңдарына сәйкес).
Экономикалық ... ... - ... өлшенген 15 жас және
одан жоғары жастағы ... ... ... ... ... халық санының үлесі.
Жұмыспен қамтылған ( жұмыс істейтін ) халық - бір ... тең ... ... өз жағдайы бойынша мына ... ... ... ... ... ... ... ақы төленетін өз (жалдамалы ) қызметкер;
б) өз бетінше жұмыспен қамтылған қызметкер.
Зерттелген ... ... ... ( ... ... ақысыз
демалыс, жүктілігі мен босануы бойынша ... ... ... ... ... ) ... ауырып қалған адам да жұмыспен ... ... ... ол өз ... ... ... Жалдамалы
( ақы төленетін ) қызметкерлер – ... ... ... және
с.с. немесе заттай еңбек ақы ( ... ) ... ... ... ... ... істейтін адамдар.
Өз бетінше жұмыспен қамтылу - бұл сыйақы мөлшері тауар ... ) және ... ... ... ... ... жұмыспен қамтылу ( бұл жерде өзінің тұтынуы ... ... ... ... ... ... ... өлшеу үшін
белгіленген жастағы, ... ... ... бір ... үш
негізгі өлшемге жауап берген ... ... ... ( ... жұмысы болмаған ) болған ;
б) оны ... ... ... белгілі уақыт кезеңі ішінде ... ... ... болған.
Жұмыссыздық деңгейі - экономикалық ... ... ... ... ... ... ... үлесі.
Экономикалық тұрғыдан енжар ( әрекетсіз) халық - қаралып ... ... ... ... ... ... ... табылмайтын, халықтың экономикалық белсенділігін өлшеу үшін
белгіленген ... ... ... ... енжарлық деңгейі – 15 жас және
одан жоғары ... ... ... ... ... ... ... санының пайызбен өлшенген үлесі.
Іріктеп ... ... ... ... ( ... ... ), ... экономикалық тұрғыдан белсенді халықтың
саны 2005 жылдың 2 ... 1010,7 мың ... ... ( 15 ... ... ... жалпы халық санының 69,1 %), ... 92,6 %
- ... ... ... ... 7,4 % - ... ... олар жұмысты белсенді түрде іздестіруде, жұмыс ... оған ... ... ... ... ... ... 47,2 % -
жалдамалы қызметкерлер, 52,8 % - өз ... ... ... көпшілігі (73,4 %) ауылдық ... ... 2005 ... II ... ... саны 74,7 мың адамды
құрады, олардың 57,0 % - қала 43,0 % - ауыл ... ... ... ... экономикалық тұрғыдан енжар халық
саны 452,6 мың ... ( 15 және одан ... ... ... ... 30,9 %) ... ... орналастыру.
2005 жылдың маусымында 13,6 мың адам ... ... ... ... ... және ... бағдарламалар
департаментіне өтініш білдірген, оның ... ... ... – 5,3 мың ( 39,1 % ) ... жеткен. Облыстың еңбек
басқармасы есебіндегі ... саны 2005 ... ... ... 9,7 мың ... құрады ( 2004 жылдың ... ... 4,6 % кем ), оның 4,5 ... ... ... ... жұмыссыздар санындағы үлесі - 46,7 % ) және 2004 ... ... ... 1,0 % ... ... ... облыс бойынша 9,0 мың ... ... ... - 66,1 % , оның ... ауылдық жерде
тұратындардан - 3,8 мың ... ... 70,8 % ... ... жәрдемімен жұмысқа орналасты
Жалақы
Жалақы - еңбекке, оның күрделігіне, ... және ... ... сыйақы ( табыс ). Бір қызметкердің ... ... ... ... қорының сомасын жұмыс істеушілердің нақты
санына және ... ... ... ... бөлу ... ... ... индексі орташа атаулы ... ... ... ... бөлу ... анықталады. Екі индексте бір
және сол уақыттық кезеңге ... ... ... ... өсуі жалақының деңгейіне байланысты.
2005 жылдың ... ... ... ... есепке қоспағанда бір қызметкердің орта ... 20327 ... ... 2004 жылдың тиісті кезеңімен
салыстырғанда 8,4 % ... ... ... ... ... ... жалақы қалалық
жерде - 15844 теңгені құрады. Атаулы ... ... өсуі ... ... ... мен аудандарында байқалды. Әсіресе, ... ... ... ... ( 17,7 % ), ал ... деңгейі
Бәйдібек ауданында ( 0,2 % ) орын алды.
Зейнетақы.
Зейнетақы - ... ... ... ... төлемдерінің
жиынтығы. Белгіленген айлық зейнетақының ... ... ... ... зейнетақы сомасының ... ... ... ... ... ... санына қатынасымен есептплпді.
Оңтүстік Қазақстан облыстық филиалының ... ... ... Орталығының деректері бойынша, 2005 жылдың II
тоқсанында ... ... ... ... ... 8139 ... бұл 2004 жылдың тиісті ... ... 7,4 ... ең ... деңгейінің шамасы.
Күнкөрістің ең төмен деңгейінің шамасы - ең ... ... ... ... ... тең, бір ... ... ең төмен ақшалай
табыс. Ең ... ... ... ... ... қоржынынан
және азық-түлік емес тауарлар мен көрсетілетін қызметтерге жұмсалған
шығыстардан тұрады. Ол ең ... ... ... ... ... мен ... ... ... ... үлес ... ең ... деңгейдегі азық түлік ... ... ... ... емес ... мен
көрсетілетін қызметтерге жұмсалған шығыстардың белгіленген ... ... ең ... ... ... қоржыны құнының 30
пайыздық мөлшерінде белгіленген.
Халықтың тұрмыс деңгейін бағалау ... ... ... ... ... кедейлік өлшемі болып табылатын
күнкөрістің ең төмен ... ... ең ... ... шамасына әсер ететін негізгі
факторлар тамақ өнімдерін ... ... , яғни осы ... бағасы және азық-түлік пен ... емес ... ... ... ... ... ... ұлттық
Институтының физиологиялық деңгейде негізгі ас заттарын тұтыну және
энергетикалық ... ... ету ... ... ... өнімдерінің тұтыну нормалары Республика ... үшін ... ... ... ... ... құны ... өнімдерінің
тұтыну нормаларын инфляция деңгейін ескере ... , ... ... ... орта ... көбейту жолымен есептелінеді.
2005 жылдың маусымында ... ... ... ең ... деңгейімен есептелінген , жан басына
шаққандағы кұнкөрістің ең ... ... орта ... 5356 ... ... – 3749 ... ... емес тауарлар және
ақылы ... - 1607 ... ... , ... ... ... 2,2 %
өсті.
Облыс бойынша жан ... ... ең ... ... ... ... көрсеткіш Мақтаарал (5473 теңге) ауданында
қалыптасса, төменгі ... ... ... - 4789 ... ... маусымында 2004 жылдың маусымымен ... ең ... ... облыс бойынша 16,2 % - ға ... ... ... баға өсімі Түркістан қ.ә. – 16,0 %,
Сайрамда – 15,4 % , ... қ.ә. – 14,7 % және ... ... 14,5
% - ға байқалды.
1998 жылдың ... ... ... және халықты
әпеуметтік қорғау ... ... ... ең ... және кедейлік белгілерін сипаттайтын әдістемелік ... ... ең ... ... ... облысты тұтастай
алғанда ... ... ... ең төмен деңгейінің
шамасымен , ал аудан ... ... ... ... ... ... анықталады.
Табыстарды бөлудің әркелкілігі.
2003-2005 жылдардағы Қазақстан ... ... ... ... ... анықтама беріледі ;
«Кедейлік - бұл әлеуметтік-экономикалық құбылыс , ... ... ... ... мен еркіндігі шегінде толық қатысу
мүмкіншілігінен айырылуымен , ... ... ... ... ... ... физиологиялық қажеттілігін қанағаттандыру
қиыншылығын сезген анықталған халықтар ... ... ... ... ... ... ... тұрады. Кедейлік деңгейі қыс ... ... , ... ... ... ... жаз ... өсуі жұмыспен
қамтылумен түсіндіріледі.
Кедейліктің ... ... ... ... Үй
шаруашылығының көлемі - маңызды ... бірі , ... , ... ... саны көп ... , ... ұшырау тәуекеліне
әкеледі. Үлкен үй шаруашылықтарында табысы аз (немесе мүлде ... көп ... ... , ал қарауындағы жандарға салмақ салу
үй шаруашылықтарының тұрмыс деңгейін төмендетеді.
Үй ... ... ... нәтижелері бойынша ,
Оңтүстік Қазақстан облысындағы үй ... ... ... ... ең жоғары көрсеткіштерінің бірі болып табылады.
Халықтың ... ... ... ... - ... рет диагноз қойылған ... ... ... ... жылдық санына қатынасымен анықталып
, шыққан сан 100 000 ... ... ... ... шалдығу саны - ... ... ... ауру ... баруының
жалпы санымен анықталады.
Облыстық санитарлық – эпидемиалогиялық ... ... ... , 2005 ... қантар-маусымында облыс аумағында 2004 жылдың
қантар-маусымымен ... ... ... ... ... ... , вирусты гепатит ауруымен ... ... ... ... ... ... , қышымамен
ауырғандардан ... ... 19,8 % ... % , 10,0 % ). ... ... ... ауруы - 61,8 % , ... – 59,6 % , ... ... алу органдарының асқынған ... – 5,9 % , ... ... ... алғаш рет
ауырғандар – 9,3 % . ... ... ... ... – 10,2 % ... ... – 46,7 % , ... - 15,1 % -ге кеміді.
Білім беру.
Тұрақты мектепке ... ... ... кем дегенде 10 ай
жұмыс істейтін) бір жастан алты ... ... ... ... ... ... ... мен оқытуды , олардың дене ... ... ... және ... , дамуында ауытқуы
бар балалардың жеке ... ... және оған ... ... түзету жасауды жүзеге асырады.
Күндізгі жалпы білім беретін мектептердің ... ... ... , орта мектептерде , гимназияларда , ... , ... дене ... ... бар ... ... мектептерде
оқитындар жатады.
Кәсіптік –техникалық ... - ... орта , ... ... ... беру бағдарламаларын іске асыратын және еңбек
қызметінің ... ... ... білікті еңбек қызметкерлерін
даярлауды қамтамасыз ететін орта оқу ... - орта ... ... бар ... даярлаудың білім
беру бағдарламаларын іске асыратын оқу ... жылы ... ... 103 ... ... мекемелер
(балалар бақшаларды , ясли мен мектеп – ... ... ... ... ... , оның 79 – ... , 24 – ... жерлерде
орналасқан.
2004-2005 оқу жылының басында ... 542,2 ... аса ... 1025 ... жалпы білім беретін мектеп жұмыс істеді.
Мұғалімдердің жалпы саны 2004/2005 оқу ... ... ... аса ... ... , ... оқу ... салыстырғанда
2,5 % артты. Бір мұғалімге 10,4 ... , ал ... ... – 10,8 оқушыдан келді.
2004/2005 оқу жылының басында ... ... ... 28 ... ... ... , барлық
оқушының саны 11,3 мың ... ... ... 2003/2004 оқу жылының басындағымен
салыстырғанда кәсіптік-техникалық мектептердегі талапкерлер ... ... % ... оқу жылы ... ... ... 4,1 мың
маман даярлады , бұл 2003 ... 47,6 % ... оқу ... ... ... орта ... білімді
мамандар даярлаумен 3,1 мың адам оқушыларды қамтыған 37 ... 7 ... ... жылы колледждерге 18,0 мың адам ... , бұл ... 1,9 ... ... және 5,4 мың маман даярланып , бұл ... ... 2,0 % ... жылы ... жоғары оқу орындарына 26,8 мың ... , ... 2003 ... ... 119,6 ... жылы ... оқу ... мың адам маман дайындады ... 2003 ... ... 41,9 % ... - ... уақыт кезеңі ішінде нақты аумақта ... ... және ... ... ... ... ... - құқықтық құбылыс.
Тіркелген қылмыс - ашылған және ... ... ... ... , ... ... жауапкершілік көзделген қоғамға қауіпті іс-
әрекет. Қылмыстардың ашылуы - ... ... ... мен ... ... , ... ашылған және ашылмаған қылмыстар санына ,
есепті кезеңде тергеуі ... , ... ... ... ... және арнайы есепке алу жөніндегі Комитетінің
Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... бойынша ,
2005 жылдың қантар-маусымында облыс аумағында ... ... ... ... ... ... ... есепке
алғанда , 4720 қылмыс тіркеліп , 2004 ... ... 15,8 % ... Тіркелген қылмыстар саны Сарыағаш , ... ... ... ... ... мен аудандарда
кеміді.
Облыс өңірінде меншікке ... ... кең өріс ... ... қантар-маусымында мұндай 2746 қылмыс тіркелді. Алайда , бұл
2004 жылдың ... ... 17,1 % кем. ... ... ... ... 58,2 % құрады.
2004 жылдың қантар-маусымында жалпықылмыстық ... ... ... прокуратурасының ОҚО бойынша мәліметін
есепке алғанда) 67,8 % ... , ал 2004 ... ... ... % құраған.
Білім деңгейі. Облыстың жалпы білім беретін мектептерінде реформалар
жүйелі жүргізіліп келеді. ... ... ... курстары,
көркем-өнер түрлеріне және саз салаларына байланысты игілікті ... ... ... Түрлі салаларға бағытталған мектеп-
гимназиялардың, мектеп-лицейлердің т.б. тәжірибелері, ... ... ... ... ... "Жас лидер" халықаралық
бағдарламасы, қазақ тіліндегі тапқырлар клубтары жанданып, кеңінен өpic ала
бастады.
Облыстың білім беру ... 52879 ... ... ... ... ... ... білімді, 10054-і арнаулы орта білімді. Әрбір екінші ұстаздың
жоғары немесе бірінші санаттары бар. ... ... ... базалық
мектептер саны 65, телефон желісі қосылған мектептер 713, ... ... 672-ге ... ... саны ... ... арта түсуде.
Облыстағы 227 мұғалім ордендермен және медальдармен марапатталған. ... ... - ҚР ... беру ... ... жоғары оку орындарында білім алып жатқан студенттер ... ... ... 38,3 мыңы ... 48,7%-ы ... ... окиды.
Облыс аумағындағы аса ірі ... оқу орны - ... ... ... ... ... атындағы ХҚТУ, оның Шымкент бөлімі, ОҚМА.
Мемлекеттік емес ... оқу ... да ... ... ... саласы. Облыста 22 кәсіптік мектеп бар, онда ... ... ... Оның ... ... ... ... саны-6475, орыс
тілінде-3893, өзбек тілінде-974 оқушы оқиды. 52 мамандық бойынша ... ... ... ... ... ... бойынша үлес салмағы:
ауыл шаруашылығы-30%, құрылыс-23,8%, ... ... ... және
басқа салаларда-21,9%-ды құрайды. Оқу бітірген оқушының барлығы ... ... емес ... ... ... ... ... жіберілді. Бітірген оқушылардың 412-сі жоғары
разряд алды, 189-ы үздік ... ... 1248-і ... ... алып ... Үкіметінің 2000 жылғы 15 мамырдағы "ҚР-да ... ... ... ... ... одан әрі ... жөніндегі шаралар туралы"
қаулысын жүзеге асыру мақсатында облыста бірқатар ... ... ... ... ... ... Төле би, Түлкібас
аудандарында әр түрлі салада кәсіптік мектептер жұмыс істейді. Облыста ... емес ... бар. 30 ... емес ... ... бюджет
есебінен қаржыландырылады. Облыстық білім департаментінің ... ... ... 10992 ... ... алуда, оның ішінде күндізгі бөлімде-
8171, сырттай оқыту бөлімінде-2821 бала оқиды. ... ... ... оқу ... ... және орыс ... 70 ... бойынша
мамандар даярланады. ... ... және ... ... ... ... ... өзбек тілінде оқитын топтар
ашылған.
Ғылымы. Бүгінгі таңда бұл аймақтың ... ... ... ... ... үлес қосып отырған, елімізге және шет елдерге
танымал ғалымдар мен ... ... ... және ... ... ... материалдары мен конструкцияларын құрастыру,
көмірсутек шикізаттары мен полимерлерді ... ... ... және ... қажет машиналар, аппараттар мен механизмдер құрастыру,
өнеркәсіптік және ... ... ... проблемаларын шешу,
аймақ экономикасының мәселелері, биотехнология, ... ... ауыл ... және тамақ өнімдерін өндіру, өсімдік және мал
өсіру салаларындағы селекция мен генетика, түркітану, ... ... және ... ... ... жұмыстарын жүргізуде.
Облыста Ұлттық Ғылым академиясының, ҚР ... ... ... ... күнде ғылыми зерттеулер мен ізденістердің басым ... ... ... ... ... ... ОҚМА секілді жоғары ... ... ... ... ... ... ізденістер негізінде
құрастырылатын әлемдік рынокта бәсекелесе алатын ... ... ... ... жаңа ... ... мен ... жаңа түрдегі әлеуметтік және медициналық қызмет көрсетуге,
білім беру жүйесіне ... ... ... бет ... орта ... бой көтерген химия өнеркәсібі алыптарының
жұмысын ғылыми тұрғыдан жетілдіріп отыру ... ... ... жобалау ғылыми-зерттеу институты (қазіргі кезде ... АҚ) осы ... ... ... ... ... ... қажетті өнімдер алуға арналған көптеген жаңа ... ... ... бір ірі ... ... ... ... Оңтүстік-Батыс ғылыми-
өндірістік орталығы" республикалық мемлекеттік кәсіпорын. Бұл мекеме
кезінде ... және ... ... ауыл ... мал ... ... өсімдік өсіру салаларында жұмыс істеген 8 ғылыми-зерттеу
мекемесінің негізінде құрылған. Мекеме ұжымы аталған салаларда мал ... ... ... сақтап, жаңартып отыруда, сумен қамтамасыз етуді
жетілдіруде көптеген елеулі ғылыми нәтижелерге ... ... ... 3 ҚР ҰҒА ... 13 ғылым докторы мен 80 ғылым кандидаты қызмет
істейді.
Облыста Оңтүстік аймақтық жоғары оқу ... ... ... ... ... ... Қазақстанның ғылымы мен білімі",
сондай-ақ "Қ.А.Иасауи ... ... ... ... ... атындағы ОҚМУ-нің ғылыми еңбектері" секілді ... ... ... жарық көреді.
Денсаулық сақтау ісі Облыста 931 мемлекеттік медицина ... ... 542 ... және ... пунктттері, 131 отбасы
дәрігерлік амбулаториялары, 60 ауылдық учаскелік ауруханалары, 12 ... және 5 ... ... жұмыс істейді.
Облыс емдеу-профилактикалық ұйымдардың қажетті мөлшерімен қамтамасыз
етілген. Бұл жүйе 925 ... және 240 ... емес ... ... және үш медициналық колледжден тұрады. Шымкент
қаласында республикадағы ... ... ... ... ... ісін ... әлемдік деңгейге көтеру мақсатында бағытталған ... ... ... кезең-кезеңімен жүзеге асырылуда. Олардың
ішінде аймақтық бағдарламалар да бар. Соңғы үш жылда ауылдағы медициналық
қызмет үшін ондаған ... ... ... алынды. Бірқатар аудандарда жаңа
ауруханалар мен диспансерлер құрылысы жүргізілуде. Шымкент қаласындағы
онкология диспансері жанынан радиологиялық ... ... ... ... ... осы ... құралдарман жабдықталған ... ... ... ... ... облыс бойынша 5667 дәрігер жұмыс істейді. Бұл әрбір 10 мың
адамға 26,4-тен келеді ... сөз. ... ... 1607 ... ... яғни әрбір 10 мың адамға 12,2-ден келеді. Облыстық наркология
диспансерінің құрылысы, ... ... ... ... жаңа ... ... ... уақытта медицина мекемелерінің басым бөлігі күрделі
жөндеуден өткізілмек. Облыс аумағында көпшілікке кеңінен белгігі ... ... ... ... санаторий-профилакторийі, "Біркөлік"
емдеу-сауықтыру орны, т.б да шипажайлар мен ... ... ... және ... Онтүстік өңірінің әдебиеті мен ... ... ... мен Қожа Ахмет Иасауи сынды данышпан тұлғалар мұраларынан
бастау алады. Қос алыптың тұсында өмір ... ... ... ... Иүгінеки, Атан, олардан бертіндегі өнер тарландары ... ... мен ... ... мен ... ... сынды дүлдүлдер
халық мақтанышы.
Қазақ әдебиетінің классиктері Т.Әлімқұлов, С.Адамбеков, А.Сүлейменов,
сондай-ақ аса ... ... ... Ө.Тұрманжанов,
Т.Бердияров, Қ.Мүсірепов, Д.Исабеков, М.Шаханов, Қ.Тұрсынқұлов, С.Асанов,
Т.Тоқбергенов, Қ.Найманбаев, ... ... ... т.б. осы ... ... Ән ... ... талант, ұлы
композитор Ш.Қалдаяқовтың орны айрықша екені ... аян. ... ... ... қаласында композитордың құрметіне арнап Ш.Қалдаяқов атындағы
халықаралық фестиваль өткізіліп келеді. Облыс ... ... ... ... ... ... орыс драма театры, облыс әкімдігінің Ш.Қалдаяқов
атындағы концерттік бірлестігі, Түркістанда сазды ... ... ... ... ... ... драма театры жұмыс ... ... ... ... А.Қалмырзаев, Р.Сейітметов, өнер
қайраткерлері С.Өтемісов, О.Рахимов, Ж.Қарғабаев т.б, талант иелерінің
есімі баршаға аян.
Бейнелеу ... де ... ... ... Т.Тоғысбаев, Е.Төлепбай,
Б.Түлкиев сынды суретшілердің ... ... ... ... ... ... ... Е.Төлепбай сынды қылқалам шеберінің аты, оның
классикалық тың тынысты туындылары әлімге әйгілі болып ... ... ... ... ... орны бар ... пен ... сияқты қос
өреннің ерен еңбектері де ел игілігіне қызмет етуде.
Облыста Жазушылар одағының облыстық ... ... ... мен ... және ... ... сол ... ақындарының бірлестіктері құрылған. Сәулетшілер Ғ.Садырбаевтың,
Б.Әшірбаевтың қол ... ... пен ... ... соңғы жылдары жаңадан салынған және қалпына келтірілген
кесенелер мен күмбездерден айқын аңғарылады.
Күні кешегі К.Омаров пен ... ... ... ... ақындары
Ә.Қалыбекова, М.Құралов А.Леубаева, К.Оралова. Б.Шойбеков т.б. өнердің
осынау айрықша түрін ... ... аға ... ... ... ... 365 кітапхана, 9 мұражай, 6 кинотеатр, ондаған концерттік
ұйымдар, сурет галереясы, хайуанаттар паркі, дендрарий паркі, 366 ... ... ... ... істейді. Республикадағы ең байырғы
кітапханалардың бірі ... ... ... ... жүз ... сазды драма театры 70 жылдығын атап өтті. Облыс кітапханаларындағы
кітап қоры 20 млн. данадан асты.
Мәдени ескерткіштер және cәyлет өнері. Туризм. Ұлы ... ... ... ... ... ... көнеден сыр шертетін қалалар ... ... ... ... ... ... сәулет
өнерінің баға жетпес үлгілері, тұтастай және жартылай сақталған ... ғана ... ... ... шақ ... ... ... Қ.А.Иасауи кесенесі - орта ғасырлық сәулет өнерінің ерекше ескерткіші.
Ол ең алып, зәулім және тарихи-мәдени мән-маңызы жағынан ... ... ... ... ... ... ені 46,5 м, ... 12,5 м, ал
биіктігі 40 м. Симметриялы тік бұрышты кешен өзара басқыштар мен дәліздер
арқылы ... әр ... 35 ... ... Дәліздер ғимаратты бір-
біріне тәуелсіз 8 ... ... тұр. Бұл оның жер ... ... ... жасалған. Диаметрі 18,2м болатын орталық ... ... ... ... ... ішіндегі ең үлкені. Түркістанның
1500 жылдығы қарсаңында ... ... ... мен жаңарту
бағдарламасының ... ... ... ... тұлғасы мен оған арнап
салынған алып кесененің де ... ... аз ... ... - ... тұрған шежіре, таусылмас тарих. Ежелгі қаланың
орны әр кезде ... ... ... ... Арыстан-баб кесенесі
де бірегей мәдени, діни, тарихи ескерткіш болып табылады. Оның манайында
соңғы жылдары жаңа, ... ... ... ... ... ауданының
Бабаата ауылындағы Бабаата кесенесі мен мешіт-медресені қалпына келтіру
қолға алынды.
Қазір облыста мәнәжат, зиярат жасау орындары және ... ... ... жеті ... туристік маршрут белгіленген. Олардың
бағдарламалары мен ... да әр ... бір ... үш ... ... келеді.
Ол бағдарламаларға Сайрам ауданындағы Ыбырайым ата мен Қарашаш ... ... ... ... ... кесенесі, Түркістан
қаласындағы Әзірет Сұлтан мұражай-қорығы, Қ.А.Иасауи ... ... ... ... ... ... Қ.Мұңайтпасұлы мұражайы,
Бәйдібек ауданындағы Бәйдібек баба мен ... ана ... және ... ... ... ... енгізілген. Сондай-ақ осы маршруттар
бойынша халық қолданбалы өнерінің ежелгі дәстүрлерімен танысу мақсатында
қолөнер шеберханаларында болу да ... ... ... тарихи
орындарға бес бағыт белгіленген, олар Ақсу-Жабағылы, Машат демалыс
аймақтары, ... ... ... ... базалары, Қызылкөл.
Тәуелсіздікке қол жеткеннен кейін тарихи-мәдени, ... ... ... қалпына келтіріле бастады Қ.А.Иасауи
кесенесін күрделі түрде қалпына келтіруге Түркия мемлекеті ... және ... ... ... ... жеке азаматтардың
демеуімен, жұртшылықтың жұмылуымен көптеген кесенелер ... ... ... ... Ұзыната, Баба Түкті Шашты Әзіз, Жабайата, Саңғыл
би, Бабаата, Қарабура әулие, Ысмайыл ата, ... ... ... ана, ... ... Төле би, Шымыр баба кесенелерінің кейбіреулері қалпына
келтірілді, бір қатарлары жаңадан ... ... ... ... ... келе ... ... баб мазары маңында сәулет өнерінің
бұрынғы және соңғы үлгілерін үйлестіре ұштастырған Жаныс баба кесенесі ... ... ... ... ... жолы ... ... 4-6
ғғ., Қошқарата 6-8 ғг., Созак 10-18 ғғ., Майтөбе 11-16 ғғ., ... ... ... көне ... мен ... тасқа түскен таңбалары бар
Арпаөзен, Жүнісата, Қойбағар шатқалдары туристер қызыға көретін ... ... ... православиелік ғибадат орындарының ішінде ерекше
көзге ... - ... ... шіркеуі. Ол орыс мәнері аталатын
үлгіде салынған және Түркістан епархиясының ең ... ... ... есептеледі. 1993 жылғы мамыр айында Ордабасы тауында Төле би, Қазыбек
би, Әйтеке би сынды ұлы бабаларды еске ... ... ұлы жиын ... Қазақстан, Өзбекстан, Қырғызстан мемлекеттерінің Президенттері
атақты Тутөбе биігіне көтеріліп, Ордабасы ... ... ... жоңғар шапқыншылығына қарсы күрес пен елді азат ... ұлы ... еске ... ... ... 150 ... адам қатысты. Сол жиынның белгісі ретінде Ордабасы ... ... ... ... Оны 1998 ж. ... ... өзі келіп ашты. Қазір Бірлік ... де ... ... жиі ... ... орынға айналған. 2004 ... ... ... 5731 ... ... ... ... ішінде 391 шетелдік туристер болды.
Бұқаралық ақпарат құралдары. Жалпы ... ... ... ... ... тіркелген. Олардың 10 пайызы мемлекеттік, ... жеке ... ... ... ... ... ... саны-174. Олардың 142-сі қазақ тілінде, 25-і орыс, 7-еуі өзбек
тілінде. БАҚ саны ... ... ... бойынша Алматы қаласынан
кейінгі екінші орында.
Облыс көлеміндегі ең ... ... ... ... ... ... Ол "Ақ жол" деген ... 1924 ... ... шыға ... ... "Еңбекші қазақ", "Ленин жолы" ... ... ... ... газеті 1925 жылғы мамыр айынан шыға
бастаған. Өзбек тіліндегі облыстық "Жанубий Қозогистон" ... 1991 ... ... ... ... орталығында "Шымкент келбеті" және "Панорама Шымкента" газеттері
шығады. Сондай-ақ облыстың өзге қалалары мен аудандарында "Арыс ақиқаты",
"Кентау" және "Кентау ... ... және ... ... ... ... ... оттары", "Отырар", "Мәртөбе",
"Сайрам садоси", "Пульс Сайрама", "Молшылық үшін", "Сарыағаш", ... ... ... ... ... ... өңір" газеттері жарық көреді.
Тәуелсіз жекеменшік басылымдар қатарында "Айғақ". "Замана". ... ... ... және ... ... ... ... Kz"
т.б. газеттері бар. Газеттер мен журналдар және кітаптар. сондай-ақ өзге де
баспа өнімдерін ... ... 26 ... орны бар.
Олардың неғұрлым ірілері "Принтекс-А", "Асқаралы", "Кітап", ... ... және ... келбеті" баспаханасы, "Жебе" баспа үйі. ... ... ХҚТУ мен ... ... ОҚМУ баспаханаларын атауға
болады.
Спорт. Облыс республика спортының дамуына ерекше үлес ... ... ... ... ... жұлдыздары аз емес. Олардың қатарында
Ә.Нұрмаханов, М.Жақсыбаев, Қ.Ордабаев, ... ... ... ... ... ... ... жүздеген
саңлақтарды атауға болады.
Шымкент қаласында 2003 жылы жаңадан салынған бірегей спорт сарайы
пайдалануға ... ... ... ... ... аса спорт залы, 7
стадион, 5 жүзу бассейні, жүзге тарта спорт ... 3 ... ... ... ... ... ... Көптеген аудан орталықтарында, ірі-ірі елді
мекендерде жаңа спорт залдары мен алаңдары жабдықталды. Кентау, ... ... бұл ... алда ... ... қаласында Б.Саттарханов
атындағы спорт сарайы ашылды.
Облыстағы төрт кешенді балалар мен жасөспірімдер мектептері, олимпиада
резервтерін даярлау ... жас ... ... ... ... секциялары мен клубтарының қатары молая түсуде. Шымкент
қаласындағы ипподромда балалардың ат ... ... ... Жалпы облыс
бойынша 2865 спорт-сауықтыру орындары бар.
Облыс көлемінде 1718 спорт ... ... 318 ... ... ... халықаралық, республикалық алуан түрлі жарыстарда
оңтүстік спортшылары ... ... ... ... көрініп
келеді. Мәселен, Кореяда өткен 15 Азия ойындарында облыстың 43 спортшысы 5
алтын, 14 күміс, 16 қола ... алып ... Бұл ... ... ... ... медальдардын 45 пайызын құрайды.
2. Оңтүстік Қазақстан облысының ... ... ... ... ... ... ежелгі қалалардың бірі. Облыстың әкімшілік
орталығы (1932). Тұрғыны 453,1 мың адам (2003). Жерінің аумағы 300 шаршы
шақырым, ... ... ... ... ... шығысында Өгем жотасының
тау алды жазығымен ағатын Бадам мен Сайрам ... ... ... 506 м ... ... Ол ... ... саны,
экономикасы және мәдени маңызы ... ... ... ... ... республиканың 4-қаласы.
"Шымкент" (түрікше "шым" - алқап, қойнау және ... ... ... - ... ... ... мағынаны білдіреді. ... ... ... Орта ... ... мен ... ... маңызды сауда-
керуен (Ұлы Жібек жолы) жолдарының тоғысында қыстақ болып қаланған.
Шымкент туралы алғашқы жазба деректер Ақсақ Темірдің 1365-66 ... ... ... ... ... тарихшысы Шараф әд-Дин Әли Йозидін
(1415) ... ... ... ... ... жазылған. Қала Қокан
хандығының, моңғолдар мен жоңғарлардың шапқыншылығына жиі ұшырап ... ж. ... ... ... ... Қала 1914-21 жж. ... (1914 ж.
Ресейге қосылуының 50 жылдығына орыс генералы Черняевтің есімі берілді)
аталды. 19 ғ-дың аяғы мен ... ... ... ... (қазіргі
"Химфарм"), шағын мақта тазалау, сыра қайнату ... ... ... тез ... ... ірі ... ... айналуына
Түркістан-Сібір т.ж. магистралі, Қаратауда ... ... ... ... ... ... мақта егісінің ұлғаюы
әсер етті.
Қала орналасқан ... ... ... ... Жазы ... ... ... Жылдық орташа температурасы шілдеде 24-26°С, каңтарда -4-
6°С. Аязсыз кезеңнің ұзақтығы 187 күнге созылады. Жауын-шашынның жылдық
орташа ... 400-500 мм. Қар ... ... қалыңдығы 20 см. Шымкент
тау етегі ... ... сұр ... агроклиматтық белдеуде
орналасқан.
Шымкент қалалық әкімдік аумағында 11 елді мекен, 1 кенттік, 10 ... ... ... ... ... Қайтпас-1, Қайтпас-2,
Қатынкөпір, Куйбышев, Ленин, Ақтас, Жиделі, Ынтымақ, Қызыләскер ауылдары.
Шымкент қалалық әкімдігіне қарасты ... ... 513,1 мың ... - көп ұлтты халық мекендеген қала. Мұнда жүзге жуық ұлт ... ... ... ... ... -54,5%, орыстар-21,6%, өзбектер
-14,5%, татарлар—2,3%, ... ... ... 19 ... ... бар. ... тұрғын саны - 92,2%.
Халықтың орналасу тығыздығы 1 шаршы ... ... 1710,3 ... ... миллион тұрғыны бар Шымкентте 40-тан астам өнеркәсіп орындары жұмыс
істейді.
Түсті металлургия, ... ... ... ... ... және жеңіл тамақ
өнеркәсіптері жақсы дамыған. Мұнай-химия өнеркәсібінің ірі кәсіпорындары:
"Петро-Казахстан Ойл ... АҚ ... ... ... өнімдерін өңдейді.
"ИнтерКомШина"АҚ женіл, жүк, ауыл шаруашылық машиналары үшін пневматикалық
шиналардың импорт ... ... ... "Химфарм" АҚ жаңа
технологиялармен жабдықталған; 160 түрлі ... ... АҚ ... ... мен ... ... ... Нәтижесінде металл, мырыш өндіру іске қосылды. "Казфосфат" ЖШС.
"Шымкент-фосфор" CMC цехы-төмендетуші ст-ларда құрал-жабдықтарды жөндеу,
қосу-үйлестіру ... ... ... ... ... ... - Қазақстан мен Орта Азиядағы УАЗ, ВАЗ, РАФ, ... ... ... ... үшін кардан біліктері ... т.б. ... ... ... ... ... ... ұстаханалық-престеу машиналарын, қосалқы бөлшектер мен жабдықтар
шығарады. "Электроаппарат" ... ... ... т.б. ... тауарлар өндіреді. Жеңіл өнеркәсіп ... ... ... ... АФ ... және ... жүннен ерлер мен әйелдер сырт
киімдері, әэскери күш құрамдары үшін форма-киім, ... ... ... ... ... тігеді. АҚ жанында "Восход және ЮГ" ЖШС
ұйымдастырылған. "Эластик және К" АҚ ... ... жүн, ... ... ... ... ... "Шымкентцемент" АҚ
("портлэнд" маркалы цемент) және т.б. ұсақ ... ... АҚ ... ... ... ... кір ... шығарады.
"Шымкент сыра" АҚ шетел шикізаты негізінде жоғары сортты сыра ашытады.
"Визит" АҚ ... ... ... макарон фабрикасы" АҚ әр түрлі ұн,
макарон өнімдерін береді. "Теріден аяқ киім тігу ... ... ... ... ... ... ... келе жатқан кәсіпорын. Қала
шаруашылықтарының түрлі салаларында басқа да орта және ұсақ ... ... Қала ... аумағындағы ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруді
33 ӨК, ЖШС және 21 шаруа қожалықтары жүзеге асырады.
Қалада жалпы білім беретін 77 ... бар: 65 ... 7 ... ... 5 ... ... 9 жеке ... мектеп, 48 мектепке дейінгі
мекеме, сурет мектебі, жас техниктер ст., ... үйі, 2 ... ... 3 ... ... ... ОҚМУ, ОҚМА, М.Сапарбаев
атындағы ОҚ гуманитарлық институты) 8 мемлекеттік емес ... оқу ... ... орта білім беру оку орны - колледждер ... ... ... ... 10 емхана, 7 отбасылық-дәрігерлік амбулатория, 2
әйелдер босанатын үй, диспансер, ... ... ... ... ... ... т.б. қызмет көрсетеді. Мәдени және ... ... ... ... ... ... Ш.Қалдаяқов атындағы
облыстық филормания, 3 мәдениет үйі, С.Сейфуллин атындағы ... ... 3 ... 28 ... т.б. ... ... ... істейді. Қалада
100 спорт залы, 7 ... 5 жүзу ... 3 ... ... 4 ... ... ... мектептері бар. Шымкент ірі әуе, темір жол, ... ... ірі жол ... ... Қала ... Бұхара-
Шымкент-Алматы газ құбыры өтеді. Омбыдан Омбы-Павлодар-Шымкент мұнай құбыры
тартылған. Шымкент қаласынан Астанаға дейінгі арақашықтық 1458 ... ... ... ... ... ... ... қалалық әкімшілігі
Әлеуметтік-демографиялық сипаты. Қала әкімшілігінің алып жатқан ауданы
0,3 мың шаршы шақырым, ... ... 0,3%. Қала ... ... саны 2004 ... ... мәлімет бойынша 520,7 мың
адам. 1 шаршы шақырым жерге 1395,3 ... ... Қала ... ... Халықтың ұлттық құрамы: қазақтар - 49,5%, ... - ... - 15,0%, ... -2,1%, ... - 1,8%, кәрістер - 1,4%.
Білімдік құрылымы бойынша Шымкент қалалық әкімшілігі ерекше ... ... ... ... ... басым бөлігі тұрады, мұнда жоғары білімді 57856
мың адам, аяқталмаған ... ... 3788 мың ... ... орта ... мың адам, орта білімді 98555 мың адам, негізгі ... 45759 ... ... білімді 57922 мың адам, сауатсыз 5902 мың ... ... ... ... Әкімшілік орталығы - Шымкент қаласы,
Астанадан 1493 км қашықтықта орналасқан. Шымкент қаласы ірі ... ... ... ... ... ... ... өнімнің 68,0%-ын өндірілді. ... ... ... 70,6%-н ... оның 64,4%-н «ШНОС» ААҚ құрайды. Бүгінгі ... ... ... ... ... ... ... жұмыс
беруші орындарға айналған. «ШНОС» ААҚ-да 1991 жылы 1587 адам жұмыс істесе,
қазіргі кезде 2382 адам ... ... ... ... ... ЖАҚ ... Ірі ... ЖАҚ «GTI CENTA ASIA" темекі өнімдері, 2000 жылы 1488,0 млн дана
темекі шығарды. Негізгі май ... ... ... АҚ, "Сана"
ТОО, "Достар" ТОО. Химия өнеркәсібінің ең ірі орталығы ААҚ ... 1276,7 млн ... 160 ... ... ... ... ... этил (сірке) спирті мен шарап-ликер өнімдері шығарылады. ... ... ... ... ... ... ... әкімшілігінде 76,2% жарма өнімдері (ААҚ «Шымкент ... ... ... ЖАҚ), ... ... ... - 87,3% («Визит» ЖАҚ), мақта-жіп - 9,1% ... ... ТОО), ... өнімдері - 84.3% («Эластик» ААҚ), цемент -
99,9% («Шымкентцемент» ААҚ). «АЦК» ААҚ облыс көлемінде ... ... ... труба және муфттарды өндіреді. ... ... ... ТОО ... и К», ТОО «Восход - ЮГ». ТОО «Қыз-Жібек», АҚ
АФ «Восход» 520,5 млн теңгенің өнімдерін шығарған.
Шымкент қалалық ... 15 ... ... және ... ... бар. ... ... 55,4%-ын осында
орналасқан өндіріс орындары мен қалалық ... ... ... ... құрылыс саласының инвестициясы құрайды.
Арыс қалалық әкімшілігі
|Территориясы мың шаршы |6,3 ... мың адам |520,7 ... ... ... ... ... |7145 ... ... өмір ... жанұя саны |322 ... ... ... ... млн. ... |1399,9 ... ... ... ... |11 ... |2 |
| ... |0 ... ... ... ... |
|Қазақтар |87,85 ... |8,21 ... |0,97 ... |1,57 ... |0,24 ... ... |1,16 ... сипаты
Қала әкімшілігінің ауданы 6,3 мың шаршы ... ... ... алып ... 2004 ... 1 ... ... бойынша мұнда 62,7
мың адам тұрады, 1 шаршы ... ... 9,7 ... ... 57,8% ... ... ... негізгі құрамын қазақтар құрайды - 92,4%, орыстар -
5,0%. Қала әкімшілігінде сонымен қатар татар, ... ... ... ұлт ... ... ... ... облыс өлкесіндегі дамып келе ... ... ... ... 2059 мың ... білімді, 73 аяқталмаған жоғары
білімді, арнаулы орта білімді 4399 мың, орта ... 10053 мың ... 3634 мың, ... ... 5061 мың адам және ... 687 ... орталығы - Арыс қаласы, осында 35.2 мың адам ... ... ... жол ... ... ... Облыс орталығынан 60 км
қашықтықта орналасқан.
Экономикалық сипаты 1991 жылы өнеркәсіп өнімдерінің ... 390 ... ... Арыс ... ... берген. Қазіргі кезде негізгі өндіріс
орындары ТОО «Арысшпалзавод», ТОО «Адам». 2000 жылы ТОО ... ... ... ... 22,9% , яғни 109,1 млн теңгенің
өнімін өндірген. 2000 жылы құрылған ТОО ... ... ... ... ... дана ... ... шығарған.
Қала әкімшілігі ауылшаруашылық өнімдерінен: 30,6% - ет, 8,6 - сүт,
12,4% - мақта ... 2,3% - ... 10,1% - ... дақылдарын өндіреді.
Соңғы жылдары мақта, ... және ... ... ... ... ұлғайған. Мал шаруашылығы да біршама дамыған. Қазіргі
таңда ірі қара - 2,8%, қой және ешкі - 11,2%, ... ... - ... - 3,3%, түйе - 2,8% ... ... ... мың шаршы шақырым |7,4 ... мың адам |184,1 ... ... ... ... ... |5835 ... ... өмір ... ... саны |1392 ... ... ... ... млн. ... |2949,1 ... ... ... ... |48 ... |4 ... |0 ... этникалық құрамы ... ... |53,93 ... |1,40 ... |42,71 ... ... |1,96 ... сипаты Қала әкімшілігінің алып жатқан ауданы
7,4 мың шаршы шақырым, облыс территориясының ... ... ... ... ... ... бойынша 184,1 мың адам болған. 1
шаршы шақырым жерге 24,1 адамнан келеді. Қала ... саны - 49,3%, ... - 50,7%. ... ... ... қазақтар - 53,9%, өзбектер - 42,7%,
орыстар - 1,4%, татарлар - 0,7%. ... - 0,6%. ... ... 9244 мың ... ... аяқталмаған жоғары білімді 1980 мың,
арнаулы орта білімді 19886 мың, орта ... 26705 мың, ... ... мың, ... ... 13092 мың адам ... ... Қазақстандағы көне қалалардың бірі -Түркістан. Қала
туралы мәлімет 15-ғасырдан белгілі. Қаланың маңызды мәдени-тарихи нысаны 15-
ғасырда салынған Қожа-Ахмет Яссауи мавзалейі. ... ... ... ... ... ... ... керуен жолының бойында
пайда болған көне қала. Шымкенттен 225 км ... ... 2000 жылы ... 1500 ... ... ... Осы ... той қарсаңында қаланы
жөндеу жұмысына 1271,3 млн теңге, оның ішінде 483,8 млн ... ... ... ... жөндеуге жұмсалған.
1991 жылы қалалық әкімшілікте орналасқан өндіріс орындары жалпы
өнімнің 3,5%-н ғана берген. Қала ... ... ... зауыты, МП "Бірлік", технологиялық зауыт, кузнечно-пресс
құралдарын шығаратын машина жасау зауыттары, Түркістан мақта зауыты ... ... ... ... ... ... Пищеком-бинат тамақ
өнеркәсібі, құрылыс материалдарын өндіретін Түркістан темір бетон ... ... ... КСД и К, ... ... ... зауыты). Осы өнеркәсіп орындары жалпы өндіріс өнімдерінің 75%-н
береді.
Қазіргі кезде қала әкімшілігінде тігін және тоқыма ... ... ... ААҚ ... К.Х. ... ТОО "Корпорация Ақ-Алтын", ТОО
"ШТФ-Түркістан". Өнімнің 48,1%-н құрайды. Минералды ... ... ТОО ... ЖАҚ ... ТОО ... АҚ ... насос шығаратын "Түркістан-насос ААҚ, табиғи құм мен ... ТОО ... ТОО ... ... КСИ ААҚ ... ... ... территориясында 94,5% табиғи құм, 61,1% гравит
өндіріледі (облыс ... ... ... ... ... бойынша 8,7% береді.
Ауылшаруашылык өнімдерінің жалпы мөлшері 6,7%-ы құрайды. Оның құрылымында
мақта өнімдері - 33,8%, ет - 20,2%, сүт - 15,6%, ... - 8,9%. ... ... мақта егістігінің ауданы өсуде, 2000 жылы оның ауданы ... ... ... ... 1991 ... ... ірі қара ... Қаракөл қойлары - 23,3%, ол жалпы ауданда өсірілетін қойдың 86,3%-ын
құрайды.
Кентау ... ... ... ... ... ... 0,6 мың шаршы
шақырым, облыс территориясының 0,5%-ын құрайды. 2004.1.01 жылғы көрсеткіш
бойынша халық саны 81,4 мың. ... ... ... 1 шаршы шақырым жерге
137,7 адамнан келеді. Қала халқының саны 85,8%. ... ... ... - 63,3%, өзбектер - 22,2%, орыстар - 9,2%, ... - ... - 0,6%. ... - 0,6%, ... - 0,4%. 1999 ... санақ
бойынша аймақта 63,34% - қазақтар, 22,18% - өзбектер, 9,15% - ... ... 2,84% - ... ұлт ... ... Кентау қалалық
әкімшілігінде 4355 мың жоғары білімді, 368 мың аяқталмаған жоғары ... орта ... 9960 мың ... орта ... 26705 мың, ... білімді
10386 мың бастауыш білімді 22733 мың адам тұрады. Ал сауатсыздар саны ... ... ... орталығы Кентау қаласы
1955 жылы құрылған. Қаратау өзенінен ... ұсақ ... ... ... аз ... ... Топырақ жамылғысы
оңтүстіктің ашық сұр топырағы. Агроклиматты бойынша таулы зонаға жатады.
Территорияда ... ... ... ... және сирек металдар, ... ... ... ... кен ... ... ... бойынша 1991 жылы ауданда ТЭЦ-5, Кентау электр ... ... ... ... ... ... ... және
эксковатор машина жасау зауыттары, Кентау тігін-тоқыма фабрикасы жеңіл
өнеркәсібі секілді өндіріс орындары ... ... ... ... 7,5%-н берген.
"Ачполиметалл" комбинаты ірі түсті металлургия комбинаты, мұнда 7
мыннан астам адам жұмыс ... ... ... ... облыс
бойынша өндірілетін бірден-бір барит концентраты, қорғасын ... ... ... ... ... ... ... ТЭЦ-де
5,3% электр энергиясы, 8,4% -жылу ... ... ... 23% өнеркәсіп өнімдерін екі машина жасау өнеркәсіптері ... ... 618 ... ... ... (жылына 17,4 мың
трансформатор).
Қазіргі таңда өнеркәсіп өнімдері 84,5%-ы ... ААҚ ... ... (электрлі трансформаторлар шығарады). ... №1 ... ... ... ... ... ЖАҚ ... өнімдері), ААК "Экскаватор"
(Экскаватор) Қала әкімшілігінің ауылшаруашылық өнімдерін 38,4%- ... ... ... ... ... өнімдерінде
бақша өнімдерінің 52,1%, картоп 11,8%, ет 9,0% маңызы жоғары.
2.3. Оңтүстік ... ... ... ... сипаттама
Бәйдібек ауданы
Облыстың орталық бөлігіндегі әкімшілік-аумақтық бөлік жерінің аумағы
7,2 мың км2, ... ... ... ... ... 52,9 мың ... ... жерінде 52 елді мекен, 11 ауылдық округ бар. Орталығы - ... ... 1928 ж. ... Шаян ... ... Шаян ... ... 1965 жылға дейін Шаян, 1996 жылға ... ... ... ... Жері ... ... оңтүстік-батыс беткейінде, қырқалы жазықта
жатыр. Оңтүстік-шығысын Боралдай жотасы, Үлкентұра тауы (1425 м) ... Жер ... ... кені ... ... құрылыс
материалдары барланған. Климаты континентті. Қантар айындағы жылдық орташа
температура - 4-6°С, шілде айында ... ... ... ... ... 250-300 мм, ... ... 400-500 мм. Аудан аумағынан Шаян,
Арыстанды, Бөген, Боралдай, Бестоғай, Сасық-өзен өзендері және ... ... ... Бала ... ... ... т.б. ағып ... Бәйдібек ауданы тұсында Шаян өзенінде Қапшағай ... ... ... ... өзенінің бойында әйгілі Арыстанды -Қарабас желі
соғады.
Ауданның батысындағы шөлдің ашық сұр, сұр ... боз ... ... ... шығысындағы таудың сұр-қоңыр топырағанда Қаратау
жусаны, нарғия т.б. шөптесіндер мен бұта ... ... ... ... ... өзен бойларында тал, терек, жиде, қамыс өседі. Жануарлар
дүниесінен тауда арқар, елік, ... ... ... ... ... ... ... көкек т.б. мекендейді.
Елді мекендер негізінен өзен аңғарларының бойында ... ... ... 1 ... шақырым жерге 7,3 адамнан келеді. Халықтың негізгі
бөлігі - қазақтар 98,1%, күрдтер 0,8% т.б. 18 ұлт өкілдері тұрады. Ірі ... Шаян ... (8,6 мың ... ... (3,4), ... (3,0), Шақпақ
(2,7), Мыңбұлақ (2,0), Кеңестебе (1,8) т.б.
Ауданның шығыс бағытында 1139 ... ... 117 ОҚ, 128 ... шаруа қожалықтары тіркелген. Батыс ауданында 2003 ж. егіс көлемі 80 ... ... 20,7 мың ... 248 мың бас қой мен ... 9,5 мың ... ... түйе ... жалпы білім беретін 54 мектеп (30 орта, 21 орталау), 2 музыка,
өнер, спорт, кәсіптік - техникалық мектептері бар. ... ... ... үйі, 22 ... 19 ... Шаян ... театры, "Шаттық"
көркемөнерпаздар ұжымдары қызмет көрсетеді. 1935 жылдан ... ... ... ... ... мекемелерінен 10 аурухана, 5 емхана, ... ... ... Ст., тубдиспансер ... ... ... ... ... көп ... қасиетті жер. Көне тарихи
мұралардан Домалақ ана, Бәйдібек ата, ... ... ата, ... ата, ... ... Сыланды ана кесенелері. Ғайып ата бесік бейіті, ... ... ... Жеті отау ... ... ... мұра ... -
Аппақ Ишан мешіті бар. Қазақ өнері мен мәдениетіне, әдебиетіне, ғылымына
үлес ... ... ... ... ... М.Құдайқұлов, К.Нәдіров, ақын-жазушылар: Е.Тұрысов,
А.Нысаналин, Б.Бекетова, әнші Е.Әбілдаев т.б. осы ... ... ... ... ... ... бөлік. 1928 ж.
Қаратас ... ... ... 1963-1993 жж. Ленин ауданы аталып келді.
Жерінің аумағы 4,5 мың шаршы шақырым, облыс аумағының 3,5%-ы. ... ... адам (2003). ... 61 елді мекен 12 ауылдық округке ... ... - ... ... ... көп ... теңіз деңгейінен 800-1200 м биікте
орналасқан. Шығысында Қаржантау (2000-2800 м), Өгем (3000-3600м) биік ... ... ... ... қарай Қазығұрт
жотасы (800-1700 м) созылып жатыр. Батысы, солтүстік-батыс бөлігі қырқалы
жазық. Жер қойнауынан ... су, ақ құм, ... тас т.б. ... ... 21,4 мың т. ... пен ғаныш өндірілді.
Климаты континенттік, қысы жұмсақ, қысқа, қаңтар айының орташа жылдық
температурасы -3-4°С, жазы ... ... ... ... ... ... ... мөлшері 300-400 мм, тауда 500-700 мм. ... ... ... ... Мұғалысай т.б. өзендер ағып өтеді. Таулы
өңірі мен өзен ... ... ... ... ... ... ... шөптесіндерден: қоңырбас, нарғия, жыңғыл, т.б: батысындағы шөлді
аумағында қозықарын, жусан, ... ... ... ... ... таутеке, қоян, саршұнақ: құстардан қырғи, көкек, бөдене ... ... көп ... ... ... - 94,1 %, одан ... өзбек, т.б. ұлт өкілдері тұрады. Олардың ... ... ... 1 ... шақырым жерге 23 адамнан келеді. Көбіне тау бөктерлері,
өзен аңғарлары, автомобиль жолдары бойында қоныстанған, Ірі елді ... (14,5 мың ... ... (5,2), ... (4,7), ... (4,0),
Рабат (4,1), Тұрбат (3,8), Қызылқия (3,6), Шарбұлақ (3,3) ... ... ... жері 3940 мың га. 2935 ... бар.
Оның ішінде 2 мемлекеттік қазыналық кәсіпорын, 19 ЖШС, 81 ОК, 2266 ... 6 АҚ ... ... ... ... ... бидай
егісінің көлемін ұлғайту жоспарланып отыр. 2003 ж. аудандағы егістік жердің
36,4%-ына бидай, ... ... ... Аудан жерінің ауыл шаруашылығына
қатысты 9,0 мың га жерін Үлкен ... ... ... 2003 ж. ... 1338,4 млн. теңгеге өнеркәсіп өнімін шығарды. 24,9 мың ... және ... ұн; ... майда қоспасы алынды. Ұн мен ұн ... ... ... ... зор. Ауыл шаруашылығында жалпы өнімінің
27,1%-ет, 18,7%-сүт, 16,7 - астық. Аудан шаруашылықтарында сиыр - 9,8%, ... ешкі - 11,8%, ... - 13,3% ... ... ... 66 мектеп, 7 аудандық аурухана мен ... ... ... ... 39 фельдшерлік-акушерлік пункт, мәдениет
үйі, кітапханалар, клубтар т.б. ... бар. ... жері жер асты ... мен ... ... Жылыбұлақ, Ащыбұлақ, Ақбастау т.б.) бай.
Көктөбеде "Ембұлақ", ... ... ... ... ... ... ... шығады. Қақпақ ауылы маңында "Шымған" курортында
қымызбен емдейді. Қазығұрт тауындағы Кемеқалған шыңында ескерткіш ... ... ... ... ... мазары, "Ғайып ерен қырық шілтен"
тарихи-қасиетті кешені, "Ақпан батыр" ... (1995) ... ... ... ... ... жолы ... ауданы
Облыстың қиыр оңтүстік бөлігінде орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлік.
Жерінің аумағы 1,8 мың шаршы шақырым, облыс аумағының 1,5%-ы. Тұрғыны ... ... ... ... 183 елді мекен, 1 қалалық, 3 кенттік және ... ... ... ... ... ... ... Ташқазақ уезінің Иіржар болысы таратылып, соның негізінде ... ... ... ауданы болып қайта құрылды. 1930 жылдан Мақтаарал
ауданы. 1997 ж. ... ... үш ... (Асықата, Жетісай, Мақтаарал)
таратылып, олардың аумағында әкімшілік орталығы - ... ... ... ... ... Мырзашөл құмды жазығының солтүстігінде, Сырдария өзенінің сол
жағалауында, ... ... 150-250 м ... ... ... Ауданның батысы, шығысы мен оңтүстігі Өзбекстанмен шекаралас.
Солтүстігін түгелдей алып ... ... ... (1974) ... ... ... шектеседі.
Ауданның жер қойнауынан минералды су, құрылыс материалдары ... ... қысы ... ... ... жазы ... ... жылдық орташа температурасы -3-4°С, шілдеде 28-29°С. ... ... ... ... 200-205 мм. ... каналы - ауданның басты
су көзі. Жер асты суының мол қоры ... ... ... ... ... ... жантақ, қараған,
жыңғыл, жиде өседі. Жануарлардан түлкі, саршұнақ, бауырымен жорғалаушылар
кездеседі.
Ауданда 60-тан астам ұлт бар. ... - 82,5%, ... - ... - 3,8%, ... - 2,3% т.б. ұлт ... ... ... орташа
орналасу тығыздығы 1 шаршы шақырым жерге шаққанда 141,3 адамнан (облыстағы
халқы ең тығыз қоныстанған аудан) ... ... 27,1%-ы ... ... тұрады. Ірі елді мекендері: Жетісай қаласы (30,5 мың ... (14,0), ... (10,7), ... (10,2) ... және ... (4,5), ... (4,3), Жалын (3,7), Бескетік (3,3), Қызылқұм (3,0),
Сәтбаев (3,0) т.б. ауылдары.
Ауыл шаруашылығы өндірісінің негізгі бағыты - ... ... ... ... ... ауыл ... өнімінің 70,8% тиесілі, егіс аумағының 80%-
ын алып жатыр. 1997 жылға дейін аудандағы 11 ұжымшар және 19 ... ... ... ... ... оның негізінде қазір ауданда 5 мақта
тазарту, 3 мақта майын, медициналық мақта ... ... ... істейді. Ірі
кәсіпорыңдарына "НИМЭКС" ЖШС-ның мақта өңдеу, "ЮТЕКС" - ... ... "Ақ ... ... ... ... ... ААҚ-
дары, "Жұлдыз", "Жалын" шаруа қожалықтары, "Ақ май", "Жетісаймай" ЖШС-тері.
Олар аудан экономикасының дамуына тікелей үлес қосуда. Аудан ... ... 80%-ын ... "Молчанов және К" спирт, шарап өндіруші
кәсіпорын, "Мақтарал тәжірибе ... ... су ... ... 2 ... су ... 1 бетон зауыты, Қазақ-Қытай
жіп иіру-тоқыма кәсіпорындары сияқты 37 өнеркәсіп ... ... ... өнімінің 83%-ы тоқыма және тігін өндірісі ... ... ... ... ... 15871 ... 15846 шаруа
қожалығы құрылған. Ауданда қосымша сала ретінде дән, бақша, көкөніс, мал
азықтық жемшөп өсіріледі. ... сиыр - 12,2%, қой мен ешкі ... ... -қойы - 9,8%, шошқа - 6,1 %, жылқы - 6,8%, түйе - 10,1 ... беру ... ... ... гуманитарлық-
медициналық, гуманитарлық - экономикалық агробизнес ... ... 2 ... мектеп, 1 оқу-өндірістік ... ... 2 ... мектептері, 1 көмекші мектеп-интернат, 13 ... бар. ... ... ... "Диагностикалық орталық", 6
аурухана, 31 отбасылық ... ... 87 ... ... 2001 ... 1 ... ... өзенінің үстінен халықаралық маңызы
бар, ұзындығы 400 метрлік ... ... ... ... ... "Отаным менің - Қазақстан" атты монументті стелла
орнатылған. ... ... ... ... музыка драма театры,
аудандық мәдениет үйі, аудандық кітапхана, мұрағат, мақта тарихы мұражайы
бар. 1934 ... ... ... ... ... ... ... "Мырзашөл айнасы", "Аймақ", "Нарық әлемі", "Керуен басы" газеттері
шыға бастады. ... ... ... ... ... ... қашықтық
- 232 км.
Ордабасы ауданы
Аумағы 2,7 мың шаршы шақырым. Тұрғыны 83,3 мың ... ... 59 ... 9 ... ... біріктірілген. Орталығы -Темірлан селосы.
Жер бедері жазық. Оңтүстік бөлігі солтүстігіне қарағанда біршама
көтеріңкі және бұл ... Арыс ... ... сай-жыраларға
тілімденген. Ауданның ең биік жері Қайнар ауылының шығысында (383 м). Жер
қыртысы Тұран плитасының ... ... ... Оның ... ... аллювийлі шөгінділері жапқан. Мезозойға дейінгі жер қыртысы
1000-1500 м тереңдікте. Жер қойнауынан құрылыс материалдары барланған.
Ауданның климаты континенттік. Қысы қысқа, ... жазы ... ... ... Қаңтар айының жылдық орташа температурасы -3-5°С, шілдеде 26-
28°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 200-380 мм. Желдің басым ... ... ... ... Орташа жылдамдығы 3-5 м/сек. Желдің
әсерінен жазда ауданның гидротермиялық көрсеткіші төмендеп ... ... ... де ... ... және ыстық кезең қалыптасады.
Аудан арқылы Арыс және оның салалары - Боралдай (он саласы), ... ... т.б. ... ағып ... ... ... ... Бөген бөгені
салынған. Одан Арыс-Түркістан каналы тартылған. Бөгеннің оңтүстігін ... ... ... Жер асты суы ... таскемір қабаттарында және ол
30-50 м тереңдікте жатыр. Грунт ... 3-8 м, ... ... 8-12 ... ... ... кездеседі.
Топырақ жамылғысында карбонатты сұр, сортаңды бозғылт сұр топырақ
басым. Өзен аңғарларында шалғынды сұр ... ... ... қияқ,
қоңырбас, солтүстігінде бозжусан, ши аралас эфемероидті өсімдіктер ... ... ... ... қара меңдуана, тұмаршөп т.б. кездеседі.
Аудан халқы көп ұлтты. Оның ... ... 94% ... құрайды.
Халықтың орташа тығыздығы 1 шаршы шақырым жерге шаққанда 30,9 ... Ірі елді ... ... (12,7 мың ... ... (6,3), Бадам
(5,1), Бөген (4,2), Қайнар (3,5), Қарааспан (3,4), Шұбар (3,4), Қарақұм
(3,2) ... ... ... аумағында 1996 жылға дейін 6 мақта, 1
көкөніс-сүт, 2 жүзім, 4 қой, 1 ... ... ... ... 3 ... ... мал ... бірлестігі болған. Ауданның нарық
экономикасына өтуіне байланысты олардың негізінде ауыл ... ... ... жеке ... ... 30-дан астам ЖШС, 130-
дай ӨК және 2 АҚ ... ... Ауыл ... ... ... аумағы
246,5 мың га. Ауданның өнеркәсіп саласында 35 кәсіпорын жұмыс ... ... ауыл ... ... ... ... 2003ж. ... тауар өндірушілері 5482,1 млн. теңгенің өнімдерін ... ... ... өнімнің 6,6%-ын құрайды. Ауыл шаруашылығындағы
жалпы өнімнің құрылымында ... ... ... ... құрайды. Егіс
аумағының құрылымында дәнді дақылдар мен бұршақ (37,0%) ... ... ... Ауданда облыстағы барлық мүйізді ірі қараның 7,3%-ы, қой
мен ешкінің 5,9%-ы, жылқының 6,6%-ы, ... 9,1%-ы ... 2003 ... ... өнімдері 1013,7 млн. теңгеге, соның ішіңде 29,8 мың м3
табиғи құм және ... тас, 15,6 мың м3 ... ... ... ... 2003 ж. 5 ... 42 фельдшерлік-акушерлік пункт, 6 ауылдық
отбасылық амбулотория жұмыс істеді. Жалпы білім беретін 60 мектеп, мектеп
жасына дейінгі 2 ... бар. ... ... ... ... Шымкент
қаласына дейінгі қашықтық 45 км. Ауданы аумағы ... ... жолы және ... ... ... ауданы
Облыстың батысында орналасқан әкімшілік-аумақтық бөлік. 1935 ... Жер ... 18,1 мың ... шақырым, облыстың 15,4%-ын ... 55,2 мың ... ... 43 елді ... 11 ауылдық округке
біріктірілген. Аудан орталығы – Шәуілдір ауылы.
Аудан жері негізінен жазық. Оның ... ... ... ... ... Сыр өзенін бойлай жатқан Шардара даласы алып жатыр. ... биік ... ... ... тауы 388 м). Ол онтүстіктен солтүстікке қарай
доғаша ... 50 ... ... ... көптеген құдықтар (Қасымбет,
Дүйсенбай, Дәуренбек т.б.) мен мал жайылымына ... ... ... т.б.), қыстаулар (Есенгелді, Босаға, Орынбай т.б.) көп. Қарақтаудың
батысын және Қызылқұмның шығысын ... ... ... жер ... ... ... эпигерциндік құрылымынан
түзілген. Оның бетін ... ... ... ... ... Жер
қойнауынан құрылыс материалдары барланған. Ауданның қысы жұмсақ, қысқа.
Қантар айының жылдық орташа температурасы ... ... ... ... ... орташа мөлшері 170-300 мм. Аудандағы желдің басым бөлігі
оңтүстіктен және оңтүстік-шығыстан соғады. Оның жылдық ... ... 4-
6 ... ... арқылы Сырдария және оның оң саласы Арыс ... ... ... солтүстігінде жазда құрғап қалатын шағын ... ... ... т.б.) мен ... ... жерлер кездеседі. Арыс
өзенінен Арыс каналы және бірнеше шағын тоғандар жүргізілген. Жер асты ... ... 2-5 м ... ... Арыс ... аңғарында), Қызылқұм
өңірінде 5-8 м, кейде 8-12 м тереңдікте кездеседі. Артезиан сулары палеоген-
неоген қабаттарында, олар 30-50 м, кейде 80 м ... ... ... ... ... сұр топырақты. Сыр және Арыс
өзендері аңғарында шалғынды сұр, Қызылқұмда ... сұр ... ... ... тән ... күйреуік, теріскен, көкпек, құмды
өңірлерде сексеуілді тоғай, өзен аңғарларында ... ... ... ... ... суы ... жатқан жерлерде шұраттар
кездеседі. Дәрілік өсімдіктерден дәрмене ... қара ... ... халқының негізін осы өңірдің байырғы халқы - қазақтар 99,7%
құрайды. Халық негізінен Сыр бойы және ... ... Арыс ... ... ... ... ... тығыздығы 1 шаршы шақырым
жерге 3,0 адамнан келеді. Ірі елді мекендері: ... (8,8 мың ... (4,3), ... (4,2), Арыс (3,0), ... (2,9), ... ... негізінен мал шаруашылығына маманданған, 1996 жылға дейін
ауданда етті-сүтті 8 кеңшар, 1 асыл ... мал ... ... ... ... аудандағы барлық шаруашылық жүргізуші субъектілердің
саны 3420-ға жетті. Оның ішіңде заңды тұлғалар саны 487, жеке тұлғалар ... ... ... 2569, жеке ... 364. ... ... жарамды жердің аумағы 1692 мың га. Оның ішінде жыртылатын жер
15,8 мың га көп жылдық ағаштар 256 га. Шабындық 15,5 мың га. ... ... га ... ... өнеркәсіп өндірісінде 13 ауыл шаруашылығында 590,
құрылыста 1, көлік және ... ... 3, ... 180 және басқа
кәсіпкерлікпен айналысатын 16 ... ... ... ... 2003 ж. 1191,0 млн. ... өнеркәсіп өнімдерін өндірді. Бұл
2002 жылмен салыстырғанда 4,4 есе көп. ... ... ... 2003 ж. егіс ... 15,8 мың га ... оның ... бөлігін мақта
7905 га мен жүгері 3269 га құрайды. Ауданда 2004 ... ... ... бас ірі қара, 163,5 мың қой мен ешкі, 5,4 мың жылқы, 1264 түйе ... 2003 ж. ... 496,3 млн. ... ... ... игерілді. Осы
жылы ауданда тораптық су құбыры толығымен іске қосылды, Арыстан баб мешіті
қайта ... ... ... Халыққа білім беру, мәдениет және
денсаулық сақтау мекемелері бойынша ауданда 1 ... ... ... ... 45 ... 11 ... 1 ... сарайы, 1 музей, 1
мектеп-интернат, 15 кітапхана, 9 аурухана, 28 фельдшерлік-акушерлік ... ... ... ... ... ... көне ... мен
қорғандар орындары көптеп кездеседі. Әйгілі "Арыстан баб" кешені осы аудан
аумағында орналасқан. Шәуілдір ауылынан ... ... ... ... км-ді құрайды.
Сайрам ауданы
Облыстың оңтүстік-шығысында орналасқан әкімшілік аумақтық бөлік. 1928
ж. құрылған. Жерінің аумағы 1,7 мың ... ... ... жерінің 1,4%-ы.
Тұрғын саны 241,8 мың адам. Аудан аумағындағы 73 елді мекен 17 ... ... ... - Ақсу ... жері ... ... ... қарай көлбеу жатқан
тауетектік жазық: кей жері ... ... ... ... қысы ... ... жазы ыстық, қуаң, аңызақты. Ауаның орташа
температурасы қаңтарда 3-4°С, шілдеде 24-26°С. Жауын-шашынның жылдық ... 250-350 ... ... Аудан жерімен Арыс, Ақсу, Сайрамсу, Бадам
өзендері ағып өтеді. Аудан аумағында құрылысқа қажетті ... ... бар. ... ... бөлігі сұр, сұр-қоңыр топырақты. Аудан жерінің көп
бөлігі ... ... ... егістік, сай-жыралардың беткейлерінде ғана
сақталған, жусан, жантақ, жыңғыз өзен ... ... ... түлкі, қоян, борсық, саршұнақ, ... ... ... ... көп ... ... негізгі бөлігі өзбектер
64,1%, қазақтар - 26,2%, түріктер - 3,3%, әзербайжандар - ... ... ... ... ... 1 шаршы шақырым жерге 135 адамнан келеді
(облыстағы халқы ең тығыз орналасқан ауданның бірі). ірі елді ... ... (26,4 мың ... ... (32,8), ... (28,3). Қарасу (8,1),
Базаркақпа (5,8), Көлкент (5,5), Қаратөбе (4,9), ... (4,7), ... ... (3,9), Көмешбұлақ (3,9), Бадам (3,9), Қарабастау (3,8),
Ақбұлақ (3,5), Бадам (3,1), ... (3,0) ... ... ... ... ... қой, мал азықтық дақыл, астық, көкөніс, жеміс, жүзім, ... ... 7 ... 5 ... 1 мал ... ... ауыл ... тәжірибе станциясы болған. Олардың негізінде ОК,
ЖШС, АҚ және 4739 ... ... ... ... ... ... АҚ - ауыл ... машиналарын, "Жер-Ана"
ЖШС - жеміс-көкөніс консервілерін, "Арай" ЖШС - өсімдік майын, "Оңтүстік
құс" АҚ - ... ... ... құс еті, құс етінен жасалған шұжық,
"Ақсу" ӨК - ауыл шаруашылық ... ... ... ... ... 2003 ж. ауыл ... 4316,6 млн ... өнеркәсіп
өнімдерін, соның ішінде 117 т ет және құс еті ... 4797 т ... ... тоң ... 35,8 мың т ... және ... алынған ұн, 41,4 мың т
мал үшін дайын жем, 38,6 мың л жүзім шарабы, 73,6 мың л ... ... ... ... ... құс ... мамандандырылған. Ауыл шаруашылық
тауарын өндіруде облыс бойынша 8,4%-ы құрайды. Облыстағы ірі қара ... ... 14,7%, кой мен ... 6,4%, ... - 30.1%, жылқының
13,4% өсіріледі. Ауданның ауыл ... ... ... ... ет, сүт,
жұмыртқа өндірісі құрайды. Ауданда облыстағы бидай егістігінің ... 10,65%, қант ... 87,0%, ... 14,5%, ... 17,3%,
көкөністің 14,8%, жеміс-жидектің 21,2%, жүзімдіктің 17,8% орналасқан. Ауыл
шаруашылығы жалпы ... ... 19,5%- ... ... ... ... ... үлесіне тиеді.
Білім беру, ағарту салаларында жалпы білім ... ... ... ... бала-бақшалары жұмыс істейді. Мәдени
мекемелерден ... ... ... ... ... ... клубтар,
кітапханалар қызмет көрсетеді. Денсаулық ... ... 2 ... ... ... ... амбулатория, фельдшерлік-акушерлік
пункттер бар. 1932 жылдан қазақ, орыс, өзбек тілдерінде аудандық газет
шығарылды. Минералды ... ... ... ... ... ... Сайрам екі мың жыл бойы Ұлы Жібек жолының бойында ... 8-12 ... ... ... ұлы ... ... ... қаны тамған жер.
Қаланың орны тарихи ескерткіш ретінде сақталған.
Сарыағаш ауданы
Облыстың оңтүстік белігіндегі ... ... 1928ж. ... ... құрылған. 1939 жылдан Сарыағаш аталады. Жерінің аумағы 7,7 мың
шаршы шақырым. Тұрғыны 226,7 мың адам. Аудандағы 154 елді ... 1 ... ... және 24 ... ... ... Орталығы- Сарыағаш
қаласы.
Аудан жері негізінен төбелі, ... ... ... ... ... (592 м), ... ... құмы, Қауынбай молда жотасы,
оңтүстіктен Шардара бөгені алып жатыр. Жер қойнауында мәрмәр, құм, ... ... ... суы ... ... континенттік, қысы жұмсақ,
жазы ыстық, қуаң. ... ... ... ... қаңтарда -2-3"С,
шілдеде 24-28-С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 200-300 мм. Ауданның
батысын ... ... ... Келес, Құркелес, Ащысай
өзендері ағып өтеді. Жері сұр топырақты және құмды ... ... ... ... өзен бойларында қамыс, бұта аралас ағаш өседі. Қасқыр,
түлкі, қоян, саршұнақ, күзен, жылан мен ... ... ... көп ... ... ... казақтар-86,9%, одан басқа өзбектер-
4,1%, тәжіктер-2,7%, әзербайжандар-1,2%, орыстар-1,1%, татарлар 0,9% т.б.
ұлт өкілдері ... ... 1 ... ... ... 29,4 адамнан келеді. Ірі
елді мекендер: Сарыағаш ... (26,0 мың ... Абай (18,0), ... Жібек жолы (5,8), Ынтымақ (5,4), ... (5,1), ... ... (4,7), ... (4,1), ... (3,7), Ақниет (3,6), Құркелес (3,3),
Қошқарата (3,2), ... (3,1), ... (3,0), ... (3,0), ... (2,6). ... ауданында мақта, жүзім, көкөніс, астық, жеміс. бақша,
картоп, қаракөл қойы, ... ... қой, ... мал, ... ... 4 ұжымшар, 16 кеншар, мемлекеттік сұрыптау станциясы ... 16 ... ... 7077 агроқұрылым, оның ішінде: 101 заңды тұлға,
6976 шаруа қожалықтары бар. ... ... ... ... ... ... ... демалыс орындары, балалар шипажайы бар. "Алекс"
ЖШС - Қазақстан - ... ... ... ... ... "Курорт-
Барс-2030" ЖШС-тері Сарыағаш шипалы суын құятын кәсіпорындар, "Мырзакент"
АҚ, "Айша бибі" ӨК-мақта тазарту зауытында мақта талшығын өндіреді. ... ... ... ... ... жүзім шаруашылығын өркендету
үшін "Жүзім" бағдарламасы жасалынған, бұл ... ... ... ... ... ЖШС, ... ЖШС, ... АҚ-ның
шарап зауыттары, жүзім өндейтін 6 цех жұмыс істейді. Ауданның барлық егіс
көлемінің ... бір ... ... ... ... ... 17,3% мақта,
31,1% жүзімдік егіледі. Облыстағы арпаның жалпы өнімінің - 9,5%, ... 26,5%, ... - 36,5%, ... 30,5%, ... - 26,4%, ... 24,5%, ... - 39,9% жиналады. Облыстағы темекі ... ... ... ... ... мүйізді ірі қара малдың - 10,4%, оның
ішінде сиырдың - 12,5%, қой мен ешкінің - 13,7%, шошқаның - 3,7%, ... 8,4%, ... түйе - 180, құс - 75,3 мың ... құрайды. Келес
өзенінің бойында "Келес" ӨК-нің су ... ... ... ... ... ... 137 мектеп бар, оның 94-і орта, 15-і орталау, 28-і
бастауыш және 2 спорт, ... ... ... ... 290 ... мен 36 кітапхана бар. Денсаулық сақтау саласында 2 емхана, 4
аурухана, 24 ... ... ... 104 ... туберкулезге қарсы диспансер жұмыс істейді. Өзбекстанмен ... жолы ... ... ... ... Аудан жерінен Шымкент-Термез
халықаралық автомобиль магистралі, Орынбор-Ташкент темір жолы ... ... ... ... ... ... ... аумағы 41,0
мың шаршы шақырым, облыс жерінің 35,0%-ын қамтиды. Тұрғыны 50,0 мың адам.
Аудан аумағындағы 36 елді мекен 2 ... ... ... 10 ... біріктірілген. Орталығы - Шолаққорған ауылы. Аудан 1928 ж. қантар
айында ... ... 6 ... ел мен ... ... ... Аудан жерінің көпшілік бөлігін тасты-құмды шөлді ... ... алып ... Оңтүстік және оңтүстік-батысын ала
Қаратау жотасы орналасқан. Солтүстік-батысында Ащыкөл ойысы, Тамғалы ... ... ... ... мен сор ... ... ... ең
биік жері
- Бессаз (Мыңжылқы 2176 м). Климаты тым ... ... ... ... ... жылы. Жазы ыстық, қуаң, аңызақты.
Қаңтар айының орташа температурасы -7-12°С, шілдеде 24-27°С. ... ... ... ... 150-250 ... ... Үштөбе, Торлан, Балдысу, Жылыбұлақ т.б. шағын
өзендер басын ... ... ... ... т.б. ... бар.
Ауданда уран кентасы, таскөмір өндіріледі. Жерінің басым бөлігі сұр
топырақты, сор, сортанды, ... ... ... ... ... сексеуіл; таулы өңірде киік оты, тобылғы, қызылқайың ... ... ... түлкі, қоян, жабайы шошқа, киік, күзен,
борсық, бауырымен жорғалаушылар мекендейді.
Ауданның тұрғындарының ... көп ... ... ... ... 2,0%-орыстар қалғаны басқа ұлт өкілдері. Орналасу ... ... ... ... 1,2 ... ... ... ірі елді мекендер:
Шолаққорған (8,9 мың ... ... (4,1), ... (4,0), ... ... (2,6), ... (2,3), Қарақұр (2,2), Құмкент (2,0) ауылдары.
Ауылда қаракөл қойын, түйе, ... ... ... қой, ... ... ... ... маманданған 10 кеңшар болған. Олардың негізінде 329
шаруашылық нысаны құрылды: 8 өнеркәсіп ... 321 ... ... ... ... ... негізгі (87,5%) өндірушілері.
Ауыл шаруашылығының жетекші саласы - ет, ауыл ... ... ... 17,2% ... ... ... ... ірі қараның - 3,2%, қой ... - 9,6%, ... ... - 24,7%, ... - 5,8%, ... - ... - 2,1% өсіріледі.
Білім беру, мәдениет, денсаулық сақтау мекемелерінен 40-тас астам
жалпы білім беретін ... ... ... ... ... кітапханалар, аудандық мәдениет үйі, халық театры, клубтар,
аудандық аурухана, ... ... ... пункттер
тұрғындарға қызмет көрсетеді. Аудан ... ... ... ... ... ... ауданы
Облыстың оңтүстік-шығысындағы әкімшілік бөлік. Жерінің аумағы 3,1 мың
шаршы шақырым, облыс ... 2,6%-ы. ... 107,2 мың ... 1932
ж. құрылған. 19-91 жылға Ленгер ауданы деп ... ... ... ... жүнді қой, астық, картоп, жібек құртын өсіруге ... ... 4 ... ... ... ... 70 елді ... 1 қалалық, 13
ауылдық округке біріктірілген. Аудан орталығы -Ленгер қаласы.
Жер бедері таулы, денесті ... Ең биік жері - ... шыңы (4338 ... ... ... ... ... Қаржантау (2500м), Қазығұрт
(1200м) тау сілемдерінің бөктерінде орналасқан. ... ... ... аңғарларында егіншілікке жарамды суармалы жерлер, жайылымдар, жеміс
ағаштары ... Кен ... ... ... ... ... Климаты континенттік, қысы жұмсақ, жазы ыстық, құрғақ.
Қаңтардың орташа ... -3-90С, ... ... 24-26°С. Жауын-шашынның
жылдық орташа мөлшері батысында 450 мм, шығысында 650 мм. ... ... сұр, ... ... Дала ... ... тұқымдас, ақселеу,
жатаған, бидайық, беде т.б.: тауда долана, арша, бадам, шырғанақ, итмұрын
т.б. өседі. ... ... аю, ... ... ... ... т.б.:
құстардан - бүркіт, ителгі, кекілік, ұлар мекендейді. Аудан жерімен ... ... ... ағып ... ... ... ... 1 шаршы жерге 34,6 адамнан
келеді. Халқы көп лтты, негізгі бөлігі қазақтар - 68,5%, ... - ... - 7,5%, ... - 3,1%, курдтер - 2,6%, әзербайжандар -2,1%-ды
құрайды. Ірі елді ... ... ... (19,4 мың ... ... ... (6,7), ... (4,2), Қамшақ (4,0), Тоғыс (3,8), Ақжар
(2,8), Зертас(2,6) т.б. ауылдар.
Ауданның ауыл шаруашылық тауарларын өндірушілері бидай өсіруге (барлық
егіс көлемінің 41,7%) ... ... 13,3%, арпа 3,1%, ... ... 1,9% ... ... жеміс-жидектің 18,0%-ын береді. Аудандағы
жалпы өнімнің 30,0%ын ет өндірісі, 17,5%-ын дәнді дақыл, 15,0%-ын сүт, ... ... ... Мал ... ірі қара 32 мың, қой мен ешкі 150
мың, жылқы 11 мыңнан астам. Ауданда 53 ОК, 9 ЖШС, ... аса ... бар. ... ... - сүт ... ... жем, нан өнімдерін шығарады. Ұйық, тоқыма, тігін фабрикалары, машина
жасау зауыты, «Оңтүстік мұнай-газ» ААҚ, ... ... ... ... ... жұмыс істейді.
Ауданда 45 орта, 11 негізгі, 11 бастауыш мектел, 2 кәсіптік-техникалық
мектеп, 8 балабақша, 2 ... 2 ... ... 1 ... ... оқушылар үйі бар. Көксәйек ауылында аудандық аурухана, Ленгер
қалалық ауруханасы, СЭС, ... ... ... мен 37 ... 16 ... пункттер қызмет көрсетеді. Ауданда 6 ... 10 ... 1 ... ... 1 ... ... мұражайы, 4 халық
ансамблі және 32 кітапхана жұмыс істейді. Балалардың «Тау самалы» ... ... ... ... кіші ... ... ... Ленгер-Шымкент темір жолы өтеді.
Түлкібас ауданы
Түркібасы ауданы - облыстың оңтүстік - ... ... ... ... 2,3 мың ... ... ... 2,0%-ын қамтиды. Тұрғындар
саны 90,0 мың адам. Орталығы - Т.Рысқұлов ауылы. Аудан 1928 ж. құрылған. 5-
8 ғғ. ... ... ... ... ... ... ... түркілердің
бас қолбасшысы мерт болып, төбенің басына жерленіп, Түлкібасы ... ... ... аты ... ... ... Түлкібас (Түркібасы)
ауданындағы 63 елді мекен 2 кенттік, 12 ... ... ... ... мен Қаратаудың қауышқан жерінде жатыр. Солтүстігін
Қаратаудың Боралдай ... м) ... ... ... ... м) Қарақұс, Алатау, Тасқара, Кіші Ақсу таулары,
орталық ... тау ... ... алып жатыр Ауданның жер ... ... ... ... ... ... ... әктас,
мәрмәр кен орындары бар.
Климаты континенттік, қысы біршама жұмсақ. ... ... ... -2-3°С, шілдеде 25-26°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері
700-800 мм. Өзен ... Арыс ... және оның ... - ... ... ... ... Көкбұлақ т.б. құрайды. Жерінде қоңыр-қошқыл,
сұр, таудың коңыр топырағы тараған. ... өзен ... ... тау ... ... тобылғы, долана, жеміс ағаштары, тау
пісте, кайың, тал, үйеңкі, арша т.б. ... ... аю, ... ... ... ... ... қоян, суыр т.б.: құстардан ұлар, шіл, бөдене,
кекілік мекендейді.
Халқының орташа тығыздығы 1 шаршы шақырым ... 39,1 ... ... халқы 83,0%-ды, Састөбе мен Түлкібас ... ... ... 17%-ы ... ... 25 ... өкілдері тұрады, қазақтар-70,8%,
орыстар-9,6%, өзбектер-4,3%, әзербайжандар-3,6%. Ірі елді ... ... (15,7 мың ... ... (11,3), ... (7,0), ... Жаскешу (4,1), Азаттық (3,9), Шақпақ баба (3,0) ... ет, сүт ... ... ... ... жүзім оөіруге
мамандандырылған 10 ұжымшар, 2 кеңшар, құс ... ... ... ... бастап ондаған акционерлік ... ... ... ... Олар ... ... ... "Қоссарай",
"Тәжірибе", "Жолдас", "Ақбиік", "Седенал" ӨК. "Үміт", "Ақтас" АҚ, ... ... ЖШС, ... С", ... "Көктерек-Агросервис" ЖШС,
"Майлыкент" ЖШС, Мичурин ... ... ... ... "ТКЗ" ... консервілерін, "Көктерек" АҚ-ұн, жарма, "Түлкібас сырасы" ЖШС-
"Машат" сырасын, "Састөбе ... ... әк ... ... ... 2003 ж. 49,8 мың мэ мәрмәр, 20,9 мың
т әк, 5,4 мың т ... және ... ... ұн, 115,9 мың л шырын, 238
мың л коньяк, 25,1 мың л сыра шығарды. Мал ... ... ... ... мал және биязы жүнді қой өсіреді. Ауыл ... ... мал ... ... 49,9%, ... ... өнімінің улес
салмағы 37,9%. Аудан аумағы 233,8 мың га, оның 17,8 мың га, суармалы, 64,3
га тәлім жер, 96,8 мың га ... ... ... республикадағы алғаш
ұйымдастырылған (1926) "Ақсу-Жабағылы" ... ... ... ... Шақпақата әулие үңгірі, Әулиесайдағы Майлықара,
Акбиіктегі "Сталактит" үңгірі, ... ... ... ... ... ... шатқалы, Қара-үңгір тұрағы т.б. Аудан жерімен Ұлы Жібек жолының
негізгі желісі етіп, ежелгі Шараб, ... ... ... Тамтадж
қалаларын, керуен бекеттерін байланыстырған.
Білім беру саласында 54 жалпы ... ... ... бар. Оның ... ... 7 бастауыш және 1 сырттай оқу мектебі. Аудан орталығында
"Түлкібас" ... және ... ... ауыл ... ... ... менеджменті, туризм т.б.
мамандарын дайындап шығарады. МӘуезов атындағы ... ... ... ... Денсаулық сақтау саласында 5 аурухана, 12 ауылдық
амбулатория, 40 фельд. Акушер жұмыс ... ... ... ... ... ... қызмет көрсетеді. Олар: 1 аудандық мәдениет үйі, 6
ауылдық мәдениет ... 12 ... 22 ... 2 ... ... ... Аудан жері арқылы Трансазиялық темір жол және Алматы-Термез
автомобиль жолы өтеді.
Шардара ... ... ... ... бөлік. Жерінің
аумағы 13 мың шаршы шақырым, облыстың 11,1%-ын құрайды. Тұрғын саны ... ... ... - ... қаласы. Аудан 1969 ж. қазан айында ... ... ... Аумағындағы 27 елді мекен 1 ... ... ... ... жері ... ... өзенінің сол жағалауын, Қызылқұм құмының
оңтүстік-шығысын ала, аллювийлік жазықта орналасқан. Қызыл-құм ... ... ... алқаптарды игеріп, суландыру арқылы ел қоныстандыру
үшін 1958ж. "Шардара құрылыс" басқармасы құрылды. ... ... ... ... ... ... ... жоғары білімді мамандар осы
өлкенің жас кадр ... ... ... ... 1967 ж. ... Мемл.
Комиссия сыйымдылығы 5 млрд. 700 млн. м3 Шардара бөгені мен су ... ... ... жөнінде актіге қол қойды. Сол жылы
Сырдария өзенін бойлай ұзындығы 130 км ... ... ... ... Климаты айқын континенттік. Қысы ... ... ... ... ... ... Жаз айлары ыстық, аңызақты, шілденің
орташа температурасы 28-29°С. Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері 150-200
мм. Аудан аумағында ... ... ... ... басым бөлігі
құмды. Сұр, сортаң топырақты, өзен аңғарлары шалғынды-сазды топырақты.
Мұнда жусан, селеу, ... ... ... ... ... бойында
қамыс, құрақ, тал, жида өседі. Жануарлардан қасқыр, түлкі, қарсақ, ... ... ... өзен ... қаз, үйрек, қырғауыл
мекендейді.
Ауданның тұрғындарының негізгі бөлігі қазақтар - 93,9%, орыстар ... ... ... әзербайжан, украин т.б. ұлт өкілдері. Тұрғындарының
60,7% ауылдық елді мекендерде тұрады. Орналасу тығыздығы 1 шаршы ... ... ... Ірі елді ... ... ... (25,5 мың ... Көксу
(6,1), Шардара (4,8), Қоссейіт (4,5), Ұзыната (4,3), Қазақстан (4,3),
Целинное (3,5) ауылдары. ... ... ... ... оған ... ... етті мал, ... түйе, көкөніс, бақша өсіруге маманданған 14 ... ... ... ... ... ... ... "Целинный"
біріктіріліп, "Жиделі", "Аққала", "Байырқұм" кеңшарлары Арыс ауданына
берілген. Олардың ... ... ӨК, ЖШС, 4186 ... қожалықтары
құрылған. Елді мекендер Қызылқұм каналы мен Сырдария ... ... ... Ауыл шаруашылығы бойынша жалпы өнім көлемінің 67,7% мақта
шаруашылығына тиесілі. Аудандағы егістік жерлердің 58.8% ... 30,2 ... ... ... қой ... 23,69 % -ын қаракөл қойы құрайды. Ауыл
шаруашылығының негізін "Талапты" ОК, "Қызылқұмда ауылым" ОК, ... ... ... АҚ, ... ЖШС т.о. құрайды.
Денсаулық сақтау саласында 43 мекеме жұмыс ... Олар ... ... ... аурухана, 9 ауылдық дәрігерлік амбулатория, 9 фельд.-акушерлік
пункт, аудандық туберкулезге ... ... ... ... ... қызмет көрсетеді. Білім беру, мәдениет ... ... ... ... ... 1 кәсіптік-техникалық мектеп, 35 кітапхана, 10
мәдениет үйі, клубтар, халық театры, 1 ... ... ... ... ... 1969 ... аудандық "Өскен өңір" газеті ... ... ... 8 км ... ... сақталып қалған орта ғасыр
ескерткіштерінің бірі - Ұзыната кесенесі орналасқан.
Қорытынды
Қорыта ... ... ... ... ... ... ... ерекшеленетін аумақ. Республикады шығарылған
трансформаторлардың – 96,8 %, фармацевтикалық препараттардың – 70,1 ... және ... ... -51,5 %, мотор майының – 38,9 %, оның ішінде
бензин, рафинатты қорғасынның -23,6 %, сыраның – 23,6 %, цементтің -17,9 ... ... ... ... майы ... ... ... өндіріледі.
Сонымен бірге облыс тері шикізаты, жеміс, көкөніс, жүзім, бақша, ... ... ... әрі ... ... ... болып табылады.
Оңтүстік Қазақстан облысы әруақытта өнеркәсіп ошақтары мен аграрлық
секторы қатар дамыған аймақ ретінде көзге түседі. Облыстың ... ... ... қажетті шикізаттар жеткілікті мөлшерде кездеседі. Мұнда
силикатты шикізаттар, түсті металдардың кен орныдары және ... ... 50 ... бар. ... ауа райы мен ауыл шаруашылығына
жарамды ... ... ауыл ... ... салаларын дамытуға
жағдай жасайды. Соңғы 15 ... ірі ... ... ... облыс индустриалды-аграрлы өлке болып табылады. Бүгінгі күнде
Қңтүстік Қазақстан облысы республика ... ... 98 ... 70 ... ... ... минералды сулардың
жартысына жуығын, мотор ... мен ... 40 ... республика
бойынша мақта және оның өнімдерінің баплығын береді.
Оңтүстік Қаазақстан облысы экономикалық дамуы жөнінен 2004 ... ... ... ... кризистен шыққан облыс болып табылады.
2003 жылмен салыстырғанда өнім 110,8 пайызға ... ... ... ... экономикасы жыл сайын өркендеп келе жатыр.
Пайдаланған әдебиеттер тізімі:
1. С.Р. ... ... и ... география Казахстана
А.,1998
2. Ә.Байбатша. Қазақ даласының ежелгі тарихы Алматы,1998
3. Ш.М. ... ... ... ... ... ... 1997
4. Қазақстан Республикасы. Ақпараттық төлқұжат. Алмаьы.,1998
5. М.Ш.Ярмухамедов. Қазақстанның экономикалық және ... ... ... Қазақстанның экономикалық және әлеуметтік географиясы.
- ... ... и др. ... и ... география Казахстана
Алматы.,2004
8. Е.А. Ахметов и др. География современного мира. Алматы.,2003
9. Е.А. Туркебаев. Рыночная ... ... ... ... ... ... Казахстан и социально-экономическая география. Под ред.
Увалиева Т.О.- Алматы,1998
12. Нұрын шашқан Оңтүстік. Энциклопедия. Шымкен,2004
13. Казахстан и его ... ... ...... ... В.А. Биосфера, почвы и их использование. М.1974. 124 стр.
15. Боровский В.М. Что нас ждет завтра. Газ.Вечерняя Алма-Ата. ... ... Б.И. ... ... публицистика. М.
Статистика. 1976. 356.
17. Смаилов К. Қазақстан, ХХІ ... ... ... 25.05.1996.
18. Тәтімов М., Әлиев Ж. Дербестігіміз - демографияда. Алматы. Жеті жарғы.
1999. 264 б.

Пән: География
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 55 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Оңтүстік Қазақстан облысының агроландшафттарына физикалық - географиялық сипаттама32 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының агроландшафттарына физикалық-географиялық сипаттама41 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының жалпы физикалық - географиялық сипаттама46 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының экономикалық географиялық проблемалары және болашағы46 бет
«ҚазМұнайГаз» ҰК» АҚ-ның 2007 жылы қаңтар-қыркүйек айларында атқарған жұмысының қорытындысы34 бет
Агроклиматтық ресурстар18 бет
Оңтүстік Қазақстан боллысының адвентивтік және синантроптық флорасы74 бет
Оңтүстік Қазақстан облысы топономиясының физикалық-географиялық астарлары65 бет
Оңтүстік Қазақстан облысына жылпы физикалық - географиялық сипаттама52 бет
Оңтүстік Қазақстан облысының ауыл шаруашылық кешені98 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь