Сиыр желінсауының эпидемиологиялың мәні

Сүтті ірі қара шаруашылықтарына едәуір зиян келтіретін аурулардың бірі . сиырдың желінсау (мастит) ауруы. Желінсау сүт бездерін қабындыратын қатерлі кесел. Ол жылдың кез келген мезгілінде, сиыр сауылып жүргенде, тіпті суалған кезінде де пайда болады. Желінсау ауруынық әсерінен кейбір шаруашылықтардың сүт өндіру көрсеткіші едәуір төмендейді. Желінсау ауруы . сүт бездерінің зақымдануының әсерінен болады. Ол аурудын, белгілері сипатына қарай білінбей (суб.клиникалық) немесе ұйыма түрде (серозды), катаральды, фибринозды, іріңді, геморралогиялық қабыну түрінде етіп, малды өлім.жітімге ұшыратуы да мүмкін.
Әсіресе клиникалық белгісінің байқалмауынан және оны ажыратудың қиынға соғуына байланысты субклиникалық желінсау өте қатерлі болып табылады. Өйткені, субклиникалық желінсаумен ауырған сиырдың сүтін пайдалану адамның немесе жас бұзаулардың денсаулығына да зиянды болады. Мұндай жағдайда, желінсаудың бұл түрінде сүттің түсі әдеттегі сүттен айырмасы болмайды, бірақ оның құрамында патогенді (патогенный) немесе токсигенді микрофлора болады. Ол адам мен жануарлар үшін де зиянды.
Сүттің құрамына желінсаумен ауырған сиырдың сүті сәл араласқанның өзінде (10%) одан жоғары сапалы сүт тағамдарын әзірлеуге мүмкіндік болмайды.
Міне, осыған байланысты желінсау ауруының пайда болуы, оның таралуы, қандай ауру екенін ажыратып оны емдеуде ғылым мен тәжірибеде қолданылып жүрген тәсілдерден хабардар болу әрбір шаруашылық басшысының, зоотехникалық.мал дәрігерлік мамандық иелерінің, сондай.ақ сүт комплекстерінде істейтін жұмыскерлердің тікелей міндеті деуге болады. Олар желінсау ауруына қарсы күрес шараларын күшейте отырып сүт өндіруді арттырумен бірге, оның тағамдық және санитарлық сапасын да арттыруға қол жеткізеді.
Көпшілікке ұсынылып отырған бұл еңбектен сиырдың желінсау
        
        Сүтті ірі қара шаруашылықтарына едәуір зиян келтіретін аурулардың бірі -
сиырдың ... ... ... Желінсау сүт бездерін қабындыратын қатерлі
кесел. Ол жылдың кез келген мезгілінде, сиыр сауылып жүргенде, тіпті
суалған кезінде де ... ... ... ... ... ... сүт ... көрсеткіші едәуір төмендейді. Желінсау ауруы -
сүт бездерінің зақымдануының әсерінен болады. Ол аурудын, ... ... ... ... ... ұйыма түрде (серозды),
катаральды, фибринозды, іріңді, геморралогиялық қабыну түрінде етіп, малды
өлім-жітімге ұшыратуы да мүмкін.
Әсіресе клиникалық белгісінің байқалмауынан және оны ... ... ... ... ... өте қатерлі болып табылады.
Өйткені, субклиникалық желінсаумен ... ... ... пайдалану адамның
немесе жас бұзаулардың денсаулығына да зиянды болады. Мұндай жағдайда,
желінсаудың бұл түрінде ... түсі ... ... ... ... оның құрамында патогенді (патогенный) немесе токсигенді микрофлора
болады. Ол адам мен жануарлар үшін де ... ... ... ... сиырдың сүті сәл араласқанның
өзінде (10%) одан ... ... сүт ... ... ... осыған байланысты желінсау ауруының пайда болуы, оның таралуы,
қандай ауру екенін ажыратып оны емдеуде ғылым мен ... ... ... хабардар болу әрбір шаруашылық басшысының, зоотехникалық-
мал дәрігерлік мамандық иелерінің, сондай-ақ сүт комплекстерінде істейтін
жұмыскерлердің тікелей міндеті ... ... Олар ... ... ... ... ... отырып сүт өндіруді арттырумен бірге, оның тағамдық
және санитарлық сапасын да арттыруға қол ... ... ... бұл еңбектен сиырдың желінсау ... ... оның ... ... зияны, эпидемиологиялық
маңызы, түрі, клиникалық пайда болуы, аурудың бұл түрін ажырата ... ... және ... ала ... ... жөнінде жан-жақты мағлұмат
алуға болады.
Сүт комплекстеріндегі сиырдың желінсау ауруы және оған ... ... ... мен ... ... ... байланысты соңғы жылдарда ауыл
шаруашылығында, әсіресе мал ... ... ... ... мен комплексті механикаландыру кеңінен ... ... ... өсе ... ... ... малды бір жерге топтастырып
бағу оларда ... ... ... ... бір ... болады.
Сондықтан да онда зоотехникалық-мал дәрігерлік шараларды мұқият жүргізудің
маңызы зор.
Соңғы ... ... ... сүт ... ... ... белгілі бір алаңдарда бағып-күтудің ерекшеліктеріне байланысты
желінсау ауруы да жиі ... ... ... ... ... ... ... эпизоотикалық бюроның Бас сессиясында атап
көрсетілгендей, ... ... ... ... ... ... орта
есеппен 17-20% болады екен. Кейбір жекелеген ... ол ... ... дейін ауытқып отырады.
Біздің елімізде мал фермалары мен комплекстерінде жұқпалы ... ... ... ... ... ... ... Соған
қарамастан, алдын алу, емдеу шаралары талапқа сай ... ... ... ... қалуы мүмкін.
Агроөнеркәсіптік комитетінің мал дәрігерлігі жөніндегі ... ... ... ... ... белгілері жыл сайын
жалпы ауру малдың 8,5 ... ... Ол сүт ... ... де ... әсер ... (әр сиырға есептегенде 150 литр сүт кем
алынады).
Желінсаудың салдарынан көп жағдайда сиырлардың мезгілінен бұрын ... өнім беру ... екі ... жылға қысқарады. Сол себептен де осы
уақыт ішінде орта есеппен әр сиырдан ... 5-6 мың кг сүт ... Егер ... желінсаумен ауырған сиыр сүтінің тағамдық сапасының
төмендейтінін, сиырдың бұзауын жарытпай, кейде тіптен соның ... ... ... ... ... бұл аурудан келетін экономикалық зиянның
едәуір болатынын есептеп шығару қиын емес.
А. И. Ивашура өзінің зерттеу жұмыстарының қорытындысына сүйене ... ... ... ... ... сиыр ... ... бөлігі зақымданғанның өзінде әрбір ауру сиырдан орта ... сүт ... кем ... ... ... ... ... шаруашылықтарының бірқатарында,
мәселен Алматы және Шымкент облыстарының сауын сиыр комплекстерінде ... ... бар ... анықталды.
Демек, сүтті ірі қара шаруашылығындағы ең көп ... ... бірі ... желінсауы. Желінсау - сүт ... ... Ол ... ... ... катаральды, фибринозды, ... ... ... ... ауру. Желінсау кей жағдайда асқына келе
сиырды өлім-жітімге ұшыратуы мүмкін.
Әсіресе субклиникалық желінсау өте ... ... ... ... ... белгісі байқала қоймайды, сондықтан да оған диагноз қою ... ... ... мұндай формасында сауылған сүттің түсі ... ... ... байқалмағанымен, онда адам мен мал организміне
зиянды патогенді немесе улы микрофлоралар кездесуі мүмкін.
Желінсаумен ауырған сиыр ... ... ... (10 ... өзі-ақ
сүтттен әзірленетін тағамның сапасын төмендетеді. Сондықтан да желінсаудың
пайда ... ... ... қою және ... шаралары жөніндегі ғылым мен
практика жетістіктерін насихаттау шаруашылық ... мал ... сүт ... ... ... бұл ... індетпен күрес
шараларын жақсартуына, сүт өндіруді барынша ... оның ... ... ... ... ... мән беру ... төрт түлік мал өсіріп келе ... ... ... сиырдың
желінсау ауруының жай-жапсарын жақсы білген. Оны ... ... ... ... ... Оны ... шараларын алдын
ала жүргізген. Ал сауын сиырлардың бір жерге ... бұл ... ... шараларын басқаша жүргізуді талап етеді.
Сиырдың тым тығыз орналасуы, күтіп-бағу жағдайының қолайсыздығы, әр
түрлі желін жарақаттары, ... ... ... тым кеш сауу -
желінсаудың ... ... ... ... эпидемиологиялың мәні
Желінсау, әсіресе оның жасырын формасы өте ... ... ... ... ... 50 ... ... бірге
патогенді кокк микроорганизмдерін бөледі (Қ. Соколова, Н. Сашкова, 1976).
Мұндай сиырдың сүті мен сүт ... ... ... ... ... аурулар - стафилококктар, стрептококктар, ішек таяқшасы тобындағы
бактериялар, дизентерия қоздырғыштары, ... ішек ... ... ... ... сүтін ішкенде ... ... ... ... ... Сүт пен сүт ... ... себебі сүттің өзі стафилококктын, әсіресе оның улы түрінің өсіп-
өніп ... өте ... ... ... ... ... ... энтеротокикалық гастроэнтеритке, нефритке,
энтероколитке, терінің іріңді жарасына шалдықтырады.
Бір ескерте ... ... ... жағдайда сүтте патогенді стафилококк
белгілі бір мөлшерде кездеседі, сондықтан санитарлық ... ... ... ... ... ... өте кең ... сондықтан оның мал мен
адамға патологиялық зардабы бар.
Әдебиет деректерінде стрептококктардың тағамды ... ... ... А және Д тобы өте улы. Олар ... ... ... ... скарлатина, фарингит т. б.), септицемия,
эндокардит, жарақатты және іріңді инфекцияны ... В ... жаңа ... баланы менингит, ересек адамды бауыр ауруына
шалдықтырады.
В.М. Карташованын, мәліметтеріне қарағанда (1973), ... ... және ... ... ... ... ... тобы
адамға да зиянды. Көп жағдайда инфекциялық желінсауға шалдығуға сальмонелла
мен клостридин бактериялары да ... ... Ауру ... сүті мен ... жасалған тағамдарды пайдаланған адамдарды осындай бактериялар
уландыруы мүмкін. Сондықтан да әрдайым сиырдың желінін ... ... ... ... болу ... ... ... жұқпалы аурулардың қатарына жатқызады.
Өйткені сүт безінің қабынуы көбінесе ... ... ... желінсаудың барлық түрін оған жатқызуға болмайды. Олай ... ... өзі ... ішкі себептер мен сыртқы әсерлерге
байланысты өршиді. ... ... ... мұны ... ... ... микрофлоралардың сиырды ... ... мал ... ... ... ... төзімділігі
әлсірегенде, сүттің бактерицидтік факторлары төмендегенде байқалады.
Желінсау ... ... ... стафилококк, стрептококк, кейде
ішек таяқшасы және басқа да микробтар бөлінеді.
Сиырдың желінсауға ... ең ... ... ... ... ... азықтарды бірыңғай беруден, салқын, сызды және лас қорада
көбірек жатып қалудан, сиырды сыртқа шығарып ... ... ... ... сауу ... мен ... кейбір
жүйелерін дұрыс ретке келтірмегендіктен, оларды пайдалану ... ауру және дені сау ... ... күтуден, желінді, сүт
ыдыстары мен сауу ... ... ... ... ... жеке ... және ... гигиенаны сақтамауынан т. б.
Көп жағдайда аурудың өршуі желіннің морфологиялық және ... ... ... ешкі ... және ... формалы желіндер
ауруға тез шалдығады. Өйткеш ... ... ... ... ... ... кілегей қабатын қабындыруы мүмкін. Әдеттегі
желіннен гөрі тасемшек желін ауруға 1,5-2 есе жиі ... ... ... және ... үрпінің жөнді жетілмеуі, малды қораға өте
тығыз қамаудың себебінен жарақаттанудың да әсер етуі мүмкін.
Желінсаудың түрлері
Желінсау ... ... ... сүт безінің қабыну процесіне
қарай бірнеше түрге бөлінеді. А. П. Студенцовтың жіктеуі бойынша ... ... ... 1) ... 2) ... бұған емшек үрпі
мен өзегінің, альвеолалардың қатары да жатады; 3) фибринозды; 4) іріңді; ... б) ... ... в) ... ... 5) ... ерекше желінсау, ол бірнеше түрге белінеді; а) ... ... б) ... в) ... ... г) желін күлі; 7) асқынған желінсау, ол
да: а) желін беріші, б) желін гангренасы болып белінеді.
Қазіргі ... ... ... ... ... Алайда мұның өзі де
толық емес. Себебі, онда ... ... ... (серозды-катаральды,
серозды-фибринозды т. б.) жіктелмеген, желінсаудың субклиникалық ... ... өзі ... ... ... білінетін формасына
қарағанда көбірек кездеседі).
Көптеген зерттеушілер желінсауды клиникалық, ... ... ... ... ... екі формасын жасырын (ауру белгісі
байқалмайтын) желінсау деп атайды. Клиникалық желінсауға қарағанда ... ... анық ... ... субклиникалық формада да
желін ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігі катаральды, серозды ... ... ... ... ... көлемі көбінесе грек жаңғағындай ... ... ... уақыт бойы клиникалық белгісі көмескі болуы
(желінді ... ... мал ... сәл ісінеді, желіннің
зақымданған бөлігі үлкейеді не ... ... ... ... ... ... ... ешқандай клиникалық белгісі байқалмауы,
бірақ желіннің ... ... ... ... ... мүмкін. Кәдімгі
сүтке қарағанда мұндай сүттің сыртқы түрі өзгереді не мүлде өзгермейді.
Н.М. ... (1970) ... ... ... ... кесінді бөлігінен альволярлық құрылысы жойылған тканьдерді
байқаған.
В.И. ... (1974) ... ... ... ... ... сүт ... реакция (серозды желінсау), ал
дені сау сиыр сүтінде шамалы қышқыл реакция (РН 6,2-6,9) ... ... сүт ... оның ... ... де, ақтұнба пайда
болады (серозды-катаральды желінсау). Бірте-бірте тұнба ... ... те, ... да ... ақыр ... сарғыш түске енеді (катаральды
мастит). Желіннің ауруға шалдыққан бөлігінің сүт ... ... ... мүлде тоқтайды (агалактия). Мұның өзі желіннің
зақымданған ... ... ... байланысты. Осындай
өзгерістердің ешқандай клиникалық белгісі байқалмайды.
Желінсаудың субклиникалық формасы сүтті ірі қара ... ... ... ... әр ... ... ... өзіндік клиникалық
белгілері тән.
Серозды желінсау жіті және жітілеу түрінде өтеді. Сиыр ... апта ... ... ... патогенді микрофлоралардың іркілген ісігі
асқынғаннан соң пайда болады.
Мұндайда мал ... ... ... зауқы болмайды, сүті кемиді,
температурасы жоғарылайды, желіннің зақымданған бөлігіндегі терісі ... ... ... Кейде қабынған тұстағы желін асты лимфа түйіні
үлкейеді.
Сүтте ешқандай органолептикалық өзгерістер байқалмайды.
Дер кезінде емдесе сиыр 5-7 ... ... ... ... сүт ... қалпына келеді. Ал уақтылы емдемеген жағдайда ауру созылмалы
түрге айналып, желіннін, ... ... ... ... ... семуіне (индурицип) ұшыратады.
Серозды желінсауға шалдыққан сиыр қатты тоңған, жарақаттанған немесе
басқадай ... ... ... ... ол ... іріңді
немесе флегмалы желінсауға айналуы мүмкін.
Желін үрпі мен сүт ... ... ... ... ... түрі. Ол көбінесе субклиникалық формада өтеді, бірақ сүт ... ... ... байқалады. Әуелі сүттің майлылығы кеміп, сұйылады,
сонан соң онда ... мен өлі ... ... ... ... ... ... пробирка түбінде ақ немесе ақсары түсті
тұнба пайда ... ... ... сүт ... ... ... ... шырышты қабат құрайды.
Аурудың клиникалық белгісі ... ... ... ... ... ... байқалады. Сиырдың сүттілігі кемімейді.
Қабыну процесі альвеоларға жайылғанда сүті кемиді.
Дер кезінде емдеген ... ауру ... ... Кешіктіріп
емдегенде ауру жітілеу немесе созылмалы формаға айналып, субклиникалық
түрінде өтуі мүмкін. Желінсау асқынғанда ... ... ... ... ... желіннің зақымданған бөлігі семеді.
Фибринозды желінсауда дәнекер тканьдерде, альвеоларда және сүт жолында
фибриндер бөлінеді. ... бұл ... ... ... ... желінсаудың асқынуынан болады. Ол сондай-ақ іріңді эндометрит
пен некроттық ... ... оның ... ... және ... да асқынуы мүмкін.
Желіннің зақымдалған бөлігі қатаяды, қолмен сипағанда ауырсынады. Дене
қызуы 41° дейін көтерілуі мүмкін. Желін ... ... ... ... ... ... ... түсті секреттен бірнеше
миллиметрі бөлінеді. Желіннің сау жақ бөлігінен сүт ... күрт ... ... ... Сиыр жазылмағанымен желіннің дәнекер тканьдері
бүлінуі және ... сүт ... ... ... сүті бұрынғыдай
болмайды.
Іріңді желінсау серозды, катаральды немесе фибринозды желінсаудың
асқынуы, онда ... ... ... ... ... ... ... түрі бар: іріңді-катаральды, іріңді және
флегмона.
Іріңді-катаральды желінсауда сүтте ірің қоспасы, казеинмен қан ірімтігі
кездеседі, сүттің ... иісі ... ... ... ... ... жөнді жемейді, тамыр соғуы мен ... алуы ... ... ... ... ... сипағанда оның қатайғандығы, қызуы
жоғарылағаны, ауырсынатыны ... ... жіті түрі 3-4 ... ... соң желінсаудың асқынуы бәсеңдеп, дұрыс ... ... ... Дер ... ... ... созылмалы түрге айналып, желін
паренхимасы семіп, оның орнына дәнекер тканьдер көбейеді.
Желінге ... ... ... жағдайда сүт қоюланып,
сарғыштанады, кейде қан ... сүт ... Ал, ішек ... ... сүт ... ақ ... сүр ірімтіктер пайда болады. Егер іріңді-
катаральды желінсаудың жіті ... дер ... ... ... ... ... ... желіннің зақымданған бөлігі семіп қалады.
Іріңді желінсау ... ... ... ... қан ... ... оған ... жұғып іріңдеуі салдарынан пайда болады.
Желінді ірің ... ... ... ... ... ... жарылып, сүт жолдарына түскенде сүтке ірің мен қан ... ... ... ... ұлғайып, ісінеді, қатаяды, қызады, сипағанда
ауырсынады. Сүті сұйылып, оған ... ... ... қызуы көтеріліп,
қатты күйзеледі. Азықты жөнді жемейді, тамыр соғуы мен ... алуы ... ... сүті де ... ... ... және ... желінсаудан асқынады. Мұндайда
желіннің зақымданған бөлігі ұлғайып, ... ... ... ... ... астының лимфа түйіндері ұлғайып, ауырсынады.
Дене қызуы 41 градустан асады. Сиыр ... ... сүт ... ... ... сиырдың бұзаулауының алғашқы күндері,
катаральды немесе серозды желінсау әсерінен пайда болып, ... ... ... зақымдайды. Мұндайда дәнекер ткань, альвеола және сүт жолдары
аралығына қан ... Бұл ... ... ... ... ... уланады. Желінсаудың мұндай түрінде желіннің зақымданған
бөлігі ұлғаяды, желін астындағы лимфа ... де ... ... ... Дене ... ... ... жоғарылайды. Желіннің
зақымданған бөлігінің сүті қызғылттау болады. Дер кезінде, әрі ... ... сиыр 7-10 ... ... кетеді.
Ерекше желінсау сиыр аусылмен, ... ... ... ... ... Желінсаудың мұндай түріндегі аурудың
клиникалық белгілері әр ... ... ... ... ... ... ... ісінуі, дәнекер тканьдердің
ұлғайып, паренхималардың семуіне байланысты. Желіннің семуі - ешқашанда
қалпына ... ... ... ... ... жұққанда гангренаға
айналады. Желін гангренасы өте тез ... ... ... ... ... ... күйзеледі. Желін терісінде қызғылт көкшіл не
жасыл теңбіл пайда болады. Сонан соң желіннің ... ... ... 0,1 мл ... жақсылап араластырады да, температурасы ... суда 30 ... ... Осыдан кейін оны тағы да ... ... ... ... ... төсеніш шынысына тамызады
(бұл болмаған жағдайда ... Том, ... ... ... болады). Клеткаларды объективті 10 X 20 микроскоп арқылы
есептейді. ... ... ... ... анық ... ... ... түспейді.
Фукс-Розенталь камерасындағы клеткаларды 16 ... ... ... ... санын Фукс-Розенталь камерасының тұрақты 15625
коэффициентіне көбейтеді, мұның өзі 1 мл ... ... ... сәйкес келеді. Жиналған сүтте соматикалық клетка көбейген
жағдайда барлық ... ... ... ... бойынша желінсауы бар-жоғын
тексереді.
Желінсауға диагноз қоюдағы ... ... ... ... - ... ... тексеру болып саналады. Әсіресе ол
желінсаудың субклиникалық формасын ... өте ... ... ... ... желінсау қоздырғышын анықтау, аурудың
микробтарды арылтатын ... ... ... ... ... бір рет еткізеді. Бактериологиялық тұрғыда тексерілетін сүт ... ... мал ... лабораторияға жөнелтеді.
Жоғарыда келтірілген деректерден субклиникалық желінсауды анықтауда мал
дәрігерлік ... ... ... бар ... ... Мұның өзі
желінсаудың субклиникалық формасына дер кезінде диагноз қойып, оның ... ... ... әрі тиісті сақтық шараларын қолдануға мүмкіндік
береді.
Желінсаудың ... ... ... аса ... ... бірі - ... сиырды дер кезінде бөлектеу арқылы емдеу.
Емдеу шараларын желінсауды қоздырған себептерін, аурудың түрі мен
барысын, ... сиыр ... ... ... ... ... жүргізеді.
Ауру сиырды ең әуелі барлық сақтандыру шараларын сақтай отырып қолмен
саууға ... ... ... ... ... ыдысқа сауып, сауылған
ауру желіннің сүтін қайнатып, микробтарын құртады. Саууды әр 3-4 ... ... ... ... ... ... бөлек қораға немесе
стационарға көшіріп, тиісті шаралар қолданады.
Емдеудің тиімді болуы көп ... ... ... ... ... ... ... 1-3 күнде мұқият емдеген ... ... ... сабынды жылы сумен жуып, таза сүлгімен сүртеді.
Шаруашылықта желінсау жаппай өршіген жағдайда оның ... ... ... сауу ... ... және ... күйіне,
малды күтіп-бағу жағдайы мен фермадағы ... мал ... ... жайы ... ескеріледі.
Патогенді микрофлоралардың түрін анықтау үшін желіннің ауырған бөлігін
бактериологиялық тұрғыда тексереді. ... ... ... ... сезімталдығын анықтап, соған сәйкес ең
тиімді емдеу шараларын ... ... ... ... сиырлардың
желінсауын емдегенде дәрілік препараттардың дозасын және ... да ... өте ... ... ... ... ... тәсілмен әрекет ету, патогенетикалық,
гормоналдық және антибактериялық ... ... ... ... ... ... салқынмен, жылумен, ультрадыбыспен т.
б. емдейді.
Салқынмен емдеуді тек алғашқы ... ... ... ... ... ... қолданады. Желіннің зақымданған бөлігін салқын
сумен жуады немесе сірке суы қосылған (1 л суға 2-3 ас ... ... ... ... ... ... қатырмай, оған ауық-ауық
салқын су бүркеді. Салқын емді қолдану 3-4 сағаттан ... ... ... ауру ... ... ... ... қабыну
реакциясы бәсеңдегенде қолданады. Бұл мақсатқа ыстық ... ... ... ... және ... шамдары пайдаланылады. Ыстық
компресс ретінде этил немесе камфора спирттерін пайдаланған тиімді.
Парафинмен ... ... ... әрі ... ... ... ... парафинді жалпақ бояу жаққышпен жағады да, оның
сыртына бірнеше қабат одан гөрі ... ... ... шаптайды.
Парафинді суытпау үшін сыртын клеенкамен немесе мақта-дәкемен орайды.
Жылумен емдеуді ... екі рет ... ... бір ... ... соң
6 сағаттай қыздырады. Мұндайда желінге салқын тигізіп алмау керек.
Желінді ... ... ... ... күніне екі рет 30-60 минут
қыздырады, шам желіннен 60-80 см қашық орналасқаны жөн.
Ультракүлгін сәулемен ... ПРҚ-1 ... бар ... ... шамның желіннен қандай қашықтықта орналасатындығы және қыздыру
уақыты аурудың барысына қарай ... ... ... гальванизациялайтын
портативті аппаратты пайдаланады (В. А. ... ... ... ... 2-
3 мм, аумағы 200-300 см2 қорғасын пластинка қолданылады. Ол үшін желінді
жуып, сүлгімен құрғата сүртеді, ... ... ... ... ... ... сылайды. Желіннің екі жағына физиологиялық
ерітіндімен шыланған төсем салады. Электродты спиртпен сүртіп, екі ... ... оның ... құрғақ материалмен жуып, резеңке бинтпен таңады.
Тұрақты токтың тізбекке жіберілетін максималь күші 50-60 ... ... ... 1 см2 аумағында 0,5 ампер. Ионтофорезді күніне 1-2
рет қолданады.
В. А. ... ... ... қолдану да тиімді. Желіннің
зақымдалған бөлігіндегі қылшықты ұстарамен қырып, теріні 70 ... ... ... ... ... да ... сұйық
затпен сүртіп, глицериннің 50 проценттік сулы ... ... ... ... ... ультрадыбыс шығаратын басын желіннің
ауырған бөлігіндегі тері бетіне тақап, секүндына 1-1,5 см ... ... ең аз ... (0,6-0,9 ... бастап, сонан соң 1,2-2
Вт/см2-қа дейін жеткізеді. Ультрадыбыспен әсер ету ... 5-15 ... ... ... ... ... ... күніне 2-ден 15 ретке
дейін қолдануға болады. Желінсаудың жіті түрінде интенсивтілігі 0,6-0,9
Вт/см2 импульсті ультрадыбысты пайдаланады.
Желінсау ... ... ... 3-4 күн ... ... ... жөн. Серозды желінсауда массажды төменнен жоғары, ал катаральды
желінсауда - ... ... ... ... Әдетте массаж күніне 1-2 рет
қолданылып, бұған қоса сүртпе маймен немесе линименттермен сылайды. ... үшін ... ... ... ... стрептоцид, йод, ихтиол,
норсульфазол сүртпе майларын, ... әр ... ... ... ... және ... ... массаж жасауға болмайды.
Патогенетикалық жолмен емдеу. Мұндайда Д. Д. Логвиновтың тәсілі бойынша
желін нервісіне новокаинмен блокада ... Ине ... ... ... ... құрамында 300-500 мың өлшем (ЕД) пенициллин мен стрептомицин
бар 0,5 проценттік новокаии ... 150-200 мл ... ... ... ... ... жағдайда инені асқынған тұсынан 1-2 см оңға немесе
солға ... 8-12 см ... ... ... ... ... ... инені алдыңғы желін бөліктерінің аралығына салады.
Блокаданы аралығына 48 сағат аралатып 1-2 рет ... ... ... ... (Б. А. ... ... бойынша). Ине
салатын орын екі линияның қиылысқан жерінде: арқаның ұзынша бұлшық етінің
сыртқы жиегіндегі линия (арқаның ортаңғы ... 6-7 см ... ... омыртқаның 3 және 4-і көлденең қабырға есігінің аралығындағы
линияда болады. ... 6-9 см ... ... тигенше тығады, сонан
кейін инені 2-5 см кері ... 0,5 ... ... ... ... мл ... желінсауға шалдыққанда И. И. Магдан сүт безіне анестезия, ал В.В.
Мосиннің ... ... ішкі ... ... ... ... ... желіннің ауырған бөлігіндегі тері астына 0,5-
тен 1 миллилитрге дейін гидрокортизон (1 ... 25 мг) ... ... 2-3 ... ... ... жіті ... емдеу үшін окситоцинді мынадай методика бойынша
қолдану ұсынылады: желіннің зақымданған бөлігіндегі экссудатты мұқият сауып
алады, осыдан кейін күре тамырға 40 ... ... ... ... ... тағы да ... сауады. Мұндайда желінге түбінен бастап емшекке
дейін массаж жасайды.
Қажет болған жағдайда емдеуді 8-12 ... ... ... Егер ... бойы ... ... клиникалық белгілері байқалмаса, онда ... ... ... ... ... ... түрлерін емдеу. Серозды желінсауды емдегенде
бұлшық етке ... ... ... 800 мың ... ... 6 ... сайын 1-2 күн құяды.
Ауру сиырға, мұнымен қоса, ерімейтін ақ стрептоцидті күніне 3 рет
береді; ... күні бір рет ... ... 15 г, екінші күні - 12 г,
үшінші күні - 9 г. Желіннін, ішіне ... ... ... 1-2 ... бойына 50
мл өлшем пенициллинді стрептомицинмен араластырып және 150 мл физиологиялық
ерітіндіге немесе қайнаған суға езіп ... ... жіті ... Д. ... әдісі бойынша новокаин блокадасын қолданады.
Аурудың алғашқы сағатында желінге 4-6 сағат бойы салқын, ... ... ... (2 күн ... 1,5-2 сағаттай солюкс шамымен, озокеритпен
қыздырады).
Катаральды желінсау. Аурудың алғашқы сағатында бұлшық етке стрептомицин
аралас пенициллинді немесе окситетрациклинді 800 мың ... ... ... ... сайын үш тәулік құяды. Венаға 10 ... ... 100-150 мл ... Антибиотиктердің орнына ерімейтін ақ
стрептоцидті күніне 3 рет қолданады: бірінші күні - 15 г, екінші күні - ... және ... күні - 9 г. ... ... блокадасын жасауға да болады.
Сүт жолдары мен емшек үрпіндегі ірімтікті, казеин ұқйындысын және басқа
да қоспаларды ... үшін ... қос ... ... ... 2 ... ерітіндісінен 150-200 мл немесе 200 мл суға езілген 1 г пепсинді
жібереді. Осыдан ... ... ... ... ... ... сауып алады.
Мұндай емдеу шараларын 2-3 рет сүт жолдары мен ... ... ... ... тарағанша жургізеді. Секретті алғаннан кейін желінге
стрептомицин ... ... 50 мың ... дозасын 0,5 проценттік
новокаин ерітіндісінің 100-150 ... езіп ... да, 12-24 ... осы емді ... болған жағдайда антиботиктерді 1:5000 ... 100-150 ... 1:2000 ... 100-150 мл риванолмен алмастырады. Желінге
камфора, ихтиол майларын жағып жылылап ораған да ... және ... ... ... үшін Р. ... ... ... - гипофизин, окситоцин, ... ауру өте ... ... новокаин блокадасын жасауды ұсынады.
Препараттарды құйғаннан кейін ... ... соң ... ... ... ... тастаған жөн. Қосымша ем ретінде витаминді-
кальцийлі ... ... ... асқынуға қарсы жағылатын майды
ұсынады.
Фибринозды ... ... ... ... бұлшық етке 2-3 күн
қатарынан күніне 4 рет 800 мың өлшемдік дозада пенициллин, ... ... ... дозада ерімейтін ақ стрептоцид ішкізеді. Венаға
10 проценттік хлорлы кальций ... 150-200 мл, 40 ... ... 150-200 мл ... ... зақымданғаи бөлігіндегі
сүтті әуелі сауып алғаннан кейін емшек өзегіне дозасы 1:5000 фурацеллиннен
100-150 мл ... ... 1:2000 ... 100-150 мл; 2-3 проценттік ... 150 мл; 100-150 мл ... 0,5 ... ... ... ... қайнаған суға езілген дозасы 50 ... ... ... ... ... А, В, Е мастисанды,
мастикурды, мастаэрозольды қолдануға да болады.
Желіннің зақымданған бөлігіне ... ... ... ... желінсауға
қарсы антисептикалық майды жағады. Оны жылылап орайды. Солюкс шамымен,
озокеритпен қыздырады. ... ісік ... ... ... ... ... желінсау. Аурудың жіті түрінде желінді күніне 2-3 рет
сауады. Казеин ірімтігін ... үшін сүт ... қос ... қышқылды соданың
1-2 проценттік жылы ерітіндісін жібереді, ал экссудаттан толық арылту үшін
окситоцинді қолданады немесе тері астына не ... етке ... ... ... бөлігіндегі сүтті сауып алғаннан кейін күніне 1-2
рет мастикур, мастисан, ... және ... да ... ... ... ... Осы мақсатта емшек өзегі арқылы пенициллин, стрептомицин,
неомицин ... ... ... да ... ... ... Сиыр ... күйзелгенде және температурасы
көтерілгенде бұлшық етке ... ... ... ... ... ... 800 мың 1 млн ... дозада құяды. Венаға
10 проценттік ... ... ... да ... Оның ... күніне
немесе күн ара 100-150 мл болуы керек.
Созылмалы түрге айналған іріңді-катаральды желінсау асқынған жағдайда
антимикробты емдеу ... ... ... ... ... ... процесті жою үшін желіннің зақымданған бөлігіне сүт катетері
арқылы 1 проценттік ляпис ... 150-200 мл ... 5 ... ... 50-100 мл құйып, желінге ... ... ... ... Осыдан кейін қабынуы өршіп, сонан соң сүт жолдары ... ... ... ... ... ... ... тоқтатады.
Желін абсцесі. Сиырды әуелі тыныштандырады. Ол үшін ... ... ... желінге жылу басады, терісіне ихтиол, вишневский, коньков,
йод - глицерин майларын, камфора ... ... ... ... ... сүт ... ... стрептомицин аралас пенициллин, тетрациклин
аралас неомицин т. б жібереді. Стрептоцид, норсульфазол, сульфадимизин
ішкізеді. Күн ... ... 10 ... ... ерітіндісінен 100-150
мл құяды.
Бет жағындағы іркілдеген абсцесті тігінен тіліп, фурацилин, ... ... ... ... 10 проценттік хлорлы кальцийдің
150-200 миллилитрін 40 проценттік глюкоза ерітіндісіне араластырып құяды.
Ауру малдың өз ... ... ... та ... және ... да ... қолдануға болады.
Желін флегмонасы. Мұндай жағдайда малды тыныштандырып, балғын азықты
беруді тоқтату керек. Желінді ... 2-3 рет ... ... ... бөлігіндегі теріні йодглицеринмен, камфора спиртімен, 10
проценттік спирт - ихтиолмен, ... ... ... Ауру алғаш
басталғанда желінін жылы ұстап, ірің пайда болған тұсын тігінен ... ... ... ... ... ұнтақтарын сеуіп, сұйық
антимикробты май және эмульсия жағады.
Желіннің ... сүт ... ... стрептомицин немесе неомицин аралас
пенициллин, тетрациклин немесе олеондомицин аралас ... ... ... ... әр бөлігіне құйылатын дозасы - 0,5 ... ... 50-100 ... ... 300-500 мың ... ... венаға антибиотиктер құйған тиімді. Оның 0,5 ... 1 ... ... ерітіндісіне езілген дозасы - тәулігіне 4 рет
800 мың - 1 млн өлшемде болады. ... ... ... де (10 ... ... ерітіндісінен 100-150 мл)
қолданған тиімді.
Организмнің жалпы күш-қуатын арттыру мақсатында венаға 40 ... ... 150-200 мл, 10 ... ... ... 100-150 мл құяды. Малдың өз қанын өзіне құйып емдеуге де,
жүрек дәрісін қолдануға да болады.
Геморралогиялық ... ... ... тыныштандырады. Жүрек қызметі
нашарлаған жағдайда тері астына 20 ... ... 10 мл ... ... 10 ... хлорлы кальцийден 150-200 мл, 40 проценттік глюкозадан 200-
250 мл, ... етке - ... мен ... 800 мың ... ... 4 рет 2-3 күн бойы ... ... күніне 3 рет: бірінші күні
- 15 г, екінші күні-12 г, үшінші күні - 9 г ... Іш ... ... 300-500 г ... ... ... сүт ... арқылы 0,25 проценттік
новокаинның, физиологиялық ... ... ... ... 100-150
миллилитріне езілген стрептомицин аралас пенициллиннен 50 мың ... ... 1:5000 ... 100-150 мл дозада енгізеді. Қан
ірімтігін ыдырату үшін ... ... 3 ... қос көмір қышқылды
содадан 100-150 мл, ... ... суға ... 9,5 ... ... 200 мл ... кейіннен 20-30 ми-нут сайын сауып отырады.
Дәріні 3-4 рет құяды. Аурудың бастапқы ... ... ... ... процесі бәсендеген кезде массаж жасап, одан кейін камфора майымен,
желінсауға қарсы антисептикалық маймен, ихтиолмен, ... да ... ... ... жылылап орайды. Әсіресе қалыңдығы 2 см, ұзындығы мен ені
66-65 және температурасы 50° озокеритпен ... бір рет, 3-6 ... ... ... ... де, басқа да физиотерапиялық әдіспен де
емдеуге болады.
Субклиникалық желінсау. Субклиникалық желінсауға шалдыққан сиырды ... ... Сауу ... ... ... ... ... озокерит,
парафин, қыздырғыш байлам, солюкс, ифраруж шамдарымен қыздыру секілді
физиотерапиялық емдеуді қолданған пайдалы. Бұлшық етке ... ... 800 мың - 1 млн ... ... ... 4 рет ... Венаға
- дені сау сиырдың жоғары колизоцимді сүтінен 150 миллилитрін ... ... 2-3 ... ... ... ... (1974) ... желінсауды емдеу үшін пенициллин аралас
диметилсульфосидті (ДМСО) желін терісіне құюды (20 мл ... ... ... Осылай емделген сиырлардың барлығъі жазылып кеткен.
АҚШ-та субклиникалық желінсауды емдеу ... ... ... сүт ... ... ... гидрострептомицин,
нитрофуразон, сауылып жүрген кезінде - ... ... ... ... ... ... кеңінен қолданып
келеді. Антибиотик қолданылғаннан кейін сиыр сүтін 39-96 ... бойы ... ... ... ... болған жағдайда
макролид тобындағы антибиотиктерді - эритромицинді, олеандомицинді, ... кең ... ... бар ... - ... ... т.б. ... Сүт үрпіне тетраолеин эмульсиясын 1-3 рет
енгізгенде сиыр желінсауының 65-68 ... ... ... ... ... ... суалған
сиырдың желін-сауын емдеу үшін қолданғанда ете тиімді нәтиже береді.
Желін ... ... ... ... ... ... ... өршиді. Ауру сиырды дереу оқшаулап, тыныштандырады.
Жалпы күш-қуатын арттыру үшін венаға 40 проценттік глюкозадан 250-300 мл, 5
г ... ... 10 ... ... ... ... 100-150 ... Бұлшық етке пенициллин мен стрептомициннің 800 мың өлшемдік дозасын
тәулігіне 4 рет 2-3 ... ... ... ... ішкізеді.
Емшек өзегі арқылы желінге Люголь ерітіндісін, оттегін, 2-3 проценттік
марганец қышқылды ... ... 3 ... ... ... ... 15 ... кейін сүт катетерімен ерітіндіні кетіреді ... ... ... ... ... ... ... мл физиологиялық ерітіндіге езілген дозасы - 10 мың өлшемдік болады.
Желінсаудан пайда болған қуысты ... ... әр 4 ... ... хлоры бар препараттар ерітіндісімен шаяды немесе қуысқа 2
проценттік марганец калий ... не 3 ... ... ... тотығы
ерітіндісі сіңірілген дәке қояды. Жараның аузына стрептоцид пен марганец
қышқылды калий ұнтағын (3:1) себеді немесе ... ... ... аузы
біте бастаған кезде тез жазылуы үшін Оливково сұйығын, ... ... ... желінсауға қарсы асептикалық майды
қолданады.
Гангренозды желінсауды емдеу үшін ... ... ... пен ... ... бойынша желін нервісіне блокада жасау, ... ... ... ... мен антибиотиктерді кезектестіріп құю
секілді комплексті ... ... да ... ... ... (Г. ... мал өміріне қатер төнсе, онда зақымданған желіннің сол бөлігін
кесіп алып ... ... ... ... құны ... ... ал өте құндыларын төл алу үшін қалдырады.
Желінсаудан сақтану шаралары
Желінсауға қарсы ең бірінші көзделетін ... - ... ... ұйымдастыру. Әсіресе мал организмінің табиғи төзімділігін
арттыруға ... ... және мал ... шараларға ерекше
мән беріледі. Өйткені малдың жалпылай не жекелеген мүшелерінің төзімділігі
нашарлаған жағдайда ірі ... ... жас ... көптеген аурулар,
соның ішінде желінсау ... ... ... ... ... қарсы
сақтандыру шаралары жүргізілгенде, ең әуелі малдың жалпы ... әсер ... ... болдырмау әрекетін қарастырады. Демек,
желінсауға қарсы жүргізілетін сақтандыру шаралары тек осы ... ... ... да кең тараған ауруларды (ішек-қарын, жүрек-қан тамыры т. б.)
болдырмауға, сөйтіп ... ... және асыл ... ... бағытталады.
Ірі қара өсіретін шаруашылықтарда мал организмінің ... ... ... ... ... ... ... жұқпалы
және жұқпайтын аурулар өте қатерлі келеді.
Малдың табиғи төзімділігі ... ... ... ... ... ... Мұның өзі көне заманнан бері малдың табиғи
сұрыпталуы болып келеді: Бұл олардың табиғи төзімділігін арттырумен қоса,
осы ... ... ... да дарытуда. Осыған байланысты іріленген мал
шаруашылықтарында шартты инфекциялық ауруларға ... ... ... ең басты принципі - мал ... ... ... ... оны ... ... ... күтіп-бағудың және пайдаланудың ... ... ... отыр. Мәселен, бұзаулаған дені сау сиырдың ... алты айы ... ... ... «М» ... ... ... деңгейінің нақтылы көрсеткіші бола алады. ... «М» ... ... ... желін паренхимасының қабынуы мүлде ... Ал, ... ... ... ... ... сүттегі
лизоцим «М» титрінің көрсеткіші төмендеп, олардың әр ... ... ... Сиыр эпизоотологиясын тексеру барысында желінсаудың
пайда болуы негізінен төрт ... ... ... ... анықталды.
Атап айтқанда:
1. Сиырды азықтандыру режимінің бұзылуынан болатын желінсау, бұл - жыл
ішіндегі күллі ... ... 50 ... ... ... негізінен алғанда, сиырды машинамен дұрыс саумаудан
пайда болатын желінсау;
3. Сиырдың бұзаулар алдындағы және одан кейінгі кезеңінде ... ... бұл - жыл ... ... ... ... 30 ... жуық;
4. Басқа да себептерден пайда болатын желінсау. Мәселен, инфекциялық
желінсаудың үлесі шамалы, бірақ кейбір ... ... ... ... ... ... ... болатьш желінсау эпизоотияға, яғни
жаппай індетке айналуы мүмкін. Эпизо-отологиялық ... ... ірі ... әсіресе сиырды ... ... және ... ... ... ... ... қарсы сақтық
шараларын жүргізудің айрықша маңызы бар екендігі аңғарылады.
Азықтандыру режимінің бұзылуынан пайда ... ... ... шаралары
Азықтандыру режимінің бұзылуының салдарынан да желінсау ауруының ... ... ... ... малдың жалпы табиғи төзімділігі де нашарлайды.
Сондықтан ... ... ... мақсатында азық рационының
биологиялық құндылығын ұдайы бақылап отыру қажет.
Азықтандыру режимінің бұзылуынан ... ... ... ... ... дәлелденген. Мәселен тәжірибе жүзінде
бірінші жағдайда сапалы сүрлем, қант ... және ... да ... ... ... ал ... ... бұл азықтардың мөлшері де, сапасы да
бастапқы ... ... ... ... ... ... ... желінсауға жиі шалдығатыны аңғарылған. ... азық ... ... ... ... ... ... қалпына келтірумен
қоса, оларды әр түрлі асқазан ... ... ... ... ... ... ... жолдары
|Мал дәрігерлік |Ауыл шаруашылық және жалпы мал ... ... ... | ... қою |Мал ... ... мәдениеті ... ... ... ... қора және сиыр сауу ... |
| ... Қора-жайды қолайлы микро-климатта ұстау. |
| ... ... ... сұрыптау (сиырдың жалпы |
| ... ... ... ... жарамдылығы). |
| ... ... ... ... уақытын реттеу. |
| ... ... ... ... қою. ... |
| ... ... ... ... ... Сауу |
| ... ... өлшемдерін бақылау. Табындағы |
| ... ... ... шығару. ... ... ... ... ... |Мал ... ... |тұрғыдан қадағалау |машина ... |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | |
| | ... | ... ала ... ... жұмысын |Машина ... ... ... ... қадағалау |жабдықтарының |қою |
| | ... ... | |
| | ... | |
| | ... ету | ... сауу ... мамандығыи |Сауу |Емдеу мақсатында ... ... ... қою ... орындау| ... | |
| | ... ... |
| | ... | ... ... ... ... ... ... |бақылау ... ... ... ... ... ... ... ... |
| | ... сабақ|сақтандыру |
| | ... ... ... ... ... ... | ... ... ... ... | ... ... ... |Үлгіні алу және | ... ... |
| ... | ... ... |
| ... ... ... ... |
| |мен ... |бұзаулармен |
| ... | ... |
| ... | ... ... |
| ... | ... бракқа |
| | | ... ... ... ... ... және ... болатын желінсауға
қарсы күресу үшін ... ... ... ... бастапқы
кезеңінде сиырларға түнге қарай аздаған мөлшерде (1-2 ц) ірі азық ... ... ал ол ... ... ... қара бидай сабанын беруді
ойдағыдай қолданып келеді. ... ... ... ... ... бағу ... гастроэнтерит байқалмады, ал желінсау ауруы едәуір
азайды.
Көктем айларында ... ... ... алу ... ... ... сақтауға, әрі өнімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
Жоғарыда келтірілген ... ... ... болатын
желінсау ауруынан сақтандыру үшін жаңадан жасалатын азық рационын мұқият
қадағалаудың және оны дер кезінде нормалап ... ... ... ... ... ... және желінсау. Сиыр желінсауынан сақтануда,
жоғарыда атап көрсеткеніміздей, малды дұрыс күтіп-бағып, олардың табиғи
төзімділігін арттырудың ... ... ... Ф. ... (1975) ... бойынша қорадағы ылғалдылық 85
проценттен асқанда сиырдың сүт ... ... атап ... ... ... ауа ... әр 5 ... көбейген сайын,
сиырдың тәуліктік сүт беруі 1,2- 1,4 ... ал ауа ... ... жеткенде 2-6 литрдей кемитіндігі анықталған. Сонымен қоса, 1 л
сүтке жұмсалатын азық ... ... 1,4 азық ... ... артқан.
Демек, сиыр қораның ылғалдылығын бір қалыпқа келтірудің өзінен ғана шығынын
азайтып, ... ... ... ... ... И. Черныхтың (1958-1966) деректері ... мал ... ... ... ... де әсер етеді. Мәселен, сиырды
байламай баққан жағдайда ... ... 9,55% ... жыл бойы ... - 18,8 ... ... ... екен.
Н.М. Коморов пен А.Т. Семеюта (1963) зерттеу жұмыстарының қорытындысына
сүйене отырып мынадай тұжырым жасайды: егер сиыр қорада зоогигиеналық ... ... ... ... талапқа сай ұйымдастырылатын
болса, онда сиырды байламай баққанда желінсау ауруларын барынша ... ... бар. ... деп атап көрсетеді авторлар, бұл прогрессивтік
тәсілді үстірт ұйымдастыру ... сиыр ... ... ауруын өршітіп
жіберуі мүмкін.
Сиырды күтіп-бағудың ең қолайлы тәсілдерінің бірі - ... ... ... өзі желінсауға қарсы жүргізілетін ең тиімді шаралардың бірі.
Дұрыс жабдықталған қора ауласының маңайы ... ... суы мен ... ... сәл ... ... ... Лас жерде жатып тыныққан сиырдың
желін терісі ... ... үрпі ... ... әр ... микробтар
тарайды, соның салдарынан желінсау пайда болады.
Сиырды жыл бойы қорада бағу ... ... ... ... Малдың ұзақ уақыт бойы серуендемей, қорада қамалуы салдарынан желін
ісінеді, оның ақыры сүт ... ... ... ... шалдығуына
әкеп соғады.
Жас төлдерді физиологиялық негізде дұрыс күтіп-бағудың маңызы барған
сайын арта түсуде. Сондықтан табынды ... ... ... ... бұзауларды құнарлы азықтандырып, ұдайы серуендетіп отыру қажет.
Бұзауды күтіп-баққанда құнарлы азықтандырумен қоса мынандай ... ... ... ... 10-14 күндігінен бастап қора ауласында күтіп-бағады;
ә) көктем басталысымен жайылымға шығарады;
б) жазда жайылымда бағады;
в) күзде көбірек жайып, үстеп ... ... қора ... ... ... ... мен тұмсаларға да осындай күтіп-бағу шаралары жасалады. Әсіресе
құнажындар мен бүзаулауына екі айдай қалған буаз сиырларды таза ... өте ... ... да ... ... ірі азық, ал жылы күндері балғын
азық пен жем берілуі тиіс. Ішетін сумен де қамтамасыз ... ... ... аралығында төлдерді, құнажындар мен сиырларды күн сайын бірер сағат
серуендетіп тұрған жөн. ... ... ... ... ... дені
сау, әрі өнімді төл алуға мүмкіндік береді.
Аулада, жайылымда бағу сиырдың өнім беру мерзімін арттырудың, ... ... ... ... ... ... бездерінің ауруға шалдығуына сиырды қорада күтіп-бағу жағдайының
бұзылуы да елеулі түрде әсер ... ... ... тар ... ... еденнің
ластығы, суықтығы және басқа да себептер жатады. Соның салдарынан желін
терісі мен емшегі зақымдалады, сүт ... ... ... ... ... ... ... қолайсыз газдар мен ... да көп ... ... ... ... ... жыл бойы қолда
баққан зиянды. Мұндайда мал жайылымға, тіпті қора ауласына ... ... ... сүт ... әрі ... ауруын болдырмаудың негізгі
зоогигиеналық шаралары мынадай.
Әуелі сүт комплексін жобалауды ... ... ... ... мынадай
негізгі ережелер мен шарттарды ескерген жөн:
санитарлық-тазалық сақтау орынының міндетті ... ... ... ... ... орналастырғанда және
бір өрістен екінші өріске ауыстырғанда ауру ... ... ... мен мал қораларында дезинфекциялық ... ... ... және ішкі ... ... оқшаулау;
қора-жайды тазалау, дезинфекциялау және санитарлық жөндеу жұмыстарын
атқару;
ылғалды және аэрозольды ... ... ... ... ... ... өлген малдарды тасымалдайтын арнайы транспортпен
қамтамасыз ету;
өлексе мен амалсыз ... мал етін ... ... ... болуы;
жұқпалы емес ауруларды ... ... ... салу;
комплекске әкелінген малдарды ... және ... ... ... ... мал ... ... жүргізетін станоктар жасау;
кемірушілерге қарсы күрес шараларын ұйымдастыру;
сыртқы ауланы мал ... ... ... ... ... ... ... орнату.
Комплекс құрылысының жобасында сиыр сауатын және сүт сақтайтын бөлімдер
болуы қарастырылуы тиіс. Сиыр сауатын бөлімде сауу залы, сүтті ... ... ... ... ... және ... ... мен вакуум-насостарды сақтайтын, сондай-ақ күнделікті берілетін
жемді сақтайтын бөлмелер болады. Сүт бөлімінде сүтті ... ... ... ... ... ... және ... әзірлеп, сақтайтын бөлмелер, сондай-ақ вакуум насос пен
компрессор, сүт ... ... ... ... ... сақтайтын, сиыр сауатын және сауын бөлімдерін сиыр қора ... ... ... ... тіптен жеке салуға да болады.
Сауу алаңын сиыр сауатын залдың алдына, әр сиырға 2,5 м2 мөлшерінде
салады. Сиыр ... ... ... ... ... ... сиыр ... қарама-қарсы жүрмеу жағын ескереді. Сондай-ақ таза ыдыстар мен
жабдықтардың лас заттармен, ... ... мен ... ... ... ... жағын қарастырады.
Сүт және сауу залдарын таза ... ... зор. Сүт ... ... ашық ... ... бояумен сырлайды немесе метлах
тақтасымен қаптайды. Кенеренің ... ... ... ... ... ашық түсті бояумен сырлайды.
Қора температурасын 12-15°С аралығында ауа ылғалдылығын 70% шамасында
ұстайды. Онда зиянды газдар болмауы тиіс. Ол үшін сүт және сауу ... ... ... ал қыста ауаны калорифермен желдетеді. Лас ... ... Сауу ... сүт және ыдыс ... ... ... сулармен қамтамасыз етіліп, табиғи жарық түсетіндей (1:10) болуы
тиіс.
Сиыр қораның еденіне құбыр ... ... ... ... ... ... ... жасалады. Ағын сулар, сауу залында сиырдың нәжісі мен
несебі тұндырғышқа ... ... ... ... канализация торабына
құйылады. Жазда ашып-жабылатын барлық есік, терезеге шыбыннан қорғау үшін
тор немесе дәке құрады.
Сүт сақтайтын, ыдыс ... және сиыр ... ... кенересін ұдайы
тазартып, ауық-ауық сырлап тұрады. Еденді күн ... ... ... ... ... сауатын залда сауын аппараттары мен сүт жабдықтарын циркулярлы
жуатын құралдар, температурасын автоматты түрде 40-65° С ... ... ... бар ыстық су, әр станокта желінді жуатын шланг болуы тиіс.
Онда ... мен ... сауу ... ... ... ... ... жолмен ағызатын қондырғылар болғаны
жөн. Сауу қондырғыларын залға орналастырады. Оны орналастырғанда жұмысшылар
жүретін, сиырды ... ... жол ... ... алаңына алмалы-салмалы шарбақтар орнатылады. Мұның өзі ... ... ... ... жеке топтарға бөлуге мүмкіндік береді.
Сауу алаңында сиырды қолдан ұрықтандыру пунктіне шығаратын есік болуы
тиіс. Залдың бір жақ ... мал ... ... ... ... Онда клиникалық, субклиникалық желінсауы бар, сондай-ақ
сирағы жарақаттанған малдар емделеді. Бұл ... ... ... ... салқын және ыстық су жеткізеді.
Мал байлайтын станок, оның ... ... ... да пайдаланылуы
тиіс. Ең дұрысы - оңтүстік аймақтар үшін мал шаруашылығын механикаландыру
және ... ... ... мал ... ... ... ... малдың мойнын, алдыңғы және артқы сирақтарын ... ... ... ұстап тұратын тетіктер бар. Едені тақтайланған.
Станокты бетонды еденге де қондыруға болады. Онда 2 адам (мал ... ... ... ... Мал ... 2 ... ... ал оны бекітіп
байлауға не бары, 2,6 секунд кетеді.
Мал дәрігерлік алаңда ауру малды дәрілегеннен ... ... ... ... ... жөнелтіп, сонда емдейді, ал жұқпалы ауруы
бар ... ... ... сиырлардан сауылған сүт ГОСТ 13264-70 талабына сай келуі, әрі
таза, қошқыл болмауы тиіс.
Ең сапалы сүт бірінші сорттың ... сай ... ... ... төмен сүттің өндірілуі - бұл мәселеге шаруашылық басшылары ... ... ... бөлмеуінен болады.
Санитарлық сапасы төмен сүт тапсыратын шаруашылықтарға жүргізілген
зерттеулерде, бірқатар сүт фермаларында сүт бөлмесінің ... ... ... ... ... шлангілер мен сүт
насостарының санитарлық күйінің төмен екендігі аңғарылады. Сондай-ақ кейбір
ферма ... сауу ... мен сүт ... тазалау режимін білмейді.
Мал өсіретін шаруашылықтарда жұқпалы аурулардың алдын алу және оны ... ... ... мал ... шаралардың
ішіндегі ең маңыздысы - дезинфекция. Осы шараның нәтижесінде ... ... мен әр ... ... қоздырғыштарын, соның
ішіиде сыртқы ортадағы желінсау ... да ... ... ... ... гельминт жұмыртқалары, өсімдік тозаңы бар
аэродисперсиялық жүйені биологиялық аэрозольдар деп ... ... ... мал ... ... ... ... азықтарды таратқанда және басқа да технологиялық
процестерде пайда ... ... ... ... әр ... факторлардың
(ауа гравитациясының, күштің, ағынның, температураның, ылғалдылықтың т.б.)
әсерінен ... және ... ... ... ... ... ... қалқып жүрген бөлшектердің азаюына ғана емес, ... ... ... де әсер ... ... ыдырауда мұндай
аэрозольдар биологиялық активтілігін жояды, ал оның дисперсиялық фазасын
құрайтын патогенді ... ... ету ... ... төмендейді, антигендік және басқа да қасиеттерін жояды.
Ауаның микроорганизмдермен ластану дәрежесі құрылыстың салыну ... оның ... ... ... мөлшеріне (құрғақ тері,
жүн, мал), ондағы малдардың қимыл-әрекетіне, төсеніш ... ... ... ... ... мал ... ... б. байланысты. Көптеген зерттеу нәтижелеріне қарағанда, мал қорасындағы
1 м3 ... 2 ... ... микробтық денелер, соның, ішінде патогенді
микроорганизмдер ... ... ... қора ... ... мал өте ... орналасқанда және ондағы
жалпы мал дәрігерлік-санитарлық жағдай ... ... ... ... ... ... ... сүт
өнімдеріне және желін терісіне бактериялардың жұғу ... ... ... сиыр желінсауға ұшырауы мүмкін.

Пән: Ауыл шаруашылығы
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
"Сиырдың тақия қарнына зонд енгізіп емдеу"19 бет
1.Қазіргі қазақ тілі лексикасының шығу арналары; 2.Өзге тілден енген сөздер; 3.Қазіргі қазақ тілі лексикасының стильдік мәні; 4.Лексикография7 бет
« ОХ Заречное » шарттарында аналық ұядан алынған қара –ала тұқымдарының өнімділік сапасының салыстырмалы көрсеткіштері53 бет
«Cүт сарысуы негізіндегі фитосироптың микробиологиялық көрсеткіштерін зерттеу»45 бет
«Бек+» ЖШС шарттарындағы әр түрлі ізге жататын сиырлардың сүт өнімділігі49 бет
«Суалған буаз сиырды азықтандыру»20 бет
«Фудмастер» компаниясы18 бет
Ірі қара гигиенасы7 бет
Ірі қара мал гигиенасы жайлы3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь