Тарих сахнасында Ислам мәдениеті мен ғылымының орны

Жоспар
1.Кіріспе
2.Негізгі бөлім
А) Ислам мәдениетінің қалыптасуы
Б) Ислам мәдениеті мен ғылымының Батысқа және әлемге таралуы
В) Ислам мәдениетінің Батысқа келуінің бірнеше жолдары
3. Мұсылман араб ғалымдарының ғылымдағы орны мен жетістіктері
        
        Тарих сахнасында Ислам мәдениеті мен ғылымының орны
* Жоспар
* 1.Кіріспе
* 2.Негізгі бөлім
* А) ... ... ... ... ... мен ... ... және әлемге таралуы
В) Ислам мәдениетінің Батысқа келуінің бірнеше жолдары
* 3. ... араб ... ... орны мен ... 4. Қорытынды
* 5.Қолданылған әдебиеттер
*
Қазіргі таңда міне, Кеңестік дәуірдің келмеске етіп, Тәуелсіздігіміздің 20 жылдығын атап өтіп ... та, әлі ... ... ... ... асыл ... Исламға тек белгілі бір құлшылықтар түрінде ғана ... бар. Оны ... ... ... мен ... діні деп ... ... оның ішінде өзіміздің мұсылман қауымының кейбірі де, ғылыммен дінді, дәлірек айтсақ Ислам діні мен ғылымды бөле ... Ал, ... діні мен ... ... да әсте ... емес. Ендеше дін мен ғылым хақындағы сөзімізді, қайнар-көздер мен ойшыл ғалымдардың айтқандарына сүйендіре отырып бастасақ. Төрткүл дүниеге аты мәшһүр ғалымдар дін мен ... ... ... ... ... ... ... бірі, ұлыбританиялық Луи Пастер: деген. Негізі ғылымды діннен бөліп қараудың бірден-бір себебі Құдайға деген сенімнің әлсіздігі немесе жоқтығы. Бұл ... ... ... ... Көбінесе біз дін, сенім деген де ойлайтынымыз: бұлар бізді керіге, артқа тартатындығы. ... - біз ... ... ... ... құр қалдыратындай ғып көреміз. Ал жоғарыдағы Еуропа ғалымдарының не айтқанын естідіңіз.Олардың айтқанына сүйенсек дінге деген сенім бізді ... ... ... ... ... болса, осы тақырыпқа дін иесі Аллаһтың өзі не дейді соған ... ... ... Пайғамбарға (с.а.у.) алғаш Құран аятын жібергенде - деп, бастаған: . (Ғалақ сүресі, 1-5)
Осы аяттарға бір сәт ойлана қарасақ көп ... мәні ... ... Аллаһ біздерге деп оқуды, білімді-ғылымды бұйырып тұр. Оқығанда - дейді. Яғни оқу-білім іздегенде Өзіне мойынұсына ... еске ала ... ... ... Келесі аятта - дейді. Бұл қазіргі медицинаның айтып ... ғой. Яғни бала ... ... ... бір кесек ет болған түрі. Бұны адамзатқа Хақ тағала 14 ғасыр бұрын білдіруде. Ал сол кездің ... бұл ... ... ... ... ... да ... қамтылып тұрған жоқ па?! Келесі аятқа көшсек: . Білімді үйренудің ең бір дамыған жолы - қаламмен ... ... ... ... ... ... ... ғылымның көбнесе қаламмен дамыйтыны сияқты. (Әрине ең дұрысын Аллаһ ... - ... Бұл аят ... ... көрнекті ғалым Әбул Ала Мәудуди былай дейді: .
Жалпы ... ... 256 ... - деп, ... ой ... ғылым-білімге жөнелуге бұйырады. Енді мұндай дін қайтып қана ғылым-білімнен алшақ бола алады?!
Ислам мәдениетінің қалыптасуы
Пайғамбарымыз (с.а.у.) Мәдинаға келген соң (622 ж.) ... ... ... және ... ... ... ету мақсатымен бінеше жұмыстарды қолға алды. Өйткені Мәдина қаласының тұрғындары Мекке сияқты тек қана ... ғана ... ... қатар иудейлерден және де басқа да ұлттардан құралған-ды. Бұған дейін Мәдиналықтарда орталық билікпен басқарылатын бір ымырадағы басқару жүйесі ... еді. ... Әнас Ибн ... (р.н) ... ... мен мұсылман еместердің уәкілдері келісім шарттар жасасып, барлығы келіскен ортақ бір жазба мәтін дайындалды. (623 ж.) Мәдина ... бәрі ... осы ... шарттардың жазбаша нұсқалары бүгінге дейін жеткен. Ғалымдар осы ... деп ... Осы ... заңда қамтылған тақырыптар мен баптардан және Пайғамбардан (с.а.у.) кейінгі халифалардың да, мұсылман елдерінің қатарына жаңа қосылған елдерде ұстанған саясатынан, ... ... ... мәдениеттерге кең әрі тең рұқсат бергенін байқаймыз.
Ислам діні бөтен мәдениеттерді (егер әрине діннің негізгі қағидаларына қарсы келмесе) ... ... ... оларды баулап, олардың жақсы жақтарын алудан ешқашан кері тұрмаған. Пайғамбарымыздың (с.а.у) түрік-соғды сауытын киюі, ... ... ... ... түрік шатырында сапарға шығуы, Арабтардың төрт жағындағы Мысыр, Византия, (395-1453), Сасани (224-651) қатарлы патшалықтарға ... ... (630 ж.) ... хақ ... ... ... император Ираклиммен хат алысып тұруы, Оның күллі адам баласына жіберілген Елші екеніне әрі ұлы ... ... ... ... ... болып табылады.
Мәдениетте, білім-ғылымда жеткен жетістіктерді өзгелермен бөлісу
Мұсылман ғалымдар бар ... ... ... ... ... ... ... Ғылымды күнкөріс пен мәртебе алудың құралы деп ешқашанда ... Бір ... ... Иран ... І ... кезінде (241-272) Хұзистан аймағында Жундишапур деген қала орнатылды. Осы шағын қалашық Сасани ... І ... ... ... патшалықтың екінші қаласына айналды. Мұнда атақты дәрігерлік мектебі пайда болды. Бірақ Жұндишапұрлық дәрігерлер өздерінің кәсіби сырларын тек өз топтарында ұрпақтан ... ... ... да ... мен ... ... үшін ... ешкімге де білдірмейді һәм үйретпейді. Аталған аймақ мұсылман билігіне қаратылған соң ғана ... ... ... ... ... ашып, пайдалана алған. Алайда, Ибн Сина сықылды біртуар ... ... ... ... ... ... ғана ... сонау Еуропаның өзінде кем дегенде VI ғасыр бойы оқулық есебінде оқытылған. Сол ғасырлардың ең мықты деген Батыс елдерінде де, ... ... ... ... шыға ... ... аян. Бұл жөнінде Бартольд (1869-1930) былай дейді; ... ... ... дәуірінде дүние жүзі мәдениеттері тығыз араласты. Қиыр шығыстағы Қытай мәдениетінің ... ... ... ғылым-мәдени табыстары болса Қытай еліне мәлім болды. Талас (751 ж.) соғысынан кейін Атлант мұхитына дейінгі халықтардың бірін-бірі жақын ... ... ... ... 3 ... ... халықтар арасында тығыз мәдени байланыстардың орнатылуына орасан зор үлесін қосты. Халифалар ... ... ... Рим ... және Қытай хандарымен тығыз байланыста болды. Мәселен Қытай деректерінде халифалық кезеңнін 651-798 жж. аралығында 37 рет, ал 908-1168 жж. ... 49 рет ... ... ... ... қайырсақ, тарихта мәдениет қатынастарының дамып, өзара бірігуі һәм кіруі Исламнан кейін ғана мүмкін болды. Оған ... ... ... өшпенділік пен пышақ сырты ғана байланыс болса, Исламмен бірге Шығыс пен Батыстың барша мәдениеттері жамырасып, үлкен жетістіктерге қол ... Оған ... ... мәдениетке ғана тән болып есептелген нәрселер мұсылмандардың арқасында бүкіл әлемдік ... ие ... ... араб ... деп ... шыққан сандардың ежелгі дәуірде Үндістандықтарға ғана мәлім болғаны белгілі. Мұсылмандар осы цифрларды жетілдіріп қана ... жоқ ... құр ... ... мағыналы белгілерге айналдырды. Адамзат тарихында бірінші рет нөлді (сыфр / цифр), мұсылман ғалымдар тапты және еңбектерінде пайдаланды; нөлді бірінші рет сан ... ... ... ибн Мұса ... ... еді. Арал ... маңында дүниеге келген дана бабамыз сонымен қатар 1-ден ... ... ... ... Мысалы, жүздік, мыңдық және ондықтарды жүйелеп, бөліп жазуды көрсетті. Оның бұл ... ... ең ... ғылыми жаңалықтарға жатады. Күніміздегі информация ғасырында, телекоммуникация ... ... ... осы ... қызығын күллі әлем көруде. Орыс тіліндегі цифр мен Батыс тіліндегі сөздері арабша нөл дегенді білдіретін сөзінен алынған. ... араб ... рим ... ... ... өте ... және ... әл-Хорезми ашқан бұл жаңалық Еуропаға тек Х-ХІІ ғғ. ғана ... ... осы ... ... ... ... ... адамның абырой-беделінің артқаны соншалық, кейін ол Рим папасы сайланған. Оның есімі папа Силвестр ІІ ... ... ... ... ... (Алгебра мен теңдіктер кітабы) атты еңбегі латын тіліне аударылғанда (ХІІ ғ.) әл-жәбір сөзі алгебра деп ... осы сөз ... ... ... Оның екінші бір кітабы латыншаға деп аударылғандықтан алгоритм сөзі де терминге айналды.
Адам құқықтары жөніндегі ... ХХ ... ғана ... ... ХIV ... бұры ... Құран Кәрімінде барлық адамдардың құқықтарын қорғау міндетін бұйырғанын көріп, таң қаламыз: (26 сүре, 183 аят)
Ислам мәдениеті мен ... ... және ... ... ... ... Батыс мәдениетінің шекаралырын Әмуилер, Аббасилер мен Османлы империясының шарықтау кезеңдерінде өздеріне қосты. Мұсылман ... ... ... ... ... ... бірте-бірте Ислам елдері қатарына кіреді. Анадолының алынуынан кейін крестшілер жорықтарының себебімен және мұсылман түріктердің Батыс елдеріне жасаған шабуылдарының нәтижесінде ... ... мен ... ... ... кездесуге тура келді.
Фараби, Ибн Сина, Ғазали сияқты Ислам философтарының және Аристотельдің шығармаларын Еуропа, латын тілдеріне аудару еңбегімен қатар, ... ... өзге ... де ... ... ... ... университеттерінде де ХІІ ғасырдың соңғы жылдарынан бастап медицина сбақтарының тақырыптарын Ибн Синаның және Ибн Рушдтің медицина жайындағы еңбектерінен ... және ... ... ... ... Византиялықтар, Шығыс және Батыс әлемін Ақтеңіз жағалауында пайда болған мен ... ... ... өтуіне себепкер болды. Ислам дінінің келуінен бастап Батыс әлемі Шығыс культурасын Ислам мәдениеті арқылы алуға және жаюға ... ... ... ... және ... ... ... ғылымдарының Батысқа өтуіне мұсылмандар себепші болған. Ежелгі замандарда шыққан ғылымдарды сол елдерге барып үйренген мұсылмандар, бұл ғылымдарға сондайлық көптеген өз ... де ... ... ... ... Батысқа келуінің бірнеше жолдары бар:
1.Орта Ғасырда Ислам мәдениеті Еуропаға ... ... ... қадамдырын атты. Экономикалық және мәдениетаралық өркендеудің арақасында қысқа уақыттың ... ... бұл ... ... де өз ... тигізді.
711 жылы Испанияның мұсылмандар тарапынан басып алынуынан кейін 755 жылға дейін Сирия Халифалық ... ... ... 715 жылы ІІІ ... ... ... ... Куртуба ІІІ Абдуррахман дәуірінің соңына дейін (912-961) Ислами ... өнер және ... ... ... етіп ... Ол ... ... Еуропалық профессорлардың өзі Куртубада тәжірибе жинақтап, мұсылмандарға емтихан тапсыратын еді.
2. Ислам мәдениетінің Батысқа әсер етуінің екінші жолы Сициялы арқылы болды. ... ... ... ... келгендеріне медреселерде сабақ алып, білімдерін жоғарылатуларына жәрдем ететін еді. Сөйтіп, Ислам елдеріне ғылым үйрену мақсатымен ... ... да ... ... дәстүрлері мен ғылымдарын жалғастырушылар қатарына қосылды.
Сол кезеңдерде ресми тіл ретінде араб тілі қолданылды. Тіпті дипломдарының бір бөлімі арабша толтырылды. ... ... ... Х ғ. Сицилия мен Нормандияның басқару жүйесінде Ислами дәстүр ойып тұрып орын алған-ды.
3. Ислам мәдениетінің Еуропаға келуінің ... және ең ... жолы ... деп аталатын крестшілер жорықтары арқылы болған. Бұл жорықтар шіркеулер тарапынан ... сол ... ... күшін жойып, әлсіретіп, христиандықты жоғары ұстау мақсатында ұйымдастырылған. Олардың жорықтары мұсылман түріктердің және арабтардың қарсы тұруларымен тоқтатылды. ... рет ... ... жорықтары Еуропалықтардың Ислам өлкелерімен қарым-қатынас жасауларына себеп болды. Бұл ... ... ... ... ... ... ... басшыларына деген құрметтерін, тазалықтарын, жомарттық пен әділдіктерін ауыз толтыра мақтап жеткізе ... еді. ... ... ... Еуропа елі ұйымдастырылған, жүйелі түрде жұмыс жасайтын мемлекет емес еді. Осы ... ... ... ... ... ... ... ұйымдастырып, жүйелі, жоспарлы түрде қалай жұмыс жүргізу керектігін жасыратыны жоқ үйренді. Құдыста (қазіргі ... елі) тек қана ... ... өмір ... ... көп жыл өтпей-ақ мұсылмандарға еліктей бастады. Мұсылмандардың шығармаларын ... ... ... бастады. Бұл шығармалардың көбі Ислам мемлекеттерінің мәдениеті мен тұрмысын әңгімелейтін шығармалар еді. және ... ... ... ... ... ... Ибн ... және атты шығармалары Иеханның аударуымен Еуропаға ұсынылды. ... және ... ... ... әрі ... адамдарының еңбектерін Еуропалықтар түбегейлі, жан-жақты зерттейді.
4. Келесі жолы, ... ... ... ... ... ... ... мен Солтүстік Еуропаға Венеция, Генуя және осылар сияқты порттық ... ... ... жатты.
5. Ғылым саласында түрік әлемінің Батысқа әсер етуі ХІІ ғ. басталғандығын айтуға болады. Мысалы, Ғазали, Ибн Сина және Фарабиден басқа ... ... ... ... ... ... ... медицина тарихына белгілі. Осман Ислам мемлекетінің үстемдігі ұзақ уақытқа дейін жалғасты. Бұл үстемдіктің айқын дәлелі Балкандықтардың тіліне енген ... ... және ... ... ... ... болып табылады.
Мұсылмандар билік жүргізген елдерде әрқашанда да бейбітшілік орнап, дінге ерік берілгені және халықтың мұң-мұқтажы ескеріліп, өмір сүрілгендігіне ... ... мол. ... Мұхаммед Пайғамбарымыздың (с.а.у.) өздеріне қосылған жерлердегі халықтармен қарым-қатынасы айқын мысал бола алады. Одан ... ... ... ... ... таймаған мұсылман билеушілері өздері құрған қоғамның тыныштығы мен ... ... ... діни ... ... ... ... басшылар тұсында орнығып, мұның өзі кейінгі ұрпақтарға үлгі болып қалды.
Христиандар мен иудейлер мұсылмандардың билігі ... ... ... ... ынтымақ пен тыныштықта өмір сүрді. Палестина мен Иерусалим жеріндегі тұрақтылық пен діни сенім бостандығы бұған бұлтартпастай айқын ... ... 1400 жыл бойы ... мен ... ... бейбітшілік кепілі болып тұрғаны талассыз тарихи факт.
Иерусалим біздің дәуіріміздің 71 жылына дейін Иудей патшаларының ... ... ... осы жолы Рим әскерлері үлкен жорыққа шығып, Иудейлерді талқандайды. ... ... ... Бейбіт халық қоныстарынан қуылады. Иудейлер үшін дяспора дәуірі, міне осы кезден басталады, ал Иерусалим мен оның төңірегі иесіз бос ... ... Рим ... ... Константиннің тұсында христиандықты қабылдағаннан кейін ғана Иерусалим қайта ... ... ... ие бола ... ... ... ... шіркеу салып, бұл жерлерге иудейлердің қоныстануына рұқсат етеді. Біздің дәуіріміздің 7 ғасырында Палестина Шығыс Рим ... ... ... ... ... уақыттан кейін бұл территорияны парсылар жаулап алды. Бірақ көп кешікпей Византия Палестинада өз үстемдігін қайта орнатты. ... ... жаңа ... бұл ... 637 жылы араб ... әскерлері, мұсылмандардың енуімен орын алады. Нақ осы оқиғадан соң ғасырлар бойы толассыз соғыс пен ... ... ... ... қуғындау, бір діннің екінші бір дінге үстемдігімен алма-кезек аутықулардан мезі болған Палестина жерінде енді діни сенім бостандығы мен өркендеу ... ... ең ... рет ... ... ... (с.а.у.) кейінгі екінші халифа болған Хз. Омардың (р.а.) ... ... ... ... ... Омар Фаруқ (р.а.) Палестинаны мекендеген барлық этникалық және діни топтарға жылы ықылас танытып, құрметпен қарады. Бұл ... ... ... дін ... мен ... ... дәстүрінің басы еді.
Шығыстық мұсылман ғалымдардың ғылым тарихындағы ... енді ... ... және ... да Ислам ғалымдары адамзатқа, ғылымға не пайда тигізді деген? - ... ... ... ... ... тарихына көз жүгіртер болсақ: ежелгі сахаралық арабтар дін келмей тұрып нағыз ... ... ... Не ... ... не ... ... ауызға алар дәнеме жоқ. Олар ел сыйларлық, санасарлық, тағылым ... ... ... осы ... ... Неге ... әлгі ... дүр сілкіндірген не бір ғұламалар осы алдынғы надан, кейінгі ойшыл ғұлама арабтардан шықпап па еді?! Яғни ... ... алып ... ұлы ... ... ... барып XI-XII ғасырларда бұл көркем мәдениет өзімен қоса өзге елдерге, әсіресе Еуропа елдеріне қатты ... ... ... ... грек ... ғылыми және философиялық кітаптарды араб ғалымдар арабшаға аударып, оны аударумен ғана шектелмей оны ... ... ... да. Ал осы ... ... ... латын және басқа да еуропа тілдеріне аударып қажетіне жаратты. Бұны мұсылман емес сол діні, ділі, түрі, тілі бөлек Еуропа ... ... де ... ... тиек еткен.
Сонау кеңестік дәуірдің дүркіреп тұрған уақыттың өзінде Мұхтар Әуезов ағамыз, жұртшылыққа жақыннан танымал романында Абай мен ... әрі ... ... орыс ғалымы Михайлов арасында болған маңызы өте зор, бір ... ... Онда ... Абаймен Ислам діні турасында ой бөлісе келіп, Абайдың бұл дін туралы үстірт, қате ойлайтынын ... ... дін ... өте ... ... білдірген.Көркем шығармадағы тексті сол күйінде келтірсек онда былай делінген:
- . Бұл сұхбат Мұхтар Әуезовтың қаламынан ақтарылып отыр. ... ... ... ... келтіріп отырған жоқ. Кезінде Ислам діні хақында ... мен ... (С. ... арасында болған пікір-тартыс баршаңызға мәлім болса керек. Соның бәрін тізбектей ... ... да, ... ... жоғарыдағыдай пікірде деуге негіз бар.
Мұсылман араб ғалымдарының ғылымдағы орны мен ... ... ... ... ... да көп айтқан. Мысалға алсақ И.Г.Гердер: - деп ... ... ... ... атты ... ... ... . Сондай қысқа ғана уақыт ішінде осыншалықты ғылым-білімге қол жеткізген әрі қол ... ғана ... ... де ... ... ... арабтар, дін келмес бұрын, іштерінде санаулы-ақ адамның оқу-жазу білетіндігін ескерсек мәселенің мән-жайы ... ... Бұл ... ... ... ... ... еңбектері мен жеткен жетістіктеріне жеке-жеке тоқталар болсақ сөз ұзайды. Сол үшін де келте қайырдық.
Әрине ғылым тек ... ... ғана ... ... ... ... аулақпыз. Өйткені білім-ғылым біреудің меншігіде тұрған зат емес. Кім еңбектенсе соған ашылады. Сондықтан да, ғылым ... ... ... шығысқа ауысып отырған. Тек Ислам әлемі ғана демей, шығыс пен батыс деп бекер атап отырғам жоқ. Неге ... ... ... ... мен ... ... ... секілді ғылымға өзіндік үлкен үлестерін қосқан алып елдер мен мәдениеттер де кіреді. Оны да ұмытпағайыз.

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақ мәдениетінің саяси құрылымы және оның рухани -құқықтық дамуының ерекшеліктері 82 бет
Ежелгі түркілердің наным-сенімдері10 бет
"Қазақ жеріндегі исламның таралуы."96 бет
XVIII ғасырдың аяғы ХХ ғасырдың басындағы Сыр өңірі ишандары мен пірлері және олардың ағартушылық қызметі71 бет
XVIII ғасырдың ортасынан –XIX ғасырдың ортасына дейінгі Қазақстандағы ресей империясының миссионерлік саясаты41 бет
«Хизб- ут-Тахри Аль-Ислами» -діни экстремистік ұйым болып қалыптасуы42 бет
«Шиға ағымынан болған имамия мазһабі»60 бет
«Әл-Ғазалидің діни философиялық көзқарастары»90 бет
Аймақтық және әлемдік діни экстремизммен күрес45 бет
Араб халифаты, араб халифатының құрылуы61 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь