Кайс Астана ЖШС ұйымының жалпы сипаттамасы, қаржылық талдау
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Мазмұны
1 Негізгі бөлім 1
1.1 Кайс Астана ЖШС ұйымының жалпы сипаттамасы 1
1.2Бухгалтерлік есепті құру негіздері, экономикалық талдау және аудит 3
1.3 Кәсіпорынның қаржы-экономикалық шаруашылық қызметін талдау 5
2 Кәсіпорынның қаржылық есебі, талдау және аудиті 7
2.1 Компанияның меншікті капиталын есепке алу, талдау және аудит 7
2.2 Негізгі құралдар мен материалдық емес активтерді есепке алу, талдау және аудит 10
2.3 Инвестициялар есебі, талдауы мен аудиті 12
2.4 Қорлар есебі, талдауы мен аудиті 14
2.5 Ақшаның есебі,талдауы мен аудит 15
2.6 Дебиторлық берешек есебі,талдауы мен аудиті 18
2.7 Міндеттемелер есебі, талдауы және аудиті 19
2.8Еңбек және еңбек ақы есебі, талдауы мен аудиті 21
2.9Табыстар мен шығындар есебі, талдауы мен аудиті 23
2.10 Қаржылық есептілік:, талдау мен аудитін жүргізу әдістемесі мен тәжірибесін дайындау 24
3 Басқару есебі, талдау және аудиті 26
3.1 Өндірістік шығындар есебі, талдауы мен аудиті 26
3.2 Кәсіпорынның салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемде 27
1 Негізгі бөлім
1.1 Кайс Астана ЖШС ұйымының жалпы сипаттамасы
Кайс Астана ЖШС 2006 жылы Нұр-Сұлтан қаласында ашылды. Қазіргі уақытта құрылыс материалдарын өндірумен айналысатын. Қазақстанның ірі кәсіпорындарының бірі серіктес болып табылады. Нарықты жыл сайынғы зерттеу деректері бойынша, серіктестік құрылыс материалдарын өндірушілер арасында 2010 жылдан бері абсолюттік көшбасшы болып табылады. Тиімді стратегиялардың, инновацияларды уақытылы енгізудің және тиісті инвестициялардың арқасында серіктестік 11 жыл ішінде өндірістің жаңа түрлерін құрды.
Серіктестік Қазақстан нарығына dellos және Enerzen сияқты сауда маркаларын ұсынады, сондай-ақ сусындар нарығының даму үрдістеріне ден қоя отырып, тұтынушылардың кез келген тілегін қанағаттандырады.
Қазақстандық өндірушінің көптеген жоспарларының ішінде кәсіпкерлікті прогрессивті және белсенді дамыту, өндіріс индустриясында жаңа жобаларды іске асыру,сондай ақ ішкі және жақын шетел нарықтарындағы позицияларды одан әрі күшейту бар.
Серіктестіктің басқармалары кәсіпкерлікті кеңейту туралы стратегиялық шешім қабылдады және 2008 жылы құрғақ қоспалар шығаратын екінші зауытты іске қосты. Бұл зауыт тек құрғақ коспаларды ғана өндірмей, сонымен қатар лактар мен бояуларды өндіре бастады.Осы жылы зауытта реконструкция жұмыстары жүргізіліп, қазіргі кездегі бәсекеге қабілетті өнім шығару мақсатында жаңа құрал-жабдықтарды іске қосады.
Бренд портфелінің тиімді құрастырылуы Кайс АстанаЖСШ да болашағына сенімді қарауға мүмкіндік береді. Бүгінгі күні өз ғасырына сәйкес технологияларды қолдана отырып, серіктестік келесі өнім түрлерін өндіріп отыр:
1. Сантехника және сумен жабдықтау
2. Фарфордан жасалған бұйымдар мен керамикалық плиткалар
3. Лактар, бояулар
4. Құрғақ қоспалар
Өндірістің алға қойған мақсаты - пайдалы және сапалы өнімдермен қазақстандық тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру және өнімін өткізу арқылы табыс табу. Пайда табу негізінде кәсіпорын қатысушыларының экономикалық - әлеуметтік мүдделерін жүзеге асыру.
Кайс Астана ЖСШ-да өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясы, азаматтық кодекс, салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Қазақстан Республикасының кодексі (салық кодексі), кәсіпорынның жарғысы, ұйымдастырушы құжаттар және басқа да заң актілері негізінде жүзеге асырады. Қоғамының жеке фирмалық атауы көрсетілген мөр таңбасы, арнайы мүлкі бар. Ол Қазақстан Республикасының заңына сәйкес өзінің барлық мүлкімен өз міндеттемелері бойынша жауап береді.
Кайс Астана ЖСШ-сы Нұр-Cұлтан қаласы, Кызылтас 51 көшесінде орналасқан. Қызметінің жарғысы бойынша негізгі бағыттары:
- Лактар мен бояулар өндіру және шығару
- Сантехника және сумен жабдықтау
- Халыққа тұрмыстық қызмет көрсету
- Біртұтас және бөлшектеп сату бөлімдері мен кәсіпорын ұйымдастыру
Кәсіпорынның өндірістік базасы қызметінің табысты жұмыс жасауға қажетті алаңдары мен құрал-жабдықтары бар. Дайын өнімді өндіруге және олардың шикізаттарын сақтауға арналған цехтар мен қоймаларға ие. Өндіріске пайдаланатын шикізаттары сертификатталынған және үнемі қадағаланып, бақыланып отырылады.
Кайс АстанаЖШС-ның басқару құрылымы.
ДИРЕКТОР
Басқарма төрағасы
Қаржылық бөлім
Бухгалтерия
Нұр-Сұлтан қаласы бойынша сату
бөлімі
Техникалық бөлім
Бас инжинер
Өндірістік цехы
Логистика бөлімі
Аймақтық сату бөлімі
Қойма Сүйінбай
Юрист
Жабдықтау бөлімі
Лаборотория
Маркетинг бөлімі
Кадрлар бөлімі
Көлік бөлімі
Қауіпсіздік және қорғау бөлімі
(Кестедегі мәліметтер өндірістік тәжірибе өтілген Кайс-Астана ЖШС -дан алынған)
1.2Бухгалтерлік есепті құру негіздері, экономикалық талдау және аудит
Кайс АстанаЖСШ-да құқық берген тұлға бекіткен бухгалтерлік саясатты қабылдады.
Меншік нысанына қарамастан кез келген ұйым дәл және уақтылы қаржылық есептілік мақсатында ішкі бақылау және есептілік сапасын арттыру қағидаттарын басшылыққа алуы тиіс.
Кез келген ұйым меншік нысанына қарамастан қолданыстағы заңнамаға сәйкес мүліктің, алынған міндеттемелер мен шаруашылық операциялардың есебін жүргізуге тиіс.
Кәсіпорындар үшін бухгалтерлік есептің бірыңғай жүйесін құру мақсатында Қаржы Министрлігі 2008 жылғы 1 қаңтарда 2007 жылғы 22 маусымдағы № 221 қаулысымен күшіне енген бухгалтерлік есеп ережелерін бекітті.
Мемлекеттік мекемелер, бухгалтерлік есеп жүйесі және қаржылық есептілік жүйесі нормативтік актілермен, Қазақстан Республикасы мемлекеттік мекемелерінің бухгалтерлік және қаржылық есептерімен реттеледі және бекітіледі.
Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес кәсіпорын басшылары ерекше салық режимін қолдана отырып, қызметкерлерге жүгінбейтін декларациялар негізінде әрекет ете отырып, бір реттік және қуатты негізде әрекет етеді.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Заңға сәйкес мемлекеттік мекемелерге қаржы мекемелері, акциялар бойынша компаниялар (коммерциялық емес ұйымдарды қоспағанда), жер қойнауын пайдаланушы ұйымдар (жалпы минералдық жай - күй өндіретін ұйымдарды қоспағанда) және Акционерлік капиталдағы мемлекет үлесіне негізделген ұйымдар, сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорындардағы экономикалық мінез-құлық туралы заң жатады.
Бухгалтерлік есепте деректерді жинау, тіркеу және өңдеу үшін келесі әдістер қолданылады: деректі фильмдерді дайындау және бастапқы құжаттарды көрсету, түгендеу, ақшалай бағалау, шығындарды есептеу, шоғырландыру, екілік есепке алу принципін сақтау, балансты дайындау.
Кәсіпорында өнім өткізуден табыс бір жыл ішінде аса көп өскен жоқ.2019 жылы ол көрсеткіш 1416250 ал 2020 жылы 1425283 құрады.
Активтердің орташа жылдық құны 2019 жылы 141505 құрады,ал 2020 жылы 198994құрады,демек 40% өскенін көреміз.Жалпы табыс 2019 жылы 169500 тг құрады,ал 2020 жылы 170356 тг болды,жалпы 1% өсті.Табыстың төмендеуі кәсіпорынға теріс әсерін тигізді. Табыстың төмендеуі корпоративтік табыс салығының 35%-ға төмендеуіне әкелді. Сонымен қатар өнімнің өзіндік құны 1% өскендігін айтып өткен жөн.Осылайша сатылатын тауарлардың бағасы да жоғарылайтыны сөзсіз.Ұзақ мерзімді активтердің жалпы сомасындағы негізгі құралдардың орташа құны 2019 жылдың басында 66023, 2020 жылдың соңында 75526 құрады.Жұмысшылар санын арту арқылы басшылық өнімділіктің де артуын көздеді,алайда жалпы табыстың көрсеткіші бар жоғы 1% құрады , ал таза табыс 2020 жылы өткен жылмен салыстырғанда мүлдем төмендеп кетті.
1-кесте - 2019-2020 жылдар аралығындағы қаржы-шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері.
Көрсеткіштер
2019 ж.
2020 ж.
Ауытқуы
+-
%
1. Өнім өткізуден табыс, мың теңге
1416250
1425283
9033
101
2. Жұмыскерлердің орташа жылдық саны, адам
109
122
13
111
3. Негізгі құралдардың орташа жылдық құны, мың теңге
66023
72526
6503
110
4. Ағымдық активтердің орташа жылдық құны, мың теңге
141505
198994
57489
140
5. Еңбек өнімділігі, %
9,8
10,7
0,9
-
6. Қорқайтарымы, %
2,97
3,35
0,38
-
7. Қорсыйымдылығы , %
0,33
0,29
-0,04
-
8. Өнімнің өзіндік құны, мыңтеңге
1246750
1254927
8177
101
9. Жалпы табыс, мыңтеңге
169500
170356
856
101
10. Кезең шығындары, теңге
152390
166611
14221
109
11. Салық салынғанға дейінгі табыс, мыңтеңге
17110
3745
-13365
-178
12. Корпоративтік табыс салығы, мыңтеңге
1770
1158
-612
-135
13. Күтілмеген жағдайлардан табыс, мыңтеңге
1073
1402
329
130
14. Таза табыс,мыңтеңге
16413
3989
-12424
-176
15. Активтердің айналымдығы, рет
10,008
7,16
-0,05
-
16. Ағымдық активтердің 1 айналымының ұзақтығы, күн
36,47
50,9
-0,43
-
17. Сатудыңрентабельділігі, %
82,7
380,6
0,8
-
18. Активтердің орташа жылдыққұны
154452
170249
15797
110
(Кестедегі мәліметтер өндірістік тәжірибе өтілген Кайс Астана ЖШС - дан алынған)
1.3 Кәсіпорынның қаржы-экономикалық шаруашылық қызметін талдау
Есеп беру деп кәсіпорынның қаржылық шаруашылық қызметін кешенді түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін айтамыз. Есеп беру процесін жасау есеп жұмысының соңғы сатысы болып табылады.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз пайдаланушыларына заңды тұлғаның қаржылық жағдайы туралы сенімді,мәнді және пайдалы ақпараттарды беру болып табылады. Қаржылық есеп берудің пайдаланушыларының қатарына потенциалды инвесторлар,сатып алушылар ,еңбеккерлер,сондай-ақ мемлекеттік органдар және т.б. кіреді.
2-кесте - Кайс Астана ЖШС активтерінің құрамы мен құрылымы 2020 ж. мың теңге
Активтер
Жылдың басы
Жылдың соңы
Жылдағы өзгеріс(+:-) мыңтеңге
Мың теңге
Барлығына %
мың
теңгені құрайды
Жалпыға% -бен
Ұзақ мерзімді активтер
Материалдық емесактивтер
16691
20%
14063
13%
-2628
Негізгі құралдар
66023
80%
72526
87%
6503
Барлығы:
82714
100%
86589
100%
3367
Ағымдағы активтер
Материалдар
7819
6.2%
9094
4.9%
1275
Дебиторлыққарыздар
99135
79.4%
139895
75.4%
40760
Ағымдық шоттағы ақша
17860
14.3%
35942
19.4%
18082
Барлығы:
124814
100%
184931
100%
60117
Барлығы:
207528
271520
63992
(Кестедегі мәліметтер өндірістік тәжірибе өтілген Кайс-Астана ЖШС - дан алынған)
Осы кестелерге сәйкес субъектінің активтері негізінен негізгі құралдардан тұрады деп айта аламыз. Ұзақ мерзімді активтердің жалпы көлеміндегі негізгі құралдардың құны 2020 жылдың басында 80,% - ды және 2020 жылдың соңында 87,8% - ды құрайды. Сондай-ақ 2020 жылдың басында және соңында активтер құрамында тиісінше 62% және 49% құрайтын материалдық активтер (техникалық терминдер, лицензиялар) бар.
Кайс Астана ЖШС-ның операциялық активтері негізінен басқа қолдануға арналған қойма тауарларынан (Шығыс материалдарынан) тұрады. Осы материалдық емес активтер жалпы операциялық үлесі 2020 жылдың басында20 13% - ды құрады. Компанияның Чех шотындағы ақша ағымдағы активтердің белгілі бір үлесін 2020 жылдың басында 14.3 %, жыл соңында 19,4% деңгейінде ұстайды.
Компания қаражатының көздері компанияның меншікті капиталы мен міндеттемелері болып табылады.
Капитал меншікті капиталдан тұрады, оның капиталдағы үлесі 2018 жылдың басында 19,2% - ды және жылдың соңында 12,4% - ды құрады.
24,7% - компанияның резервтік қоры жылдың басында 22,8% құрайды. жинақталған кіріс өз қаражатының едәуір үлесін жыл басында 58,0% - ға дейін және жыл соңында 62,9% - ға дейін ұстап қалады.
Кәсіпорынның жұмылдырылған қаражаты негізінен жеткізушілермен және мердігерлермен есеп айырысудан, яғни алынған өнім үшін берешектен тұрады.
Талдау жарамды болуы керек, кемшіліктерді, қателіктерді, жұмыстағы жіберіп алған мүмкіндіктерді уақтылы анықтай отырып, олартуралы кәсіпорын басшыларына хабарлау керек, өндіріс барысы мен оның нәтижесіне белсенді түрде әсер етуі тиіс. Осы принциптен талдау материалдарын кәсіпорынды басқару үшін, нақты шаралардыәзірлеу үшін, жоспардыңдеректерін негіздеу, түзету және анықтау үшін нақты түрде пайдалану қажеттігі туындайды. Басқаша жағдайда талдаудың мақсатына жетуі екіталай; Талдауды анда-санда емес, жоспар бойынша, жүйелі түрде жүргізіп отыру керек. Бұл талаптан кәсіпорындағы талдау жұмысын жоспарлау, оны орындау бойынша міндеттерді орындаушылар арасында бөлу және оны жүргізуді бақылау қажеттігі туындайды;Талдау оперативті болуы тиіс.
2 Кәсіпорынның қаржылық есебі, талдау және аудиті
2.1 Компанияның меншікті капиталын есепке алу, талдау және аудит
Өндіріске, саудаға немесе бизнестің басқа түрлеріне жауапты экономикалық субъектілер табыс алу үшін белгілі бір мөлшердегі физикалық тауарлардың, ақшалай қаражаттың, қаржылық инвестициялардың және шығыстардың экономикалық қызметін пайдалануы тиіс. Жоғарыдағы осы элементтердің ақша жиынтығы капитал болып саналады.
Экономикалық активті алғаш рет құрған кезде оның капиталы Қазақстан Республикасының Заңында көзделген мөлшерден кем болмауға және компанияға ұйымның құрылтайшылары мен акционерлеріне ақшалай, табиғи және басқа да нысандардағы салымдардан тұруға тиіс.Кейінгі уақытта бизнестің өз қызметі кезінде алған таза пайдасы басқа ресурстар, бос ресурстар және өтімділік арқылы да артады.
Ұйымның жарғылық капиталы қызметті бастауды қамтамасыз ету үшін жаңадан құрылған ұйымның жасаған қаражаттарының сомасы болып саналады.
Ол акцияларды орналастырудың немесе сатудың, жеке капиталын салудың, мемлекеттің қаражаттарының, материалдық емес активтердің және басқа да мүліктердің немесе мүліктік құқықтарының есебінен құрылады. Сонымен қоса, жарғлық капитал жаңадан құрылған заңды тұлғалар өз қызметін бастау үшін бастапқы материалдық базасы болып та табылады, ол құрылтайшылардың (акционерлердің, қатысушылардың) қатысу үлесін және кепілдік сипатын анықтайды.
Кайс АстанаЖШС-ның мекемесінің жарғылық капиталына салынатын салымдары ақша да, бағалы қағаздар да, мүлік те, мүліктік құқық та және басқа да мүліктер болуы мүмкін.
Жарияланған жарғылық капиталының минималды көлемі ашық акционерлік қоғам үшін - бес мың минималды есептік көрсеткішін, ал жабық қоғам үшін - жүз мың минималды есептік көрсеткішін құрайды.
Қоғам акциялары жай және айрықша болып келеді.
Заңға сәйкес акциялар акционерлердің келесі құқтарын қанағаттандырады
- дивиденттер алуын;
- қоғамды басқаруына қатысуын;
- қоғам жойылғаннан кейін одан қалған мүлікті бөлісуге қатыса алатындығын.
Төленбеген капиталдың есебі. Төленбеген апиталдың есебін жүргізу үшін 5110-шы "Төленбеген капитал" шотын пайдаланады. Бұл шотта заңды және жеке тұлғалардың шаруашылық серіктестіктің жарғылық қорына қосқан үлестері бойынша қарыздарының сомасы туралы ақпарат жинақталады.
5110 "Төленбеген капитал" шоты шоттардың Бас жоспарында, "Меншік капиталы" ретінде саналса да, яғни баланстың пассивтік шоттарының қатарында болса да, ол өзінің табиғаты бойынша активтік шот болып табылады.
Капитал өзінше өндірістің барлық сферасын қамтитын қаражат қозғалысы-ның толық циклын түсіндіреді.
2018 жылдың басындағы кәсіпорын міндеттемелеріндегі жеткізушілермен және мердігерлермен есеп айырысулардың үлесі 88,2% - ды, жылдың соңындағы 81% - ды құрайды, бұл 2-кестеде көрсетілген.
3-кесте- Кайс АстанаЖШС-ның 2020 жылғы меншікті капиталының және
Меншікті капитал және міндеттемелер
Жылдың басында
Жыл соңында
Біржылдағы өзгеріс (+; -)
Мың теңге
Мыңтеңге
жалпы%
Мыңтеңге
жалпы%
Баланстантыс
Гр. 1 х 100 жалпы гр. бір
Баланстантыс
Гр. 3 х100 жалпы гр. 3
Гр. 3 - бағанбір
Жеке капитал
Жарғылық капиталы
20090
20.4%
66957
44.9%
46867
Резервтікқор (капитал)
-
-
-
-
-
Бөлінбегенкіріс
78205
79.5
82194
55.1
3989
Барлығы:
98295
жүз
149151
жүз
50856
Міндеттемелер
Қысқамерзімдінесиелер
29085
5,9%
41184
0%
-200
Қысқа мерзімді резервтер
53299
88,2%
51675
81%
-1779.7
Басқа да кредиторлық міндеттемелер
14851
3,6%
16506
15%
100.1
Жалдаубойыншаміндеттемелер
3075
0,1%
11483
0%
1,427
Салықесебі
24462
1,5%
27774
3%
-9.373
Қызметкерлергетөлемдер
11998
0,8%
13004
2%
-2.82
Басқакредиторлықберешек
1548
0,0%
1927
0%
-0.007
Барлығы:
109233
жүз
122369
жүз
1890,373
БАРЛЫҒЫ:
207528
271520
-1359.473
міндеттемелерінің құрамы мен құрылымы:
4-кесте - Кайс Астана ЖШС 2019-2020 жылдардағы кірістері мен шығыстарының деңгейін бағалау мың теңге
№
Көрсеткіштердің атауы
2019 жылы
2020 жылы
Ауытқуы
+ -
%
1
Сатылған дайын өнімнің өзіндік құны
1246750
1254927
8177
100,7
2
Жалпы табыс
1416250
1425283
9033
100,6
3
Кезеңдік шығындар
169500
170356
856
100,5
4
Жалпы және әкімшілік шығындар
152390
166611
14221
109,3
5
Салық төлеуге дейінгі кіріс
18183
5147
-13036
-170
6
Таза кіріс
16413
3989
-12424
-176
(Кестедегі мәліметтер өндірістік тәжірибе өтілген Кайс Астана ЖШС - дан алынған)
Кестеден көрсетілгендей, кәсіпорындар мен кәсіпорындарға дайын өнімді, тауарларды, қызметтерді сатудан түскен кірістер 2020 жылы 2018 жылмен салыстырғанда 5,1% - ға және 2019 жылмен салыстырғанда 7,9% - ға өсті. Бұл өзгерістер Компанияның 2019 жылғы белсенді жұмысымен түсіндіріледі. 2019 жылы тауарлар мен қызметтердің құны 2018 жылы 4,8% - ға өсті. 2018 жылы жалпы табыс 589 мың теңгені құрады, бұл 2019 жылға қарағанда жоғары. 2019 жылы жалпы айналым 2019 жылмен салыстырғанда 505 000 теңгеге артты.2018-2020 жылдар кезеңіне шығыстар тиісінше 6099,2 ;6310,9 және 3550,2 мың теңгені құрайды. Бұл шығындарға әкімшілік қызметкерлерге ақы төлеу, байланыс қызметтеріне ақы төлеу, банктік қызметтер, аудит және кеңес беру қызметтері, іссапар шығындары, салықтар және басқалар кіреді.
Осы кезеңде іске асыру шығындары 2018-2659,2 мың теңгені құрады. 2019-2587 жылдары 4 мың теңге, 2020-2760 жылдары 5 мың теңге. Бұл шығындар жеке желілік өнімдерді сату бойынша қызметтерді қамтиды: жарнама, маркетингтік шығындар, өнімдерді жылжыту және сақтау, басқару және жалақы және т.б. "Аймол" ЖШС таза табысы 2006 жылы 560,3 мың теңгені, 2019жылы - 380,9 мың теңгені, ал 2018 жылы - 640,4 мың теңгені құрады.
2.2. Негізгі құралдар мен материалдық емес активтерді есепке алу, талдау және аудит
Стационарлық қондырғыларға (негізгі құралдар) олардың құнына қарамастан, қызмет ету мерзімі бір жылдан асатын ғимараттар, құрылыстар, кеңсе керек-жарақтары, компьютерлер, құралдар жатады.
Негізгі құрaлдар өндіріске және өндірілмеуге бағытталуы мүмкін.
Өндірістік емес басқару Заңды қызметпен байланысты емес негізгі құралдардан тұрады.
Өндірістік құралдарға жарғылық қызметті жүзеге асыруға және одан алынатын пайдаға байланысты қаражат жатады. Сонымен қатар, өндірістің негізгі құралдарына Банктің дәрежесін арттыруға бағытталған элементтер кіреді, өйткені клиенттерді тарту үшін банктің беделінің маңыздылығы банктің қосымша пайда алуына ықпал етеді. Бірінші нақты нысанды сақтау кезінде олар жинақталған амортизация (тозу) бағасында жұмысқа немесе қызмет көрсетуге арналған өз шығындарын аударады.
Негізгі құралдардың есебі жинақталған амортизацияларды есеп-тегеннен кейін әділ баға болып табылатын, не бастапқы кұн, не қайта бағалану сомасы принциптері негізінде жүзеге асырылады. Енді осыдан, негізгі қүралдарды бағалаудың төрт түрін көрсетуге болады:
:: бастапқы;
:: ағымдағы;
:: баланстық;
:: өтімділік.
Негізгі құралдардың бастапқы құнына сатып алу, жеткізу бағалары және активтерді пайдалануға дайындау үшін қажетті басқа да шығындар кіреді.
Бүгінгі жалпы бәсекелестік жағдайында Кайс АстанаЖШС-ның басшылығынан олардың ұйымы бәсекелестеріне қарағанда барынша тиімді және өнімді жұмыс істеуі талап етіледі. Кәсіпорынды басқару тиімділігіне талдау жүргізу үшін басқару органдарының негізгі функциялары зерттелді: жоспарлау,есепке алу, бақылау, талдау, реттеу, ынталандыру. Басқарушылық шешім қабылдау үшін менеджерде аналитикалық өңделген тиісті ақпарат болуы керек.
Кайс АстанаЖШС-ның еңбек ресурстарын жалпы басқаруға нақты жауапкершілік кадрлар бөлімінің кәсіби даярланған қызметкерлеріне жүктелген.Бұл мамандар кәсіпорынның мақсаттарын жүзеге асыруға белсенді түрде ықпал етуі үшін олар белгілі бір салада білімі мен құзыреттілігін ғана емес, сонымен қатар төменгі басшылардың қажеттіліктері туралы үнемі хабардар болады.
Кәсіпорында көптеген лауазымдар мен мамандықтарға үміткерлердің қажетті резерві бар. Бұл ретте зейнетке шығу, ауысымдылық, жалдау шарты мерзімінің аяқталуына байланысты жұмыстан босату, кәсіпорын қызметінің аясын кеңейту сияқты факторлар ескеріледі.
Негізгі құралдарға Кайс АстанаЖШС-ның тауарлар мен қызметтерді өндіру немесе жеткізу үшін, басқа компанияларға жалға беру үшін немесе әкімшілік мақсаттар үшін пайдаланатын және бір есепті кезеңнен астам (1 жылдан астам) ішінде пайдаланылуы күтілетін материалдық активтер жатады.
Негізгі құралдар объектісін актив ретінде тану бір мезгілде екі шарттың орындалуын көздейді:
А) ЖШС активке байланысты экономикалық пайда алатынына жоғары сенімділіктің болуы;
б) ЖШС үшін активтің өзіндік құнын бағалаудың сенімділігі.
Жылжымайтын мүлік, ғимараттар мен жабдықтар объектісін бастапқы тану кезінде активті салу немесе сатып алу бойынша барлық нақты жүргізілген шығындарды қамтитын нақты (бастапқы) өзіндік құн бойынша бағаланады. Негізгі құралдардың сақталуын бақылауды қамтамасыз ету үшін әрбір түгендеу объектісіне тиісті түгендеу нөмірі беріледі, ол ЖШС-де болған барлық кезеңде сақталады.
Серіктестік әрбір кіші топ немесе топ бойынша амортизациялық аударымдарды амортизация нормаларын қолдану жолымен, бірақ шекті мәннен жоғары емес, салық кезеңінің соңына СБГ(Ж) - ға: және ОС түрлері бойынша топтардағы кіші топтарды айқындайды. Бұл 5-кестеде көрсетілген:
Үй шаруашылықтарына қызмет көрсету. операциялар
Дебет
Несие
1
Шот-фактура шкафымен сатып алынған 3 дана.
2410
3310
2
Кассадан негізгі құралдардың амортизациясы үшін 50 000 сомасын шығарды.
2411
1010
3
Ақша аудару арқылы сатып алынған жабдық.
2410
1040
Халықаралық қаржылық есеп беру стандарттарына сәйкес (ХҚЕС) материалдық емес активтер басқа тараптарға жалға өткізу немесе әкімшілік мақсаттар үшін өндірісте немесе тауарлар мен қызмет көрсетуде физикалық мәні жоқ сәйкестендірілетін ақшалай емес активтер болып табылады.
Сонымен қатар материалдық емес активтер ретінде ішкі пікірді қалыптастыруға, жарияланатын атауларды, клиенттердің тізімі және сәйкес сипаттың ұқсас баптарын қабылдаудың қажеті жоқ. Патенттер, авторлық құқықтар, франшизалар, тауар таңбалары, ұйымдық және жедел шығындар айтарлықтай кең тараған материалдық емес активтер болып табылады.
Материалдық емес активтерді бағалау кезінде бастапқы құн принципі қолданылады. Яғни материалдық емес активтер, активтерді сатып алумен байланысты барлық шығындарды қосатын сатып алу құны бойынша бағаланады.
2.3 Инвестициялар есебі, талдауы мен аудиті
Кайс АстанаЖШС-ның қаржылық инвестицияларды есепке алу.
Қаржылық инвестициялардың бухгалтерлік есебінің объектісі актив (мысалы, бағалы қағаз, Депозиттер және т.б.), яғни кәсіпорын өткен оқиғалар нәтижесінде бақылайтын және оны пайдалану, күтілетіндей, болашақта экономикалық пайданың түсуіне (мысалы, пайда және т. б.) алып келетін ресурс болып табылады. Барлық қаржылық активтер баланста танылады.
Кайс АстанаЖШС-дағы қаржы инвестицияларының есебі 1100 "Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары" және 2000 "Ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары"кіші бөлімінің шоттарында жүргізіледі.
Бұл шоттар белсенді, күрделі, негізгі. Осы шоттардың дебеті бойынша айдың басындағы және аяғындағы қаржы инвестицияларының қалдықтары, инвестицияларды ұлғайту жөніндегі операциялар жазылады; кредит бойынша - қаржы инвестицияларын азайту жөніндегі операциялар жазылады.
Ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді қаржылық инвестициялардың талдамалы есебі инвестициялардың түрлері және осы инвестициялар жүзеге асырылған объектілер (бағалы қағаздарды сатушы кәсіпорындар, қарыз алушы кәсіпорындар және т.б.) бойынша жүргізіледі.Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары бухгалтерлік баланста не әділ құн бойынша, не сатып алу және әділ құнның ең аз бағасы бойынша ескерілуі мүмкін.
Егер қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар әділ құны бойынша ескерілетін болса,онда,мысалы,қор биржасындағы қолда бар инвестициялардың баға белгіленімдерінің деректерін бақылай отырып, осы құнның өзгерістерін кезең-кезеңімен ескеру қажеттігі туындайды.
Егер инвестициялар негізгі қызмет түрі болмаса, онда әділ құн есепті күнге айқындалады. Егер инвестициялар негізгі қызмет түрі болса, онда әділ құн кезең-кезеңімен анықталады.
Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары құнының ұлғаю жағына өзгеруі кіріс ретінде, ал азаю жағына қарай - осы өзгерістер туындаған есепті кезеңдегі шығыс ретінде танылады.
Инвестициялар сатып алу мен сәйкес операциялар кестеде көрсетілген.
6-кесте-Инвестициялар есебі шоттар корреспонденциясы.
№
Шаруашылық операциялардың мазмұны
бағасы
дебет
кредит
1
Oблигация сатып алынды
250 000
1150
1030
2
Процент есептелінді
4500
1270
6120
3
Амортизация айырмасы.
50 000
7470
1150
4
Процент есептелінеді
12 000
1270
6120
5
Айырмашылық облигация бағасына қосылады.
67 000
1150
6120
Инвестициялар есебі (айналымнан тыс активтерге салымдар немесе күрделі салымдар) ұйымның мемлекеттік бағалы қағаздарға, бағалы қағаздарға және басқа ұйымдардың жарғылық капиталдарына ұзақ мерзімді қаржы салымдарын қоспағанда, ұйымның мөлшерін құруға, ұлғайтуға, сондай-ақ сатуға арналмаған ұзақ мерзімді (бір жылдан астам) ұзақ мерзімді активтерді сатып алуға арналған шығындарын білдіреді.
Ұзақ мерзімді инвестициялар мынадай іс-қимылдармен байланысты: жаңа құрылыс нысанында күрделі құрылысты жүзеге асыру, сондай-ақ жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар мен өндірістік емес сала объектілерін реконструкциялау, кеңейту және техникалық қайта жарақтандыру; :: ғимараттарды, құрылыстарды, жабдықтарды, көлік құралдарын және негізгі құралдардың басқа да жекелеген объектілерін сатып алу; жер учаскелерін және табиғат пайдалану объектілерін сатып алу, материалдық емес активтерді сатып алу және құру. Бухгалтерлік есепте ұзақ мерзімді инвестициялар "негізгі құралдар" жолының құрамында "аяқталмаған құрылыс"жеке жолымен көрсетіледі. Бұл аяқталмаған құрылыстың құнына бухгалтерлік есеп деректері негізінде есептелетін мүлік салығы салынбайтындығына байланысты.
Инвестициялар есебінің аудитінің негізгі міндеттері мыналар болып табылады:
* күрделі құрылыс бойынша есепке алу мен есептілікті қоюды тексеру;
* Күрделі салымдар жоспарының дұрыс орындалуын және негізгі құралдар объектілерін іске қосуды тексеру;
* монтаждауды талап ететін және талап етпейтін жабдықтың сақталуын тексеру;
2.4 Қорлар есебі, талдауы мен аудиті
Бухгалтерлік есеп пен салық салу мақсатында Кайс Астана ЖШС-ның жыл сайын есеп саясатын қабылдайды. Есеп саясаты бухгалтерлік есепті жүргізу, Бастапқы бақылау (құжаттама, түгендеу), құндық өлшеу (бағалау және калькуляциялау), ағымдағы топтастыру және ҚР заңнамасымен және ішкі құжаттармен регламенттелетін шаруашылық қызмет актілерін қорытындылау (теңгерім) жиынтығын айқындайтын ішкі құжат болып табылады (3-қосымша).
Қаулыға сәйкес 2016 жылға арналған есеп саясаты бекітілді және 2016 жылға арналған Кайс АстанаЖШС-да есеп саясаты туралы ереженің сақталуын бақылау бас бухгалтерге жүктелсін.
2017 жылғы 1 қаңтардан бастап Кайс АстанаЖШС-да келесі салалар бойынша есептелген табысқа бірыңғай салық төлеуге аударылды: бөлшек сауда (сатып алынатын тауарлар бөлігінде), қоғамдық тамақтандыру қызметтері (сатып алынатын тауарлар бөлігінде).
Ұйымдағы бастапқы есепті ұйымдастырудың негізі құжат айналымының кестесі болып табылады. Құжат айналымы-бұл бастапқы құжаттар құрылған сәттен бастап мұрағатқа тапсырылғанға дейінгі уақыт. Бухгалтерлік есеп үшін негіз болатын барлық құжаттар шешім қабылдау үшін ақпаратты пайдалануға мүмкіндік беретін мерзімде бухгалтерияға ұсынылуы тиіс. Құжат айналымының кестесін бас бухгалтер әзірлейді, оны басшы есеп саясатының құрамында бекітеді және қолданысқа енгізеді және есепке алуға байланысты барлық қызметкерлер үшін міндетті болып табылады.
Кәсіпорындағы жұмыс процесінің кестесі жоқ, бұл кәсіпорын үшін жағымсыз сәт.
8-кесте - Қорлардың есебінің шоттар корреспонденциясы
№
Шаруашылық операциялардың мазмұны
дебет
кредит
1
Бүлінген қорларды жабдықтаушылармен ауыстырды
1420
1410
2
Егер жақтардың келісімі бойынша қорлардың бағасын төмендету сұрақтары шешілген болса
1420
1420
3
сатып алушылармен төлем жүзеге асырылмаса, қарыздар азайса
3310
1410
4
Егер төлем жүзеге асырылса:
1030
1410
Бухгалтерлік есеп шоттарының жоспары бухгалтерлік есепте шаруашылық қызмет фактілерін тіркеу және топтастыру схемасын білдіреді. Кайс-АстанаЖШС-дағы шоттардың жұмыс жоспары бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспары және оны қолдану жөніндегі Нұсқаулық негізінде әзірленді. Онда бухгалтерлік есеп жүргізуге қажетті барлық синтетикалық және аналитикалық шоттар бар.Кайс ... жалғасы
1 Негізгі бөлім 1
1.1 Кайс Астана ЖШС ұйымының жалпы сипаттамасы 1
1.2Бухгалтерлік есепті құру негіздері, экономикалық талдау және аудит 3
1.3 Кәсіпорынның қаржы-экономикалық шаруашылық қызметін талдау 5
2 Кәсіпорынның қаржылық есебі, талдау және аудиті 7
2.1 Компанияның меншікті капиталын есепке алу, талдау және аудит 7
2.2 Негізгі құралдар мен материалдық емес активтерді есепке алу, талдау және аудит 10
2.3 Инвестициялар есебі, талдауы мен аудиті 12
2.4 Қорлар есебі, талдауы мен аудиті 14
2.5 Ақшаның есебі,талдауы мен аудит 15
2.6 Дебиторлық берешек есебі,талдауы мен аудиті 18
2.7 Міндеттемелер есебі, талдауы және аудиті 19
2.8Еңбек және еңбек ақы есебі, талдауы мен аудиті 21
2.9Табыстар мен шығындар есебі, талдауы мен аудиті 23
2.10 Қаржылық есептілік:, талдау мен аудитін жүргізу әдістемесі мен тәжірибесін дайындау 24
3 Басқару есебі, талдау және аудиті 26
3.1 Өндірістік шығындар есебі, талдауы мен аудиті 26
3.2 Кәсіпорынның салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемде 27
1 Негізгі бөлім
1.1 Кайс Астана ЖШС ұйымының жалпы сипаттамасы
Кайс Астана ЖШС 2006 жылы Нұр-Сұлтан қаласында ашылды. Қазіргі уақытта құрылыс материалдарын өндірумен айналысатын. Қазақстанның ірі кәсіпорындарының бірі серіктес болып табылады. Нарықты жыл сайынғы зерттеу деректері бойынша, серіктестік құрылыс материалдарын өндірушілер арасында 2010 жылдан бері абсолюттік көшбасшы болып табылады. Тиімді стратегиялардың, инновацияларды уақытылы енгізудің және тиісті инвестициялардың арқасында серіктестік 11 жыл ішінде өндірістің жаңа түрлерін құрды.
Серіктестік Қазақстан нарығына dellos және Enerzen сияқты сауда маркаларын ұсынады, сондай-ақ сусындар нарығының даму үрдістеріне ден қоя отырып, тұтынушылардың кез келген тілегін қанағаттандырады.
Қазақстандық өндірушінің көптеген жоспарларының ішінде кәсіпкерлікті прогрессивті және белсенді дамыту, өндіріс индустриясында жаңа жобаларды іске асыру,сондай ақ ішкі және жақын шетел нарықтарындағы позицияларды одан әрі күшейту бар.
Серіктестіктің басқармалары кәсіпкерлікті кеңейту туралы стратегиялық шешім қабылдады және 2008 жылы құрғақ қоспалар шығаратын екінші зауытты іске қосты. Бұл зауыт тек құрғақ коспаларды ғана өндірмей, сонымен қатар лактар мен бояуларды өндіре бастады.Осы жылы зауытта реконструкция жұмыстары жүргізіліп, қазіргі кездегі бәсекеге қабілетті өнім шығару мақсатында жаңа құрал-жабдықтарды іске қосады.
Бренд портфелінің тиімді құрастырылуы Кайс АстанаЖСШ да болашағына сенімді қарауға мүмкіндік береді. Бүгінгі күні өз ғасырына сәйкес технологияларды қолдана отырып, серіктестік келесі өнім түрлерін өндіріп отыр:
1. Сантехника және сумен жабдықтау
2. Фарфордан жасалған бұйымдар мен керамикалық плиткалар
3. Лактар, бояулар
4. Құрғақ қоспалар
Өндірістің алға қойған мақсаты - пайдалы және сапалы өнімдермен қазақстандық тұтынушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру және өнімін өткізу арқылы табыс табу. Пайда табу негізінде кәсіпорын қатысушыларының экономикалық - әлеуметтік мүдделерін жүзеге асыру.
Кайс Астана ЖСШ-да өз қызметін Қазақстан Республикасының Конституциясы, азаматтық кодекс, салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы Қазақстан Республикасының кодексі (салық кодексі), кәсіпорынның жарғысы, ұйымдастырушы құжаттар және басқа да заң актілері негізінде жүзеге асырады. Қоғамының жеке фирмалық атауы көрсетілген мөр таңбасы, арнайы мүлкі бар. Ол Қазақстан Республикасының заңына сәйкес өзінің барлық мүлкімен өз міндеттемелері бойынша жауап береді.
Кайс Астана ЖСШ-сы Нұр-Cұлтан қаласы, Кызылтас 51 көшесінде орналасқан. Қызметінің жарғысы бойынша негізгі бағыттары:
- Лактар мен бояулар өндіру және шығару
- Сантехника және сумен жабдықтау
- Халыққа тұрмыстық қызмет көрсету
- Біртұтас және бөлшектеп сату бөлімдері мен кәсіпорын ұйымдастыру
Кәсіпорынның өндірістік базасы қызметінің табысты жұмыс жасауға қажетті алаңдары мен құрал-жабдықтары бар. Дайын өнімді өндіруге және олардың шикізаттарын сақтауға арналған цехтар мен қоймаларға ие. Өндіріске пайдаланатын шикізаттары сертификатталынған және үнемі қадағаланып, бақыланып отырылады.
Кайс АстанаЖШС-ның басқару құрылымы.
ДИРЕКТОР
Басқарма төрағасы
Қаржылық бөлім
Бухгалтерия
Нұр-Сұлтан қаласы бойынша сату
бөлімі
Техникалық бөлім
Бас инжинер
Өндірістік цехы
Логистика бөлімі
Аймақтық сату бөлімі
Қойма Сүйінбай
Юрист
Жабдықтау бөлімі
Лаборотория
Маркетинг бөлімі
Кадрлар бөлімі
Көлік бөлімі
Қауіпсіздік және қорғау бөлімі
(Кестедегі мәліметтер өндірістік тәжірибе өтілген Кайс-Астана ЖШС -дан алынған)
1.2Бухгалтерлік есепті құру негіздері, экономикалық талдау және аудит
Кайс АстанаЖСШ-да құқық берген тұлға бекіткен бухгалтерлік саясатты қабылдады.
Меншік нысанына қарамастан кез келген ұйым дәл және уақтылы қаржылық есептілік мақсатында ішкі бақылау және есептілік сапасын арттыру қағидаттарын басшылыққа алуы тиіс.
Кез келген ұйым меншік нысанына қарамастан қолданыстағы заңнамаға сәйкес мүліктің, алынған міндеттемелер мен шаруашылық операциялардың есебін жүргізуге тиіс.
Кәсіпорындар үшін бухгалтерлік есептің бірыңғай жүйесін құру мақсатында Қаржы Министрлігі 2008 жылғы 1 қаңтарда 2007 жылғы 22 маусымдағы № 221 қаулысымен күшіне енген бухгалтерлік есеп ережелерін бекітті.
Мемлекеттік мекемелер, бухгалтерлік есеп жүйесі және қаржылық есептілік жүйесі нормативтік актілермен, Қазақстан Республикасы мемлекеттік мекемелерінің бухгалтерлік және қаржылық есептерімен реттеледі және бекітіледі.
Қазақстан Республикасының салық заңнамасына сәйкес кәсіпорын басшылары ерекше салық режимін қолдана отырып, қызметкерлерге жүгінбейтін декларациялар негізінде әрекет ете отырып, бір реттік және қуатты негізде әрекет етеді.
"Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы" Заңға сәйкес мемлекеттік мекемелерге қаржы мекемелері, акциялар бойынша компаниялар (коммерциялық емес ұйымдарды қоспағанда), жер қойнауын пайдаланушы ұйымдар (жалпы минералдық жай - күй өндіретін ұйымдарды қоспағанда) және Акционерлік капиталдағы мемлекет үлесіне негізделген ұйымдар, сондай-ақ мемлекеттік кәсіпорындардағы экономикалық мінез-құлық туралы заң жатады.
Бухгалтерлік есепте деректерді жинау, тіркеу және өңдеу үшін келесі әдістер қолданылады: деректі фильмдерді дайындау және бастапқы құжаттарды көрсету, түгендеу, ақшалай бағалау, шығындарды есептеу, шоғырландыру, екілік есепке алу принципін сақтау, балансты дайындау.
Кәсіпорында өнім өткізуден табыс бір жыл ішінде аса көп өскен жоқ.2019 жылы ол көрсеткіш 1416250 ал 2020 жылы 1425283 құрады.
Активтердің орташа жылдық құны 2019 жылы 141505 құрады,ал 2020 жылы 198994құрады,демек 40% өскенін көреміз.Жалпы табыс 2019 жылы 169500 тг құрады,ал 2020 жылы 170356 тг болды,жалпы 1% өсті.Табыстың төмендеуі кәсіпорынға теріс әсерін тигізді. Табыстың төмендеуі корпоративтік табыс салығының 35%-ға төмендеуіне әкелді. Сонымен қатар өнімнің өзіндік құны 1% өскендігін айтып өткен жөн.Осылайша сатылатын тауарлардың бағасы да жоғарылайтыны сөзсіз.Ұзақ мерзімді активтердің жалпы сомасындағы негізгі құралдардың орташа құны 2019 жылдың басында 66023, 2020 жылдың соңында 75526 құрады.Жұмысшылар санын арту арқылы басшылық өнімділіктің де артуын көздеді,алайда жалпы табыстың көрсеткіші бар жоғы 1% құрады , ал таза табыс 2020 жылы өткен жылмен салыстырғанда мүлдем төмендеп кетті.
1-кесте - 2019-2020 жылдар аралығындағы қаржы-шаруашылық қызметінің негізгі көрсеткіштері.
Көрсеткіштер
2019 ж.
2020 ж.
Ауытқуы
+-
%
1. Өнім өткізуден табыс, мың теңге
1416250
1425283
9033
101
2. Жұмыскерлердің орташа жылдық саны, адам
109
122
13
111
3. Негізгі құралдардың орташа жылдық құны, мың теңге
66023
72526
6503
110
4. Ағымдық активтердің орташа жылдық құны, мың теңге
141505
198994
57489
140
5. Еңбек өнімділігі, %
9,8
10,7
0,9
-
6. Қорқайтарымы, %
2,97
3,35
0,38
-
7. Қорсыйымдылығы , %
0,33
0,29
-0,04
-
8. Өнімнің өзіндік құны, мыңтеңге
1246750
1254927
8177
101
9. Жалпы табыс, мыңтеңге
169500
170356
856
101
10. Кезең шығындары, теңге
152390
166611
14221
109
11. Салық салынғанға дейінгі табыс, мыңтеңге
17110
3745
-13365
-178
12. Корпоративтік табыс салығы, мыңтеңге
1770
1158
-612
-135
13. Күтілмеген жағдайлардан табыс, мыңтеңге
1073
1402
329
130
14. Таза табыс,мыңтеңге
16413
3989
-12424
-176
15. Активтердің айналымдығы, рет
10,008
7,16
-0,05
-
16. Ағымдық активтердің 1 айналымының ұзақтығы, күн
36,47
50,9
-0,43
-
17. Сатудыңрентабельділігі, %
82,7
380,6
0,8
-
18. Активтердің орташа жылдыққұны
154452
170249
15797
110
(Кестедегі мәліметтер өндірістік тәжірибе өтілген Кайс Астана ЖШС - дан алынған)
1.3 Кәсіпорынның қаржы-экономикалық шаруашылық қызметін талдау
Есеп беру деп кәсіпорынның қаржылық шаруашылық қызметін кешенді түрде сипаттайтын барлық көрсеткіштер жүйесін айтамыз. Есеп беру процесін жасау есеп жұмысының соңғы сатысы болып табылады.
Қаржылық есеп берудің мақсаты өз пайдаланушыларына заңды тұлғаның қаржылық жағдайы туралы сенімді,мәнді және пайдалы ақпараттарды беру болып табылады. Қаржылық есеп берудің пайдаланушыларының қатарына потенциалды инвесторлар,сатып алушылар ,еңбеккерлер,сондай-ақ мемлекеттік органдар және т.б. кіреді.
2-кесте - Кайс Астана ЖШС активтерінің құрамы мен құрылымы 2020 ж. мың теңге
Активтер
Жылдың басы
Жылдың соңы
Жылдағы өзгеріс(+:-) мыңтеңге
Мың теңге
Барлығына %
мың
теңгені құрайды
Жалпыға% -бен
Ұзақ мерзімді активтер
Материалдық емесактивтер
16691
20%
14063
13%
-2628
Негізгі құралдар
66023
80%
72526
87%
6503
Барлығы:
82714
100%
86589
100%
3367
Ағымдағы активтер
Материалдар
7819
6.2%
9094
4.9%
1275
Дебиторлыққарыздар
99135
79.4%
139895
75.4%
40760
Ағымдық шоттағы ақша
17860
14.3%
35942
19.4%
18082
Барлығы:
124814
100%
184931
100%
60117
Барлығы:
207528
271520
63992
(Кестедегі мәліметтер өндірістік тәжірибе өтілген Кайс-Астана ЖШС - дан алынған)
Осы кестелерге сәйкес субъектінің активтері негізінен негізгі құралдардан тұрады деп айта аламыз. Ұзақ мерзімді активтердің жалпы көлеміндегі негізгі құралдардың құны 2020 жылдың басында 80,% - ды және 2020 жылдың соңында 87,8% - ды құрайды. Сондай-ақ 2020 жылдың басында және соңында активтер құрамында тиісінше 62% және 49% құрайтын материалдық активтер (техникалық терминдер, лицензиялар) бар.
Кайс Астана ЖШС-ның операциялық активтері негізінен басқа қолдануға арналған қойма тауарларынан (Шығыс материалдарынан) тұрады. Осы материалдық емес активтер жалпы операциялық үлесі 2020 жылдың басында20 13% - ды құрады. Компанияның Чех шотындағы ақша ағымдағы активтердің белгілі бір үлесін 2020 жылдың басында 14.3 %, жыл соңында 19,4% деңгейінде ұстайды.
Компания қаражатының көздері компанияның меншікті капиталы мен міндеттемелері болып табылады.
Капитал меншікті капиталдан тұрады, оның капиталдағы үлесі 2018 жылдың басында 19,2% - ды және жылдың соңында 12,4% - ды құрады.
24,7% - компанияның резервтік қоры жылдың басында 22,8% құрайды. жинақталған кіріс өз қаражатының едәуір үлесін жыл басында 58,0% - ға дейін және жыл соңында 62,9% - ға дейін ұстап қалады.
Кәсіпорынның жұмылдырылған қаражаты негізінен жеткізушілермен және мердігерлермен есеп айырысудан, яғни алынған өнім үшін берешектен тұрады.
Талдау жарамды болуы керек, кемшіліктерді, қателіктерді, жұмыстағы жіберіп алған мүмкіндіктерді уақтылы анықтай отырып, олартуралы кәсіпорын басшыларына хабарлау керек, өндіріс барысы мен оның нәтижесіне белсенді түрде әсер етуі тиіс. Осы принциптен талдау материалдарын кәсіпорынды басқару үшін, нақты шаралардыәзірлеу үшін, жоспардыңдеректерін негіздеу, түзету және анықтау үшін нақты түрде пайдалану қажеттігі туындайды. Басқаша жағдайда талдаудың мақсатына жетуі екіталай; Талдауды анда-санда емес, жоспар бойынша, жүйелі түрде жүргізіп отыру керек. Бұл талаптан кәсіпорындағы талдау жұмысын жоспарлау, оны орындау бойынша міндеттерді орындаушылар арасында бөлу және оны жүргізуді бақылау қажеттігі туындайды;Талдау оперативті болуы тиіс.
2 Кәсіпорынның қаржылық есебі, талдау және аудиті
2.1 Компанияның меншікті капиталын есепке алу, талдау және аудит
Өндіріске, саудаға немесе бизнестің басқа түрлеріне жауапты экономикалық субъектілер табыс алу үшін белгілі бір мөлшердегі физикалық тауарлардың, ақшалай қаражаттың, қаржылық инвестициялардың және шығыстардың экономикалық қызметін пайдалануы тиіс. Жоғарыдағы осы элементтердің ақша жиынтығы капитал болып саналады.
Экономикалық активті алғаш рет құрған кезде оның капиталы Қазақстан Республикасының Заңында көзделген мөлшерден кем болмауға және компанияға ұйымның құрылтайшылары мен акционерлеріне ақшалай, табиғи және басқа да нысандардағы салымдардан тұруға тиіс.Кейінгі уақытта бизнестің өз қызметі кезінде алған таза пайдасы басқа ресурстар, бос ресурстар және өтімділік арқылы да артады.
Ұйымның жарғылық капиталы қызметті бастауды қамтамасыз ету үшін жаңадан құрылған ұйымның жасаған қаражаттарының сомасы болып саналады.
Ол акцияларды орналастырудың немесе сатудың, жеке капиталын салудың, мемлекеттің қаражаттарының, материалдық емес активтердің және басқа да мүліктердің немесе мүліктік құқықтарының есебінен құрылады. Сонымен қоса, жарғлық капитал жаңадан құрылған заңды тұлғалар өз қызметін бастау үшін бастапқы материалдық базасы болып та табылады, ол құрылтайшылардың (акционерлердің, қатысушылардың) қатысу үлесін және кепілдік сипатын анықтайды.
Кайс АстанаЖШС-ның мекемесінің жарғылық капиталына салынатын салымдары ақша да, бағалы қағаздар да, мүлік те, мүліктік құқық та және басқа да мүліктер болуы мүмкін.
Жарияланған жарғылық капиталының минималды көлемі ашық акционерлік қоғам үшін - бес мың минималды есептік көрсеткішін, ал жабық қоғам үшін - жүз мың минималды есептік көрсеткішін құрайды.
Қоғам акциялары жай және айрықша болып келеді.
Заңға сәйкес акциялар акционерлердің келесі құқтарын қанағаттандырады
- дивиденттер алуын;
- қоғамды басқаруына қатысуын;
- қоғам жойылғаннан кейін одан қалған мүлікті бөлісуге қатыса алатындығын.
Төленбеген капиталдың есебі. Төленбеген апиталдың есебін жүргізу үшін 5110-шы "Төленбеген капитал" шотын пайдаланады. Бұл шотта заңды және жеке тұлғалардың шаруашылық серіктестіктің жарғылық қорына қосқан үлестері бойынша қарыздарының сомасы туралы ақпарат жинақталады.
5110 "Төленбеген капитал" шоты шоттардың Бас жоспарында, "Меншік капиталы" ретінде саналса да, яғни баланстың пассивтік шоттарының қатарында болса да, ол өзінің табиғаты бойынша активтік шот болып табылады.
Капитал өзінше өндірістің барлық сферасын қамтитын қаражат қозғалысы-ның толық циклын түсіндіреді.
2018 жылдың басындағы кәсіпорын міндеттемелеріндегі жеткізушілермен және мердігерлермен есеп айырысулардың үлесі 88,2% - ды, жылдың соңындағы 81% - ды құрайды, бұл 2-кестеде көрсетілген.
3-кесте- Кайс АстанаЖШС-ның 2020 жылғы меншікті капиталының және
Меншікті капитал және міндеттемелер
Жылдың басында
Жыл соңында
Біржылдағы өзгеріс (+; -)
Мың теңге
Мыңтеңге
жалпы%
Мыңтеңге
жалпы%
Баланстантыс
Гр. 1 х 100 жалпы гр. бір
Баланстантыс
Гр. 3 х100 жалпы гр. 3
Гр. 3 - бағанбір
Жеке капитал
Жарғылық капиталы
20090
20.4%
66957
44.9%
46867
Резервтікқор (капитал)
-
-
-
-
-
Бөлінбегенкіріс
78205
79.5
82194
55.1
3989
Барлығы:
98295
жүз
149151
жүз
50856
Міндеттемелер
Қысқамерзімдінесиелер
29085
5,9%
41184
0%
-200
Қысқа мерзімді резервтер
53299
88,2%
51675
81%
-1779.7
Басқа да кредиторлық міндеттемелер
14851
3,6%
16506
15%
100.1
Жалдаубойыншаміндеттемелер
3075
0,1%
11483
0%
1,427
Салықесебі
24462
1,5%
27774
3%
-9.373
Қызметкерлергетөлемдер
11998
0,8%
13004
2%
-2.82
Басқакредиторлықберешек
1548
0,0%
1927
0%
-0.007
Барлығы:
109233
жүз
122369
жүз
1890,373
БАРЛЫҒЫ:
207528
271520
-1359.473
міндеттемелерінің құрамы мен құрылымы:
4-кесте - Кайс Астана ЖШС 2019-2020 жылдардағы кірістері мен шығыстарының деңгейін бағалау мың теңге
№
Көрсеткіштердің атауы
2019 жылы
2020 жылы
Ауытқуы
+ -
%
1
Сатылған дайын өнімнің өзіндік құны
1246750
1254927
8177
100,7
2
Жалпы табыс
1416250
1425283
9033
100,6
3
Кезеңдік шығындар
169500
170356
856
100,5
4
Жалпы және әкімшілік шығындар
152390
166611
14221
109,3
5
Салық төлеуге дейінгі кіріс
18183
5147
-13036
-170
6
Таза кіріс
16413
3989
-12424
-176
(Кестедегі мәліметтер өндірістік тәжірибе өтілген Кайс Астана ЖШС - дан алынған)
Кестеден көрсетілгендей, кәсіпорындар мен кәсіпорындарға дайын өнімді, тауарларды, қызметтерді сатудан түскен кірістер 2020 жылы 2018 жылмен салыстырғанда 5,1% - ға және 2019 жылмен салыстырғанда 7,9% - ға өсті. Бұл өзгерістер Компанияның 2019 жылғы белсенді жұмысымен түсіндіріледі. 2019 жылы тауарлар мен қызметтердің құны 2018 жылы 4,8% - ға өсті. 2018 жылы жалпы табыс 589 мың теңгені құрады, бұл 2019 жылға қарағанда жоғары. 2019 жылы жалпы айналым 2019 жылмен салыстырғанда 505 000 теңгеге артты.2018-2020 жылдар кезеңіне шығыстар тиісінше 6099,2 ;6310,9 және 3550,2 мың теңгені құрайды. Бұл шығындарға әкімшілік қызметкерлерге ақы төлеу, байланыс қызметтеріне ақы төлеу, банктік қызметтер, аудит және кеңес беру қызметтері, іссапар шығындары, салықтар және басқалар кіреді.
Осы кезеңде іске асыру шығындары 2018-2659,2 мың теңгені құрады. 2019-2587 жылдары 4 мың теңге, 2020-2760 жылдары 5 мың теңге. Бұл шығындар жеке желілік өнімдерді сату бойынша қызметтерді қамтиды: жарнама, маркетингтік шығындар, өнімдерді жылжыту және сақтау, басқару және жалақы және т.б. "Аймол" ЖШС таза табысы 2006 жылы 560,3 мың теңгені, 2019жылы - 380,9 мың теңгені, ал 2018 жылы - 640,4 мың теңгені құрады.
2.2. Негізгі құралдар мен материалдық емес активтерді есепке алу, талдау және аудит
Стационарлық қондырғыларға (негізгі құралдар) олардың құнына қарамастан, қызмет ету мерзімі бір жылдан асатын ғимараттар, құрылыстар, кеңсе керек-жарақтары, компьютерлер, құралдар жатады.
Негізгі құрaлдар өндіріске және өндірілмеуге бағытталуы мүмкін.
Өндірістік емес басқару Заңды қызметпен байланысты емес негізгі құралдардан тұрады.
Өндірістік құралдарға жарғылық қызметті жүзеге асыруға және одан алынатын пайдаға байланысты қаражат жатады. Сонымен қатар, өндірістің негізгі құралдарына Банктің дәрежесін арттыруға бағытталған элементтер кіреді, өйткені клиенттерді тарту үшін банктің беделінің маңыздылығы банктің қосымша пайда алуына ықпал етеді. Бірінші нақты нысанды сақтау кезінде олар жинақталған амортизация (тозу) бағасында жұмысқа немесе қызмет көрсетуге арналған өз шығындарын аударады.
Негізгі құралдардың есебі жинақталған амортизацияларды есеп-тегеннен кейін әділ баға болып табылатын, не бастапқы кұн, не қайта бағалану сомасы принциптері негізінде жүзеге асырылады. Енді осыдан, негізгі қүралдарды бағалаудың төрт түрін көрсетуге болады:
:: бастапқы;
:: ағымдағы;
:: баланстық;
:: өтімділік.
Негізгі құралдардың бастапқы құнына сатып алу, жеткізу бағалары және активтерді пайдалануға дайындау үшін қажетті басқа да шығындар кіреді.
Бүгінгі жалпы бәсекелестік жағдайында Кайс АстанаЖШС-ның басшылығынан олардың ұйымы бәсекелестеріне қарағанда барынша тиімді және өнімді жұмыс істеуі талап етіледі. Кәсіпорынды басқару тиімділігіне талдау жүргізу үшін басқару органдарының негізгі функциялары зерттелді: жоспарлау,есепке алу, бақылау, талдау, реттеу, ынталандыру. Басқарушылық шешім қабылдау үшін менеджерде аналитикалық өңделген тиісті ақпарат болуы керек.
Кайс АстанаЖШС-ның еңбек ресурстарын жалпы басқаруға нақты жауапкершілік кадрлар бөлімінің кәсіби даярланған қызметкерлеріне жүктелген.Бұл мамандар кәсіпорынның мақсаттарын жүзеге асыруға белсенді түрде ықпал етуі үшін олар белгілі бір салада білімі мен құзыреттілігін ғана емес, сонымен қатар төменгі басшылардың қажеттіліктері туралы үнемі хабардар болады.
Кәсіпорында көптеген лауазымдар мен мамандықтарға үміткерлердің қажетті резерві бар. Бұл ретте зейнетке шығу, ауысымдылық, жалдау шарты мерзімінің аяқталуына байланысты жұмыстан босату, кәсіпорын қызметінің аясын кеңейту сияқты факторлар ескеріледі.
Негізгі құралдарға Кайс АстанаЖШС-ның тауарлар мен қызметтерді өндіру немесе жеткізу үшін, басқа компанияларға жалға беру үшін немесе әкімшілік мақсаттар үшін пайдаланатын және бір есепті кезеңнен астам (1 жылдан астам) ішінде пайдаланылуы күтілетін материалдық активтер жатады.
Негізгі құралдар объектісін актив ретінде тану бір мезгілде екі шарттың орындалуын көздейді:
А) ЖШС активке байланысты экономикалық пайда алатынына жоғары сенімділіктің болуы;
б) ЖШС үшін активтің өзіндік құнын бағалаудың сенімділігі.
Жылжымайтын мүлік, ғимараттар мен жабдықтар объектісін бастапқы тану кезінде активті салу немесе сатып алу бойынша барлық нақты жүргізілген шығындарды қамтитын нақты (бастапқы) өзіндік құн бойынша бағаланады. Негізгі құралдардың сақталуын бақылауды қамтамасыз ету үшін әрбір түгендеу объектісіне тиісті түгендеу нөмірі беріледі, ол ЖШС-де болған барлық кезеңде сақталады.
Серіктестік әрбір кіші топ немесе топ бойынша амортизациялық аударымдарды амортизация нормаларын қолдану жолымен, бірақ шекті мәннен жоғары емес, салық кезеңінің соңына СБГ(Ж) - ға: және ОС түрлері бойынша топтардағы кіші топтарды айқындайды. Бұл 5-кестеде көрсетілген:
Үй шаруашылықтарына қызмет көрсету. операциялар
Дебет
Несие
1
Шот-фактура шкафымен сатып алынған 3 дана.
2410
3310
2
Кассадан негізгі құралдардың амортизациясы үшін 50 000 сомасын шығарды.
2411
1010
3
Ақша аудару арқылы сатып алынған жабдық.
2410
1040
Халықаралық қаржылық есеп беру стандарттарына сәйкес (ХҚЕС) материалдық емес активтер басқа тараптарға жалға өткізу немесе әкімшілік мақсаттар үшін өндірісте немесе тауарлар мен қызмет көрсетуде физикалық мәні жоқ сәйкестендірілетін ақшалай емес активтер болып табылады.
Сонымен қатар материалдық емес активтер ретінде ішкі пікірді қалыптастыруға, жарияланатын атауларды, клиенттердің тізімі және сәйкес сипаттың ұқсас баптарын қабылдаудың қажеті жоқ. Патенттер, авторлық құқықтар, франшизалар, тауар таңбалары, ұйымдық және жедел шығындар айтарлықтай кең тараған материалдық емес активтер болып табылады.
Материалдық емес активтерді бағалау кезінде бастапқы құн принципі қолданылады. Яғни материалдық емес активтер, активтерді сатып алумен байланысты барлық шығындарды қосатын сатып алу құны бойынша бағаланады.
2.3 Инвестициялар есебі, талдауы мен аудиті
Кайс АстанаЖШС-ның қаржылық инвестицияларды есепке алу.
Қаржылық инвестициялардың бухгалтерлік есебінің объектісі актив (мысалы, бағалы қағаз, Депозиттер және т.б.), яғни кәсіпорын өткен оқиғалар нәтижесінде бақылайтын және оны пайдалану, күтілетіндей, болашақта экономикалық пайданың түсуіне (мысалы, пайда және т. б.) алып келетін ресурс болып табылады. Барлық қаржылық активтер баланста танылады.
Кайс АстанаЖШС-дағы қаржы инвестицияларының есебі 1100 "Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары" және 2000 "Ұзақ мерзімді қаржы инвестициялары"кіші бөлімінің шоттарында жүргізіледі.
Бұл шоттар белсенді, күрделі, негізгі. Осы шоттардың дебеті бойынша айдың басындағы және аяғындағы қаржы инвестицияларының қалдықтары, инвестицияларды ұлғайту жөніндегі операциялар жазылады; кредит бойынша - қаржы инвестицияларын азайту жөніндегі операциялар жазылады.
Ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді қаржылық инвестициялардың талдамалы есебі инвестициялардың түрлері және осы инвестициялар жүзеге асырылған объектілер (бағалы қағаздарды сатушы кәсіпорындар, қарыз алушы кәсіпорындар және т.б.) бойынша жүргізіледі.Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары бухгалтерлік баланста не әділ құн бойынша, не сатып алу және әділ құнның ең аз бағасы бойынша ескерілуі мүмкін.
Егер қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар әділ құны бойынша ескерілетін болса,онда,мысалы,қор биржасындағы қолда бар инвестициялардың баға белгіленімдерінің деректерін бақылай отырып, осы құнның өзгерістерін кезең-кезеңімен ескеру қажеттігі туындайды.
Егер инвестициялар негізгі қызмет түрі болмаса, онда әділ құн есепті күнге айқындалады. Егер инвестициялар негізгі қызмет түрі болса, онда әділ құн кезең-кезеңімен анықталады.
Қысқа мерзімді қаржы инвестициялары құнының ұлғаю жағына өзгеруі кіріс ретінде, ал азаю жағына қарай - осы өзгерістер туындаған есепті кезеңдегі шығыс ретінде танылады.
Инвестициялар сатып алу мен сәйкес операциялар кестеде көрсетілген.
6-кесте-Инвестициялар есебі шоттар корреспонденциясы.
№
Шаруашылық операциялардың мазмұны
бағасы
дебет
кредит
1
Oблигация сатып алынды
250 000
1150
1030
2
Процент есептелінді
4500
1270
6120
3
Амортизация айырмасы.
50 000
7470
1150
4
Процент есептелінеді
12 000
1270
6120
5
Айырмашылық облигация бағасына қосылады.
67 000
1150
6120
Инвестициялар есебі (айналымнан тыс активтерге салымдар немесе күрделі салымдар) ұйымның мемлекеттік бағалы қағаздарға, бағалы қағаздарға және басқа ұйымдардың жарғылық капиталдарына ұзақ мерзімді қаржы салымдарын қоспағанда, ұйымның мөлшерін құруға, ұлғайтуға, сондай-ақ сатуға арналмаған ұзақ мерзімді (бір жылдан астам) ұзақ мерзімді активтерді сатып алуға арналған шығындарын білдіреді.
Ұзақ мерзімді инвестициялар мынадай іс-қимылдармен байланысты: жаңа құрылыс нысанында күрделі құрылысты жүзеге асыру, сондай-ақ жұмыс істеп тұрған кәсіпорындар мен өндірістік емес сала объектілерін реконструкциялау, кеңейту және техникалық қайта жарақтандыру; :: ғимараттарды, құрылыстарды, жабдықтарды, көлік құралдарын және негізгі құралдардың басқа да жекелеген объектілерін сатып алу; жер учаскелерін және табиғат пайдалану объектілерін сатып алу, материалдық емес активтерді сатып алу және құру. Бухгалтерлік есепте ұзақ мерзімді инвестициялар "негізгі құралдар" жолының құрамында "аяқталмаған құрылыс"жеке жолымен көрсетіледі. Бұл аяқталмаған құрылыстың құнына бухгалтерлік есеп деректері негізінде есептелетін мүлік салығы салынбайтындығына байланысты.
Инвестициялар есебінің аудитінің негізгі міндеттері мыналар болып табылады:
* күрделі құрылыс бойынша есепке алу мен есептілікті қоюды тексеру;
* Күрделі салымдар жоспарының дұрыс орындалуын және негізгі құралдар объектілерін іске қосуды тексеру;
* монтаждауды талап ететін және талап етпейтін жабдықтың сақталуын тексеру;
2.4 Қорлар есебі, талдауы мен аудиті
Бухгалтерлік есеп пен салық салу мақсатында Кайс Астана ЖШС-ның жыл сайын есеп саясатын қабылдайды. Есеп саясаты бухгалтерлік есепті жүргізу, Бастапқы бақылау (құжаттама, түгендеу), құндық өлшеу (бағалау және калькуляциялау), ағымдағы топтастыру және ҚР заңнамасымен және ішкі құжаттармен регламенттелетін шаруашылық қызмет актілерін қорытындылау (теңгерім) жиынтығын айқындайтын ішкі құжат болып табылады (3-қосымша).
Қаулыға сәйкес 2016 жылға арналған есеп саясаты бекітілді және 2016 жылға арналған Кайс АстанаЖШС-да есеп саясаты туралы ереженің сақталуын бақылау бас бухгалтерге жүктелсін.
2017 жылғы 1 қаңтардан бастап Кайс АстанаЖШС-да келесі салалар бойынша есептелген табысқа бірыңғай салық төлеуге аударылды: бөлшек сауда (сатып алынатын тауарлар бөлігінде), қоғамдық тамақтандыру қызметтері (сатып алынатын тауарлар бөлігінде).
Ұйымдағы бастапқы есепті ұйымдастырудың негізі құжат айналымының кестесі болып табылады. Құжат айналымы-бұл бастапқы құжаттар құрылған сәттен бастап мұрағатқа тапсырылғанға дейінгі уақыт. Бухгалтерлік есеп үшін негіз болатын барлық құжаттар шешім қабылдау үшін ақпаратты пайдалануға мүмкіндік беретін мерзімде бухгалтерияға ұсынылуы тиіс. Құжат айналымының кестесін бас бухгалтер әзірлейді, оны басшы есеп саясатының құрамында бекітеді және қолданысқа енгізеді және есепке алуға байланысты барлық қызметкерлер үшін міндетті болып табылады.
Кәсіпорындағы жұмыс процесінің кестесі жоқ, бұл кәсіпорын үшін жағымсыз сәт.
8-кесте - Қорлардың есебінің шоттар корреспонденциясы
№
Шаруашылық операциялардың мазмұны
дебет
кредит
1
Бүлінген қорларды жабдықтаушылармен ауыстырды
1420
1410
2
Егер жақтардың келісімі бойынша қорлардың бағасын төмендету сұрақтары шешілген болса
1420
1420
3
сатып алушылармен төлем жүзеге асырылмаса, қарыздар азайса
3310
1410
4
Егер төлем жүзеге асырылса:
1030
1410
Бухгалтерлік есеп шоттарының жоспары бухгалтерлік есепте шаруашылық қызмет фактілерін тіркеу және топтастыру схемасын білдіреді. Кайс-АстанаЖШС-дағы шоттардың жұмыс жоспары бухгалтерлік есеп шоттарының үлгілік жоспары және оны қолдану жөніндегі Нұсқаулық негізінде әзірленді. Онда бухгалтерлік есеп жүргізуге қажетті барлық синтетикалық және аналитикалық шоттар бар.Кайс ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz