Экскурсиядағы дайындық технологиясы

Кіріспе
3 ЭКСКУРСИЯ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК 4
Экскурсияның мақсаты, міндеттері, белгілері 4
Экскурсия функциясы 7
ЭКСКУРСИЯҒА ДАЙЫНДЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫ 13
Экскурсия педагогикалық үрдіс ретінде 13
Экскурсияда көрсету тәсілдері. 15
Экскурсиялық әрекетінің психологиялық негіздері 17
ЭКСКУРСИЯ ЖҮРГІЗУДІҢ ТЕХНИКАСЫ 26
Экскурсияның өткізу техникасы 27
Экскурсия жүргізушінің кәсіби шеберлігі
28 ҚОРЫТЫНДЫ
34 Пайдаланатын әдебиеттер 35
        
        ЖОСПАР
| |Кіріспе |3 |
|1 ... ... ... ТҮСІНІК |4 ... ... ... ... белгілері |4 ... ... ... |7 |
|2 ... ... ТЕХНОЛОГИЯСЫ |13 ... ... ... ... ... |13 ... ... ... ... |15 ... |Экскурсиялық әрекетінің психологиялық негіздері |17 |
|3 ... ... ... |26 ... ... ... ... |27 ... ... ... кәсіби шеберлігі |28 |
| ... |34 |
| ... ... |35 ... ... ... ... – жол жүру) – экскурсияны
жүргізушінің жетекшілігімен оқу немесе ... ... ... ... және ... жерлерде. Ұжымдық немесе жеке
түрде қарап шығу. Экскурсияның ... ... 1993 жылы ... ... ... берілген. Экскурсияның мәні туралы «Орыс
тілінің сөздігі» кітабында терең көрсетілген.
Экскурсия – бұл ... және ... ... ... ... бойынша
айтылатын, қандай да бір заттарды (өнер шығармалары, өткен ... ... да ... ... ... және т.б.)
ұйымдастырылған түсініктемелермен жүргізілетін көрме.
Жоғарыда көрсетілген анықтамалар бойынша әрбір экскурсияның спецификасы
көрме мен әңгіменің ... ... ... ... ... белгілер тән. Емельянов Б.В. (1976
ж) 5 керекті белгілерді бөліп көрсетті:
1. Уақыт бойынша ұзақтығы, көбінесе 1 ... ... 1 ... ... ... ... жүргізушінің болуы.
3. Экскурсиялық нысандарды қарау, көру, әсер алудың алғы шарттары.
4. Нысандармен қозғалу және тоқтау кезінде таныстыру, әсіресе ... ... Осы ... ... ... табылатын, яғни оның тұрақталатын нақты
анықталған тақырыбы.
Экскурсияға тән белгілерге оның мақсаты мен міндеттерінің болуын, ... ... ... таңдауын экскурсия жүргізушінің портфелі деп
атайды.)
Барлық экскурсияның басты белгісі оның жүргізу ... ... ... ... ... ... Яғни көру мен әңгіменің бірлестігі
Курстық жұмыстың мақсаты – экскурсияға дайындық технологиясын ... ... ... ... ... жұмысты жазу барысында мынадай
міндеттерді алға ... ... ... ... ... ... функцияларын анықтау, экскурсияны педагогикалық ... ... ... ... тәсілдерін анықтау, экскурсияның
өткізу техникасын жетілдіру жолдарын қарастырдым.
1 ЭКСКУРСИЯ ТУРАЛЫ ЖАЛПЫ ТҮСІНІК
1.1 ... ... ... белгілері
Экскурсияның жіктемесі олардың топтары мен түрлеріне және сол ... ... ... ... анықтайтын олардың әрбірінде негізгі
белгілерінің бөлінетіндігін өзі көрсетеді.
ХХ ғ-ң 70-ші жылдары Кәсіби Одақтардың Бүкілодақтық Орталық ... және ... ... ... кеңесі қазіргі уақытта да
қолданылатын өзгертілмеген экскурсияның жіктемесі қабылданды:
➢ мазмұны бойынша,
... ... ... ... орны ... ... ... бойынша,
➢ өткізу формасы бойынша.
Мызмуны бойынша экскурсиялар бөлінеді: шолуық және ... ... ... келесі топтарға бөлінеді:
➢ Тарихи;
➢ Тарихи-төнкерістік;
➢ Әскери-тарихи;
➢ Өндірістік;
➢ Табиғатт танушылық;
➢ Өнер танушылық;
➢ Әдеби;
➢ Архитектуралық-қала құрылысшылық.
Қазіргі уақытта экскурсиялық тәжірибеде тарихи төңкерістік экскурсиялар
толық ... ... ... тақырыбына сәйкес тақырыпшалар бірқатар
шолулық экскурсияларда сақталынды. Тақырыптық экскурсияның ... ... діни ... ... ... ... керек.
Әрбір аталған тақырыптық топтар өзінің ішінде мазмұны бойынша белгілі
топшаларға бөлінеді:
1. Тарихи ... ... ... археологиялық,
этнографиялық)
2. Әскери-тарихи. ХХ ғ-ң ... ... ... ... ... және т.б. ... ... оқиғалар болған
естелік орындарындағы; халық ... ... ... ... және ... ... Өндірістік экскурсиялар. Өндірістік-тарихи, өндірістік экономикалық,
өндірістік-техникалық, ... ... ... ... ... топырақтанушылық,
табиғаттыңтаңғажайып ескерткіштері мен зоологиялық экскурсиялар,
табиғат қорғаушылық ... ... ... ... ... ... ... Театрельды композиторлар мен музыканттардың
творчествосы ... ... мен ... монументалды
мүсіндерінің шығармалардың көруімен экскурсиялар, ... ... ... мен ... ... ... ... көрмелерінде, әртіс пен
суретшілердің өміріменәрекетіне байланысты орындарындағы экскурсиялар.
5. Әдеби. Жазушы немесе драматургтың ... мен ... ... ... ... бойынша әдеби-биографиялық, мысалы:
«Баянауыл» - ... ... ... қазақ әдебиетінің
белгілі кезеңдерін алатын тарихи, тарихи-әдеби. Мысалы: ХХ ғ-ң 20 ж.ж.
«Әдеби Алматы» жазушылардың ... ... ... ... ... ... ... «Абай жолы» романы бойынша
мемориалды мұражайларында.
6. Архитектуралық-қала құрылысшылық экскурсиялар. Белгілі кезең бойынша
архитектуралық ... ... ... экскурсиялар; бір
архитектордың творчествосы туралы берілетін экскурсиялар; қаланың
планировкасымен және ... ... ... ... ... ... ... уақытта жалпы
қабылданған мазмұны бойынша жіктемесі жоқ. Туристік ... ... ... ... храм және ... ... бойынша
экскурсияларды жүргізеді.
Экскурсиялар қатысушылардың құрамы бойынша келесі топтарға бөлінеді:
➢ Ересек ... (әр ... ... ... ... кәсіби топтар және т.б.);
➢ Әр ... ... ... ... ... бастауыш
сыныптағылар, орта және жоғарғы сыныптағы оқушылар);
... ... ... тыс ... ... ... бойынша 5 топқа бөлеміз:
▪ қалалық
▪ қаладан тыс
▪ Өндірістік
▪ Мұражайлық
▪ Табынушылық құрылыстар және
▪ монастірлер мен мешіттер.
Қалалық экскурсиялар шолулық және ... ... ... және ... ... ... ғана ... оның жеке бөліктерін де
көрсетеді. Мысалы, қаланың ескі орталығы.
Қаладан тыс экскурсиялар қаланың шетінде ... және ... жаяу ... мүмкін. Автобусты экскурсиялардың 100 км-ден аспайды.
Жаяу экскурсияларды көліктің бір түрімен(арнайы ... ... ... ... тыс ... теплоход немесе тік ұшақ). Экскурсиялық топты
қандайда бір нақты орнынға апарып сол жерде ұйымдастырылады. ... ... ... ... ... Экскурсия қорытынды нүктеде жүргізіледі. Мысалы, орманда немесе
тарихи-мәдени нысандарға бай ұсақ қалада.
2. Экскурсияны жол ... ... ... ... ... бойында жақсы көрінетін көрнеліктерді пайдаланады.
3. Жол барысындағы ... ... ... ... ... айтамыз. Соның ішінде экскурсияны қорытынды
нүктеде топты қабылдайтын туристік ұйымның экскурсияның жүргізушісі
немесе мражайдың қызметкері жүргізеді.
Мазмұны бойынша қаладан тыс экскурсиялар ... және ... ... Шолулық экскурсия да ... ... ... ... ... ... ... ғылымда), табиғаттың
ерекшеліктері және т.б.
Өндірістік экскурсияның өткізу орны: заводтар, ... ... ... ... ... ауыл ... ... вокзалдары, аэропорттар, ғылыми-зерттеушілік институттар, ЖОО,
планетарий, театр, цирк, филармония және басқа өндірістік, оқу, ... мәні бар ... ... ... ... ... тек ... кәсіпорындағы емес, сонымен оның жеке өндірістік
учаскелерінде жүргізілуі ... ... ... саны ... ... аталған
топтардан күрт артығырақ ... Олар ... ... ... ... ... ... шаруашылық жеке
салаларының (машина жасау, ауыл шаруашылық және т.б.) ... пен ... ... ... және т.с.с. жүргізіледі.
Діни құрылыстар мен монастырлерде діни тақырыпқа байланысты өзіндік
экскурсиялар ... ... ... олар ... өнер ... және ... экскурсияларды пайдаланады.
Экскурсиялар қозғалу тәсілі бойынша жаяу, көліктік және комбинирленген
болып бөлінеді. Әрбір аталған экскурсияның ... ... ... ... ... ... ... темпінің баяу
кезінде) экскурсиялық нысандарды көруіне және экскурсия жүргізушінің
әңгімесіне ... ... ... етеді.Жаяу қалалық экскурсияның
ұзындығы 2-6 км.
Көліктік экскурсияның артықшылығы – қалалық немесе ... тыс ... ... ... алыс алыс ... ... мүмкіндігін береді. Ең тарлған түрі – автобустық.
Олар 2 бөліктен тұрады: автобустың қозғалыс барысындағы көру және ... ... шығу мен ... ... ... ... ... экскурсиялық ұйымдар, экскурсиялардың өткізуіне көліктік
құралдар ретінде, сонымен қатар өзен теплоходтарын, ... ... тік ... ... экскурсиялар көліктік жаяу құралдарды, тәсілдерді
пайдаланады.
1985 жылы Емельянов Б.В. экскурсияларды өткізу ... ... ... ... ... экскурсиялар;
2. оқу;
3. экскурсиялар-массовкалар;
4. экскурсиялар-серуендер;
5. экскурсиялар-концерттер.
Кәдімгі экскурсия дегеніміз – ... ... ... ... және ... ... барлық спектрі деп
аталады.
Оқу экскурсиялары – жұмыстың жоспары бойынша экскурсия жүргізушінің
кәсіби мамандылығын ... ... ... көрсетеді. Олар экскурсия
жүргізушілерін дайындау және қайта ... ... жаңа ... жүргізушілердің дйындау кезіндегі курстар немесе семинарлардың
тыңдаушылары үшін жүргізіледі.
Оқу экскурсиясының қатысушылары алдын ала экскурсияның бақылау ... ... ... ... ... т.б. ... ... басқа мәні де бар. Олар сонымен қатар оқу үрдісінің
ұйымдастыру формасын әр ... ... оқу ... сабақтың түрі
болып өзінді көрсетеді. Көбінесе ең белсенді ... ... ... ... ... өз ... ... – духовой оркестрдің қолдауымен плакаттар мен
тулармен ... ... ...... табиғаттағы ... ... ... ... ... орны – ботаникалық
бақтар, теңіздің, көлдің, өзеннің жағалаулары.
1.2 Экскурсия функциясы
Экскурсияның ... мен ... ... ... бойынша ұзақтығы. Экскурсия 1 сағаттан 24 сағатқа дейін
созылады.1 сағат – 45 ... ... ... ... ... ... саны 1-70 ... дейін.
3. Жоғарғы маманды экскурсоводтың болуы. Экскурсоводтар 4 категорияға
бөлінеді: 1- категориялы экскурсоводтар 1 тақырып және 1-2 ... 2- ... ... 1-2 ... 7-8 экскурсия
жүргізу керек. 3- категориялы экскурсоводтар 4 тақырып 60-70 экскурсия
жүргізеді. 4- ... ... 10 ... ... жеке ... ... ... объектілерді көрсету.
5. Экскурсанттардың алдын-ала құрастырылған маршрутпен жүргізу. Экскурсия
шеңберлі болу ... ... ... ... ... Экскурсиялық құжаттар:1) Экскурсияның маршрутының схемасы.
2) ... ... ... ... ... функциялары:
1. Танымдылық
2. діни
3. мәдени
4. рекреациялық
5. ақпараттық
6. белсенді түрі
Экскурсияның құрылымы:
1. Кіріспе. 3-15 минут созылу керек.
2. Негізгі ... ... ... ... ... Қорытынды. 3-5 минут.
Экскурсияның классификациясы.
1. Экскурсия құрылымы бойынша: ... ... және ... ... ... ... ... а) археологиялық экскурсия
б) этнографиялық экскурсия
в) тарихи – ... ... ... ... ... ... ... байланысты экскурсия: а) тарихи – театралдық
б) театрларда
жұмыс істейтін әйгілі
адамдардың
өмірбаяны
в) көрмелер,
шеберханалар және галерея.
3) Әдебиеттік ... а) ...... ... ... ... әдебиеттік-
биографиялық экскурсиялар.
4) Архитектуралық экскурсиялар: а) атақты архитектураларға байланысты
экскурсия
жүргізіледі
б) белгілі
бір уақыттағы архитектуралық
құбылыстар
туралы экскурсиялар
жүргізеді
в) ... ... ... ... Экскурсияға қатысатын адамдар саны бойынша:
1) топтық және индивидуалдық
2) шетелден келген қонақтарға және жергілікті ... ... ... ... және ... жүргізілетін экскурсиялар.
3. Экскурсия өткізілетін жер бойынша:
1) қала ішіндегі экскурсиялар
2) қала сыртындағы экскурсиялар ... ... ... ... жүру ... бойынша:
1) жаяу туризм
2) көлікпен жүру
3) әртүрлі жануарлармен жүру.
5. Экскурсияны ... ... ... ... ­ ... (көп адамдық)
2) серуендеу экскурсиясы
3) концерттік экскурсия
4) экскурсия ­ спектакль
5) экскурсия ­ сабақ
6) экскурсия ­ ... ... ... экскурсияны дайындау үшін бірнеше мақсаттарды қарастыру керек:
1. Бизнес план ­ экскурсиондық жұмыстың ... ... ... планда
экскурсияның жаңа тақырыптары, экскурсияға берілген уақыты және
әртүрлі ... ... ... ... жазу үшін ... зерттеу керек. Туристік нарық зерттелген соң туристік фирманың
меңгерушісі бұйрық шығарады. Бұл ... ... ... жаңа ... ... ... мақсаты және жаңа
экскурсияға жауапты адамды тағайындайды. Жаңа экскурсияны ... ... соң, ... тақырып бойынша ақпараттарды
жинайды. Жаңа экскурсияларда көрсетілетін объектілерді таңдайды ... ... ... Жаңа ... ... мен міндеттері анықталады. Экскурсияның
негізгі мақсаты ­ туристерді археологиялық, ... ... және ... ... ... Әрбір экскурсиялық ұйымның
негізгі мақсаты ол ­ табыс. ... ... ... ... және ... болу ... Осы мақсаттарға жету үшін келесі
міндеттерді атқару керек:
1) экскурсанттарды туған аумақтың табиғатымен, тарихымен ... ... ... жаңа экскурсияның негізгі міндеттері ­ экскурсияның мақсатына
жету және экскурсияның ... ашып ... ... ... мен атын ... кезде экскурсияның тақырыбын таңдап алу ... 1) ... ... ... экскурсия
Тақырып бірнеше тақырыпшаларға бөлінеді. Мысалы:бір экскурсиялық
объекті таныстырғанда, сол мәліметтерін тақырыпқа байланыстыру
керек. Экскурсияның аты тақырыпқа байланысты болу ... ... ... ­ ... ... Экскурсияға қажетті ақпараттарды таңдап алу. Экскурсияға қажетті
ақпараттар 2 ... ... 1) ... ... ... ... ... музейлерден, газет-
журналдардан, интернеттен және архивтерден алуға болады. Музей ­ ғылыми
зерттеуші және ... ... ... ... және ... ... және сақтау мақсатымен ұйымдастырылады.
5. Экскурсиялық объектілерді таңдау. Экскурсиондық объектілар келесі
түрлерге бөлінеді: 1) тарихи
2) табиғи
3) археологиялық
4) ... ... ... ... классификациясы:
1) мазмұны бойынша. Мазмұны бойынша экскурсиондық
объектілер: а) бір жоспарлық
б) көп ... ... ... ... ... ... бойынша: а) негізгі
б)
қосымша
Қалалық экскурсияларға экскурсиондық объектілердің саны 15-
тен аспау ... ... ... бойынша. Экскурсиондық объектілер
сақталу дәрежесі ... а) ... ... б.з.д. өзгерістерге
ұшыраған
в) жоғалтылған объектілер
6. Экскурсиондық объектілерді таңдап алу принциптері:
1) объект ... ... және ... ... ... мәнерлі болуы;
4) сақталу дәрежесі бойынша;
5) объектің ерекше және экзотикалық
болуы;
6)орналасу орны ... ... ... ... ... ... ... 3
түрі бар: 1) хронологиялық
2) тақырыптық
3) хронологиялық – тақырыптық
Маршрутты құрастыруда бірнеше мәселелерді қарастыру керек:
1) логикалық
2) топологиялық
3) қауіпсіздікті қамтамасыз ету ( ... ... ... ... ... ... айналып өту. Экскурсияны құрастырған кезде хронометраж
анықталады. Хронометраж – экскурсиондық ... ... ... Хронометраж – бір объектіден екінші объектіге дейін болған
уақытты есептеп, экскурсияның соңында толық уақытты есептеп шығарады.
Маршрут объектілердің орналастыру принциптері:
1) маршрут ... ... ... ... ... туристерге арналған орандар болу
керек;
3) бір ... ... ... ... ... 10 ... аспау
керек;
4) қалалық экскурсияның маршруты шеңберлі болу керек;
5) маршруттардың қосымша ... болу ... қала ... ... ... ... қарастырылуы
керек;
7) маршрут жол полиция қызметкерлерімен келісілген болу керек.
9. Контрольді текст. Контрольді тексте экскурсия бойынша жиналған
барлық мәліметтер зерттеледі және ... ... ... ... ... ... ... Экскурсаводтың портфелінің ішінде суреттер, көшелердің схемалары,
адамдардың суреттері, жануарлардың суреттері, ғимараттардың сызбалары
және ... ... ... ... ... ... бірінші парағында экскурсияны дайындаған
адамның аты – ... ... аты және ... ... ... құрамы және экскурсия жүргізуші туралы толық
мәліметтер қолданылады. Техналогиялық ... ... ... ... қарастырылады. Үшінші парағында экскурсияны
ұйымдастыру жолдары қарастырылады. Экскурсовод экскурсияның алдында 15
минут бұрын келуі керек. Экскурсияның кіріспесіне 7 ... ... ... ... экскурсовод өзінің аты – жөнін, турфирманың
атын айтады, содан кейін жүргізушінің атын айтады және ... ... ... ... ... ... 7 ... экскурсияның маршруты (көшелердің аттары, тур
объектілер, экскурсияның басталу және аяқталу уақыттары
қарастырылады).
2) экскурсияны жүргізген кезде арнайы тоқтаулар қарастырылады;
3) экскурсия кезінде көрсетілетін ... ... және ... ... экскурсияның ұзақтығы, толық уақытын есептеп шығару керек;
5) тақырыпшалардың аттары;
6) экскурсияны ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... ... жолдардан, өзендерден өту тәсілдерін
қарастырады.
7) әдістеме жолдары.
13 ... ... және ... ... алу. ... саласында
мамандар комиссиясы жаңа экскурсияны ... және ... ... ... Мамандар комиссиясы экскурсияның
контрольдік және индивидуалдық бөлімдерін тексереді. Сонымен бірге
технологиялық картада объектілердің дұрыс ... ... ... жаңа ... ... құрастыруын тексереді. Жаңа
экскурсияны мамандар комиссиясы тексеріп болған соң, байқау
экскурсиясы өткізіледі. Байқау экскурсиясын өткізу алдында алдын-
ала
экскурсияның уақытын қай күнде ... және ... ... ... ... ... ... өткізген соң,
жаңа
экскурсияны өткізуге рұқсат алады. Жаңа экскурсияны талқылау
кезінде комиссия мүшелері экскурсия карточкасын толтырады. Бұл
карточкада келесі мәселелер қарастырылады:
1) экскурсовод ... ... ... экскурсия өткізілетін күні және уақыты;
3) экскурсия тақырыбы және аталуы;
4) экскурсияның түрі;
5) экскурсанттардың құрамы және саны;
6) ... айту және ... ... ... ... тіл ... экскурсияны жүргізу әдісі.
Комиссия шығаратын қорытынды бойынша кемшіліктерді дұрыстаған
соң, жаңа экскурсия бекітіледі.
2 ЭКСКУРСИЯҒА ДАЙЫНДЫҚ ТЕХНОЛОГИЯСЫ
2.1Экскурсия ... ... ... ... ... тәрбиелеу және жалпы даму (мәдени-техникалық ой-
өрісін кеңейту) жиынтықты ... ... ... өзін-өзі
көрсетеді. Мектепте ол қосымша рольді ... ... ... ... ... ... – сабақ пен дәріс – тәуелді болады. Институттағы,
колледждегі, ... оқу ... оқу ... ... оның мәні ... оқу ... басқа формаларынан
ерекшеленбейді.
Бірақ, тек осындай оқу экскурсиялар ғана емес, басқа да ... ауыл ... ... ... ұжымдарда, туристік
базаларда, шипажайларында, т.б. жүргізілетін экскурсиялар қатысушыларына
өзіннің міндеттері мен әсер ету ... ... ... ... ... да ... ... үрдісінде де, экскурсияларда да екі
жақтар қатысады: білім беретін – экскурсяи жүргізуші және ... ... ... Экскурсия жүргізуші белгілі бір тақырыбы бойынша білімдерді
айтып береді, экскурсанттар осы осы білімдерді елестетеді. Осы екі ... ... ... ... ... құрайды. Экскурсияның
педагогикалық үрдіс ретінде эффективтілігі екі ... ... ... жүргізушісі және экскурсанттар – тура тәуелді болады.
Экскурсияның педагогикалық үрдіс ... ...... ... ... және ... ... жасауына
жету, оларды экскурсияларда өз бетімен «жұмыс ... әкеп ... ... ... ... бірі – оқушыларды нысандарды
байқау барысында жиналған көргеннен алынған ... ... ... итеру
екендігін ұғып, нысандарды осылай көрсету керек деп білуі қажет.
Экскурсияның ... ... ... ... міндеті –
экскурсанттарды нысандарды өз әрекетімен қарауына ... ... ... ... ... ... амалдарымен, әңгіменің
белсенді формаларымен экскурсия экскурсанттарды белсенді жұмыс істеуіне
қалыптастыру керек. Осы ... шешу ... ... жүргізуші басынан
бастап, топқа (әсіресе, егер олар экскурсияға бірінші рет ... ... ... сауаттылықты», ең алдымен, нысанды қарау шеберлігін,
беруіне ... ... ... ... ... анықтайтын
ұйымдастырушылық дағдыларын мен әлеуметтік эмоцияларды құру, зерттеген
материал бойынша ... ... ... қалыптастыру керек.
Педагогикалық үрдісте бүкіл маршрут бойы болып жүргізілетін (топтың
экскурсиялық ... ... ... жаяу ... ... ... бастап) экскурсия жүргізушісінің ұйымдастырушылық жұмысы
маңызды орынды алады.
Педагогикалық үрдісті ұйымдастырғанда, экскурсияның екі ... ... ... ... ... қол ... ... бойынша
зерттейді және бұл байқау нысандарды қарау көмегімен жүргізіледі.
Экскурсия жүргізушінің мақсатына, педагогқа да ... оның ... ... тән: конструктивтік, ұйымдастырушылық, коммуникативтік,
танымдық.
Констурктивті компонент – экскурсиялық материалды таңдау және ... ... ... ... ... ... ... амалды
пайдалануының сызба-нұсқасын, өзіннің ақпараттың мазмұнын қайта құру
шеберлігі.
Ұйымдастырушылық ...... топ ... ... ... ... ... экскурсанттардың зейіндерін керек
нысандарға бағыттау шеберлігі, туристтер мен экскурсанттарға қызмет көрсету
бағдарламаның атқаруының ... ету ... ...... ... ... ... қатынас жасау кезеңінде оларды сақтау
шеберлігі. Экскурсия жүргізушінің коммуникативтілігі, оның ... ... ... ... мұражай жұмысшыларымен, бюроның
әдіскерлерімен, әдістемелік секцияның жетекшісімен, ... ... ... өзара қатынасын дұрыс құруында ... ... ... ... ... экскурсия жүргізушінің
келесі қасиеттері үлкен әсерін тигізеді: жылы шырайлылық, тілектестік,
аудиториямен өзара ... ... ... ұстау мәнерлігі және
еркіндігі сияқты. Әрбір экскурсия жүргізушіне топпен кездесу ... ... тән ... ... ... ... оған берген іс бойынша
жауапкершілікті екенін жоғары сезуінің нәтижесі ... ... ... ... ... ... ... сөйлеуін,
экскурсияның мазмұнын өте жылдам айтуын келтірмеу ... ...... ... жұмысында ең басты
компонент. Бұл ... ... ... өткізу әдістемесі мен
техниканы, экскурсанттардың әр түрлі топтарға дифференциалды келісті дамыту
шеберлігі, экскурсиялық ... ... ... ... ... ... шеберлігі және осының негізінде педагогикалық
шеберлікті әрі қарай дамыту. Экскурсия жүргізушісіне педагог ... ...... ... ... ... ... экскурсанттармен эффективті
түрде меңгеруіне жету шеберлігі.
Экскурсия педагогикалық үрдіс ... ... ... ие. Оларға
көрнекіліктің жоғары дәрежелігін, берген және зерттеген материалдың нақты
тақырыптылығын, ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.экскурсияның ерекшілігі – оның
қатысушыларына қысқа уақытындағы әсер етуінінде (көбінесе, бір сағаттан үш-
төрт сағатқа дейін).
Педагогиканың негізгі талаптарын ... ... ... ... ... ... ... білімдерді беруінің, оқыту мен
тәрбиелеу құралдарының ең ... ... ... ... пайдаланады.
Экскурсия жүргізушінің кәсіби шеберлігіне қойылатын жоғары талаптар,
экскурсияның өзінен педагогикалық үрдісті (яғни ... ... ... және
адамдардың жалпы дамуының жиынтығы) болып көрсететіндігімен түсіндіріледі.
2.2 Экскурсияда көрсету тәсілдері.
Экскурсияда көрсету тәсілдері – ... ... ... объектілік ерекшелігін көрсетеді және экскурсиондық ... ... ... ... көрсету тәсілдері бірнеше түрге
бөлінеді:
1. Экскурсиондық объектті алдын – ала ... ... ... ... ... объектің қасында тұрғанда
қолданылады. Алдын-ала көрсету тәсілі ... ... ... ... ... ... байланысты тарихи оқиғаларды алдын-ала
қарастырады;
2) экскурсиондық объектке баға беру,
әсіресе ол
архитектуралық ескерткіш болса;
3) экскурсиондық объект ... ... ... баға беру;
Бұл тәсілде экскурсанттар өздері экскурсоводтың көмегісіз объекті
қарастырады. Алдын-ала көрсету тәсілі 2 түрге бөлінеді:
1) ... ... ... ... ... ... ... жүргізіледі.
2. Панарама тәсілі – экскурсанттарға объекті биіктіктен
көруге мүмкіндік ... ... ... бір ғана ... ... ... объектті
қарастырады. Экскурсоводтар панарамалық тісілде көптеген
объекттің ішінде негізгі объектілерді таңдап ... ... ... ... – экскурсиялық объектілерді
экскурсовод алғашқы түрін сөзбен айтып жеткізеді. ... ... ... ... ... жерлерде
көрсеткенде қолданылады, соған қоса ескерткіштерді,
ғимараттарды және мекемелерді ... ... ... ... объектілерді
көрсетудің алдында өзі сол объектің толық мінездемесін
білу ... ... ... ... ... ... ... жетіспеген бөліктерін
сөзбен айтып жеткізу керек. Егер объект толығымен
жойылған болса, бұл ... ... ... ... сол ... ... беру
керек. Егерде ескерткіштер, ғимараттар және туристік
объектілер жойылған болса, олардың ... ... ... ... ... ... Егер де танымал
адамдардың өмірбаяны болса, олардың қай жерде тұрғанын
және қай салада қызмет көрсеткені ... ... ... Бұл ... негізі архитектуралық ескерткіштерді
көрсеткенде қолданылады.
4. Монтаж тәсілі. Бұл тәсіл реконструция тәсіліне ұқсас
келеді. Монтаждық ... ... ... ... көрсеткенде басқа бір объектпен ... ... ... келтіреді. Монтаж тәсілін
қолданған кезде экскурсовод экскусанттарға сол объект
туралы толық ақпарат береді.
5. Локализация тәсілі бойынша туристтердің назарын ... ... сол ... бір ... көңіл
аударады.
6. Обстрогирование тәсілін қолданып ... ... ... ойында мысал
ретінде келтіреді. Бұл тәсілдің көмегімен экскурсовод
объекттің керек емес бөліктерін көрсетпей тек ... ... ... ... ... ... ... экскурсовод бір объектіні басқа
бір ... ... ... ...... ... ... көрсетудің ерекшеліктері:
1. Автобус сағатына 60-70км жылдамдықта келе
жатқанда объектілерді көрсету.
2. Автобус ақырын келе жатқанда ... ... ... ... кезде көрсету,
бірақ экскурсанттар автобустан шықпайды.
4. Объектті автобус тоқтаған ... ... ... ... ... ... жеткізу тәсілдері.
Экскурсияда айтып жеткізу тәсілі экскурсанттарға экскурсияның мазмұнын
жеткізу үшін ... ... ... 2-ге ... ... ... ... жеткізудің келесі түрлері кіреді:
мінездеме, индукция және дедукция тәсілдері кіреді.
9) Екінші ... ... ... ... ... ... ... цитата және репортаж тәсілдері.
1.Анықтама тәсілі – экскурсовод туристік объектінің толық анықтамасын
береді: ... ... ... ... және ... қызмет көрсетеді.
Тофтология – бір мағынаның екі рет қайталануы.
2.Экскурсиондық объектіге сипаттама беру – бұл тәсілде объектіге және
оның ... ... ... ... ... ... ескерткіштерді
және тарихи оқиғаларды айтып жеткізгенде қолданылады.
3.Экскурсиондық объектіге мінездеме беру. Бұл тәсілде ... ... ... және ... ... қарастырылады.
Мінездеме беру тәсілінен айырмашылығы ... ...... ерекшелене сақталуына баға беріледі.
4.Түсіндіру тәсілін қолданған кезде ... ... ... ... әсер етті соны ... ... – экскурсовод бұл тәсілді қолданған кезде әртүрлі
көріністерге, оқиғаларға, дәлелдерге коментарий беріледі.
6.Репортаж және цитата тәсілдері. ... бұл ... ... ... ... ... ... немесе цитата беріледі.
2.3 Экскурсиялық әрекетінің психологиялық негіздері
Экскурсиятану экскурсияны ... ... ... қорытындыға жету мақсатында психология талаптарын ... мен ... ... ... ... ... қатысушылар шарттарын ... ... ... ... ес, ... ... т.б. Негізгі әлеуметтік
психологиялық факторларға келесілер жатады:
➢ Әрекеттің шақыру ... ... ... және ... ... ... әсер ететін әлеуметтік ... ... ... ... әлеуметтік сезімдер, эмоциялар,көңіл -күй.
➢ Білімдер мен өмір тәжірибесінен алынған танымдық мүмкіншіліктер.
➢ Белгілі ... ... ... міндеті-топтың зейінін ... ... ... ... ...... деп атайды. Қызықты кіріспе
экскурсанттардың тарихи ... ... ... ... ... кіріспе формасын таңдаған кезде тақырып сипатын, тыңдаушылар құрамын ,
нақты ... ... ... ... ... ... ... деңгейі
төмен болса немесе олардың кәсіби қызығушылықтарына сәйкес ... ... ... керек.
Қорытынды кіріспеге қарағанда үлкен мәнге ие. Дұрыс жүргізілген
қорытынды қатысушылар ... ... әсер ... ... ... тану үрдіс ретінде
Таным мәні оның үрдісі барысында қандай да болса шындық меңгеріледі.
Тану ... ... ... және кері ... ... ... ... мен нысанның әрекеттесуі, нәтижесінде субъект жаңа
білім алады. Экскурсия тану ... ... ... өзі ... ... ... ... көрсетеді. Тану нысаны сыртқы дүниенің
заттары болуы мүмкін.
Тану үрдісі адамгершілік сезім мен ... ... ... ... қатынас жасау кезінде пайда ... Көру және есту ... ... ... ... Ал тану ... ... абстрактылы
ойлауын жалғастырады. Экскурсияда тану үрдісі екіге бөлінеді
... ... ... бейнелеу )
➢ Логикалық.
Сезу. Бұл элементарлық сезімдік бейне, нысандық ... және ... ... ... сана ... кері ... ... үрдісі.
Алсезімдік сезу адамның сана сезіміне заттар мен құбылыстардың ... мен ... ... ... ... ... формасы,
дыбыс, иісі , қаттылығы , жылдамдығы болады.
Елестету. Бұл өзін өзі байқауының заты ... ... ... ... пен ... нысаны ескерткіштері мен сезім органдары на әсер
етуінің ... Сезу ... ... ... сезімі күрделі
болады. Ол бірнеше немесе көптеген сезулер бойынша ... ... ... , құбылыстардың, оқиғаның жеке қасиеттерін немесе жағын
көрсетеді.
Экскурсиядағы елестету ол ... сезу ... ... ... ... әсер ету қорытындысы. Оған елестету, көру, есту, ... ... иіс ... жатады. Адамда ең дамығыны көру және елестету.
Экскурсиядағы елестету психологиялық ... үш ... ... ... ... ... ойлау,елестету
➢ Эмоционалды
➢ Қайраттылық
Экскурсиялық әдістеме елестетуінің белсенділігінің әр түрлі ләсілдері
пайдаланылады. Мысалы: фотосуреттер, репродукциялар. ... ... ... ... жатыр. Елестетудің белсендетуіне әңгіменің ... ... роль ... Осының бір формасы материалдың мәселелік
айтылуы. Экскурсия жүргізушісі сұрақ қояды және оның жауабын ... ... ... ... ... ... ... түрінде өткізу.
Әрбір экскурсияның мазмұны логиканы ойлаудың заңдары мен формасы туралы
ғылым талаптарын негізделіп қарастырылады. Логикалық заңдарға ... ... емес ... ... формаларға ойлардың құрылымы
мен құрылысы, логикалық амалдар, ... ... ... ... жалпылау.
Экскурсияны жүргізушілер экскурсияны құрастыру кезінде ойлаудың негізгі
заңдарын ескеру керек. Алғашқы заң яғны ұқсау заңы ... ... ... ... айту үрдісі кезінде қандай да ... ... ... ... ... белгілі анықталған нысан басқалар мен ауыспауы
керек. Яғни қалыптасқан ұғымдар әр түрлі мәнге ие болмас үшін.
Екінші заң. ... ... : ... да бір ... ... ... осы нысан өзінен көрсететілген бейнеден айырмашылықта болмауы
керек .
Үшінші заң. Үш ойды болмауы. Егер бір ой ... ... ал ... ... ... болса, осы ойлардың бірі ғана дұрыс болады. Яғна үшінші
ой қалыптаспауы керек.
Төртінші заң. Негіздеменің жеткілікті болуы заңы. Әрбір ой ... ... Егер ... ... ... ... ой нақты дұрыс болуы
мүмкін. Әңгіме кезінде ... ... ... ... ... және оларға қойылған талаптар.
Қызметтерді жабдықтаушылар туристерге қызметтерді көрсету саласында
әртүрлі кәсіпорындар мен ... ... ... ... ... ... ... көтеру орындары, көлік компаниясы,
рекреациялық ұйымдар, экскурсиялық фирмалар және т.б.
Туристерге қызмет ... ... ... мен ... ... деп ... ... жұмыс істеген кезде келесі талаптарға
көңіл бөлу керек:
1. Қызмет көрсету саласына және ... ... бөлу ... турфирма ұсынған өніммен қызметтерді жабдықтаушы өнімі сәйкес
келуі керек.
3. келісім шартты ... ... ... ... ... ... ... жұмыс істеген кезде олардың
тәжірибесіне, тарифтарына, ассортиментіне, лицензиясына және ... ... ... Өзара қатынастар келісім шарт арқылы бекітіледі.
Бір жылда немесе белгілі бір ... ... ... ... ... шарт ... алдында жоспар қарастырылады. Бұл жоспарда
келесі ... ... ... 1) ... ... ... ... негізгі
объектісі;
3) қызмет
жабдықтаушының мерзімі
және оның
құны;
4) қызмет
жабдықтаушының бекіту
уақыты;
5) ... ... ... ... ... ішінде
қызмет
жабдықтаушының буклеттері,
толық
мәліметтері, газет-журналда
шыққан
мақалалары және т.б.)
Музеймен келісім шарт.
Музеймен келісім шарт ... ... ... ... ... түрлері және тақырыптары;
2. экскурсияның бағасы (жас дәрежесі бойынша, топтық,
жеке);
3. экскурсияның өткізу уақыты;
4. келісім шарты бекіткен ... ... ... ... ... үшін ... өткізу мерзімі;
7. экскурсияны қай уақытқа дейін онуляция ... ... ... ... ... ... шарт.
Көлік фирмасымен келісім шарт бойынша туристік ұйымға ... ... ... бірге көлік фирмасы жоғарғы маманды жүргізушімен қамтамасыз
ету керек. Келісім шарт бекіткен кезде келесі мәселелерге ... ... ... түрі ... ... ... тарифтер мен бағалар;
3. көлік графигі;
4. көлік ... ... ... ... өз ... ... ... қалған жағдайда жауап беретін
адам;
6. турфирма жағынан жауап беретін адам;
7. туристер кешіккен ... ... ... ... ... ... жүргізушінің қолында келесі құжаттар болу керек:
1. жүргізушінің куәлігі және
көліктің ... ... ... ... болу керек;
3. сақтандыру полисі болу
керек;
4. маршруттың құжаты болу
керек.
Турфирмада әрбір топқа маршрут ... ... ... ... келесі мәселелер қарастырылады:
1. көлік түрі;
2. экскурсияның маршруты;
3. туристтердің саны;
4. экскурсияның басталуы және
аяқталу уақыты;
5. көліктің бағасы;
6. көлік қай уақытта және ... ... ... ... топтың жетекшісінің
аты-жөні.
Туристік фирманың көлік фирмасымен келісім шарт ... ... ... ... ... ... ... тек қана туристік объектке
бару үшін қолдану керек. Егерде көлікке туристтер жағынан зақым келтірілсе,
оған толығымен турфирма ... ... ... ... ... ... келісім шарт бекіту үшін келесі мәселелер
қарастырылады:
1.туристтердің саны;
2.тапсырыстарының көлемі;
3.тамақтану түрі;
4.бағалары;
5.жеңілдіктер;
6.тапсырысты ... ... ... ... ... шарт.
Бұл келісім шарт экскурсиондық ... ... ... ... шарт ... туристік фирма клиентке экскурсиондық
қызметті көрсетуге жауапты болады. ... шарт ... ... ... ... қол қою ... туристік фирма клиент талап
еткен барлық ақпаратты беруі тиіс. (көрсетілген қызметтер экскурсоводтардың
классификациясы және клиенттің ... ... ... тур. ... ... шарт ... мәселелерді қарастырады:
1.көрсетілетін қызметтің түрлері (жалпы экс-я, тақырыптық экс-я және т.б.)
2.экскурсияның аты және өткізілілетін жері;
3.экскурсоводтың аты-жөні;
4.экскурсияның тақырыбы;
5.бір топтағы ... ... ақы ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
9.экскурсия қай тілде өткізіледі;
10.қосымша қызметтер.
Жол ақпаратты дайындау.
Жол ақпаратты 3 кезеңге бөлінеді:
1. алдын-ала жұмыс – бұл ... ... ... ... ... және оларды зерттейді. Экскурсияның ... ... ... ... ... маршрутында көрсетілетін объектілерді
таңдап алады;
2. экскурсияны ... – бұл ... ... ... ... маршрутты құрастыру, нақты мәліметтерді зерттеу, контрольді
тексті жазу. ... ... ... ... ... . Индивидуалды
тексті дайындау.
3. соңғы кезең – бұл ... жол ... ... және ... ... соң ... ақпаратты дайындауда негізгі пункттер:
1. жол ақпараттың мақсаты мен ... ... ... ... ... ... зерттеу;
4.экскурсия барысында көрсетілетін объектілерді таңдап алу;
5.экскурсияның маршртын құрастыру;
6.экскурсияның ... ... ... портфелін толықтыру;
8.экскурсияны жургізу техникасы;
9.көрсету және айтып беру әдістемелерін таңдап алу;
10.экскурсияның техникалық картасын дайындау;
11.индивидуалды ... ... ... қорғау;
13.жол ақпаратты бекіту.
Жол ақпаратты дайындауға қажетті құжаттар. Ол 9 бөлімнен тұрады:
1. Тақырып бойынша әдебиеттер тізімі ... ... ... барлық
кітаптардың, газет-журналдардың, мақалалардың тізімі болуы керек.
2. Объекттің құжаты қарастырылып жатқан объектке толық сипаттама беретін
мәліметтер. ... ... ... ... ... мәселелер қарастырылады:
1) объекттің түрі;
2) объекттің аты;
3) ... ... ... ... орналасуы;
5) объекттің қысқа сипаттамасы;
6) объектінің авторы;
7) объектіні жасау немесе орналастыру уақыты.
3. ... ... ... ... ... және ... ашылып жазылады.
4. Индивидуалдық текст – контрольді тексттен алынады, экскурсовод өзі ... ... ... ... ... схемасы – онда экскурсияның басталуы және аяқталу ... ... ... және ... ... ... ... – оның ішінде экскурсия тақырыбына байланысты
суреттер, ... ... ... ... және ... ... қабылдаулар көрсету және айтып беру әдістемелері.
8. Жол ... ... ... ... ... кестелер,
мақалалар және т.б.)
9. Экскурсоводтардың тізімі – ... ... ... ... ... ... ... турфирманың міндеттері:
1) Әртүрлі кәсіпорындармен, ұйымдармен, мекемелермен экскурсиондық қызмет
көрсету үшін келісім шартқа отыру ... ... ... ... ... ұйымдастыру;
3) Экскурсияның билеттерін және жолдамаларын сатады;
4) Туристтерге сақтандыру полистерін тапсырады;
5) Туристтердің путевкаларын толтырады;
6) Экскурсия ... ... ... Экскурсоводтың міндеттері:
1) Экскурсияның ... ... ... мәліметтерді және
экскурсоводтың потрфелін дайындау керек;
2) Экскурсияларды жүргізу және экскурсияда жол ... беру ... ... және ... ... жүргізу керек;
3) Экскурсияның мәтіндерін экскурсовод өз уақытында жаңарту керек;
4) Экскурсия мәселесіне байланысты конференцияларға және ... ... ... ... ... ... дайындау керек. Жаңа
экскурсияны дайындағанда туристтердің талаптарын ескеру керек;
6) Сөйлеу мәдениетіне ие болу ... және ... ... ... Экскурсияны жүргізуге қажетті құжаттарды дайындау, музейлермен, көлік
фирмаларымен ... ... ... ... Туристтердің қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған ... ... ... ... ... ... байланысты
бұйрықтарымен таныстыру керек;
10) Экскурсовод экономиканы және ... ... ... ... ... экскурсияның мақсатын және тақырыбын білуі тиісті;
12) Экскурсовод экскурсияның маршрутын және әдістемелерін білуі тиісті;
13) Экскурсанттарға қызмет көрсетуді білуі ... ... ... ... және ... ... ... білуі
керек.
Қауіпсіздік ережелері:
1. Турфирма экскурсия кезінде экскурсанттарға толық жауап береді.
2. Қауіпсіздікті сақтау мақсатында ... ... ... қонақ
үйлерде, ұшақтарда анықталған ережелерді бұзуға тыйым салынады;
3. маршрутта кездесетін тәуекел факторлар: а) ... және ... ... ... ... рұқсатсыз шомылу және туристік құрал-жабдықтарды дұрыс қолданбауы;
в) жеке сақтандыру құрал-жабдықтарының болмауы;
г) тыйым салынатын белгілерін білдірмеуі;
4. туристтер биологиялық әсерлерге ұшырамау үшін ... ... ... керек: а) қайнамаған суды ішуге болмайды;
б) жуылмаған көкөністерді жеуге болмайды;
в) танымсыз азық-түліктерді және медикаменттерді ... ... ... шығу ... ... ... ... туристтер өздерінің денсаулығын және заттарын сақтандыру керек;
б) жұқпалы және қауіпті аурулардан профилактикалық прививкалар салыну
керек;
в) жеке ... ... ... ... жеке ... ... керек;
6. Маршрутқа керек болатын ескертулер:
а) вокзалда заттардан көз үзбеу ... және ... ... ... болу ... әрқашан туристтермен бірге тоқтаған қонақ үйдің карточкасы болу
керек. Және заттарды ... ... ... үшін ... ... ... ... сейфте сақтау керек;
г) барған елдің заңдарын және ережелерін бұзбау керек.
7. Жалны ережелер:
а) ауа райы ыстық ... ... ... ... ... ... болған жағдайда сақтандыру полисінде жазылған телефон
бойынша ... ... ... ... ... ... ... полициясымен дағдарыс болса,
топ жетекшісіне тез уақыт ішінде хабарлау керек;
г) туристтер саяхат кезінде ақы төленетін жұмыс істеуге құқығы ... ... ... ... көп ақша алып ... ... ... экскурсияның басында және экскурсиядан ... ... ... ... ... ақшаны немесе бағалы заттарды қалдыруға
болмайды. Жүргізуші ... ... ... ... ... бермейді.
з) басқа елде жүргенде құжаттардың көшірмесін түсіріп алу керек және
негізгі құжаттан басқасын қонақ үйде қалдыру ... ... ... көшеде кез келген адамдардан сатып алуға болмайды.
к) егер де ... ... ... немесе ұрланса, тез уақытта
банкқа хабарласып, карточканы жабу керек.
қ) көлікті жалға алғанда құжаттарды ... ... сол ... жол
ережелерін жаттау керек.
3 ЭКСКУРСИЯ ЖҮРГІЗУДІҢ ТЕХНИКАСЫ
Экскурсия жүргізу техникасына бірнеше талаптар қойылған. ... ... ... танысуы, туристтердің объект ... ... ... шығу және кіру ... ... дұрыс қолдануы, экскурсиондық уақытты ... ашып ... және ... жауап беру.
1. экскурсоводтың туристік топпен танысуы. ... ... ... ... Өзінің аты-жөнін, турфирманың атын және
экскурсанттарға жүргізушіні таныстырады. Туристтер экскурсия ... білу ... ... ... ... ... ... Кіріспе
туристік топ кұрамына байланысты болады.
2.Туристтердің автобустан шығуы. Туристтердің экскурсиондық объектіге
жақындағанда автобустан шығуға ... ... ... ... ... ... объектке қарай кетеді, ал 2-ші ... ... ... ... ... ... ... болады және
қай жерлерде болатынын айту керек. Автобус тоқтаған кезде, ... 1-ші ... ... ... ... ... ... Автобус санитарлық немесе әртүрлі сувенирлерді сатып
алу үшін тоқтаған кезде экскурсовод автобустың жүретін ... ... ... ... ... өзгерістерді экскурсанттарға айтуы керек.
3. Туристтерді объекттің қасында орналастыру. Экскурсияны дайындаған
кезде ... ... ... ... әдістері қарастырылады.
Сонымен бірге туристтердің объект қасында орналастырудың қосымша әдістері
қарастырылады. Жаздың күні, күн қатты қызғанда, ... ... ... ... Жауын-шашын жауған кезде туристік топты сол объектінің
қасында орналасқан, ғимараттардың ... ... ... ... экскурсияларда объект қасында бірнеше орналастыру нүктесін
объектен алыс жерден орналастыру. Бұл әдіс объекті түбегейлі ... ... ... ... объектің қасына орналастырған кезде,
қауіпсіздігін қамтамасыз ету ... Бір ... ... ... ... ... олардың аралығы бір-біріне сөйлегенде, кедергі
болмау ... ... ... ... автобустан объектке бір объектіден
екінші объектіге тек қана ... ... Бір ... ... объектіге
жүрген кезде, экскурсоводтың орны топтың ортасында. Экскурсияның топ
созылып кетпеуі ... ... ... ... топпен аяғындағы
туристтердің аяғымен 5-7 метр болуы керек. Туристік топтың жүрісі ... топ ... және жер ... байланысты. Жаяу экскурсия
кезінде туристік топтың жылдамдығы оңша көп болмайды. ... ... ... ... ... ... болады. Туристік
топ объекттің қасына барғанда экскурсанттарды сол объектті көруге өздерін
жіберу керек.
5. ... ... ... ... ... топ жүріс кезінде
топтың бас жетекшісі экскурсовод болды. Туристтер автобусқа отырған кезде
экскурсовод автобустың қасында оң жағында тұрады. Экскурсанттар ... ... соң және бәрі өз ... ... ... ... санаған
соң жүргізушіге белгі береді.
3.1 Экскурсияның өткізу техникасы
Топпен таныстыру. Экскурсовожд топқа бнлгіленген орынға алдын ала 10-
15мн бұрын келу ... Егер ... ... ... жетекшісі
бар болса, олармен топ құрамын және оның ... ... ... ... Содан кейін экскурсияға қатысушыларды автобусқа шақырады.
Басқа да нұсқау болуы мүмкін. Өтіп бара жатқан автобусқа экскурсовод
отырып экскурсанттармен ... аты ... ... ... ... ... ... нысандарды нысандарды санап шығады. Одан
кейін экскурсияның басталуын, аяқталуын, шақырымын айтады.
Психологтар экскурсоводтарға ... ... ... ... ... ... ... кейін, бірнеше секунд шыдап, сөйлемді бастауы
керек.Ең алдымен кіріспе жақсы болуы тиіс. Мысалы экскурсияда мамандар ... ... ... ... ... ... ... алуы тиіс.
Көліктен шығу.
Алдын ала айтылуы ... ... ... ... ... ... ... тыңдағаннан кейін және шығу ... ... ... ... ... ... күтпей тұрып
шығады.
Қыста – күн көзінде, жазда ... ... ... ... ... қоғамдық ғимараттардың кіріберісінде орналасуы керек. Нысан
қасында басқа топтармен бір уақытта кездеспеу, ... ол ... ... жасамау үшін дистанция сақтау керек. Топты доға ... 2,4 ... ... ... ... ... ... Экскурсовод сол
кезде топтың сол кезде топтың оң жағында тұру керек.
Топтың жаяу жүруін басқару керек. ... ... топ ... қалып қойғандарды тосып, уақыт кетіреміз. Сондықтанда экскурсовод
топтың орта белінде жүруі тиіс. Яғни қалып қойғандардың жеңіл ... ... ... ... ... ... нысанның
күрделілігіне, келесі нысанға дейінге қашықтықтың ұзақтығына байланысты.
Және топтың ... ... ... ... ... ... мен кішкентай
балалардың болуына немесе жолдардың ... ... ... ... 3-4 ... ... тиіс.
Автобусқа қайту.
Экскурсовод жетекшілігімен жүреді. Әсіресе отырғызу орны көліктен ... ... ... ... бұл өте ... ... ... ала
есептеу қажет. Отарғызу кезінде экскурсовод есіктің оң жағында тұруы ... ... соң ол ең ... ... ... экскурсоводтың орны ұзақ уақыт бойы талқыланды. Осыдан он –
он бес жыл ... ... ... ... арнайы креслода
экскурсанттарға бетімен орналасуы ... ... ... ... ... ... экскурсовод креслодан тұрып, өз әңгімесін
жалғастырады. Автобуста микрофон болмаған жайда, экскурсия
барысына өзгертулер енгізіледі.
Уақытты ... ... үйде не ... ... керек. Содан кейін
жөндеулер енгізіледі. Материалдар толықтырылады ... алып ... ... ... ... ... ... қалуынан немесе басқа
жағдайлар болған кезде, уақыттың қысқартылуы ... ... ... тақырыпшалардың айтылуын қысқарту, шығулар санын азайту.Осындай
жағдайларға дайын болу керек.
Карточкаларды ... ... ... ... ... әрбір учаскелері мен
нысандары бойынша карточка қалың қағаздан ... ... ... ... ... ... ... әр түрлі түстермен
ерекшеленеді. Олар үш тәсіл бойынша пайдаланылады.
1. Олардан цитаталар оқылады.
2. Оларды асулар немесе өтулер кезінде қолданады.
3. ... ... еске ... үшін ... ... тәсілді қолданбаңыздар.
Экскурсия барысында қойылған сұрақтарға жауап экскурсия кезінде емес,
оның аяталуынан ... ... ... Көптеген сұрақтарға жауаптар экскурсиядан кейін берілуі тиіс
2. Көптеген сұрақтарға жауап тақырыпшалар ... ... ... ... ... Көптеген сұрақтарға зейінсіз отқандар үшін беріледі. Олар ... ... ... жүргізушінің кәсіби шеберлігі
Экскурсия біз өмір ... ... ... және ... ... ... «Экскурсия» (ехцұрсіо) латын тілінен аударғанда
«серуендеу» деген ... ... ... - жеке ... уақытша
болатын елдегі (жердегі) туристік ресурстарды танымдық мақсатта жиырма төрт
сағаттан аспайтын уақытқа барып көруі. Негізінен бұл пән оқу ... ... және ... ... ... ... ғғ ... 1910 жылы
Мәскеуде «Орталық экскурсиялық комиссия» құрылды оқушылар мен ... ... ... ... үкіметі экскурсияны оқу ... ең ... деп ... 1918 жылы Мәскеуде «Орталық оқушылар экскурсиялық
бюро» құрылды. Экскурсиялар ... ... түрі ... құрама
бөлігі ретінде 20-жылдардың сонымен 30-жылдардың ... ... ... ... ... АҚ ... 1930 ж ... пролетарлық
туризм және экскурсия еркін қоғамы» (ОПТЭ) болып өзгертілді. Көптеген
қалаларда «Норкампросаның» эксурсиялық-туристік орталықтары ... 1936 ... ... және ... ... ... ... және оның
өкілдігіне иық артылды[1].
Экскурсовод - бұл процесстің жетекшісі, білікті маманы ... ... ... ... ... ... білімдерінің нақтылы
мамандық салалары бойынша айырмашылығы болады және сол уақытта ... ... ... бірдей, экскурсиялардың жүргізу әдістемесінің
білімі сияқты, педагогикалық ұста және ... ... ... ... ... биік ұстасының негізі дағдылар, дербес сапалар, абырой
мамандықпен ... ... ... ... ... өз ... мамандыққа құрметі шынайы ұста мүмкін емес. Экскурсоводтың кәсіби
ұстасының әбден жетілдіруін процессі ... ... ... ... теорияның зерттеуі бойынша экскурсоводтың жұмыстарында
орналасады,экскурсияның мәнінің түсінуіне тым ... ... оның ... ... ... ... және меңгеру.
Экскурсоводтық ұста - бұл ұстаның түрі, өзінің ... ... ... ... ... ... ... тұрады (педагогикалық,
дәрістік тағы басқалар). Бұл ұсталар экскурсиялық материалдың тартуын биік
сапаларын қамтамасыз ететін ... ... ... ... ... ... - ... теория және әдістеме және
олардың тұрақты қолдануының негізгі ережелерін иелігінен ... ... ... ... туристер қауіпсіздігін қамтамасыз етуде
Экскурсовод қызмет үстінде
Кез келген экскурсиялық мекеменің маңызды ... ... ... ... ... ... ... болып табылады.
Осы мақсатпен табыстар үшін әр түрлі жолдар ұсынылады:
1 ) оның барлық буындарының әдістемелік жұмысты ұйымының ... ... ... ... секциясының әдісшісі,
менеджерлері, әдістемелік кабинет және әдістемелік кеңес;
2 ) сапалы әдістемелік ... ... дер ... бақылау мәтініне қосымшалар және өзгерістер ... ... ... ... ) ... ... ... әңгіме және көрсетудің әдістемелік
қабылдауларын технологияны дамыту сол экскурсиялық тақырып бойынша;
4 ) экскурсияның жүргізу ... ... ... ... ... ) ... ... және логиканың негіздерімен ... ... ... ... экскурсоводпен және
экскурсанттардың ... ... ... және ... ... ... ұстаның жоғарылатуы бойынша барлық жұмыстар жоспарлы және
ұйымдастырылған сипатта болады. ... ... ... ... ... ... ... әдістемелік әдебиет көрсете алады.
Экскурсоводтың кәсіби ұстасы - бұл өнердің ерекше түрі, белсенді
қолдану ... ... ... және әңгіменің тіркесінде құрастырылған;
экскурсовод, экскурсант және экскурсиялық ... ... ... әрекеттесудің қабылдаулары процесске араласу; экскурсияның
жүргізулері әдістемелік ... ... ... білу және ... тән дағдылармен иелік ету. Бұл ұстаға практикалық тәжірибе
қасында тәжірибелі мамандардан астам, ... ... ... ... ... ... ұсталары екі топқа шартты түрде бөлуге
болады - өнер-білім және білу.
Өнер-білім: ортақ білімдер (білімдарлық) және ... ... ... ... ... ... теория, экскурсияны жүргізуі
әдістемесі, психология және педагогика, өнер-білім, ораторлық өнер, логика
және ... ... ... ... ... ... ... дейін өз ой
өрісін кеңейту (мәтінде), адамдардың ой ... ... және ... ... ... өткізуінде әдістемелік қабылдауларды
қолдану, өнер-білімін дәрісханаға дейін алып жүру және оны басқару, өзінің
сенушілігін беру және өзін ... ... ... құралдар көмегімен объектіні көрсетуде
Экскурсоводтан ол білімдердің барлық салаларына арналған ... кез ... ... ... бере алу үшін ... ... ... деп, 2-3 экскурсия бойынша терең білімі бар және ... ... ... әр ... ... ... ... дайындау, өзінің тақырыбы бойынша дәріс оқу, ... ... ... ... ... ... ... экскурсоводтар мамандық бойынша
әдебиет туралы хабарға қаныққан. ... ... ... және ... ... ... ережелерін тұрақты
қолдануынан тұрады. Экскурсоводтың бас функциясы - ... ... беру ... ... ... тиімді меңгеруіне қол жеткізуі. ... ... ... ... ... иелік ету болып
табылады, ... және ... ... ... ... білімі
ғана емес, өйткені олардың технологиясының түсінуі.
Экскурсоводтік ұстаның деңгейі факторлардың қатарынан тәуелді болады.
Оларды екі ... ... ... топ - ... ... ... ... құжаттаманың деңгейі, көрсетудің объекттерінің ... ... ... ... ... топ - ... ... факторлар, (оның ортақ
білімдарлығы, тақырып ... ... ... ... ету, сөздің
мәдениеті).
Экскурсоводтың ұстасының маңызды ... - ... ... ... бойы ... ... ... орнатып сақтау.
Экскурсоводтың алдында экскурсанттармен ... ... ... ... жеңуге тұрады. Бұл жерде тәжірибелі экскурсоводқа сезгіштік
(интуиция) көмекке келеді. ... бұл бір ... ... өте оңай,
қиын емес, онша дайындықты қажет етпейтін жұмыс болып табылады. ... ... ... үшін тек ... ғана емес, сонымен қатар тұлғаның өзі
де тартымды болуы қажет. Ол туристер келген қаланың ... оның олар ... бір ... ... ... Сонымен қатар, экскурсовод
күйзеліске төзімді, қарапайым, шыдамды, ұқыпты адам болуы тиіс[2].
Экскурсоводтың сезгіштігі (интуициясы). Экскурсовод топтармен ... ... ... және қызығушылығы әртүрлі, ықыластың осы тақырыпқа,
көңілге, деңгейі және тағы ... өз ... ... ... ... ... онын нақты ахуалдар, өз ойларының әсерлі құралдардан
астам өрнегіне ... ... ... ... Оған көмекке бұл жерде
сезгіштік келеді - оның қарастыруын түзу ... ... ... ... ... арқылы және бұл өз ойларының ... ... ... ... ... жылдарынан кейін келеді
және өз өрнегін табады: экскурсанттардың сұрау салуларын және құрамын
жылдам ... ... ... ... жайт ... ... ... сонымен бірге бірдеңеге экскурсанттардың мүддесінің пайда болуында
жылдам қорытынды жасау; ... ... ... ... ... жолды табу
және керекті ұсыныс беру керек. Тәжірибелі экскурсовод, өзінің сезгіштігіне
сүйене ... ... ... ала сұрауларысыз олардың
қызығушылығын анықтай алады және бұл негізде анықтауға ... ... ... ... ... ... ... тақырыптан логикалық
өткелдің мазмұны өзгерте алады. Экскурсоводтың сезгіштігі осы дәрісханада
қай ... ... өте ... ... оған ... ... Экскурсоводтың
жұмысы творчестволық сипатта болады. Экскурсоводтың қызметіндегі өнері оның
елестетуін жұмыста ғана ... ... ... ... ... ... ... қолдану, мақалдар, мәтелдер, әдеби
сөздер, сөздің ... әр ... ... ... ... ... өткелдердің таңдап алуында, экскурсиялардың жүргізуді
техникасының әбден ... де өз ... ... ... ... экскурсия жүргізу барысында бақылау мәтіні және
әдістемелік құрал шегінен шығпауы керек[3].
Экскурсия ... ... ... мамандырылған талабы –
сөйлеудің жоғары талабы. Экскурсия ... ... ... ... оның сөйлеуі – ең алдымен сөйлемдердің құрылымы
және көлемі мен жазба жұмысының ерекшеленетін ауызша ... деп ... ... ... қысқа және күрделі болмауы керек деп
саналады.
1981 жылы Е.А.Ножин былай деп ... ... ... ... ... ... міндетіне сәйкес нақты жағдайында ең жақсы
әсерін қамтамасыздандыратын тілдін материалдық осындай пайдалануын атайды.
Ауызша сөйлеу – бұл ... ... ... ғана ... Егер экскурсия
жүргізуші осы жолды таңдаса, ол жетістікке ешқашан жетпейді. Жиналған
әдеби, ғылыми, газет, ... ... ... жеке ... үшін ... ... ... сөйлеудің үлгілеріне өнделуі керек.
Экскурсиялық ... Аты, ... ... ... ... Неге арналған.
4. Өлшемдері.
5. Авторлары.
6. Құрылған жылдары.
Ауызша сөйлеуінде сөздердің құрылуы салыстырмалы ... Егер ... ... ... байланысқан, логика
бойынша нақты құрастырылған шығармаға тән ... ... ... дәрежеде деген сөз ... Оған ... ... ... ... ... ... сөйлеу мәдениетінің маңызды элементінің бірі – сөздерді дұрыс
пайдалануы. Сөйлеу мәдениетінің тағы бір ... ... ... ... ...... ... догов*ор – д*оговор
емес, эксп*ерт – *эксперт емес, парт*ер – п*артер емес, жалюз*и – ж*алюзи
емес. ... жеке ... ... ... ... жиі пайда болады.
Оған байланысты – экскурсия жүргізушісі әр ... ... ...... сөйлемдерде сезімдерін атауы, оларды
кедейлендіреді.
Сөздік штаптердің тағы бір түрі – ... ... ... іскерлік жазбаша сөйлеуінің стандартты айналымдары. Олар радиодан,
теледидарлардан, әр ... ... ... ... оларды
газеттерде табуға болады. Экскурсия жүргізушілеріне ... ... ... сөздері қауіпті болуы мүмкін.
Біріншіден, оларды дұрыс пайдалану керек (яғни оларға деген мәніне сәйкес),
екіншіден, осы сөздердің (егер ұғынсыз ... ... ... ... ... ... мақал-мәтелдерді пайдалану, мақал-мәтелдармен бірге
әр түрлі қанатты сөздерді ... ... ... Мысалы, атақты
адамдардың цитаталары:
«Из двух зол избрать ... ... ... О ... ... және ... ... – паразиттер: сонымен, яғни, оның үстіне, осылай, солай,
мынау және т.б.
Дауыстың күші.
Сөйлеу темпі – орыс ... ... ең ... ... ... ... сөз, қазақ тілінде минутына 100-110 сөз.
Бір ақпараттық мәтіні бар бет 14-ші ... ... 1,5 деп ... ... ... ... жеке мәтіннің әр түрлі бөліктерінің
мазмұнына тәулді болып ... Көп ... ... ... тастайды.
Пауза – ол дыбыстаудың уақытша тоқтауы. Пауза – үнсіздік.
Жаңылтпашты ... ... ... ... жұмыс істеу үшін келесі
кеңесті пайдалану керек: «медленно, отчетливо выговаривая ... ... ... скороговорки. Делайте не большие паузы. Не торопитесь.
Лучше всего ... ... на ... а затем прослушать и
откорректировать. Когда вы ... в ... ... ... звука, чуть убыстрите темп. Диктуйте также как и в ... но ... ... Не ... ... и произносите их в обычной
манере» Осы әдісті Л.А.Веченский және ... ... ... ... ретіндегі маңызды бөлігі экскурсия
жүргізушінің экскурсиядан кейінгі жұмыс болып табылады. Ол ... ... ... ... ... ... ... міндет
қойылады – экскурсияның қорытындысын қатысушылардың алынған білімдерді
тереңдету үшін ... ... ... ... ... ... ... көтеру үшін нұсқауларды алады; оларға, мысалы, оқуына үшін
әдебиет тізімі, қарауына арналған кинофильмдердің тізбесі, әсіресе қатысу
керек ... ... ... ... ... ... ... келесі күнде топтың қатысуымен
экскурсияның мазмұның талқылануы нұсқауланады. Талқылануын кітапхананың,
туристік ... ... ... ... ... ... ... Экскурсияның соңында оның қатысушыларына
анкеталарды беру ... ... ... ... экскурсияның
жүргізу мазмұнына мен әдістемесіне ... ... ... мүмкіндік
береді.
Экскурсия жүргізушінің педагогикалық әрекетінде келесі кезеңдерді
ажыратады: жетекшінің және топтың экскурсияға дайындылығын, экскурсияны ... ... ... ... барлық стадияларды өзіне қосатын
экскурсиядан кейінгі жұмысын өткізуін.
Экскурсия жүргізушінің шеберлігінің құрамдас бөлігі – ... ие ... Оның ... ... ... ... ... ұғымды, әдемі сөйлеу, өзіннің сөйлеуін айқын түрде интонациялау,
сөйлеуінде белгілі ойлар мен ... ... ... ... ... ... айқын қарау; өзіннің эмоционалдық (психикалық)
күйін басқару, жылы шырайлылық, ... болу ... ... ... шеберліктердің элементтерін меңгеруі болып табылады.
Пайдаланатын әдебиеттер:
Негізгі әдебиеттер:
1. Никитинский Е.С., Этапы становления и современное состояние туристской
индустрии ... ... ... ... для ... ... ... Вуколов В.Н. «История и теория международного туризма», Алматы — 2002
год.
3. Ердавлетов С.Р. «География туризма», Алматы: ... ... ... Ю.С. ... ... ... Алматы – 2003 год.
5. Гуляев В.Г. Организация туристской деятельности. – М.:1996.-312с
6. ... С.Р. ... ... ... и ... ... /Учебное
пособие. – Алматы,2001
Қосымша әдебиеттер тізімі
6. ҚР туристік ... ... Заңы , 2001 ... ... Г.Н. ... туризм. Учебное пособие. – Астана,2006.
8. Бузыкаев А.А. Менеджмент охраняемых территорий. Учебное пособие.
–Астана,2006.
9. Сборник ... ... РК, ... и нормативно-правовых
актов по развитию туристической отрасли

Пән: Туризм
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Мектеп педагогикалық жүйе және ғылыми басқару нысаны ретінде.Педагогикалық менеджмент субъекті қызметінің мақсаты8 бет
Жер жұмыстарының технологиясы104 бет
Оқыту психолгиясының негіздері10 бет
Қарағанды қаласындағы Қарағайлы карьері64 бет
"Физика" пәні бойынша тест сұрақтар7 бет
Аспалы төбе технологиясы8 бет
Балабақшадағы дене тәрбиесі пәнінің құжаттары31 бет
Бастапқы әскери даярлықты ұйымдастыру және жастарды бастапқы әскери даярлау6 бет
Бастауыш мектеп оқушысының мектепке даярлығы12 бет
Бейіндік оқыту5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь