Бактериялардың құрылымы
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Л.Н.Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
Жаратылыстану ғылымдары факультеті
Реферат
Орындаған: Сағындық Сәния, Қалқожа Гүлмаржан, Шараман Жанель, Қаржанбай Азиза, Өркен Айсулу, Медеуова Зере, Хажайхан Жанерке, Садикова Эльвира
Нұр-Сұлтан қаласы 2021ж
Жоспар:
1.Микроорганизмдерді классификациялау ерекшеліктері
2.Өсімдіктерді классификациялау ерекшеліктері
3.Жануарларды классификациялау ерекшеліктері
4.Тірі ағзаларға классификация қажеттілігі
1.Микроорганизмдерді классификациялау ерекшеліктері.
Сағындық Сәния,Қалқожа Гүлмаржан
Микроорганизмдер систематикасының принциптері
Микроорганизмдермен жүмыс істеуді оңтайландыру үшін, оларды классификациялау қажеттілігі туындады. Классификация деген белгілі бір биологиялық объектіні, өзіне тән қасиеттеріне байланысты, белгілі бір топқа (таксон) жатқызу. Өздеріне тән қасиеттеріне байланысты жекелеген топтар (таксондар) бойынша тірі организмдердің қоршаған ортада таралуын зерттейтін және оларға атау беретін ғылым систематика деп аталады. Биологияның ерте даму кезеңдерінің өзінде-ақ ғалымдар екі патшалықты бөліп көрсеткен: өсімдіктер және жануарлар. 1886ж неміс ғалымы Геккель микроорганизмдерді үшінші патшалық (қарапайымдар) ретінде қарастыруды ұсынды.Қазіргі кезде микроорганизмдер үш патшалыққа бөлінеді:
- Procariotae - нағыз бактериялар, рикетсиялар, хламидиялар, микоплазмалар, спирохеттер, актиномицеттер жатады.
-Eucariotae - қарапайымдар мен саңырауқұлақтар жатады.
-Vira-оларға вирустар жатады.
Микроорганизмдерді топтастыру кезінде келесідей қасиеттері ескеріледі:
Морфологиялық (клетканың пішіні, көлемі, сыртқы түрі, өзара орналасуы) клеткалық құрылымы, спора түзу қабілеті, көбею түрі.
Физиологиялық (қоректену типі, энергия алу түрі, оттегінің әсері, патогендігі, температураның әсері және т.б)
Культуралдық (қоректік ортада өсу сипаты, түзетін коллонияларының пішіні мен көлемі, түсі, мөлдірлігі, шеттері және беткі бөлігі)
Биохимиялық (органикалық заттарды түзу кезіндегі айырмашылықтары)
Таксономиялық бірлікті қарастырайық.Соларға толығымен анықтама береміз алдымен.Таксономиялық бірлік негізі түр болып табылады.
Түр - шығу тегі ортақ, ортақ морфологиялық және физиологиялық сипатқа ие, қоршаған ортаның белгілі бір жағдайларында тіршілік етуге бейімделген организмдер жиынтығы. Яғни бір түрге жататын микроорганизмдер ортақ генотипке ие.
Штамм - бірдей немесе әртүрлі табиғи қоректік орталардан, әртүрлі уақыт аралығында бөлініп алынған, бір түрге жататын микроорганизмдердің таза культурасы. Бір түрдің штаммдары ортақ қасиетке ие.
Раса мысалы тағам өндірісінің көптеген салалаларында (нан, спирт, сыра, квас және т.б) қолданылатын Saccharomyces cerevisiae түріне жататын ашытқылар расасы бір-бірінен көмірсуларды пайдалану жылдамдығы, ашыту белсенділігі, түзетін жанама өнімдердің көлемі бойынша өзгешеленеді.
Клон - бiр клеткадан алынған дақыл немесе культура. Қазiргi кезде микрооорганизмдердi анықтау, ажырату үшiн 1984 жылы қабылданған Бергийдiң Бактериялар анықтамасы пайдаланылады.
Микроорганизмдердің номенклатурасы
Микроорганизмдерді топтастыру кезінде екі әдіс қолданылады: табиғи (филогенетикалық) және жасанды классификация. Қазіргі кезде микроорганизмдердің классификациясының барлығы жасанды классификация болып табылады. Номенклатура - микроорганизмді толығымен зерттеген соң, белгілі бір атау берілуі. Микроорганизмдерді атау үшін, ХVIII ғасырда К.Линней ұсынған бинарлық номенклатураны (екі латын сөзінен тұратын атау) қолданады.Бірінші сөз - түр атауы. Бұл зат есім, бас әріппен басталады, әдетте морфологиялық, физиологиялық немесе ерекше бір қасиетін, мысалы: тіршілік ету ортасын сипаттайды. Екінші сөз - бұл сын есім және кіші әріппен жазылады, түрдің белгілі бір ерекшелігін сипаттайды. Мысалы: Streptococcus lactis микроорганизмінің атауы. Streptococcus - түр атауы. Бұл түрге сфералық пішінді (коккалар), әдетте тізбектеліп орналасатын (морфологиялық қасиет) бактериялар жатады. Екінші сөз тіршілік ету ортасын көрсетеді - сүтқышқылды стрептокок. Микроорганизмдерді атау микроорганизмдер номенклатурасының Халықаралық Кодексі ережелеріне сәйкес жүргізіледі және ол дүниежүзі елдерінде бірдей. Оқшаулау (идентификация) - микроорганизмдерді тану. Бұл микроорганизмдерді жүйелендірудің үшінші мақсаты. Бактериялар, ашытқылар және саңырауқұлақтар анықтауыштарын пайдаланып, қоршаған ортадан бөлініп алынған микроорганизмдердің атауын анықтауға болады.
Микроорганизмдер клетка санына байланысты да,типке бөлінеді.
Микроорганизмдердің клеткалық құрылымының ең қарапайым типі - бір клеткалы. Бір клеткалы микроорганизмдер көлемі өте шағын. Бактериялар, қарапайымдар, ашытқылар арасында бір клеткалылар жиі кездеседі.
Көпклеткалы - клеткалық құрылымның күрделі типі. Көпклеткалы организмдер бір клеткадан түзіледі, бірақ ересек күйінде көп клеткадан тұрады және орналасу реті әртүрлі болады. Жануарлар, өсімдіктер және кейбір микроорганизмдер көпклеткалы құрылымға ие.
Кейбір микроорганизмдердің биологиялық құрылымы көпядролы құрылымды болып келеді. Ондай микроорганизмдер ценоциттілер деп аталады. Олар өсу кезінде клеткалары бөлінбейді. Ондай ағзаларға көбінесе балдырлар және саңырауқұлақтар жатады.
Клеткалардың екі типі бар: бірклеткалы, көпклеткалы және ценоцитті құрылымға ие эукариоттар және прокариоттар (негізінен бірклеткалылар).
Микроорганизмдерді әртүрлі сипаттамаларға сәйкес жіктеуге болады. Төменде болады
бірнеше жіктеу келтірілген. Микробтарды жіктеудің негізі-морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық және молекулалық-биологиялық қасиеттері.
I. жасуша құрылымының болуы.
1. Микробтар-микромирдің жасушалық және жасушаға дейінгі барлық тірі нысандары (вирустарды қоса алғанда,
приондар, вироидтер)
2. Микроорганизмдер-жасушалық құрылымы бар микробтар (бұл тек бактериялар
(мысалы: E. coli), саңырауқұлақтар (мысалы: candida), протозоа (мысалы:
дизентерийная күрделі))
II. Патогендігі бойынша (инфекциялық ауруларды тудыру қабілеті)
1. Патогендік-жұқпалы ауруды тудыратын микробтар
2. Патогенді емес-жұқпалы ауру тудырмайтын микробтар
3. Шартты-патогенді-жұқпалы ауру тудыруы мүмкін микробтар
белгілі бір жағдайларда ауру.
Микроорганизмдердің атауы тұқым мен түрдің атауларынан тұрады. Бірінші сөз (тегі) -
бұл микроорганизмді ашқан ғалымның фамилиясынан шыққан немесе морфологиялық белгісі. Екінші (түр) - ауру немесе тіршілік ету ортасы. Salmonella typhi. Тұқым американдық ветеринар Д.Э.Салмонның есімімен аталған,микроорганизм іш сүзегін тудырады. Vibrio cholerae (вибрион - бактерия түрі;тырысқақ-аурудың атауы. Escherichia coli (colon-тоқ ішек).
Бактериялардың қазіргі заманғы систематикасы
Таксономияның түпкі мақсаты-бұл филогенетикалық жүйеге негізделген жүйелер, яғни прокариотты организмдер арасындағы (туыстық) байланыстарға негізделген. XX ғ-дың 60-жылдары барлық қасиеттері анықталған ағзалар бірегей молекулалармен анықталады , ол ДНҚ-сы бойынша,сондықтан бактерияларды келесі жолмен жіктеуге болады:
-олардың геномдарын салыстыру. Генетикалық материал (ДНҚ, РНҚ)сияқты белгілер,
дәрежесін анықтау негізінде мүмкін болды.
Қазіргі таксономияның негізгі әдістері: генотиптік, фенотиптік және филогенетикалық.
Микроағзалардың филогенетикалық ерекшеліктері жасушаға дейінгі формалар (вирустар-Regnum Vira) және жасуша формалары бойынша үш доменді қамтиды:
-бірінші домен "Archaea" - ата-баба прокариоттары немесе археябактериялары;
- екінші "Bacteria" домені-шынайы прокариоттар немесе нағыз бактериялар;
-үшінші "Eucarya" домені-эубактериялар (Regnum Fungi және Regnum Protista).
Бэргей классификациясында келесі таксономия бойынша жіктеледі:
- домен; әрқашан емес - патшалық-лат. Regnum;
- филум - филум (лат. - тип). Прокариоттарды жіктеуде бұл таксонды белгілеу үшін "филум" термині қолданылады, ал эукариоттар үшін - "тип";
- класс
-қатар-Ordo;
-тұқымдас - Familia;
-туыс-Genus;
-түр-ерекшеліктер.
Эубактериялардың құрылымы мен ерекшелігі:
1. Жұқа жасушалық қабырға, грам теріс (кокки, спирохеталар, риккетсиялар)
2. Қалың жасушалы қабырға, грам оң (кокки, актиномицеттер, коринебактериялар, микобактериялар, бифидобактериялар)
3. Жасуша қабырғасы жоқ бактериялар(Mollicutes класы - микоплазмалар)
Архебактериялардың құрылымы және ерекшелігі:
Ежелгі өмір формасы. Олардың тәуелсіз эволюциялық тарихы бар және оларды өмірдің басқа түрлерінен ерекшелейтін көптеген биохимиялық ерекшеліктермен сипатталады. Археябактерияларда жасуша қабырғасында пептидогликан жоқ, олар плазмалық мембраналардың құрылымында түбегейлі ерекшеленеді. Оларда ерекше рибосомалар мен рибосомалық РНҚ, нуклеоид бар.Олардың арасында инфекция қоздырғыштары жоқ.
Бактериялардың құрылымы.
Бактерия денесі цитоплазмадан және цитоплазмалық мембранадан тұрады. Цитоплазмада
тұқым қуалайтын ақпарат ДНҚ-ның екі жіптері түрінде болады, ядро жоқ,цитоплазмалық мембрана цитоплазманы шектейді.Ол фосфолипидтерден (липидтер-майлар) және ақуыздардан тұрады. Ол арқылы қоректік заттар мен суды тасымалдау процесстері болады. Міндетті емес-капсула, флагелла , эндоспоралар және басқалары.
Бактериялардың морфологиясы
Бактериялардың морфологиясы (грек. bacteria-таяқша) - таксономиялық белгілердің бірі
оларды анықтау кезінде ескерілетін бактериялар. Формасын және өзара жасушалардың орналасуы, мөлшері, жасуша қабырғасы мен беткі қабатының құрылымдық ерекшеліктері(флагелланың, капсуланың болуы), спора түзілу қабілеті, бояуы.Бактериялардың негізгі формалары:
1. Кокки-сфералық бактериялар (грек. coccus-дән), диаметрі шамамен 1 мкм, олардың
өзара орналасу бөлудің ерекшеліктерімен байланысты:
а) микрококтар -- бір жазықтықта бөлінеді, кездейсоқ, жалғыз орналасады.
Олар қалыпты микрофлораның құрамына кіреді, сыртқы ортада болады.
б) диплококктар (грек. diploos-Қос) - бір жазықтықта бөлінеді, буымен:
- пневмококктар-лансолат;
- нейсериа (гонококки және менингококки) -- бұршақ тәрізді.
в) тетракоккалар-екі өзара перпендикуляр жазықтықта бөлініп, топтар түзеді төрттен; медициналық маңызы жоқ;
г) сарциндер (лат. Саркина-байлам, бал) - өзара перпендикуляр үшке бөлінеді,бөлінгеннен кейін ұшақтар мен жасушалар бір-біріне қосылып 8, 16 және одан да көп коккалардың дұрыс текше пішінді пакеттері пайда болады.Олардың арасында патогендік формалар жоқ;
д) стрептококктар (грек. streptos-тізбек) - сопақша, бір жазықтықта бөлінеді, бірақ
бөлу кезінде олар бір-бірінен бөлінбейді және тізбектер түзеді. Стрептококктар арасында
көптеген патогендік микроорганизмдер: тонзиллит, скарлатина, іріңді қоздырғыштар қабыну процестері;
е) стафилококктар (грек. staphylos-жүзім шоғыры) - мінсіз пішінге ие шарлар әр түрлі жазықтықта кездейсоқ бөлініп, кластерлер түзеді,кластер-жүзім шоғыры. Көптеген ауруларды тудырады, ең алдымен, іріңді қабыну.
Түсіне байланысты: грамм+ бактериялар (грам-оң)бөлінеді
және грамм - бактериялар (грам-теріс). Грамм + бактериялар қатты ұстайды -анилин бояғыштары, боялғаннан кейін алкогольмен түссізденбейді, жасуша қабырғасы бұл бактериялар қалың қабатты құрылым болып табылады. Грамм бактерия олардың бір қабатты жасуша қабырғасы бар және алкогольмен өңделген кезде анилинмен боялған бояғыштармен түссізденеді.Микроорганизмдер денесіндегі орналасу сипаты бойынша споралар:
1. Орталық (күйдіргі таяқшасы, антракоидты таяқша және т.б.).
2. Субтерминальды-соңына жақын (ботулизмнің қоздырғышы және т.б.).
3. Терминалды-таяқшаның соңында (сіреспе қоздырғышы).Бактериялардың тамақтану түрлері бойынша жіктелуі:
1. Автотрофтар
2. Гетеротрофтар
А. Паразиттер
Б. Сапрофиттер
Тыныс алу түрлері бойынша бактериялардың жіктелуі:
1. Міндетті аэробтар (туберкулез, оба, тырысқақ қоздырғыштары) - микроағзалар оңтайлы өсу үшін оттегі қажет.
2. Міндетті анаэробтар (сіреспе, ботулизм, газды анаэробты инфекция, бактероидтар, фузобактериялар) - бактериялар ашыту процестеріне байланысты оттегі. Олар оттегін органикалық заттардан алады,олардың метаболизмі процесінде қосылыстар. Олардың кейбіреулері тіпті шыдай алмайды аз мөлшердегі бос оттегіге.
3. Факультативтік анаэробтар (стафилококктар, ешерихиялар, сальмонельдер, шигельдер және басқалар) - олар оттегінің қатысуымен де, онсыз да өсіп, көбейе алады..
4. Микроаэрофилдер (сүт қышқылы, азотты бекітетін бактериялар) - арнайы топ өсіру кезінде оттегінің концентрациясы болуы мүмкін микробтар 2% дейін азайтылды. Оның жоғары концентрациясы өсуді кешіктіруі мүмкін.
5. Капнеикалық (бұқа түріндегі бруцеллездің қоздырғышы) - микроорганизмдер олар оттектен басқа көмірқышқыл газының 10% - ын қажет етеді.
Вирустар
Вирустар, жұқпалы аурулардың ең кішкентай қоздырғыштары.Қазіргі уақытта микроорганизмдер инфекцияның қауіптілік дәрежесіне қарай 4 топқа бөлінеді:
1 топ - оба қоздырғышы;
2 - топ-күйдіргі, бруцеллез, маңқа, тырысқақ, табиғи шешек, Кулихорадка, бластомикоз, туляремия, кокцидиоидоз, гистоплазмоз қоздырғыштары;
3 - топ-сіреспе, ботулизм, іш типі, туберкулез, дизентерия қоздырғыштары,
кейбір микоздар, риккетсиоз, кене ауруы, безгек;
4-топ-тағамдық токсикоинфекциялардың, газды гангренаның, септицемияның қоздырғыштары,кандидоздар, пневмония, гемоглобинофилдер, патогенді коккалар, сальмонеллалар, санитарлық дәлелденетін микроорганизмдер.
Ауру таратудың 5 механизмі бар:
1. аэрогендік
2. байланыс
3. фекальды-ауызша
4. трансмиссивті
5. тік
Пайдаланылған әдебиеттер:
-http:www.sestra-miloserdiya.ruc ontentfile%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D1%8 1%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0% B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%BC%D0%B8 %D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BE%D1%80%D0%B 3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0% BE%D0%B2.pdf;
-https:snipchi.ruupdoc2020%D0% 94%D0%BE%D0%BF%20%D0%BE%D0%B1%D1%80 %D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B D%D0%B8%D0%B55_31_TAR.pdf;
-ИНГУШСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ УНИВЕРСИТЕТ КАФЕДРА БИОЛОГИИ.
2. Өсімдіктерді классификациялау ерекшеліктері
Орындағандар: Шараман Жанель, Қаржанбай Азиза
Өсімдіктерді жіктеу немесе Синтаксономия -- шартты түрде туыстық белгілеріне сәйкес өсімдіктерді топтастырылып, жүйелеу әдістерді және синтаксономиялық иерархиясының субординациясын зеттейтін Геоботаника бөлімі.
Классификациялық өсімдіктер систематикасы әр түрлі өсімдік организмдерін ұқсастық және ерекшеліктеріне қарай таксон деп аталатын топтарға жіктейді. Классификациялық зерттеулерінің негізіне түр таксоны алынады. Бір-бірімен туыстық тегі жақын түрлер туысқа, ал бұлар тұқымдасқа біріктіріледі. Мысалы, әр түрлі астық тұқымдас өсімдіктер (бидай, қара бидай, атқонақ, бетеге, қоңырбас т,б,) бір тұқымдасқа топталынады. Бір-бірімен туыстығы жақын тұқымдастар қатар деп аталатын ірі топқа, ал қатарлар бұдан ірі топ - класс және бұның өзі бөлімге біріктіріледі. Өсімдіктер систематикасыжетік болуы үшін белгілі бір таксон ішіндегі топтты ұқсастығы мен айырмашылығына қарай 1-2 немесе бұдан да көп тармаққа топтап жіктеледі. Мысалы, түр құрамында түр тармағы, географиялық нәсіл, туыс таксонында туыс тармағы т.с.с. болады.
Өсімдіктер әлемінің жіктелуі
Ол тірі организмдердің 350 мың түрін, яғни біздің планетамыздағы іс жүзінде барлық өсімдіктерді құрайды. Олар жоғары тұқымдық өсімдіктер, нағыз балдырлар және қызыл балдырлардың қызыл балдырлары болып табылатын үш подкингомға бөлінеді.
Өсімдіктердің қазіргі классификациясы бірқатар сипаттамаларға негізделген, соның ішінде:
өсімдік организмдерінің мөлшері;
тіршілік формасы (шөптерді, бұталарды, көкөністер мен жемдік дақылдарды, ағаштарды ажырату);
өмір сүру ұзақтығы (бір, екі және көпжылдық өсімдіктерді ажырату);
өсіру әдісі;
өсіру жағдайларына қойылатын талаптар.
Бөлімдер арасында өсімдік организмдері қосымша бөлінеді. Өсімдіктердің мұндай жіктелуі папоротниктерді, мүктерді, мүктерді, жылқыларды споралы өсімдіктердің ең жоғары организмдеріне, ал холо- және ангиоспермдердің (гүлдердің) түрлерін - тұқымдық өсімдіктерге есепке алуды қарастырады. Бұл біріншісі спора арқылы, екіншісі тұқыммен көбейетінін білдіреді. Ангиоспермдердің ішінде біртекті және қосжарнақты өсімдіктер ажыратылады.
Саңырауқұлақтар патшалығына қарағанда өсімдіктер тобы күрделі таксономияға ие. Мысалы, даму шарттарына сәйкес өсімдіктер бөлінеді:
суыққа төзімді және ыстықты жақсы көретін;
көлеңке сүйгіш, көлеңкеге төзімді, жарық сүйгіш;
ылғал сүйгіш, құрғақшылыққа төзімді, сулы.
Қолданыстағы таксономияда гүлді өсімдіктер де тұқымдастарға (крест тәрізділер, гүлді және т.б.) және туыстарға бөлінеді. Біріншісі гүлдің түрі мен құрылымына сәйкес, екіншісі - қосымша ерекшеліктеріне сәйкес жүзеге асады.
Өсімдіктердің ұқсас түрлерін - туысқа, ұқсас туыстарды - тұқымдасқа, ұқсас тұқымдастарды - қатарға, ұқсас қатарларды - класқа, кластарды - бөлімге біріктіреді.
Жүйелеу бойынша әрбір топқа жататын өсімдіктердің арғы тегі бар. Мысалы, бір бөлімге, бір класқа жататын өсімдіктер бір тектен дамыған. Түрлер, туыстар және басқа да топтар ұзақ жылдар бойы әртүрлі сыртқы ортаға бейімделудің, басқа өсімдіктермен бірігіп өсудің нәтижесінде бірте-бірте пайда болған.
Жүйенің ең кіші бірлігі - түр. Түр туралы ұғым олардың біріне-бірінің ұқсас болуына және өзара будандасып, өздеріне ұқсас ұрпақ бере алатындығына байланысты қалыптасқан.
Өсімдіктерді жіктеу принциптері
Өсімдіктердің жіктелуі - бұл систематикалық топтардың қондырылу процесі мен сипаттамаларын зерттейтін, олардың спецификалық белгілерінің бірқатарына сәйкес таралуын анықтайтын таксономияның саласы. Өсімдіктер бір -бірінен жасуша санымен, құрылымдық ерекшеліктерімен және тіршілік функциясымен, бейімделуімен, өмір сүру ұзақтығымен және т.б ерекшеленеді. Жасушалардың санына қарай өсімдіктер бөлінеді.
:: біржасушалы өсімдіктер бір ғана жасушадан тұрады, онда барлық қажетті тіршілік функциялары мен процестер жүзеге асады (мысалы, хламидомоналар, хлорелла)
:: колониялық өсімдіктер - бір -бірімен байланысты ұқсас жасушалар тобынан түзілген (Volvox)
:: көп жасушалы өсімдіктер - ұлпалар түзетін көптеген жасушалардан тұрады; көптеген өсімдіктерде ұлпалар мүшелер, ал мүшелер мүшелер жүйесін құрайды.
Құрылымдық ерекшеліктеріне қарай өсімдіктер төменгі және жоғары болып бөлінеді.
:: Төменгі сатыдағы өсімдіктер - денесінде тіндері, мүшелері жоқ, және олардың өмірлік циклінде спорофит пен гаметофит (балдырлар) алмаспайтын өсімдіктер.
:: Жоғары сатыдағы өсімдіктер-денесінде ұлпалары, мүшелері бар және олардың өмірлік циклінде спорофит пен гаметофиттердің кезектесуі (мүк, жылқы құйрығы, лимфоидты, папоротник тәрізді, гимноспермалар мен ангиоспермдер) болатын өсімдіктер.
Жіктеудің негізгі принципіне байланысты жүйелердің бірнеше түрлері ажыратылады: утилитарлық, жасанды, табиғи және филогенетикалық (эволюциялық). Утилиталдық таксономияда өсімдіктер адамдарға пайдалы қасиеттеріне қарай жіктеледі (мысалы, ауылшаруашылық, дәрілік). Осының негізінде морфологиялық белгіні немесе бірнеше белгілерді ерікті түрде алды, жасанды жүйелер құрылды. Табиғи немесе табиғи классификация өсімдіктердің филогенетикалық жүйесінен эволюция процесінде пайда болған организмдердің филогенетикалық байланысын ескере отырып, морфологиялық белгілердің жиынтығына сәйкес және эволюциялық сипатта құрылды, ең толық, егжей -тегжейлі жіктеу - бұл A.Л.Тахтаджянның классификациясы, оған сәйкес Өсімдік патшалығы үш типке бөлінеді.
Өсімдік таксономиясы - ежелгі биологиялық ғылымдардың бірі. Бұл саладағы алғашқы байыпты табыстар К.Линнейдің есімімен байланысты. Өсімдіктерді қазіргі таксономияда жіктеу үшін патшалық, тип, класс, отряд, тұқымдас, туыс және түр сияқты келесі негізгі жүйелік категориялар қолданылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Википедия
https:interneturok.ruarticletsa rstvo-flory-klassifikatsiya-rasteni y-ih-osobennosti
http:beaplanet.ruklassifikaciya_ rasteniy.html
3 Жануарларды классификациялау ерекшеліктері
Жануарлардың систематикасы, сонымен қатар жануарлардың таксономиясы деп те аталады, зоологияның жануарларға ғылыми атаулар берумен, олардың түрлерін сипаттаумен және соңғысы туыстық (эволюциялық) қатынастар негізінде табиғи топтарға бөлумен (жіктеумен) айналысатын бөлімі. "Таксономия" және "систематика" терминдері көбінесе синоним ретінде қолданылады, бірақ оларды ажырата ... жалғасы
Жаратылыстану ғылымдары факультеті
Реферат
Орындаған: Сағындық Сәния, Қалқожа Гүлмаржан, Шараман Жанель, Қаржанбай Азиза, Өркен Айсулу, Медеуова Зере, Хажайхан Жанерке, Садикова Эльвира
Нұр-Сұлтан қаласы 2021ж
Жоспар:
1.Микроорганизмдерді классификациялау ерекшеліктері
2.Өсімдіктерді классификациялау ерекшеліктері
3.Жануарларды классификациялау ерекшеліктері
4.Тірі ағзаларға классификация қажеттілігі
1.Микроорганизмдерді классификациялау ерекшеліктері.
Сағындық Сәния,Қалқожа Гүлмаржан
Микроорганизмдер систематикасының принциптері
Микроорганизмдермен жүмыс істеуді оңтайландыру үшін, оларды классификациялау қажеттілігі туындады. Классификация деген белгілі бір биологиялық объектіні, өзіне тән қасиеттеріне байланысты, белгілі бір топқа (таксон) жатқызу. Өздеріне тән қасиеттеріне байланысты жекелеген топтар (таксондар) бойынша тірі организмдердің қоршаған ортада таралуын зерттейтін және оларға атау беретін ғылым систематика деп аталады. Биологияның ерте даму кезеңдерінің өзінде-ақ ғалымдар екі патшалықты бөліп көрсеткен: өсімдіктер және жануарлар. 1886ж неміс ғалымы Геккель микроорганизмдерді үшінші патшалық (қарапайымдар) ретінде қарастыруды ұсынды.Қазіргі кезде микроорганизмдер үш патшалыққа бөлінеді:
- Procariotae - нағыз бактериялар, рикетсиялар, хламидиялар, микоплазмалар, спирохеттер, актиномицеттер жатады.
-Eucariotae - қарапайымдар мен саңырауқұлақтар жатады.
-Vira-оларға вирустар жатады.
Микроорганизмдерді топтастыру кезінде келесідей қасиеттері ескеріледі:
Морфологиялық (клетканың пішіні, көлемі, сыртқы түрі, өзара орналасуы) клеткалық құрылымы, спора түзу қабілеті, көбею түрі.
Физиологиялық (қоректену типі, энергия алу түрі, оттегінің әсері, патогендігі, температураның әсері және т.б)
Культуралдық (қоректік ортада өсу сипаты, түзетін коллонияларының пішіні мен көлемі, түсі, мөлдірлігі, шеттері және беткі бөлігі)
Биохимиялық (органикалық заттарды түзу кезіндегі айырмашылықтары)
Таксономиялық бірлікті қарастырайық.Соларға толығымен анықтама береміз алдымен.Таксономиялық бірлік негізі түр болып табылады.
Түр - шығу тегі ортақ, ортақ морфологиялық және физиологиялық сипатқа ие, қоршаған ортаның белгілі бір жағдайларында тіршілік етуге бейімделген организмдер жиынтығы. Яғни бір түрге жататын микроорганизмдер ортақ генотипке ие.
Штамм - бірдей немесе әртүрлі табиғи қоректік орталардан, әртүрлі уақыт аралығында бөлініп алынған, бір түрге жататын микроорганизмдердің таза культурасы. Бір түрдің штаммдары ортақ қасиетке ие.
Раса мысалы тағам өндірісінің көптеген салалаларында (нан, спирт, сыра, квас және т.б) қолданылатын Saccharomyces cerevisiae түріне жататын ашытқылар расасы бір-бірінен көмірсуларды пайдалану жылдамдығы, ашыту белсенділігі, түзетін жанама өнімдердің көлемі бойынша өзгешеленеді.
Клон - бiр клеткадан алынған дақыл немесе культура. Қазiргi кезде микрооорганизмдердi анықтау, ажырату үшiн 1984 жылы қабылданған Бергийдiң Бактериялар анықтамасы пайдаланылады.
Микроорганизмдердің номенклатурасы
Микроорганизмдерді топтастыру кезінде екі әдіс қолданылады: табиғи (филогенетикалық) және жасанды классификация. Қазіргі кезде микроорганизмдердің классификациясының барлығы жасанды классификация болып табылады. Номенклатура - микроорганизмді толығымен зерттеген соң, белгілі бір атау берілуі. Микроорганизмдерді атау үшін, ХVIII ғасырда К.Линней ұсынған бинарлық номенклатураны (екі латын сөзінен тұратын атау) қолданады.Бірінші сөз - түр атауы. Бұл зат есім, бас әріппен басталады, әдетте морфологиялық, физиологиялық немесе ерекше бір қасиетін, мысалы: тіршілік ету ортасын сипаттайды. Екінші сөз - бұл сын есім және кіші әріппен жазылады, түрдің белгілі бір ерекшелігін сипаттайды. Мысалы: Streptococcus lactis микроорганизмінің атауы. Streptococcus - түр атауы. Бұл түрге сфералық пішінді (коккалар), әдетте тізбектеліп орналасатын (морфологиялық қасиет) бактериялар жатады. Екінші сөз тіршілік ету ортасын көрсетеді - сүтқышқылды стрептокок. Микроорганизмдерді атау микроорганизмдер номенклатурасының Халықаралық Кодексі ережелеріне сәйкес жүргізіледі және ол дүниежүзі елдерінде бірдей. Оқшаулау (идентификация) - микроорганизмдерді тану. Бұл микроорганизмдерді жүйелендірудің үшінші мақсаты. Бактериялар, ашытқылар және саңырауқұлақтар анықтауыштарын пайдаланып, қоршаған ортадан бөлініп алынған микроорганизмдердің атауын анықтауға болады.
Микроорганизмдер клетка санына байланысты да,типке бөлінеді.
Микроорганизмдердің клеткалық құрылымының ең қарапайым типі - бір клеткалы. Бір клеткалы микроорганизмдер көлемі өте шағын. Бактериялар, қарапайымдар, ашытқылар арасында бір клеткалылар жиі кездеседі.
Көпклеткалы - клеткалық құрылымның күрделі типі. Көпклеткалы организмдер бір клеткадан түзіледі, бірақ ересек күйінде көп клеткадан тұрады және орналасу реті әртүрлі болады. Жануарлар, өсімдіктер және кейбір микроорганизмдер көпклеткалы құрылымға ие.
Кейбір микроорганизмдердің биологиялық құрылымы көпядролы құрылымды болып келеді. Ондай микроорганизмдер ценоциттілер деп аталады. Олар өсу кезінде клеткалары бөлінбейді. Ондай ағзаларға көбінесе балдырлар және саңырауқұлақтар жатады.
Клеткалардың екі типі бар: бірклеткалы, көпклеткалы және ценоцитті құрылымға ие эукариоттар және прокариоттар (негізінен бірклеткалылар).
Микроорганизмдерді әртүрлі сипаттамаларға сәйкес жіктеуге болады. Төменде болады
бірнеше жіктеу келтірілген. Микробтарды жіктеудің негізі-морфологиялық, физиологиялық, биохимиялық және молекулалық-биологиялық қасиеттері.
I. жасуша құрылымының болуы.
1. Микробтар-микромирдің жасушалық және жасушаға дейінгі барлық тірі нысандары (вирустарды қоса алғанда,
приондар, вироидтер)
2. Микроорганизмдер-жасушалық құрылымы бар микробтар (бұл тек бактериялар
(мысалы: E. coli), саңырауқұлақтар (мысалы: candida), протозоа (мысалы:
дизентерийная күрделі))
II. Патогендігі бойынша (инфекциялық ауруларды тудыру қабілеті)
1. Патогендік-жұқпалы ауруды тудыратын микробтар
2. Патогенді емес-жұқпалы ауру тудырмайтын микробтар
3. Шартты-патогенді-жұқпалы ауру тудыруы мүмкін микробтар
белгілі бір жағдайларда ауру.
Микроорганизмдердің атауы тұқым мен түрдің атауларынан тұрады. Бірінші сөз (тегі) -
бұл микроорганизмді ашқан ғалымның фамилиясынан шыққан немесе морфологиялық белгісі. Екінші (түр) - ауру немесе тіршілік ету ортасы. Salmonella typhi. Тұқым американдық ветеринар Д.Э.Салмонның есімімен аталған,микроорганизм іш сүзегін тудырады. Vibrio cholerae (вибрион - бактерия түрі;тырысқақ-аурудың атауы. Escherichia coli (colon-тоқ ішек).
Бактериялардың қазіргі заманғы систематикасы
Таксономияның түпкі мақсаты-бұл филогенетикалық жүйеге негізделген жүйелер, яғни прокариотты организмдер арасындағы (туыстық) байланыстарға негізделген. XX ғ-дың 60-жылдары барлық қасиеттері анықталған ағзалар бірегей молекулалармен анықталады , ол ДНҚ-сы бойынша,сондықтан бактерияларды келесі жолмен жіктеуге болады:
-олардың геномдарын салыстыру. Генетикалық материал (ДНҚ, РНҚ)сияқты белгілер,
дәрежесін анықтау негізінде мүмкін болды.
Қазіргі таксономияның негізгі әдістері: генотиптік, фенотиптік және филогенетикалық.
Микроағзалардың филогенетикалық ерекшеліктері жасушаға дейінгі формалар (вирустар-Regnum Vira) және жасуша формалары бойынша үш доменді қамтиды:
-бірінші домен "Archaea" - ата-баба прокариоттары немесе археябактериялары;
- екінші "Bacteria" домені-шынайы прокариоттар немесе нағыз бактериялар;
-үшінші "Eucarya" домені-эубактериялар (Regnum Fungi және Regnum Protista).
Бэргей классификациясында келесі таксономия бойынша жіктеледі:
- домен; әрқашан емес - патшалық-лат. Regnum;
- филум - филум (лат. - тип). Прокариоттарды жіктеуде бұл таксонды белгілеу үшін "филум" термині қолданылады, ал эукариоттар үшін - "тип";
- класс
-қатар-Ordo;
-тұқымдас - Familia;
-туыс-Genus;
-түр-ерекшеліктер.
Эубактериялардың құрылымы мен ерекшелігі:
1. Жұқа жасушалық қабырға, грам теріс (кокки, спирохеталар, риккетсиялар)
2. Қалың жасушалы қабырға, грам оң (кокки, актиномицеттер, коринебактериялар, микобактериялар, бифидобактериялар)
3. Жасуша қабырғасы жоқ бактериялар(Mollicutes класы - микоплазмалар)
Архебактериялардың құрылымы және ерекшелігі:
Ежелгі өмір формасы. Олардың тәуелсіз эволюциялық тарихы бар және оларды өмірдің басқа түрлерінен ерекшелейтін көптеген биохимиялық ерекшеліктермен сипатталады. Археябактерияларда жасуша қабырғасында пептидогликан жоқ, олар плазмалық мембраналардың құрылымында түбегейлі ерекшеленеді. Оларда ерекше рибосомалар мен рибосомалық РНҚ, нуклеоид бар.Олардың арасында инфекция қоздырғыштары жоқ.
Бактериялардың құрылымы.
Бактерия денесі цитоплазмадан және цитоплазмалық мембранадан тұрады. Цитоплазмада
тұқым қуалайтын ақпарат ДНҚ-ның екі жіптері түрінде болады, ядро жоқ,цитоплазмалық мембрана цитоплазманы шектейді.Ол фосфолипидтерден (липидтер-майлар) және ақуыздардан тұрады. Ол арқылы қоректік заттар мен суды тасымалдау процесстері болады. Міндетті емес-капсула, флагелла , эндоспоралар және басқалары.
Бактериялардың морфологиясы
Бактериялардың морфологиясы (грек. bacteria-таяқша) - таксономиялық белгілердің бірі
оларды анықтау кезінде ескерілетін бактериялар. Формасын және өзара жасушалардың орналасуы, мөлшері, жасуша қабырғасы мен беткі қабатының құрылымдық ерекшеліктері(флагелланың, капсуланың болуы), спора түзілу қабілеті, бояуы.Бактериялардың негізгі формалары:
1. Кокки-сфералық бактериялар (грек. coccus-дән), диаметрі шамамен 1 мкм, олардың
өзара орналасу бөлудің ерекшеліктерімен байланысты:
а) микрококтар -- бір жазықтықта бөлінеді, кездейсоқ, жалғыз орналасады.
Олар қалыпты микрофлораның құрамына кіреді, сыртқы ортада болады.
б) диплококктар (грек. diploos-Қос) - бір жазықтықта бөлінеді, буымен:
- пневмококктар-лансолат;
- нейсериа (гонококки және менингококки) -- бұршақ тәрізді.
в) тетракоккалар-екі өзара перпендикуляр жазықтықта бөлініп, топтар түзеді төрттен; медициналық маңызы жоқ;
г) сарциндер (лат. Саркина-байлам, бал) - өзара перпендикуляр үшке бөлінеді,бөлінгеннен кейін ұшақтар мен жасушалар бір-біріне қосылып 8, 16 және одан да көп коккалардың дұрыс текше пішінді пакеттері пайда болады.Олардың арасында патогендік формалар жоқ;
д) стрептококктар (грек. streptos-тізбек) - сопақша, бір жазықтықта бөлінеді, бірақ
бөлу кезінде олар бір-бірінен бөлінбейді және тізбектер түзеді. Стрептококктар арасында
көптеген патогендік микроорганизмдер: тонзиллит, скарлатина, іріңді қоздырғыштар қабыну процестері;
е) стафилококктар (грек. staphylos-жүзім шоғыры) - мінсіз пішінге ие шарлар әр түрлі жазықтықта кездейсоқ бөлініп, кластерлер түзеді,кластер-жүзім шоғыры. Көптеген ауруларды тудырады, ең алдымен, іріңді қабыну.
Түсіне байланысты: грамм+ бактериялар (грам-оң)бөлінеді
және грамм - бактериялар (грам-теріс). Грамм + бактериялар қатты ұстайды -анилин бояғыштары, боялғаннан кейін алкогольмен түссізденбейді, жасуша қабырғасы бұл бактериялар қалың қабатты құрылым болып табылады. Грамм бактерия олардың бір қабатты жасуша қабырғасы бар және алкогольмен өңделген кезде анилинмен боялған бояғыштармен түссізденеді.Микроорганизмдер денесіндегі орналасу сипаты бойынша споралар:
1. Орталық (күйдіргі таяқшасы, антракоидты таяқша және т.б.).
2. Субтерминальды-соңына жақын (ботулизмнің қоздырғышы және т.б.).
3. Терминалды-таяқшаның соңында (сіреспе қоздырғышы).Бактериялардың тамақтану түрлері бойынша жіктелуі:
1. Автотрофтар
2. Гетеротрофтар
А. Паразиттер
Б. Сапрофиттер
Тыныс алу түрлері бойынша бактериялардың жіктелуі:
1. Міндетті аэробтар (туберкулез, оба, тырысқақ қоздырғыштары) - микроағзалар оңтайлы өсу үшін оттегі қажет.
2. Міндетті анаэробтар (сіреспе, ботулизм, газды анаэробты инфекция, бактероидтар, фузобактериялар) - бактериялар ашыту процестеріне байланысты оттегі. Олар оттегін органикалық заттардан алады,олардың метаболизмі процесінде қосылыстар. Олардың кейбіреулері тіпті шыдай алмайды аз мөлшердегі бос оттегіге.
3. Факультативтік анаэробтар (стафилококктар, ешерихиялар, сальмонельдер, шигельдер және басқалар) - олар оттегінің қатысуымен де, онсыз да өсіп, көбейе алады..
4. Микроаэрофилдер (сүт қышқылы, азотты бекітетін бактериялар) - арнайы топ өсіру кезінде оттегінің концентрациясы болуы мүмкін микробтар 2% дейін азайтылды. Оның жоғары концентрациясы өсуді кешіктіруі мүмкін.
5. Капнеикалық (бұқа түріндегі бруцеллездің қоздырғышы) - микроорганизмдер олар оттектен басқа көмірқышқыл газының 10% - ын қажет етеді.
Вирустар
Вирустар, жұқпалы аурулардың ең кішкентай қоздырғыштары.Қазіргі уақытта микроорганизмдер инфекцияның қауіптілік дәрежесіне қарай 4 топқа бөлінеді:
1 топ - оба қоздырғышы;
2 - топ-күйдіргі, бруцеллез, маңқа, тырысқақ, табиғи шешек, Кулихорадка, бластомикоз, туляремия, кокцидиоидоз, гистоплазмоз қоздырғыштары;
3 - топ-сіреспе, ботулизм, іш типі, туберкулез, дизентерия қоздырғыштары,
кейбір микоздар, риккетсиоз, кене ауруы, безгек;
4-топ-тағамдық токсикоинфекциялардың, газды гангренаның, септицемияның қоздырғыштары,кандидоздар, пневмония, гемоглобинофилдер, патогенді коккалар, сальмонеллалар, санитарлық дәлелденетін микроорганизмдер.
Ауру таратудың 5 механизмі бар:
1. аэрогендік
2. байланыс
3. фекальды-ауызша
4. трансмиссивті
5. тік
Пайдаланылған әдебиеттер:
-http:www.sestra-miloserdiya.ruc ontentfile%D0%9A%D0%BB%D0%B0%D1%8 1%D1%81%D0%B8%D1%84%D0%B8%D0%BA%D0% B0%D1%86%D0%B8%D1%8F%20%D0%BC%D0%B8 %D0%BA%D1%80%D0%BE%D0%BE%D1%80%D0%B 3%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D0%B7%D0%BC%D0% BE%D0%B2.pdf;
-https:snipchi.ruupdoc2020%D0% 94%D0%BE%D0%BF%20%D0%BE%D0%B1%D1%80 %D0%B0%D0%B7%D0%BE%D0%B2%D0%B0%D0%B D%D0%B8%D0%B55_31_TAR.pdf;
-ИНГУШСКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ УНИВЕРСИТЕТ КАФЕДРА БИОЛОГИИ.
2. Өсімдіктерді классификациялау ерекшеліктері
Орындағандар: Шараман Жанель, Қаржанбай Азиза
Өсімдіктерді жіктеу немесе Синтаксономия -- шартты түрде туыстық белгілеріне сәйкес өсімдіктерді топтастырылып, жүйелеу әдістерді және синтаксономиялық иерархиясының субординациясын зеттейтін Геоботаника бөлімі.
Классификациялық өсімдіктер систематикасы әр түрлі өсімдік организмдерін ұқсастық және ерекшеліктеріне қарай таксон деп аталатын топтарға жіктейді. Классификациялық зерттеулерінің негізіне түр таксоны алынады. Бір-бірімен туыстық тегі жақын түрлер туысқа, ал бұлар тұқымдасқа біріктіріледі. Мысалы, әр түрлі астық тұқымдас өсімдіктер (бидай, қара бидай, атқонақ, бетеге, қоңырбас т,б,) бір тұқымдасқа топталынады. Бір-бірімен туыстығы жақын тұқымдастар қатар деп аталатын ірі топқа, ал қатарлар бұдан ірі топ - класс және бұның өзі бөлімге біріктіріледі. Өсімдіктер систематикасыжетік болуы үшін белгілі бір таксон ішіндегі топтты ұқсастығы мен айырмашылығына қарай 1-2 немесе бұдан да көп тармаққа топтап жіктеледі. Мысалы, түр құрамында түр тармағы, географиялық нәсіл, туыс таксонында туыс тармағы т.с.с. болады.
Өсімдіктер әлемінің жіктелуі
Ол тірі организмдердің 350 мың түрін, яғни біздің планетамыздағы іс жүзінде барлық өсімдіктерді құрайды. Олар жоғары тұқымдық өсімдіктер, нағыз балдырлар және қызыл балдырлардың қызыл балдырлары болып табылатын үш подкингомға бөлінеді.
Өсімдіктердің қазіргі классификациясы бірқатар сипаттамаларға негізделген, соның ішінде:
өсімдік организмдерінің мөлшері;
тіршілік формасы (шөптерді, бұталарды, көкөністер мен жемдік дақылдарды, ағаштарды ажырату);
өмір сүру ұзақтығы (бір, екі және көпжылдық өсімдіктерді ажырату);
өсіру әдісі;
өсіру жағдайларына қойылатын талаптар.
Бөлімдер арасында өсімдік организмдері қосымша бөлінеді. Өсімдіктердің мұндай жіктелуі папоротниктерді, мүктерді, мүктерді, жылқыларды споралы өсімдіктердің ең жоғары организмдеріне, ал холо- және ангиоспермдердің (гүлдердің) түрлерін - тұқымдық өсімдіктерге есепке алуды қарастырады. Бұл біріншісі спора арқылы, екіншісі тұқыммен көбейетінін білдіреді. Ангиоспермдердің ішінде біртекті және қосжарнақты өсімдіктер ажыратылады.
Саңырауқұлақтар патшалығына қарағанда өсімдіктер тобы күрделі таксономияға ие. Мысалы, даму шарттарына сәйкес өсімдіктер бөлінеді:
суыққа төзімді және ыстықты жақсы көретін;
көлеңке сүйгіш, көлеңкеге төзімді, жарық сүйгіш;
ылғал сүйгіш, құрғақшылыққа төзімді, сулы.
Қолданыстағы таксономияда гүлді өсімдіктер де тұқымдастарға (крест тәрізділер, гүлді және т.б.) және туыстарға бөлінеді. Біріншісі гүлдің түрі мен құрылымына сәйкес, екіншісі - қосымша ерекшеліктеріне сәйкес жүзеге асады.
Өсімдіктердің ұқсас түрлерін - туысқа, ұқсас туыстарды - тұқымдасқа, ұқсас тұқымдастарды - қатарға, ұқсас қатарларды - класқа, кластарды - бөлімге біріктіреді.
Жүйелеу бойынша әрбір топқа жататын өсімдіктердің арғы тегі бар. Мысалы, бір бөлімге, бір класқа жататын өсімдіктер бір тектен дамыған. Түрлер, туыстар және басқа да топтар ұзақ жылдар бойы әртүрлі сыртқы ортаға бейімделудің, басқа өсімдіктермен бірігіп өсудің нәтижесінде бірте-бірте пайда болған.
Жүйенің ең кіші бірлігі - түр. Түр туралы ұғым олардың біріне-бірінің ұқсас болуына және өзара будандасып, өздеріне ұқсас ұрпақ бере алатындығына байланысты қалыптасқан.
Өсімдіктерді жіктеу принциптері
Өсімдіктердің жіктелуі - бұл систематикалық топтардың қондырылу процесі мен сипаттамаларын зерттейтін, олардың спецификалық белгілерінің бірқатарына сәйкес таралуын анықтайтын таксономияның саласы. Өсімдіктер бір -бірінен жасуша санымен, құрылымдық ерекшеліктерімен және тіршілік функциясымен, бейімделуімен, өмір сүру ұзақтығымен және т.б ерекшеленеді. Жасушалардың санына қарай өсімдіктер бөлінеді.
:: біржасушалы өсімдіктер бір ғана жасушадан тұрады, онда барлық қажетті тіршілік функциялары мен процестер жүзеге асады (мысалы, хламидомоналар, хлорелла)
:: колониялық өсімдіктер - бір -бірімен байланысты ұқсас жасушалар тобынан түзілген (Volvox)
:: көп жасушалы өсімдіктер - ұлпалар түзетін көптеген жасушалардан тұрады; көптеген өсімдіктерде ұлпалар мүшелер, ал мүшелер мүшелер жүйесін құрайды.
Құрылымдық ерекшеліктеріне қарай өсімдіктер төменгі және жоғары болып бөлінеді.
:: Төменгі сатыдағы өсімдіктер - денесінде тіндері, мүшелері жоқ, және олардың өмірлік циклінде спорофит пен гаметофит (балдырлар) алмаспайтын өсімдіктер.
:: Жоғары сатыдағы өсімдіктер-денесінде ұлпалары, мүшелері бар және олардың өмірлік циклінде спорофит пен гаметофиттердің кезектесуі (мүк, жылқы құйрығы, лимфоидты, папоротник тәрізді, гимноспермалар мен ангиоспермдер) болатын өсімдіктер.
Жіктеудің негізгі принципіне байланысты жүйелердің бірнеше түрлері ажыратылады: утилитарлық, жасанды, табиғи және филогенетикалық (эволюциялық). Утилиталдық таксономияда өсімдіктер адамдарға пайдалы қасиеттеріне қарай жіктеледі (мысалы, ауылшаруашылық, дәрілік). Осының негізінде морфологиялық белгіні немесе бірнеше белгілерді ерікті түрде алды, жасанды жүйелер құрылды. Табиғи немесе табиғи классификация өсімдіктердің филогенетикалық жүйесінен эволюция процесінде пайда болған организмдердің филогенетикалық байланысын ескере отырып, морфологиялық белгілердің жиынтығына сәйкес және эволюциялық сипатта құрылды, ең толық, егжей -тегжейлі жіктеу - бұл A.Л.Тахтаджянның классификациясы, оған сәйкес Өсімдік патшалығы үш типке бөлінеді.
Өсімдік таксономиясы - ежелгі биологиялық ғылымдардың бірі. Бұл саладағы алғашқы байыпты табыстар К.Линнейдің есімімен байланысты. Өсімдіктерді қазіргі таксономияда жіктеу үшін патшалық, тип, класс, отряд, тұқымдас, туыс және түр сияқты келесі негізгі жүйелік категориялар қолданылады.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Википедия
https:interneturok.ruarticletsa rstvo-flory-klassifikatsiya-rasteni y-ih-osobennosti
http:beaplanet.ruklassifikaciya_ rasteniy.html
3 Жануарларды классификациялау ерекшеліктері
Жануарлардың систематикасы, сонымен қатар жануарлардың таксономиясы деп те аталады, зоологияның жануарларға ғылыми атаулар берумен, олардың түрлерін сипаттаумен және соңғысы туыстық (эволюциялық) қатынастар негізінде табиғи топтарға бөлумен (жіктеумен) айналысатын бөлімі. "Таксономия" және "систематика" терминдері көбінесе синоним ретінде қолданылады, бірақ оларды ажырата ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz