Ақтөбе хром қосындылар зауыты

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 3
ӘДЕБИ ШОЛУ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 4
І. НЕГІЗГІ БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.1 Атмосфера туралы жалпы түсінік ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 5
1.2 Атмосфераның ластануы. Ластануының негізгі көздері ... ... ... 9
1.3 Ауаны таза сақтаудың ұйымдық шаралары ... ... ... ... ... ... ... ...12
1.4 Хром туралы жалпы сипаттама ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .15
1.5 АХҚЗ.ң өндірістік мониторингі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 18
1.6 Негізгі химиялық қосылыстарға сипаттама ... ... ... ... ... ... .. 20

ІІ. ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 24
2.1 Күкірт диоксидін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 24
2.2 Азот диоксидін анықтау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 27

ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 30
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 32
ҚОСЫМША МӘЛІМЕТТЕР ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 33
        
        МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ ........................................................................................................ 3
ӘДЕБИ ШОЛУ............................................................................................. 4
І. НЕГІЗГІ БӨЛІМ....................................................................................... 5
+ Атмосфера туралы жалпы түсінік................................................... 5
+ Атмосфераның ... ... ... көздері........... 9
+ Ауаны таза сақтаудың ұйымдық шаралары...............................12
+ Хром туралы жалпы сипаттама.........................................15
+ АХҚЗ-ң өндірістік мониторингі................................................. 18
+ ... ... ... ... ... ТӘЖІРИБЕЛІК БӨЛІМ..................................................... 24
2.1 Күкірт диоксидін анықтау..................................................................... 24
2.2 Азот диоксидін анықтау........................................................................ 27
ҚОРЫТЫНДЫ........................................................................................... 30
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР.......................................................... 32
ҚОСЫМША МӘЛІМЕТТЕР.................................................................. 33
КІРІСПЕ
Ақтөбе облысының атмосфералық ауа бассейні ... ... ... жылы ... ... ... ... қалдықтардың халықтың өмір сүруіне қаншалықты әсер етіп ... ... ... ... ... деп ... қағуда. Себебі бас пайдасын ойлаған мұнай-газ кәсіпорындары экологиялық талаптарға назар аудармай отыр.
Жыл өткен сайын, облыстың атмосфералық ауа ... ... ... ... жылы ... ... шыққан зиянды қалдықтардың халықтың өмір сүруіне қаншалықты әсер етіп отырғанын тексерген санитарлық ... ... ... бас ... ... ... кәсіпорындары экологиялық талаптарға назар аудармай отыр.
Ақтөбеде автокөліктерден шығатын зиянды заттар көлемінің күрт өсуі қоршаған ортаны қорғау ... ... ... ... ... ... тек қала бойынша тіркелген автокөлік саны өткен жылы 60 мыңнан асып ... Ал ... ... зиянды заттар көлемі 58 мың тоннаға дейін жетті.
Ақтөбеде автокөліктерден шығатын зиянды заттар көлемінің күрт өсуі қоршаған ортаны ... ... ... ... ... ... айтуынша, тек қала бойынша тіркелген автокөлік саны өткен жылы 60 мыңнан асып түсті. Ал олардан шығатын зиянды заттар көлемі 58 мың ... ... ... Бұл қала ... шығатын қалдықтардың 84 пайызын құрап отыр. Ақтөбе облыстық аумақтық қоршаған ортаны қорғау басқармасының тексерулері барысында 717 заң ... ... ... ... ... шаруашылықты атқарып отырған 50 обьектінің жұмысы тоқтатылды. Экологиялық инспекцияның тексеру материалдары ... ... зиян ... ... 2 ... іс ... - Қазақстандағы ауасы ең лас бес ... ... ойып орын ... ... ... ... ... формальдегид, азот, күкірт қышқылы жылма-жыл көбейіп келе жатқандығы соншалық, осы қауіпті газдардың жиынтығы қалыптағыдан 4 есеге ... ... ... Ақтөбе қаласының қоршаған ортасының хроммен ластануын экологиялық тұрғыдан бағалап, адам денсаулығына әсерін болжауға арналған. Ол үшін экожүйелердегі ластану ... ... ... ... ... ... ... арқылы зерттелді.
Тақырыптың өзектілігі: Қазақстан Республикасының экологиялық проблемасы күрделі регионға Ақтөбе облысы да кіреді. Өңдірістен шығатын қатты қалдықтардың сол өңдіріс ... ... ... отырып, қар, жаңбыр суларымен еріп, шайылып, жер асты, жер үсті суларын ластауы, топырақ бетіне түсіп, өсімдіктерге өтуі ... ... осы ... ... эко ... провинцияның пайда болуына әкелді. Соңғы уақытта осы аймаққа тән адам денсаулығына хром әсерінен ... ... ... ... ... ... ... зерттеу кезінде оның химияльқ-физикалық қасиеттеріне мән берумен қатар, осы заттардың таралу қашықтықтары, таралу бағытына ауа райы жағдайларын ... өте ... ... ... ... ... компоненттерінде көп жылдық жинақталуын көрсету де өте маңызды. Үш және ... ... ... улы бола ... ол ... ... ... жүргізу, клетканың биоэнергетикасын, оның құрылымы мен қызметін бұзылуымен білінді. Аурулар тиологиясын табу медицина саласындағы өте қүрделі ... олып ... ... ... мен аурулар қалыптасуында экологиялық заңдылықтарды математикалық модельдеу арқылы корреляциялық байланыспен табуға ... ... қоса ... ... арқылы тұрғындар ауруын болжауға мүмкіндік береді. Ластанған аймақтардағы тұрғындардың денсаулығын болжау әдістерін табу және ... өте ... ... ... ... ... мақсаты: Тұрғындар денсаулығына хроммен ластанудың экологиялық заңдылықтарын табу үшін оның ... ... өңір ... қоршаған орта компонеттерін және халық денсаулығына әсерін модельдеуге негізделген.Осы мақсатты шешу үшін нақты міндеттер қойылды:
-Ақтөбе қаласы өңірінің ластаушы мекемелерден шығарылатын ... ... ... ... ... климат факторларының әсерін анықтау;
-ауада, жер бетінде және жерасты суларында, топырақта, жабайы өсімдіктерде, мәдени көкөністерде, сиыр еті мен сүтінде алты ... ... ... және ... ... ... ... аккуммуляциялануың корреляциялық байланыс арқылы көрсету;
-модельдің мәліметтер қорын жабдықтау үшін қала ... ... ... ... ... ... қала тұрғындарының денсаулығына математикалық модельдеу арқылы болжау жасау.
Жұмыс ... ... ... ... ... провинция жағдайларында экожүйенің әртүрлі компоненттерінде хромның жинақталуының корреляциялық байланысы анықталған.
Экожүйенің компоненттерінде хромның жинақталуының ... ... ... ... тұрғындар денсаулығына әсер етуін болжаудың математикалық тәсілін пайдаланып болжау моделі жасалған.
Жұмыстың практикалық кұндылығы:
* ақпараттық жабдықтау мақсатында ... ... ... ... ... ... мүмкіндігі анықталған
* тұрғындарды және қоршаған ортаны қорғау атқару органдарының-қаланың табиғи ортасының жағдайы туралы шынайы мәліметтермен ... ... ... ... ... ... жағдайы туралы және табиғат қорғау техно-логиялары туралы мәліметтер қорын жасап, жүргізу ;
* ақпараттық жүйедегі ағымдарын реттеп және ... ... мен ... ... ... қорытындыланған ақпаратты пайдалану тиімділігін көрсету.
Қорғауға шығарылатын мәселелер:
* өнеркәсіп орындарынан шығатын ластаушы заттар хром және т.б. адам денсаулығына ... ... ... ... ... ... ... арқылы дәлелдеу;
* ұзақ уақыт бойы өнеркәсіп орындарынан шығатын ластаушы зат-тардың табиғи ортада-атмосферада, суда, ... ... ... мен заңдылықтарын көрсету;
* өсімдіктер мен жануарлар организмдерінде де ... ... ... ... ... урбанизацияланған территорияларда тұрғындар денсаулығын бағалау үшін объективті ақпараттар жинау аркылы приоритетті ауру түрлерін анықтау;
* медико-экологиялық ситуацияны модельдеу мен ... үшін ... ... ... мониторинг жүйесін ҚҰРУ мүмкін-дігін айқындау.
Зерттеу объектілері мен әдістері.
Тәжірибе жүргізу үшін ластау көзінен әртүрлі қашықтықта (1; 5; 10; 15 км) ... ... ... Бұл ... алу үшін орын ... раушанына сәйкес солтүстік-батыс бағыты таңдап алынды. Топырақ үлгілері алынған жерлерден өсімдік материалдарын да алдык. ... жеке ... ... ... ... әуелі жай сумен, сосын дистильденген сумен жуып, құрғақ-ауа жағдайына келгенше кептірдік. Өсімдік материалын таңдап, химиялық анализден өткізу кезде, сол өсімдік ... ... ... ... таралуына және ластауыштарды жинақтау қабілетіне қарадық. Атап айтқанда, Лерх жусаны (Artetmisia ... ... (Stipa ... алынды. Мәдени өсімдіктерден қызанақ, баклажан, сәбіз, қызылша, қырыққабат, бұрыш, картоп, қарбыз алынды.
Топырақтағы және өсімдіктердегі ауыр металдарды анықтау фото-электроколориметрикалық ... ... ... ... ... негізгі реакциясы дифенилкарбазидпен қызыл түсті комплекс түзу болып табылады. Сапалық анықтау кезінде пробиркаға І мл минерализатты ... 4 мл су, 1 ... 10% ... ... ... 0,5 г ... персульфатын қосып қайнап тұрған су моншасында 20 мин. қыздырады. МаН2РО қаныққан ерітіндісін, КОН ... рН = і,7+- 0,2 ... және 0,25% ... ... ... Хром ... жағдайда ерітінді ашық-қызғылт түстен қанық кызыл-көк түске дейін боялады.
Хромның анықталу шегі оның ... 0,1мг ... ... есептеледі.
Хромды мөлшерлік анықтау фотоэлектроколориметрикалық әдіспен жүргізіледі. Хром комплексі ифенилкарбазидпен 20-30 минуттан соң толығы-нан ... ... ... 2-3 ... ... ... жұтуы 546 нм. байқалады.
Минерализаттағы хром мөлшерін аныктау кезде пипеткамен 1 мл минерализатты өлшеп алып, 4 мл су қосып, сапалық ... ... ... ... Ол үшін ... ... колбаға тотыккан хром ерітіндісін құйып, қаныққан І мл ЫаН2РО қосады да қышқылдығын анықтау үшін 10% сілті ерітіндісіп қосады. 1 мл ... ... мен суды ... ... ... ... ... 10,20, және 30 мин сайыы өлшейді.
Тұнбадағы хромды анықтау үшін 1-4г персульфат аммоний жұмсалады. Тұнба ерігеннен кейін сары түске боялу интенсивтігіне ... ... ... ... ... бір бөлігін 25-200 мл колбаға ауыстырьш 1 мл қаныққан ... ... да, ... ... ... пен су қосып, жарық жұшқылдығын анықтап дифенилкарбазид пен су қосып, жарық жұтқыштығын өлшейді.
І. НЕГІЗГІ БӨЛІМ
1.1 Атмосфера туралы ... ... ... ... ... газдар
0,94
1,28.
Атмосфераның құрамы. Атмосфера аумағы жер мен аспан әлемінде зат ... ... ... бірге түскен метеориттер атмосферада сутек, гелий ... ... ... ... ... ... жерге күн радиусы еркін өтіп, жылу ... ... ... ... газ ... ... ыдырайды. Сондықтан атмосфераның жоғары қабатының бір иондардан тұрады. Ол ... ... ... ... ... ... ... мезосфера. Әрбір қабатының өзіндік атқаратын қызметі, газдық құрамы, алып жатқан ... ... ... қабаттарының ішінде озон ... ролі ... ... ... жер ... 10-50 км ... яғни тропосфера мен стратосфера қабаты аралығында ... Оның ... ... ... - ... жер бетіне еркін өтетін ультракүлгін сәулелерді сіңіреді немесе кейін шағылыстырады. Ал ... ... ... тыс өтіп ... тіршілік үшін өте қауіпті. Соңғы жылдары жер шарында озон қабатының жұқару проблемасы ғаламшар тұрғындарын алаңдатуда. Оның ... ... - ... ... Озон ... жұқару туралы мәліметтер көп. Америкалық ғалымдар - Ш.Роуланд, М.Малин және неміс ғалымы П. Крутцен озон ... ... ... ... ... Бұл ғалымдарға 1996 жылы ... ... ... ... Нобель
сыйлығы берілді. Озонды адамның өзі өндіретін химиялық қосылыс- хлорфторкөміртек (ХФК) ... ... Ол ... ... ... ... ... қосылыстардан да бөлінеді. Олар фреондар деп аталады. Оның әсер ету ... ... ... ... жоғарғы қабатына көтеріліп, ультракүлгін сәулелерінің әсерінен ыдырап, хлор бөледі. Хлор озон молекулаларын ыдыратады. Соның салдарынан хлордың бір ... ... 10 ... молекуласын жойып жібереді. Осылайша озон қабаты жұқара ... ... ... ... үшін ... ... жағдайлардың біртұтастығын кеңінен көрсету үшін және деген түсініктемелер қолданылады. Бұл ... ең ... ... ... тіршілік ортасы көрсетіледі.
Адамды қоршаған орта Н.Р.Реймерс бойынша (1994) өзара байланысқан
4 компонент-подсистемалардан құралған:
* ... ... ... ... орта - ;
* ... ... табиғат ;
* әлеуметтік орта.
Адамдарды қоршаған табиғи ортаға адамдар, жануарлар, өсімдіктер, ... да тірі ... өмір ... ... ... ... ауа, жел, жылы мен ... ас пен қорек кіреді.
Қоршаған орта тірі және өлі табиғаттан құралған, өзара тығыз байланысы бар біртұтас жүйе. ... ... ... ... мен өзгерістер осында өтеді.
Табиғат байлықтарын есепсіз, бақылаусыз жұмсауға болмайтынын, қоршаған орта бүлініп, ... шығу оңай ... ... XV ... ... жылдарынан түсіне бастады. Сол кезден бастап қоршаған ортаны қорғау ... ұғым ... ... ... әлі ... аяғы ... де ғана таза күйінде сақталады. ... ол ... ... ... өте ... Жер ... ... - - - - 2 жеріне адамның іс-әрекеттері жетпеген. Мұндай жерлерге ... - 100%, ... ... - 37,5%, ... және ТМД елдеріндегі - 33,6 %, Австралия және мұхиттар - 27,9%, Африка - 27,5%, ... ... - 20,8%, Азия - 13,6%, ... - 2,8% ... ... жатады.
Атмосфера - Жер ғаламшарының ауа қабаты және ол ... ... бір ... ... та ... Адам ... әсер ... факторлардың ішінде ең маңыздысы - ауа. Себебі, ... ... әсер ... ... ... ... тіршілігіндегі маңызы зор:
* ауа оттегінің тұрақты көзі, ал оттегі ағзадағы басты ... ... ауа ... ... факторы, ағзадағы артық жылудың бәрі ауаға таралады;
* күн ... жер ... ... мен ... атмосфералық ауаның күйіне байланысты;
* эволюция барысында адам ... мен ... ауа ... ... ... ... физикалық, химиялық қасиетінің өзгеруі, ... ... ... ... ... микро-организмдермен ластануы. Осы тепе-теңдіктің бұзылуына және оны ... ... ... денсаулығының нашарлауына апарады.
* ауа табиғаттың қозғалысы, бұлттың түзілуі, жауын-шашынның түзілуі, яғни климаттың ... ... ... болатын құбылыстар.
* Атмосфералық ауа өндірістегі техникалық процестерде қолданылады (мыс: ... ... ... т.б.).
Атмосферадағы ауа қабаты түрлі газдардың жиынтығынан құралған, ... ... ең көп ... яғни 78,08 % ... (N) ... ... келеді. Атмосферадағы ауа құрамының 20,95 % - оттегі, 0,9 % - аргон, 0,03 % - көмірқышқыл ... ал ... ... гелий, сутегі, метан және т. б. газдар.
Атмосфера ... ... ... ... жер ... ... ... сайын бірнеше қабатты ажыратады.
Бірінші, Жер бетіне ең ... ... ... - ... мезосфера, термосфера және экзосфера деп аталады.
Атмосфераның Жер ... ... ... ... - тропосфера. Атмосферадағы ауа массасының 90 % - ға жуығы ... ... ... ... ... ... қалыңдығы Жер шарының түрлі ендіктерінде түрліше аумақты қамтиды. ... ... ... ... ... 8-10 ... биіктікке дейінгі аралықты қамтыса, ал ... ... ол 10-12 ... ал ... ... 16-18 ... биіктікке дейін аралықты қамтиды. Тропосфера қабаты ... мен ... ... өте ... ... ... өзінің физикалық, химиялық және механикалық әсерлері арқылы жер ... жылу мен ... ... ... ...
Химиялық құрамы бойынша атмосфералық ауа газдардың ... ... ... (О2, N2, СО2 және ... ... ... атмосфералық ауаның ең маңызды компоненті, адам ... ... ... оксигемоглобин түзеді. Осы күйінде қандағы эритроциттер арқылы тасымалданады. ... ... тірі ... ... ... пайдаланады және жану кезінде ... ... қоры ... жеткілікті және мұхиттың фитопланктондары мен құрлық өсімдіктерінің тішілігі ... ... ... О2 ... ... 20,7; 20,95% ... біршама тұрақты сақталады. Медицинада О2 - ң меншікті қысымын ... ... ... ... ... ... ... Таза оттегі - улы. Егер жануарларды таза оттегімен дем алдырса, 24 сағаттан соң ... алуы ... ... атмосфера қабатының түзілуіне байланысты бастапқы атмосфера және екінші реттілік атмосфера деп ажыратылады.
Ауа - адамның тішілігі ... аса ... ... ... ... ... денсаулығына ұрпақ жалғастыру қабілетіне, ауруларға төзімділігіне және өмір сүру ұзақтығына әсер ... ... ... ... ... ... кезде Қазақстан Республикасындағы I кезекте тұрған экологиялық проблемаларының бірі - атмосфералық ... ... ... ... ... ... жылына өндіріс орындарынан 2,5млн.т., ал транспорт саласы бойынша 1млн.т. қалдықтар шығарылады. Статистика бойынша ... ... ... 2 ... ... ластанған аумақта тұрады. Атмосфералық ауаның тұрғындар ... ... елді ... ... ірі ... ... маңында орналасуымен түсіндіріледі.
Қазақстан Республикасында атмосфералық ауаны ластаушы негізгі ... ... СО, NO, NO2, Н2S, SO2, NH3, Pb және ... органикалық ластаушылар. Бұл қалдықтар адам ағзасына ... әсер ... ... - ... жүйесіне, бауырға, қан құрамына зиянды әсер ... ... ... ... ... дамытады.
СО - концентрациясының артуы - нерв жүйесіне ... әсер ... бас ... ... есте ... ...
NO, NO2-ң ... - тыныс алу жүйесінің ауруларына апарады. Аллергиялық ... ... ... - ... алу ауруларын дамытады, асқорыту жүйесінің, жүрек тамыр ... ... ... көз ... ... болып, ағзаның инфекциялық ауруларға төзімділігі төмендейді.
SO2 - концентрациясының артуы еңбек қабілеттілігін төмендетеді, нерв ... ... ... бас ... ... алу ... ... пайда болады.
Қорғасын - балаларда ақыл-ойдың дамуын кешеуілдетеді, ересектерге қан ... ... ... ... мүшелеріне, нерв ұлпарына зиянды әсер етеді. Органикалық ластаушылар СОЗ (галогенді көмірсутектер, ... ... ... ... ... және ... ауруларға апарады, зат алмасу процестерін бұзады, иммунитетті нашарлатады.
Ауаның ластануы атмосфераның ластану индексімен (АЛИ) көрсетеді. Қазақстан Республикасында атмосфералық ... ... ... ... ... ... алу жолдарының аурулары бірінші орында. Анкологиялық, жүрек ... ... ... ... зәр ... жүйесінің аурулары бірінші бестікте. Қазақстан Республикасында атмосфералық ауаның ластануын қадағалау және ... ... ... ... ... ... іске асыру ұсынылады:
* Жаңа химиялық қосылыстардың биологиялық және химиялық агенттерінің ... ... ... ... ... Елді мекендердің территориясында санитарлық-гигиеналық ... ... Жаңа ... ... ... ... тағы ... құрылыс нысандарының құжаттарын экологиялық экспертизадан ... ... ... ... қорғаныс аймақтарының шекараларын анықтап тазартушы құрылғылармен қамтамасыз ету.
* Автокөліктердің атмосфераға ... ... ... ... отынға көшу, жаңа тазартқыш құрылғылар ... ... ... өтуін қадағалау).
* Тұрғындар денсаулығына атмосфералық ауа ... ... ... ... ... ... Қара ... Өндіріс орындары атмосфералық ауаны ... ... бірі - қара ... ... ... ... шаңы SO2, СО, NO2, ... оксидтерін, тағы басқа заттарын шығарады. Мысалы: 1 тонна болат балқыту ... ... ... газ бөлінеді. Оның ішінде 60кг СО, 3кг SO2 ... ... ... Оның ... ... ... ... SO2, фтор қосылыстары, ауыр металдардың оксидтері т.б. кездеседі. Таралу аймағы 4-5км. Сондықтан олар ... ... ... ... ... ... ... шығарған кезде электролизді ванналардан атмосфералық ауаға газ ... және ... ... ... ... көп мөлшерде түседі. 1тонна аллюминий ... ... ... ... ... оның 65%-ы ... ... Мұнай өндіру, мұнай өңдеу және мұнай химиялық өзгерістер. ... ... ... ... ... ... заттардың тасталуы қондырғылардың толық емес герметизациясынан болады. Оның ... ең ... ... ... көмірсутектер, бензопирен, сақиналы көміртек.
Синтетикалық каучук ... ... ... ... ... ... ... және т.б. зиянды заттар ... ... ... ... ... ... ... топтары жатады. Олардың өндірістік қалдықтарының ... ... ... ... қосылыстардың көбісі адам ағзасы үшін токсикалық болып табылады. ... ... ... ... азот қышқылы, күкірт ангедриді, аммиак, бейорганикалық өндірістің шаңдары, органикалық заттар, күкіртсутегі, хлорлы қосылыстар, ... ... және т.б. ... Автокөліктердің тастандылары. Қазіргі кезде АҚШ, Жапон елдерінің ірі қалаларында атмосфералық ауаның автокөліктер арқылы ластануы 90%-ға жеткен. Автокөліктердің ... ... ... алу деңгейіне де таралады. Қалалық жерде түтіннің ауада сейілуі қиындау. Бір автокөлік жылына 800 кг СО, 220кг ... 40кг NO, NO2 ... Ауыл ... ... ... ... көздер. Ауыл аймақтарында ауаны ластайтын негізгі көздерге мал, құс фермалары, ет өндіретін өндірістік кешендер, ... және жылу ... ауыл ... қолданылатын пестицидтер жатады. Мал және құс ... ... ... ... үлкен қашықтыққа дейін аммиак, күкіртсутегі және тағы басқа иісі бар газдар таралады. Сонымен қатар атмосфералық ауаны негізгі ластайтын алқаптарда ... ... мен ... ... да зор ... етеді. Пестицидтерді атмосфераға олардың ШМК-нан аспаған жағдайда ғана қолдануға болады.
1.3 Ауаны таза сақтаудың ... ... ... ... ... туатын қорытынды - бұл тірі организмдер үшін таза ауаның зор маңызды ... Егер ... ... шаң мен ... 0,02 мг/м3-ден артық болмаса, ондай ауа таза болып есептеледі. Көп ... ... ... мәліметтерге қарағанда ауылдық жердегі ауада шаң-тозаң 0,05-0,1 мг/м3, ал қалаларда 2,5-3 мг/м3 болады.
Өкінішке ... ... ... ... бұл көрсеткіш 100 мг/м3-ге дейін жетіп жатады.
Атмосфералық ауаны таза сақтау шараларын ... ... мына ... ... қажет:
* таза ауа жер шарындағы тірі организмдердің бәріне де ... ... ... ... ... көп ... ... зиянды заттар үлкен жылдамдықпен алыс аймақтарға тарап жатады.
Атмосфералық ауа ... ... ... ... ... бір ... ... үнемі көшіп жүреді. Атмосфераның жоғарғы ... ауа ... ... ... 100-150 км. ... қозғалып алыстағы елдердің үстіне ... ... ... ... арқылы Ресей, Украйна, Беларусь жеріне жыл сайын 1,4 мм., күкіртті ластаушы заттардың ... ... ... ... ... ... халге келтіру үшін 1,5 миллион тонна әкті ... ... ... ... Бұл үшін жыл ... 40 ... АҚШ ... мөлшерінде шығын шығару қажет.
Арал ... ... ... ... жыл ... 140 ... тонна шамасында шаң-тозаң, тұз қышқылдары ауаға көтеріледі. Олардың мөлшері үлкен, салмақтылары 800-1000 ... ... ... ... ... де, уақ және ... Белорусь, Литва, Монголия елдеріне ... ... ... алқабынан жыл сайын 150 миллион тонна шамасында шаң-тозаң, күл мен күйе ... ... Орта ... ... ... жеріне дейін тарайды.
Жер жүзінде ... ... көп ... өндіріс орындары толып жатыр. Сондықтан ауаның тазалығын сақтау жеке елдің ғана ... ... ... ... ... ... ат салысуы керек, әрине, бұл мәселені әр мемлекет өз ... ... ... ... ... таза ... үшін ... ұйымдық шаралар жүргізіледі.
ҚР-да 1951 жылдан бастап 446 ... ... мен ... 33 түрлі қосындыларының қалдықтарын ауаға жіберуге болатын шектеулі-рұқсат ... ... ... іс ... қолданылып келеді. Рұқсат етілген мөлшер басқа елдермен салыстырғанды 2-100 есеге дейін кем ... ... ... ... ... сақталып, бұзылмай отырса, әрине, ауа таза болып, адамдарға ... ... еді. ... ... ... ... мөлшерлер (СН-245-71 және СН-245-81) құжаттар бір жолды және орта ... ... ... ... ... ... көп ... технология ерекшелігіне байланысты немесе апатқа ұшырағанды зиянды қалдықтарды ауаға бір ... ... ... ... ... 20 ... ... адамдар қосымша иіс, сәуле, күндегіден өзгеше ешнәрсе сезінбеуі керек.
Орта ... ... - ... бойы ... ластануы көп немесе аз болатын ... ... ... уақытта, белгілі нүктеде сынауға алынған ауаның құрамын тексеріп, орта арифметикалық ... ... ... ... ... ... ... шектеулі-рұқсат етілген мөлшері ... Бұл ... ... ... ... ... және ... істеу қабілетіне
зиянсыз болып есептеледі.
Зиянды заттар
мг/м3
Бір жолғы
барынша көп
Орта тәуліктік
мөлшері
Азот ... ... ... қышқылы
Күкірттің құрғақ тотығы
Күкірттісутек
Тұзды қышқыл
Көміртек тотығы
Фенол
Фтордың құрғақ тотығы
Фтор қоспалары
Хлор
Хлорофос
0,085
0,2
0,01
0,35
5
1,5
200
-
0,06
0,015
-
1,0
-
3
0,003
0,5
0,05
-
0,15
-
0,3
0,5
0,008
0,2
3
0,01
0,15
0,02
0,1
0,04
0,085
0,2
0,01
0,35
1,5
0,8
0,1мкг/100м3
0,06
-
0,01
0,5
0,003
3
0,003
0,15
0,0025
0,003
0,05
0,007
0,1
0,05
0,008
0,2
1
0,01
0,05
0,0050,03
0,02
1.4 Хром туралы жалпы сипаттама
Хром ең алғаш рет адамзат баласына 1798 жылы ... ... Хром сөзі ... - ... сөзінен туындағаны тарихтан білеміз. Аталмыш металл жер қыртысының ең тереңінде кездеседі. Ғылымға ... ... бар 20 ... ... ... ... қажетті хромшпинелидтің құрамында негізінен уваровит, волконскоит, кемерит, фуксит сынды минералдар бар. ... ... тері ... ... ... ... құймалар, электр мен өндіріске қажетті заттар алынады.
Дүниежүзіндегі хромның негізгі минералды-шикізаттық қоры Қазақстан, Зимбабве және Оңтүстік Африка Республикасында (ОАР) орналасқан. ... ... ... қоры ... шикізат қорының 84 пайызын құрайды. Ал 4 пайыз шикізат Үндістан, Финляндия, ... ... ... ... ... қалған 14 пайызы дүнежүзінің әр тарабына таралған. Хром өндірісі негізінен әлемнің бес елінде жақсы дамығанын айта ... ... Олар - ОАР (45,8 ... ... (18 пайыз), Үндістан (14,3 пайыз), Түркия (6,9 пайыз), Зимбабве (4,4 пайыз) болып ... ... ... ... өндірісімен айналысатын жетекші компаниялар ретінде , , , , , компанияларын ... ... ... ең ірі қазіргі таңда 10 хромит кенішін ... 3 млн. ... ... ... ... келеді. Феррохром өндірісіндегі компаниялар бүгінде табысты жұмыс істеу үшін бір-бірімен ынтымақтасуға бет ... ... Осы ... ... ... ... ... иелік етуі біздің сөзімізге дәлел болады.
Хромның қоры жөнiнен Қазақстан (430 млн. тонна) дүниежүзiнде ОАР-ға ғана дес ... ... ... Ал ... ... хром сапасы әлемдік нарықта өте жоғары бағаланады. Ақтөбе облысындағы Дөн кен-байыту ... ... кен ... ... өндiрумен қатар хром концентраты және ұнтақталған тауарлы көміртекті хром өндірілетінін бәріміз білеміз. ... ... ... ... хром қоры 310-320 млн. ... ... ... кенiш трансұлттық компаниясының Ақтөбе мен Ақсу қаласындағы ферроқорытпа зауыттарын қажетті ... ... ... етіп отыр. Ақсу ферроқорытпа зауыты ферроқорытпа балқымаларын, ферросиликохром, ферросиликомарганец шығарса, Ақтөбе облысындағы ААҚ-ы феррохром мен ферросиликохром шығаруды жолға қойған. ... ... ... ... 350 млн. ... ... ... таңда Қазақстанда феррохромнан жаңа заман талабына сай өнімдер алуда қолға алынған. Осы ретте феррохромнан отқа төзімді болат өндіру және жоғары ... ... шыны ... ісі қарқынды дамуда. Отандық феррохром өндірісі негізінен дүниежүзiлiк нарықты қамтамасыз етуге бағытталған. Қазіргі ... ... ... хром ... ... Қытай, Бразилия, Австралия, Ресей, АҚШ, Үндiстан, Украинадан қара үзіп кеткен.
Осы ретте трансұлттық компаниясы жоғары көміртек феррохром ... ... ... ... ... де ... мән ... отырғанын айтуға тиіспіз. Алып кәсіпорын бұл бағытта 110,5 млрд. теңгеге бағаланған жобаның бірінші кезеңін 2012 жылы аяқтамақшы. Ал ... ... ... 500 мың ... ... ... ... инвестициялық жобаны жүзеге асыруға кірісіп кеткен. Жоба барысында әлемдегі жаңа технологиялардың бірі - ITmk3 технологиясы ... ... ... бойынша бірінші зауыт осыдан бірнеше жыл бұрын АҚШ-та іске қосылған болатын. Қазақстандық зауыт озық технологияның бұл ... ... ... ... ... болайын деп тұр 2013 жылы аяқталатын зауытқа салынған инвестиция көлемі - 457 млн. долларды ... ... ... ... ... қабілетті өнім өндіру жолында ешқандай елден қалыспай отырғанын байқаймыз.
Қазақстанда хром ұзақ жылдар бойы өндіріліп, өндірістік қалдық ... ... ... ... ... осы ... ... іске жаратуға бел буып, білек сыбана кіріскен. Осы ретте Ақсу ферроқорытпа зауыты жылдар бойы ... ... ... ... ... ... өңдеу кешенін жобалау және салу жоспарлап отыр. Феррохром қожы дегеніміз металлургиялық процесс барысында сұйық металдың бетін ... ... ... металлур­гиялық қорытпа. Зауыттың өндірістік қалдықты кәдеге жаратуға шындап кіріскені бізді қатты қуантады. ... ... ... ... ... ... жаңа көзі болайын деп тұр. Мәселен, бір ғана Ақсу ферроқорытпа зауытының ... 5 млн. ... ... қожы жинақталған. Жыл сайын оның қоры бір миллион тоннадан астам қожбен толығатынын ескерсек, жер қойнауынан қазып алынған ен байлықтың ... ... ... ... ... қиын емес. Енді бұл олқылықтың орны толмақшы. Зауыт жартылай өнімді кәдеге жарату арқылы миллиондаған ... ... ... ... ... ие болады.
Қазақстанда жоғары көміртекті феррохром, ферросилиций, ферросилихром, ферросиикомарганец кең көлемде өндіріліп келе жатқанына ұзақ жыл болды. Сондықтан бұл ... ... ... ... зор деп нық ... айта ... ... компаниялардың әртүрлі өнім өндіріп, әлемдік нарықтағы сұранысты қамтамасыз етуі қазір еліміздің абыройын асқақтатып тұр. Соңғы ... ... ... ... ... ... ... және ферросиликомарганецтің өндірісінің көлемі өскен. Осылайша Еуразиялық өнеркәсіпшілер тобы ... ... ... ... ассортиментін кеңейтуге айрықша мән беруде. Еліміздегі кәсіпорындар үшін хром балқымаларына аса ... жоқ. ... өз ... 95 ... сырт елдерге экспорттайтыны белгілі. Компанияның жоғары сапалы өнімдерін болат өнеркәсібімен айналысатын Еуропа, Қиыр ... АҚШ, ТМД ... ... ... алуда. Осы ретте Қазақ елінде өндірілген феррохромның негізгі тұтынушысы ретінде Австралия, ... ... және Қиыр ... ... Үндістан мен Оңтүстік Американың бірқатар елдерін атауға болады. Тоқсаныншы жылдары КСРО-ның ыдырауы әріптестік байланыстардың бұзылуына және еліміздің металлургия саласына ... ... ... ... Дәл осы ... ... Жапонияның компаниясы келіп, феррохром өндірісінде үлкен бетбұрыс жасаған болатын. ... ... ... қажетті капитал мен өн­дірістік базаны жетілдіруге инвестицияны аяған жоқ. Бұдан басқа басқару саласына өндірістік және сауда ... ... ірі ... ... нарық заңды­лықтарына икемдеу жолында көп тер төкті. Дәл осы жылдары бәсекеге қабілеттілікті жетілдіру, әлемдік нарықты жаулау үшін ... өнім ... ... ... қойылды. Өз кезегінде жапондық инвесторлар кәсіпорындардағы пештерді модернизациялап, жаңа технологиялар енгізген болатын. Ал 1995 жылы трансұлттық компаниясы ... ... ... ... ... ... - ... және Ақсу ферроқорытпа зауыттары мен Дөн кен-байыту комбинаты қанатының астына алғаны мәлім. 1997 жылдың өзінде-ақ дүниежүзіндегі хром өндіретін өндіріс ... ... ... ... ... ... Осы ретте алып кәсіпорынның ел қазынасына жыл сайын 20 млрд. теңгеден астам салық төлеп отырғанын айтуға тиіспіз. 2005 жылдың өзінде ... ... ... 151,1 ... ... ... 2007 жылы ... орын алғанда отандық компанияның өндірістік қуаты біршама бәсеңдеген еді. Ал қазір алып кәсіпорын жұмысын қайта жандандырып, өзінің ... ... ... ... ... ... ... аумағындағы атмосфералық ауа мониторингі
Кәсіпорынның атмосфералық ауаға әсер етуінің анағұрлым дәл ... ... да бір ... ... ... тікелей өлшеу негізіндегі бағасы болып табылады. Атмосфералық ауаның сынамасын таңдау негізгі ластаушы заттарға, бейорганикалық шаңға, азоттың диоксидіне, күкірт диоксидіне, ... ... ... ... жүргізіледі. АХҚЗ ауданындағы желдің алты валентті хромы бірдей, яғни желдер раушаны шеңберлікке жақын, сондықтан кәсіпорынның қалдықтарынан шығатын, ... ... ... ... түрлі бағыттарда бірдей ақиқаттылықпен орындалуы мүмкін.
Сөйтіп, сынамаларды таңдаудың нүктелері келесі:
- Кәсіпорыннан 1000 м ... ... зона ... Негізгі бағыттан 300 м оңға, солға-шырақ астындағы санитарлық ... зона ... 1000 м ... ... Кәсіпорыннан 500 м, шламдық тоғандар аймағы
- Кәсіпорыннан 3000 м
- Кәсіпорыннан 9000 м
АҚ-ның қоршаған ортаны қорғауды басқарудың ... ... ... кіреді:
- кәсіпорынның экологиялық саясаты мен қоршаған ортаны қорғау облысындағы стратегиялық ... ... ... ... кәсіпорынның экологиялық аспектілерінің маңыздылығын төмендетуге бағытталған, табиғатты қорғаушы шараларды өндірумен бірге қоршаған ортаның компоненттерінің мониторингін жүргізуді ұйымдастыру;
- қоршаған ортаны ... ... ... және ... талаптарды сақтауға қатысты өндірістік объекттердің құрылыс, қайта құрастыру және пайдалану жобаларының ... ... ... және ... ... ... сақтауға қатысты, сонымен қатар табиғатты қорғау заңдылығын сақтауды күнделікті бақылауға байланысты кәсіпорынның ... ... (КҚБ) ... бойынша кешендік комиссияларға қатысу;
2001 жылы кәсіпорында аналогтары жоқ. Атмосфераға ... хром мен ... да ... ... ... ... ... анағұрлым көлемді көзінің монохрамат натрий (тауарлық өнімге арналған шикізат) өндірісінің жаңа технологиясы іске қосылды.
Жаңа технологияны іске қосу келесі жағдайларға ... ... ... ... ... шламның орналастыратын көлемін 4 есе кемітуге;
- монохроматты ... ... алты ... хромның құрамын алты есеге төмендетуге, және сол арқылы орналастырылатын қалдықтың қауіптілік класын төмендетуге;
- кальций хроматтарының канцерогенді қоспаларының атмосфераға шығарылуына ... ... ... көп ... ... ... (шамамен жылына 200 мың тонна) шығаруға, және соның арқасында оны өңдеу барысы бойынша процестердің тоқталуы салдарынан электр энергиясын қолдануды төмендетуге.
2005 жылы ... ... ... жалпы туындау көлемі 310,789 мың тоннадан 234,973 тоннасы қайтарылды, сол арқылы оны жинақтаушы-тоғандарда ... 76% - ға ... ... ... жаңа, экологиялық жағынан қауіпсіз технологияны негізгі өндіріске енгізу:
- натрий монохраматтың өндірісінде түзілген 1 млн 300 мың ... ... ... ... 921 мың тонна 70% қайтарылды.
+ Негізгі химиялық қосылыстарға сипаттама
Азот оксиді (N0) көбінесе адамзат қызметінің ... ... ... ... ... және жылуды жағумен байланысты болады. Азот оксиді, осындай жағдай барысында диоксид азотына (N02) дейін қышқылдақтануы мүмкін, яғни ауада. Азот ... N0 және N02 ... ... Азот ... ... иіссіз газ, жанбайтын және суда әлсіз ериді.
Азот ... (N02) ... ... ... - сұр газ. Газ ... N02 жерлі N02 молекуласы спектр облысының көрінетін көп бөлігінде жарықты ... ... ... ауада N02 сарғыш, не қызғыш түзелту мүмкін.
0,28-ден 0,56 мг/м3 - дейінгі концентратта N02 ... ... ... азотың атмосферадағы бөлігі микроорганизм жерімен қауіпті және биологиялық система қосылады; бұл ... ... деп ... ... ... 150 млн. т. азот береді. Азот фиксациясының өндірісі дүние жүзіндегі азоттың төрттен бір ... ... ... азот ... ... ... ... оксиді (ІV) белгілі шартарды разряд кезінде найзағай пайда болуы, вулкандардың, топырақта бактерия желуіне ... ... Азот ... ... қалдығы жылына 1100 млн.т. құрайды.
* Гигиеналық нормативтер. ПРКр.з = 2 мг/дм3, ... ... ... 3. атмосфералары ауаға ПДКм.р = 0,085 мг/м3, ПДКсс = QОН мг/м3 ... ... ... концентрациялары N02 зерттелу ауданында 0,07 мг/м3 құрайды.
* Сера және оның бірігуі. Литосфера құрамында 4,7 :: 10-2% сера құрайды, жер ... ... ... ... ... сера ... ... көлемінің 0,026%-ын және теңіз суының 0,0885%-ын құрайды. 40 элеменке жуығын серамен біріктіріп ... ... ... ... ... санағы бойынша 0,15% құрайды; сернис бірігу құрамына 0,001%-дан келеді.
Атмосфералық ауада үш түрдің бірігуі ... ... газ ... сера оксиды (ІV) және сероводород және сульфат аэрозолі. Атмосфера ауасындағы сераның табиғи қайна көзі сероводород атмосфераға Н2S енген ... тез ... SО2 ... ... озон ... және ... ... реакциясы түседі.
Сульфаттар атмосфераға топырақты өңдеген кезде теңіз тұзы және өндірістік ... қоса ... ... ... Вулканда өздігінен жиналған сералармен оксид серасын да шығарады. N2S қайнар көзі ... ... ... ... су ... ... пен ... біргуі және атмосфераға көтерілуі топырақтағы биологиялық процестермен де байланысты. ... ... ... қалайлысы сульфаттан сероводородқа дейінгі рН=6,3 - 8,6 30°температурасында.
Жылдар өткен сайын адамзаттың шаруашылық қызметтерінің нәтижесінде атмосфераға газтәріздес ауалардың ... ... ... Бұл ... ... ... ол көмір жағудың және нефтезаттардың жағудың жерінен әсіресе 80% жылу, 19% -жер асты қоймаларын тазарту болысында, 1% - автокөлік жерінен ... ... көп ... (96%) ... сера ... ... шығады (ІV), 3% - шамасында сульфит ретінде, 1% - қалпына келтіретін бірігу ... ... ... т.б. ... ... ... ... арқылы 0,0011 мг/м3 және оданда көп бөлігі суда шіріген ... ... ... ... ... ... 0,07 ... оның дәмін өзгертуі мүмкін. Эмиссия жерінен Н2S өсімдік жапырақтарында сера ... Н2S көп ... ... ... ... мүмкін. Концентрация негізінде Н2S 1,0мг/дм3 балықтарда демалысы төмендейді, тереңдікте жүзе алмауы мүмкін. Сероводород балықтардың терісінің ауаны қабылдауын нашарлатады.
Гигиеналық ... ... = 10,0 ... пары қауіпсіздік класы 2; атмосфералық ауаға ПДК м.р = 0,008 ... ... ... 2; ... ... Н2S ... ауданында 0,0043 мг/м3 құрайды.
Сера оксиды (ІV) (сера диоксиды сералық ангидрид, сералы газ). Атмосфераға өндірістегі отты жағудан, сұйық оттан ... ... ... ... ... газ, тітіркендіргіш. Ол атылмайды, суда жақсы ериді (10,5 г/100 мл 200 с) су тамшыларында сералық қышқыл түзіледі.
So2 ... газ, ... ... ... ... ... ... массасын төмендетеді.
Гигиеналық нормативтері жұмыс істеу аймағында ПДК р.з = 10,0 мг/м3, ... ... 3; ... ... ПДК м.р = 0,5 мг/м3, ПРКс 0,05 мг/м3, қауіпсіздік класы 2. фондық концентрациясы зерттелу ауданында 0,039 мг/м3 құрайды.
Қарастырылған аудандағы ... ... 3,0 ... кремния оксид (SiO2) - қатты минералды пашмер. Кварцтың кристалдық формаларында кездеседі.
SiO2 құрамындағы гигиеналық ... 20% ... ... ... ... = 4,0 ... қауіпсіздік класы 4; атмосфералық ауада ПРКм.р = 0,5 мг/м3, ПРК с.с = 0,15 ... ... ... 3. ... ... ... ... 0,23 мг/м3.
Хром. Табиғатта кең таралған (0,1 мкг/м3 ауада).
Таулы жерлерде хром концентрациясы 5 мг/кг - ден 1800 мг/п. Ірі ... хром ... ... болады. Атмосфералық хромның табиғи қайнар көзі орман өрттері және вулкандар. Хромның химиялық ауадағы формасы белгісіз.
Ауадағы хромның табиғи химиялық ... ... ... ... Хром шығару барысында хром шаңдары пайда болуы мүмкін.
Меrian (1984) қоршаған ортадағы хромның қайнар көздерін қарастырған; жалпы кірісі (100%), вулкандық қалдығы (1%), ... ... (3%), ... ... (15%), ... топырақтарда (15%), адам қызметі (70%), 3% кен табуға, металл ... 7% - ... жағу ... ... ... ортада хром адамдардың қызметінен пайда болады.
Сыртқы ортада хром циклы болады, топырақтан суға ... ... ... топыраққа қайта оралады. Суға түскендері сумен ағып теңізге кетеді. Қазіргі ... ... ... формасы Cr0, Cr2t, Cr3t, және Cr6t болып табылады. ... ... және үш ... ... ... дәрежесі мынадай:
Cr2t :: O7+2 +14 H+ + 6e = 2 Cr +3 + 7H2o + ... ... алты ... ... ... ... нәтижесінде хром ерітіндісінің түсі өзгеруі мүмкін.
Топырақ. эрозия жерінен хром комплексы түзеледі, оның құрамында үш валенттілік ... ... ... ... хром ... концентрациясы болады: орташа концентрация 863 тәжірибесінде АҚги топырағында 53 мг/кг. Ең жоғары концентрация 3,5 г/кг. Мераленд шап штатында хром ... 27,4 г/кг ... ... ... кезде бұл элементтің жоғары дәрежеде болмауы суда ... ... Хром бар ... және ... ... өндірістерде хром концентрациясы өте төмен. Суды зерттегенде Ақгитағы 15 өзенде хром концентрациясы 0,7 деп 84 МКУ ... көп ... - 10 ... ... ... ... С. П. Ковакованың пікірінше, табиғи суларда хром концентрациясы 215 мкг/дм3 - ... ... ... ... ... ... белгісіз. Өсімдіктер және жабайы өсімдектерге хром алмастырылмайтын компонент болатыны белгісіз, бірақ барлық өсімдік құрамында кездеседі. Тағамға қолданатын ... хром ... 0,19 ... шикі массаға дейін жетеді. Ең жоғары концентраттар өсімдік құрамында ... ... ... ... ... хром ... 0,34% болған, яғни жаңа Зеландияда ол ... Heysium ... - да 0,3%. ... ... ... концентратты хромды көтере бермейді. Өндірістік аймақтарда өсетін өсімдіктер хром концентрацияның жоғары болуындағы жері, ... ... ... Taylor ... сол авторлардың (1976) анықтауынша градирин өсіретін жерлерге жақын өсетін ... ... ... ...
Атмосферадағы металлдың жиналуын Мауер (1983) зерттеген, 1974 - 1978 ... ... ... ... хром 13,5 - 15,1 мг/м3 болғанын анықтаған.
Қоршаған ортаны хромның табиғи қайнарларымен ластау. ... ... ... ... жоқ хром бар жердегі суларда хром концентрациясы жоғары.
Хром кинетикасы қышқылдануына байланысты, ... ... ... және ... ... да байланысты. Жердегі хром қорлары элементарлы хромды құрайды. Географиялық аймақтарда күндегі хромды аңғару қатты әсер етеді. Ол 50 - 200 ... Алты ... хром ... 3-5 есеге тез сіңеді.
ІІ. ТӘЖІРИБЕЛІК ... ... ... ... ... анықтамасы. Сера қосындысы атмосфераға табиғи жолмен шығады, ... ... ... ... ... арқылы да. Табиғи қайнар көз ретінде мухит және құрғақ беттері болып табылады. Сера қосындысы анаэробиялық микроорганизмдердің көмегі арқылы ... ... ... ... түзеледі. Ұйғарым бойынша биологиялық жолмен бөлінген сера жылына 30-110 млн/т аспайды, бұл ... сера ... 1/3 ... ... ... ... ауаға үлкен көлемде диоксид серасымен ... ... ... және ... сера ... (2%) Атмосфераға сера сульфат ретінде мухит беттерінен де келеді.
Антропогенді қызмет нәтижесінде ... сера көп ... ... ... ... ... түседі. Бұл қосылғыштардың арасындағы негізгі қайнар көзі І орындағы ... ... (70%) ... ... болып табылады. Жану процесінде сера сернисті газға айналады, ал қалған сера ... ... ... қалады. Жер асты қоймаларын жағу барысында сернисті газ аз ... SO2 ... ... ... көзі ... жер асты ... ... бірге, металлургиялық өндіріс (сульфадты руда свинці, меди, цинк) сонымен қатар сера қышқылын ... ... және жер ... ... ... табылады.
Анықтау тәсілі SO2 қышқылдау негізінде бекітілген, яғни сульфат пен ... ... ... ... ... түзеледі сульфат және сера қышқылының әсері АФА ... ... ... ... фильтрустағышқа салады.
Тәсіл бірлік концентрацияларды анықтауға пайдаланады. Анықтау сезгізтігі 5 мкг: ... ... ... ... ... 0,08-1,5 мг/м3 80л ... реактивтер, материалдар
* Ұстайтын құрал:байқауға арналған аспиратор, Рыхтер жұтқыш құралы, АФА фильтрлі пластмассалы фильтроустағыш;
* ... ... ... Термометр;
* Фотокалориметр;
* Глицерин немесе этиленгликоль;
* Тұздалған қышқыл концент;
* Этил спирті, ректификат;
* Водород ... ... ... калий; сусыз K2 SO4;
* Жұтқыш ерітінді: 10 мл 30%-ы H2 O 21 л суда ... 0,3 ... Н2О2 бір ... ... жерде сақтайды;
* Хлорлы барий, құрамды реактив: 5,85 г кристалды хлорлы барий (BA CL Н2 О2 ) 50 мл суда ... ... соң 150 мл этил ... ... және 150 мл глицерин және этиленгликоль РН-ң ... ... 5-2,8 ... ... НCL концентрациясына дейін жеткізеді ерітіндіні 48 сағатқа алып қояды және қалдық қалған жағдай болса, сүзбеден ... ... ... 2 ... ... ... ... Сусыз серноқышқылды калийді ұсақтап сылап, 2 ... ... 120-1500 с ... ... Аспаны 0,2720 г 100 мл суда ерітеді. Бұл ерітінді SO2 1000 мкг (м:14) сай келеді ... ... ... ... ерітіндіні 10 дәрежелі ерітінді ретінде дайындайды.Пайда болған ... SO2 100 ... ... ... жергілікті аялдаманың ауасы.
Жұмыс 4 сағатқа шектелген.
Жұмыс барысы:
Бірлі концентрацияны ... үшін 4 ... ... ... 20 минут ішінде Рыхтер құралы ... яғни 6 мл ... ... ... ... және сера қышқылынан ... ... ... ... ... ... алдында АФА фильтрлі фильтустағышты пластмасты салады. ... ... ... ... ... ... ... 6 мл дистиллирленген суға дейін апарады. Талдау үшін 5 мл баиқау ерітіндісін пробиркаға апарып, 1 мл BA CL2 ... ... 16 ... ... 10 мм ... НОО НМ ұзындықты байқау ерітіндінің оптикалық тығыздығын анықтайды. Оптикалық тығыздыққа дейінгі қоспалардың ... ... болу ... бір ... нольді байқау өлшемін өткізеді, нольді байқаудың оптикалық тығыздығы 0,01 ... ... SO2 ... байқаудан калибрлық график көмегімен анықтайды. Байқау талдауларын визуалды түрде де өткізуге болады.
Күкірт диоксидін анықтау.
С мг/м3 ... ... ... ... ... * m
C = V0 * ... - ... көлемінің жалпы көлемі
в - ... ... ... ... - ... SO2 көлемі
V0 - қалыпты жағдайға келтірген ауа көлемі, л
2.2 Азот ... ... ... ... анықтамасы. Жану процесіндегі азот оксидінің түзілуі ... ... ... ... ... ... азот оксидінің көлемі көбейеді. От жанумен ... ... NO2 ... ... көзі азот қышқылының өндірілуі.
Азот оксиды ... ... ... қатар органикалық азотқа айналу нәтіжесі. Энергетика мен транспорт ... 36% ... ... жылына 60 млн т қалдық азот оксиді, яғни біріккен азоттың ... ... ... ... ... к: ... қатты карриозды-активті агент болып табылады. Қалыпты концентрация ... ... 0,085 мг/м3 -ты ... ... тәуіліктік О,ОН мг/м3:
Грисс-Илосвал реактивті азот диоксидінің ауадағы ... ... ... азот ... және ... қышқылының әсерінен түзілген диазобірігуін құрау болып бекітілген, ол нафтиламинмен әсерлесіп азобояғыш ... ... ... ашық ... ... ... ... бояйды. Бояған ерітіндіден NO2 көлемін анықтайды концентрациядағы азон, 3-есе NO2 концентрациясын ұлғайтпайды, анықтауға кедергі ... ... ... 0,1 мкг ... ... көлемінде өлшенетін концентрация диапазоны 0,03-0,6 Н
мг/м3-ты құрайды, яғни 5 л ауа байқауында.
Құралдар, реактивтер, материалдар
* Қаралатын қондырғы; байқау теретін ... ... ... ... ... таразы;
* Барометр;
* Термометр;
* Фотоколориметр;
* Иодты калий;
* Натрий азот қышқылы;
* Жұтқыш ерітінді 20 г KJ 250 мл суда ... ... ... түссіз және қарсы сақталатын шыны қоңыр болуы керек. Сақталу мерзімі екі апта.
* Сера ... ... 0,06% ... 0,03 г/ NA2 SO2 50 мл суда ... Ерітіндіні талдау алдында дайындайды.
* Сірке қышқылы 12% ерітінділі 64 мл қышқыл концентрациясын ыдысқа салып, яғни 500 мл ... ... ... ... Сульфанияды қышқыл,5 г сульфанияды қышқылды 150 мл де және 12% сірке қышқылы ерітіндісінде ерітеді. Ерітіндіні тығыз жабылған шыныда ... А- ... 0,2 ... 20 мл суда ерітеді және ақшыл көк түсті тамшы болғанша ерітеді. Ерітіндіні байқап шыны ыдысқа ... ... 150 мл 12% ... қышқылының ерітіндісін құяды
* Құрамды реактив (Грисс - Илосвал) Талдау алдында а-нафтиламин және сульфанияды қышқылы ерітінділерін 1:1 қатынасында араластырады.
* Стандартты қалыпты ... 2-3 г азот ... ... ... 600 с температурада кептіреді, яғни 2 сағат аралығында NA NO2 0,1500г ... 100 мл 1 мл ... ... ... ... 10 мкг NO2-ге сай ... ... ерітінді жұтқышты ерітіндігі айналғанша 100 рет дайындайды
* ... ... ... 10 ... ... ... ... 10 мкг/м NO2 құрайды 8 мл жұмыс ерітіндісі 1 мкг NO2 сай ... ... ... ... 2 апта шыны ... сақталады.Жұмысты стандартты ерітіндіні талдау алдында дайындайды. Материал: тұрғылықты аялдама ауасы (4 сағат).
Жұмыс барысы:
NO2 қызғыш концентрациясын ... ... ... ... ауа ... ... ... құралда 6 мл ерітінді толтырылған, жылдамдығы 0,25 л/мин 20 минут аралығында. Байқауды теру уақытында күн сәулесінен аулақ ... ... ... ... мерзімі 2 күннен аспауы қажет ... ... ... ... ... 6 мл дистиллирленген суға дейін алып апарады. Талдау үшін 5 мл ... ... алып ... 0,5 мл құрамды реактив қосады. Прибордағыны дурыстап ... 20 ... соң ... ... ... 5 ... 0,06% - ті NO2SO2 ерітіндісін құйып, қайтадан шайқайды ... ... суға ... 540 нм ұзындықты 10 мм жуандықты кюветте ... ... ... ... ... оптикалық тығыздығы өлшенгенге дейін барлық байқауда бірдей болу ... NO2 ... ... ... ... ... ... бір уақытта оптикалық тығыздықтық нольді байқауын өлшейді.
Азот диоксидін анықтау
Атмосферадағы азот ... ... ... ... * m
C = V0 * b
а - ... жалпы көлемі
в - анализге алынатын сынама көлемі
m - сынамадағы NO2 ...
V0 - ... ... ... ауа ... л ... десе де ғылыми техникалық прогресс экологияның ... ... ... қалдықсыз технологиялар өте аз. Ауаны бұзатын зауыт, фабрикалар, көліктер көбейіп жатыр. Мысалы: Алматы ... ... ... ... 2005 жылы 2004 ... ... 2 есе ... 2004 жылы наурыз айында 12 болса, 2005 ... ... ... 21,4 Ақтөбе қаласы да таза қалаға ... ... ... еспублика бойынша IV орында тұр. 2004 жылы мұндағы индекс 9,6 ... ... ... ... қара ... және ... қатар табиғи ортаға қазіргі заманғы өнеркәсіп орындарының әсер етулері комплексті сипатта ... ... ... ... ... қолданылады:физико-механикалық, физико-химиялық және химия-биологиялық. Осы әсер етулердің әрқайсысын сапалық және сандық жағынан анықтау табиғи-өнеркәсіптік ... ... және ... ... ... ... байланысын бағалауға, табиғи компоненттердің өзгеру себептерін, нообиогеоценоздағы бұзылулар мен ластағыштарды анықтау, экологиялық ... ... ... ... жасауды негіздейді. Әсері күшті үлы заттарға:күкірсутегі, көмірқышқыл газы, аммиак және де т.б зауыттарда ... ... ... ... ... ... ... Хром Қосындылар Зауыты өндіріс аумағындағы атмосфералық ауаның жағдайы ... және ... ... сай ... ... ...
Судың химиялық талдауы көрсеткендей, қалдықтардың құрамында кальций, магний, үшвалентті хром фтор, темір ... ... Хром ... Зауытының өндірістік пруд накопитель маңындағы ауаны ластау берілген ... ... Хром ... Заводының маңында: сера диоксиды - О, ОН ПДК м.р ... ... - 0,19 ПДК м.р; ... ... - 0,58 ПДК м.р ,6 ... хром - 0,07 ПДК. ... ... бекітілген; диоксид сералы - 0,41 ПДК м.р, азот ... - 1,62 ПДК, ... - 3,8 ПДК м.р, ... - 0,15 ПДК м.р ... ... - о,9 н ПДК м.р 6 ... хром - 0,33 ПДК .
Ақтөбе Хром Қосындылар Зауытының - пруд накопитель аймағы: диоксид серасы - 0,02 ПДК ... ... - 0,09 ПДК м.р; ... шаң - 0,06 ПДК м.р, ... - 0,13 ПДК м.р, ... ... 0,49 ПДК м.р6 ... хром 0,07 ПДК. Максималды концентрациясы бекітілген диоксид сера - 0,62 ПДК азот ... - 0,32 ПДК м.р ... шаң - 0,44 ПДК м.р ... - 0,38 ПДК м.р, ... ... - 0,62 ПДК м.р; 6 валентті хром - 0,07 ПДК с.с.
Импактты зонада: хром ... - 0,07 ПДК с.с, ... ... - 0,03 ПДК м.р, азот ... 0,17 ПДК м.р ... шаң - ОН ПДК м.р, көмірқышқыл оксиді - 0,62 ПДК м.р, сероводород - 0,13 ПДК м.р. ... ... ... ... - 0,33 ПДК с.с, ... шаң - 1,52 ПДК м.р, сера диоксиды - 0,12 ПДК м.р, азот ... - 1,0 ПДК м.р, ... ... - 1,12 ПДК М.Р ... - 0,25 ПДК ... ... ... - 0,07 ПДК, сера диоксиды 0,02 ПДК, азот диоксиді 0,2Н ПДК неорганикалық шаң - 0,22 ПДК, ... ... - 0,67 ПДК, ... - 0,25 ПДК, ... ... ... ... - 0,07 ПДК, неорганикалық шаң - 0,78 ПДК, сера ... - 0,068 ПДК, ... ... - 0,38 ПДК, ... ... - 1,0 ПДК, ... - 1,11 ... Хром Қосындылар Зауыты және пруд - ... ... ... ... лас ... көлемі нормадан аспайды.
2. АО орналасқан аудандағы техногеосистеманың бетіндегі және жер асты ... ... ... 15-20 жылдар бойы АО маңындағы атмосфералық ауа жағдайы үнемі тексеріліп отырады. Ақтөбе Хром Қосындылар Зауыты болған эксплуатация және ... ... ... илек ... ластайтын зат алтываленті хром.Сол кезде реагенттерді сақтау кезінде және заводта ... ... ... ... сулары ласталған жер асты суларын ластау заттары ... ... ... ... ... ... суларына тікелей жерін тигізген болатын, ласталған интенсивті фильтрация негізінен ... ... ... ... Хром ... ... ... Содан кейін белгілі шаралар қолданғаннан соң жағдайынан төмендеген. Жоғарыда көрсетілгендей соңғы құрылыста гидроизоляция және домба жоғарысында екі қабатты ... ... бұл ... ... ... ... ... Ақтөбе Хром Қосындылар Зауытында суқұрырлы станция құрастырылған.
ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
* Отчет о НИР

Пән: Экология, Қоршаған ортаны қорғау
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 31 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«Актөбе Хром Қосындылар Зауыты»10 бет
«АХҚЗ» АҚ өндірістік қалдықтарының және шығарындыларының аймақтың қоршаған орта компоненттеріне тигізетін антропогендік әсері53 бет
Бірқатар кремний органикалық гидрофобизаторлар жөнінде анықтамалық деректер8 бет
Жануар тектес азықтар27 бет
"Кинопарк 7 Ақтөбе" деректер қорына навигациялық тәсілдерді қолдану20 бет
"Хромосомалық абберациялар"10 бет
500 т жүзімді иістендірілген мускат шараптарына өңдейтін кішігірім шарап зауытының жобасы88 бет
Aлматы маргарин зауытындағы өндірістік іс-тәжірибе есебі20 бет
«Ақтөбе мұнай өңдеу» зауытындағы сораптардың автоматтандырылуын жобалау26 бет
«Мұнай өңдеу және мұнай химия өнеркәсібіндегі зауытының санитарлық нормасы ».13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь