Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың теориялық негіздері

Ж О С П А Р

Кіріспе

І. Негізгі бөлім

1.1. Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың теориялық негіздері.

1.2. Қазақстандық мемлекеттік қызметшінің тілдік тұлғасының моделі.

1.3. Мемлекеттік қызметшілердің қазақ тілін жеделдете оқудағы оқу.танымдық уәждемелерінің моделі.

1.4. Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың әдістемелік жүйесі.

1.5. Тіл үйрету деңгейлерінің жеделдете оқыту кезеңдерімен байланысы.

Қорытынды.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
КІРІСПЕ
Қазақ тілін меңгеруде қатысымдық құзыреттілікке қол жеткізу үшін жеделдете оқытудың теориялық тұрғыда негізделген, тәжірибеде дәлелденген тиімді технологиясын қолдану керек екенін уақыт талап етіп отыр. Бұл, атап айтқанда, оқу мүмкіндіктері шектеулі мемлекеттік қызметшілерге қатысты. Қазақстан Республикасының барлық азаматтарының мемлекеттік тілді еркін әрі тегін меңгеруі үшін қажетті ұйымдастырушылық, материалдық және техникалық жағдайдың бәрін жасау туралы Конституцияның 93-бабы мен, Қазақстан Республикасының Тіл туралы Заңының 4-бабының, ғылым мен практика жетiстiктерi негiзiнде жеке тұлғаны қалыптастыруды дамытуға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау жөніндегі Қазақстан Республикасының «Бiлiм туралы» заңының 8-бабының талаптары аталған топтағы көкейтесті мәселені қозғайды.
Бастапқы білім беру сатыларынан өтіп, қызмет атқарып жүрген мемлекеттік қызметшілерге қазақ тілін жеделдете үйрету мәселесі ғылыми-теориялық және әдістемелік тұрғыдан бүгінгі күнге дейін зерттеу нысанасы болған жоқ. Өзара сабақтасты байланыс, жүйелі оқыту болмағандықтан, бір сатыда меңгерген білімдер мен дағдыларды келесі сатыларда қайталау, соған байланысты адам ресурстары мен уақыт үнемсіздігі, таптаурындық факторлары тіл үйренушілерге кері ықпал етті.
Қазіргі заманғы қолданылып келген тіл үйретудің көптеген әдіс-тәсілдері құзыреттілікке бағытталған оқытудың басты шарттарын қанағаттандыра алмауда. Бүгінгі қоғамдық қажеттіліктің көрінісі болып отырған әлеуметтік-лингвистикалық жағдай тіл үйрету әдістемесіндегі жеделдете оқыту мәселесіне баса мән беріп, терең зерттеуді талап етеді.
Мемлекеттік қызметшілерді жеделдете оқытудың теориялық және технологиялық құралдарын негіздеу мен оны жүзеге асырудың қажеттілігі бірнеше қарама-қайшылықтарға келіп тіреледі.
Олар:
- мемлекеттік қызметшілерге қазақ тілін жеделдете оқыту үдерісін енгізуге қоғамдық-әлеуметтік қажеттілік пен аталған мәселенің ғылыми-теориялық тұрғыдан жеткіліксіз зерттелуі арасындағы қайшылықтар;
- қазақ тілін жеделдете оқытуға қойылатын жоғары талаптар мен мемлекеттік қызметшілердің оқу-танымдық уәждемелерінің төмендігі арасындағы қайшылықтар;
- жеделдете оқытуда мемлекеттік қызметшінің өздік жұмысын тиімді ұйымдастырудың қажеттілігі мен оның басты алғышарты болып табылатын ақпараттық білімдік ортаның шектеулі мүмкіндіктері арасындағы қайшылықтар;
- жеделдете оқытуда педагогикалық технологияларды тиімді қолданудың жоғары маңыздылығы мен қатысымдық бағытта жеделдете оқыту технологиясын жүзеге асырудың жеткіліксіздігі арасындағы қайшылықтар.
Қазіргі қоғамымызда мемлекеттік қызметшілердің қазақ тіліне деген қызығушылығы мен оны меңгерудің мәнін түсінуі үздіксіз білім беру жүйесінде қазақ тілін жеделдете оқытудың теориялық тұжырымдамасын қалыптастырудың қажеттілігін тудырды. Соған байланысты оқу жоспарымен шектелген уақыт аралығында бағдарлама қойған міндеттер төңірегінде неғұрлым жоғары деңгейдегі қатысымдық құзыреттілікке қол жеткізудің қажетті алғышарттарын жасайтын, сөйлесім әрекетін дамытуды көздейтін қатысымдық бағдарлы жеделдете оқыту технологиясын ғылыми-әдістемелік тұрғыдан негіздеу, мемлекеттік қызметшілерге тіл үйрету курстарында қазақ тілін жоғары деңгейде жеделдете оқыту – бүгінгі әлеуметтік міндет болып отыр.
Ғылыми жұмыстың өзектілігі еліміздің тілдік егемендігінің бірден-бір талабы, уақыт сұранысы болып табылатын қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың қазіргі жүйесі мен қоғамдық-әлеуметтік талап арасындағы сәйкессіздіктің табиғатын ашып, оқу үдерісін жеделдетудің жаңа бағыттарын саралап беруді көздейді.
Жеделдете оқытудың инновациялық технологиялары арқылы мемлекеттік қызметшінің қатысымдық құзыреттілігін дамыту үдерісі (қарапайым, базалық деңгейлер).
Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың әдіснамалық және теориялық негіздерін тұжырымдау; деңгейлерге сәйкес жеделдете оқыту технологиясын айқындай отырып, әдістемелік кешен ұсыну; оның тиімділігін тәжірибе арқылы дәлелдеу.
Осы мақсаттарға жету жолында:
- қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытып, үйретудің тарихи кезеңдерін талдау;
- қазақ тілін жеделдете оқыту әдістерінің ғылыми негіздерін тұжырымдау;
- қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқыту бағдарламасын түзу;
- қазақ тілін жеделдете оқытудың жалпы сипаттамасы мен басты ұстанымдарын айқындау;
- қазақстандық тілдік тұлға қалыптастырудың андрагогикалық, акмеологиялық, аксиологиялық теориясын ғылыми негіздеу;
- қатысымдық құзыреттіліктің құрамдас бөліктері мен оның даму жолдарын көрсету;
- қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың әлеуметтанымдық, психологиялық, лингвистикалық, дидактикалық негіздерін анықтау;
- қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқыту деңгейлерінің жеделдете оқыту кезеңдерімен байланысын нақтылау;
- тіл үйренушілерді білім деңгейлеріне қарай топтастыру, жеделдете деңгейлік оқытуда аралық және қорытынды сынақтарды ұйымдастыру әдістемесін ғылыми негіздеу;
- мемлекеттік қызметшілердің өздік жұмыстарын ұйымдастырудағы ақпараттық білімдік ортаның маңызын айқындау;
лексикалық минимумдарды танымдық бағдарлы оқыту және грамматикалық минимумды формулалар арқылы оқыту мәселелерін қарастыру;
- жеделдете оқытуда қолданылатын сөйлесімдік мәтіндер мен сөйлеу жаттығуларының қатысымдық бағдарын айқындау;
- қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытуда қолданылатын ақпараттық-коммуникациялық және интерактивті технологияларды ғылыми негіздеп, олардың тиімділігін тәжірибе арқылы дәлелдеу міндеттері қойылды.
Егер қазақ тілін жеделдете оқыту әдістерінің ғылыми негіздері айқындалып, соған сәйкес әдістемелік жүйесі құрылып, қазақстандық тілдік тұлға қалыптастыру теориясы ғылыми негізделіп, қатысымдық құзыреттіліктің құрамдас бөліктері мен оны дамыту жолдары көрсетілсе, онда қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқыту ғылыми-әдістемелік жағынан қамтамасыз етіледі. Жеделдете деңгейлік оқыту үдерісі мен сынақтарды ұйымдастырудың әдістемесі ғылыми негізделсе, мол ақпараттық білімдік ортада ересектердің өздік жұмысы тиімді ұйымдастырылса, тілдік тұлғаның қатысымдық құзыреттілігіне қол жеткізуге болады. Грамматикалық минимум формулалар арқылы беріліп, лексикалық минимумдар танымдық бағдарлы, сөйлесімдік мәтіндер мен сөйлеу жаттығулары қатысымдық бағдарлы оқытылса, ақпараттық-коммуникациялық және интерактивті технологиялар молынан қолданылса, жаңа білім моделі мен парадигмаларына сәйкес нәтижеге бағытталған жеделдете оқыту үдерісі жүзеге асырылады.
Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытуда қатысымдық құзыреттілікке қол жеткізудің тиімді жолы –қатысымдық бағдарлы оқытуды жүзеге асыру. Қатысымдық бағдарлы үдеріс ақпараттық-коммуникациялық, интерактивті оқыту технологиялары арқылы жүргізілгенде тіл үйренушінің оқу-танымдық уәждемелері артып, белсенді сөйлесім әрекеті жүзеге асады.
Бірінші кезеңде педагогикалық, психологиялық, лингвоәдістемелік еңбектердегі әдіскер-ғалымдардың ой-пікірлері жүйеленді, ересектерді тіл үйрету курстарында оқытудың өзекті мәселелерін айқындау мақсатында оқытушылармен, тіл үйренушілермен сауалнамалар жүргізіліп, бағдарламалар мен оқу-әдістемелік құралдарға талдау жасалды.
Екінші кезеңде негізге алынатын жетекші идеялар, ұстанымдар айқындалып, қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқыту үдерісінің моделі жасалды. Оқытушыларға арналған семинарлар, ЖОО-да жүргізілген арнайы курстар мен «Қазақ тілін оқыту әдістемесі» пәндеріне жеделдете оқытуды енгізу жүзеге асырылды. Авторлық жеделдете оқыту бағдарламасы, оқу құралдары, мультимедиалық бағдарламалар әзірленіп, ҚР БжҒ министрлігі, ҚР МжА министрлігі, Ш.Шаяхметов атындағы Тілдерді дамытудың республикалық үйлестіру-әдістемелік орталығы, ШҚ облыстық тілдерді дамыту басқармасы тарапынан жарық көрді, республикаға, облысқа тарап, оқу үдерісіне енгізілді.
Үшінші кезеңде нәтижелерін жүйелеу, жинақтау, қорытындылау жұмыстары жүргізілді. Мультимедиалық бағдарламалар, интерактивті технологиялар бойынша оқыту тәжірибесі жинақталып, нәтижелері сандық және сапалық талдаудан, саралаудан өткізілді.
Қазақ тілін оқыту әдістемесінде алғаш рет мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың ғылыми-теориялық, әдіснамалық негіздері жасалды, оның басты мақсаты тілдік тұлғаның қатысымдық құзыреттілігін дамыту екендігі ғылыми тұрғыда дәйектелді.
Әлемдік әдістеме іліміндегі ғылыми тұжырымдарға сүйене отырып, ұлттық педагогика ұстанымдарына негіздей құрылған қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқыту жүйесінде қазақстандық тілдік тұлға қалыптастырудың әлеуметтанымдық, лингвистикалық, психологиялық, дидактикалық, андрагогикалық, акмеологиялық, аксиологиялық теориялары ғылыми негізделді.
Жаңа технологиялар дәуірі жағдайында мемлекеттік қызметшілерге қазақ тілін жеделдете оқытудың әдістемелік жүйесінің мазмұны айқындалып, соңғы ғылыми жаңалықтар негізінде толықтырылды, білім берудің жаңа парадигмалары негізіндегі жеделдете оқытудың мәні айқындалып, ұстанымдары нақтыланды, кешенді әдістемесі ұсынылды.
Қазақ тілін жеделдете оқыту кезеңдерінің тіл үйрету деңгейлерімен байланысы анықталып, жеделдете деңгейлік оқытудың соңғы нәтижесі – қатысымдық құзыреттілік деңгейін айқындау мақсатында аралық, қорытынды сынақтарды және өздік жұмысты ұйымдастырудың тиімді тәсілдері айқындалды.
Жеделдете оқытуда қолданылатын лексикалық минимумды когнитивтік бағдарлы оқыту, грамматикалық минимумды формулалар арқылы меңгерту және сөйлесімдік мәтіндер мен уәждемелі айтылым әрекетін тудыруға негіз болатын сөйлеу жаттығуларын қатысымдық бағдарлы жүргізудің тиімді тәсілдері ұсынылды.
Мемлекеттік қызметшінің қатысымдық, танымдық, шығармашылық белсенділігін дамытып, білім нәтижелілігін арттыратын жеделдете оқыту әдістері, инновациялық технологияларға негізделген жеделдете оқыту технологиясы, оқу құралдары мен мультимедиалық бағдарламалар ғылыми негізделіп, тәжірибеде қолданылып, тиімділігі дәлелденді.
Мемлекеттік қызметшілерге қазақ тілін жеделдете оқыту әдістемесі бұрын-соңды зерттеу нысанасы болмағандықтан, ұсынылып отырған зерттеу жұмысының нәтижелері қазақ тілін оқыту әдістемесінің дамып, қалыптасуына негіз болады, қазақ тілін жеделдете оқытудың андрагогикалық, аксиологиялық, акмеологиялық теориялары мен тілдік тұлға, қатысымдық құзыреттілік теориялары жайлы жаңа ізденістердің дамуына түрткі болып, кеңінен зерттелуіне мүмкіндік жасайды. Еңбектегі ғылыми ережелер мен теориялық қағидалар қазақ тілін оқыту әдістемесінің теориялық тұрғыдан толығып, жетілуіне үлес қосады.
Жеделдете оқытудың ұстанымдарына сәйкес құрылған әдістемелік жүйені ұстаздар қауымы өз тәжірибелерінде қолдануына болады. Алынған ғылыми нәтижелердің сенімділігі мен нақтылығы негізге алынған теориялық қағидалардың әдіснамалық тұрғыдан сараланып талдануы арқылы танылады
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:


1. Қазақстан Республикасының Конституциясы. 1995 жылғы 30 тамыз (үзінді). Кітапта: Қазақстан Республикасындағы тілдер туралы негізгі заң актілері. – Алматы: Юрист, 2003. – 40 б.

2. Қазақстан Республикасындағы Тіл туралы Қазақстан Республикасының Заңы. 1997 жылғы 11 шілде № 151. Кітапта: Қазақстан Республикасындағы тіл саясаты: Құжаттар жинағы. – Астана: Елорда, 1999. – 216 б.

3. Білім туралы Заң. Кітапта: Қазақстан Республикасындағы Білім туралы Заңнама. Заң актілерінің жиынтығы. – Алматы: Юрист, 2003. – 180 б.

4. С.Аманжоловтың екі хаты // Қазақ әдебиеті. – 18 август, 1989. –16 б.

5. Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті мен Қазақ ССР Министрлер Советінің «Республикада қазақ тілін үйренуді жақсарту туралы» қаулысы. – 5 март, 1987 // Қазақ әдебиеті, 1987. – №11. – 13 март.

6. Оразбаева Ф.Ш. Тілдік қатынас. Оқулық. – Алматы: «Сөздік-словарь», 2005. – 272 б.

7. «Тілдерді қолдану мен дамытудың 2001-2010 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы» ҚР Президентінің 2001 жылғы 7 ақпандағы №550 Жарлығына толықтырулар енгізу туралы // Ана тілі. – №23(808). – 1-7 маусым, 2006. – 1-2-б.
        
        Ж О С П А Р
Кіріспе
І. Негізгі бөлім
1.1. Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете ... ... ... мемлекеттік қызметшінің тілдік тұлғасының моделі.
3. Мемлекеттік қызметшілердің қазақ тілін жеделдете оқудағы оқу-
танымдық уәждемелерінің моделі.
4. Қазақ тілін мемлекеттік ... ... ... жүйесі.
5. Тіл үйрету деңгейлерінің жеделдете оқыту кезеңдерімен байланысы.
Қорытынды.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.
КІРІСПЕ 
Қазақ тілін меңгеруде ... ... қол ... ... оқытудың теориялық тұрғыда негізделген, ... ... ... ... ... ... уақыт талап етіп отыр. Бұл, атап
айтқанда, оқу мүмкіндіктері шектеулі мемлекеттік қызметшілерге қатысты.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... меңгеруі үшін қажетті ұйымдастырушылық, материалдық және техникалық
жағдайдың бәрін жасау туралы Конституцияның ... ... ... Тіл ... Заңының 4-бабының, ғылым мен ... ... жеке ... ... ... және ... бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау ... ... ... ... ... ... талаптары
аталған топтағы көкейтесті мәселені қозғайды.
    Бастапқы білім беру сатыларынан өтіп, ... ... ... ... қазақ тілін жеделдете үйрету мәселесі ғылыми-
теориялық және әдістемелік тұрғыдан бүгінгі күнге дейін ... ... жоқ. ... ... ... ... оқыту болмағандықтан, бір
сатыда меңгерген білімдер мен дағдыларды келесі сатыларда ... ... адам ... мен ... ... ... ... үйренушілерге кері ықпал етті.
    Қазіргі заманғы қолданылып келген тіл ... ... ... ... ... ... ... шарттарын
қанағаттандыра алмауда. Бүгінгі қоғамдық қажеттіліктің көрінісі ... ... ... тіл ... ... ... ... баса мән беріп, терең зерттеуді талап етеді.
    Мемлекеттік қызметшілерді ... ... ... және
технологиялық құралдарын негіздеу мен оны жүзеге асырудың қажеттілігі
бірнеше ... ... ... мемлекеттік қызметшілерге қазақ ... ... ... ... ... ... пен ... мәселенің ғылыми-
теориялық тұрғыдан жеткіліксіз зерттелуі арасындағы қайшылықтар;
   - қазақ тілін жеделдете ... ... ... талаптар мен
мемлекеттік қызметшілердің оқу-танымдық уәждемелерінің төмендігі ... ... ... ... ... өздік жұмысын ... ... мен оның ... ... болып табылатын
ақпараттық білімдік ортаның шектеулі мүмкіндіктері арасындағы қайшылықтар;
   - жеделдете оқытуда ... ... ... қолданудың
жоғары маңыздылығы мен қатысымдық бағытта жеделдете оқыту технологиясын
жүзеге ... ... ... ... ... ... ... қызметшілердің қазақ тіліне ... мен оны ... ... ... ... білім беру жүйесінде
қазақ тілін жеделдете оқытудың теориялық тұжырымдамасын қалыптастырудың
қажеттілігін ... ... ... оқу ... шектелген уақыт
аралығында бағдарлама қойған ... ... ... ... ... ... қол жеткізудің қажетті алғышарттарын
жасайтын, сөйлесім әрекетін дамытуды көздейтін ... ... ... технологиясын ғылыми-әдістемелік тұрғыдан негіздеу,
мемлекеттік қызметшілерге тіл ... ... ... ... жоғары
деңгейде жеделдете оқыту – бүгінгі әлеуметтік міндет ... ... ... ... өзектілігі еліміздің тілдік егемендігінің бірден-бір
талабы, уақыт сұранысы болып ... ... ... ... ... ... ... жүйесі мен қоғамдық-әлеуметтік
талап арасындағы сәйкессіздіктің табиғатын ашып, оқу үдерісін ... ... ... ... көздейді.
Жеделдете оқытудың инновациялық технологиялары арқылы мемлекеттік
қызметшінің қатысымдық ... ... ... ... ... ... тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың әдіснамалық
және теориялық негіздерін тұжырымдау; деңгейлерге ... ... ... ... ... ... ... ұсыну; оның тиімділігін
тәжірибе арқылы ... Осы ... жету ... ... ... ... қызметшілерге жеделдете оқытып, үйретудің
тарихи ... ... ... тілін жеделдете оқыту әдістерінің ғылыми негіздерін
тұжырымдау;
- қазақ тілін мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... оқытудың жалпы сипаттамасы мен басты
ұстанымдарын айқындау;
- қазақстандық ... ... ... ... ... теориясын ғылыми негіздеу;
- қатысымдық құзыреттіліктің құрамдас бөліктері мен оның даму жолдарын
көрсету;
- қазақ ... ... ... ... ... ... ... дидактикалық негіздерін
анықтау;
- қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқыту деңгейлерінің
жеделдете оқыту кезеңдерімен байланысын нақтылау;
- тіл ... ... ... ... ... ... ... аралық және қорытынды сынақтарды ұйымдастыру әдістемесін
ғылыми негіздеу;
- мемлекеттік қызметшілердің өздік ... ... ... ... ... айқындау;
лексикалық минимумдарды танымдық бағдарлы оқыту және грамматикалық
минимумды формулалар арқылы ... ... ... ... оқытуда қолданылатын сөйлесімдік мәтіндер мен сөйлеу
жаттығуларының ... ... ... ... тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытуда қолданылатын
ақпараттық-коммуникациялық және интерактивті технологияларды ... ... ... ... арқылы дәлелдеу  міндеттері қойылды.
Егер қазақ тілін жеделдете оқыту ... ... ... ... ... ... ... құрылып, қазақстандық тілдік
тұлға қалыптастыру теориясы ғылыми негізделіп, қатысымдық құзыреттіліктің
құрамдас бөліктері мен оны ... ... ... онда ... ... ... жеделдете оқыту ғылыми-әдістемелік ... ... ... ... ... үдерісі мен сынақтарды
ұйымдастырудың әдістемесі ғылыми негізделсе, мол ақпараттық білімдік ортада
ересектердің ... ... ... ұйымдастырылса, тілдік тұлғаның қатысымдық
құзыреттілігіне қол жеткізуге болады.  Грамматикалық минимум формулалар
арқылы беріліп, ... ... ... бағдарлы, сөйлесімдік
мәтіндер мен сөйлеу жаттығулары қатысымдық бағдарлы оқытылса, ... және ... ... молынан қолданылса, жаңа
білім моделі мен ... ... ... бағытталған жеделдете
оқыту үдерісі жүзеге асырылады.
Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытуда ... қол ... ... жолы ... бағдарлы оқытуды
жүзеге асыру. Қатысымдық бағдарлы үдеріс ақпараттық-коммуникациялық,
интерактивті оқыту технологиялары арқылы ... тіл ... ... ... ... ... сөйлесім әрекеті жүзеге асады.
Бірінші кезеңде педагогикалық, психологиялық, лингвоәдістемелік
еңбектердегі әдіскер-ғалымдардың ой-пікірлері жүйеленді,  ... ... ... ... ... ... ... мақсатында
оқытушылармен, тіл үйренушілермен сауалнамалар жүргізіліп, бағдарламалар
мен оқу-әдістемелік құралдарға талдау жасалды.
    ... ... ... ... ... ... ұстанымдар
айқындалып, қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқыту
үдерісінің ... ... ... ... ... ЖОО-да
жүргізілген арнайы курстар мен «Қазақ тілін оқыту ... ... ... ... ... ... ... жеделдете оқыту
бағдарламасы, оқу құралдары, мультимедиалық бағдарламалар әзірленіп, ҚР ... ҚР МжА ... ... ... Тілдерді дамытудың
республикалық үйлестіру-әдістемелік орталығы, ШҚ облыстық тілдерді дамыту
басқармасы тарапынан ... ... ... ... ... ... ... Үшінші кезеңде нәтижелерін жүйелеу, жинақтау, қорытындылау жұмыстары
жүргізілді. Мультимедиалық бағдарламалар, ... ... ... ... ... ... сандық және сапалық
талдаудан, саралаудан өткізілді.
Қазақ тілін оқыту әдістемесінде алғаш рет ... ... ... ... ... ... жасалды, оның
басты мақсаты тілдік тұлғаның ... ... ... ... тұрғыда дәйектелді.
Әлемдік әдістеме іліміндегі ғылыми тұжырымдарға сүйене отырып, ... ... ... ... қазақ тілін мемлекеттік
қызметшілерге жеделдете оқыту жүйесінде ... ... ... ... ... ... ... акмеологиялық, аксиологиялық теориялары
ғылыми негізделді.
Жаңа ... ... ... ... ... ... ... оқытудың әдістемелік жүйесінің мазмұны айқындалып, соңғы
ғылыми жаңалықтар негізінде толықтырылды, білім берудің жаңа ... ... ... мәні айқындалып, ұстанымдары ... ... ... тілін жеделдете оқыту кезеңдерінің тіл үйрету деңгейлерімен
байланысы ... ... ... ... ... ...
қатысымдық құзыреттілік деңгейін айқындау ... ... ... және өздік жұмысты ұйымдастырудың тиімді тәсілдері айқындалды.
Жеделдете оқытуда қолданылатын ... ... ... ... ... ... ... арқылы меңгерту және
сөйлесімдік мәтіндер мен уәждемелі айтылым әрекетін тудыруға ... ... ... ... ... жүргізудің тиімді тәсілдері
ұсынылды.
Мемлекеттік қызметшінің қатысымдық, ... ... ... ... нәтижелілігін арттыратын жеделдете оқыту
әдістері, инновациялық ... ... ... ... оқу құралдары мен мультимедиалық бағдарламалар ғылыми
негізделіп, ... ... ... ... ... ... қазақ тілін жеделдете оқыту ... ... ... ... ұсынылып отырған зерттеу
жұмысының нәтижелері қазақ тілін оқыту әдістемесінің ... ... ... ... ... ... ... андрагогикалық, аксиологиялық,
акмеологиялық теориялары мен ... ... ... ... ... жаңа ... ... түрткі болып,  кеңінен
зерттелуіне мүмкіндік ... ... ... ... мен ... қазақ тілін оқыту әдістемесінің теориялық тұрғыдан толығып,
жетілуіне үлес қосады.
Жеделдете оқытудың ... ... ... ... ... ... өз тәжірибелерінде қолдануына болады. Алынған ғылыми
нәтижелердің ... мен ... ... ... теориялық
қағидалардың әдіснамалық тұрғыдан сараланып талдануы арқылы танылады.
   Қорғауға ұсынылатын негізгі ... ... ... ... ... ... ... ұсынылған
мол тілдік материалды саналы меңгерту үшін тіл үйренушінің жан қуаты
мүмкіндіктерін ... ... ... Тіл ... қатысымдық,
іскерлік, белсенділік, шығармашылығының негізгі факторы – оның ... ... ... ... ... ... мен ... Тілдік қатынастың барлық салаларына ... ... ... ... ... мен ... ... қатысымдық міндеттерді шешу  мақсатына жетудің ... ... ... ... ... мемлекеттік қызметшілерге жеделдете
оқыту бағдарламасы қатысымдық құзыреттілікке қол жеткізудің кепілі ... ... ... тұлғаның концептілік өрісінде ұлттанымдық
лексикалық ... ... ... ... ... ... ... ғаламның тілдік бейнесінің қалыптасуына ұлттық
танымдағы базалық ... игі әсер ... ... ... ... ... оқу ресурстарының мазмұны
неғұрлым бай, жан-жақты ... ... тіл ... өздік жұмысқа деген
қызығушылығы арта түседі, қатысымдық, ... ... ... ол ... ... ... ... сапалы болуына әсер етеді. Тілдік
портфель тіл үйренушіге ... ... ... ... көмектеседі,
рефлексия жасау мен өзін-өзі бағалау дағдыларын қалыптастырады.
   5. Дәстүрлі әдістемедегі аударма-грамматикалық әдістің орнын жеделдете
оқытуда қатысымдық ... ... ... Осы ... ... ... сабақтарында диалог, полилог түріндегі ... ... ... мен ... ... ... тудыруға
негіз болатын сөйлеу жаттығуларын қолданған тиімді.
   6. Оқу үдерісін ұжымдық өзара сөйлесу әрекетіне сай ... ... ... ... ... қарым-қатынас жасайды, топ ішінде әркім өз
нәтижесін көрсетуге тырысады және әркімнің жеке жетістіктеріне ... ... әсер ... ... ... үдерісінде сөйлесім
әрекетін дамытуға әсер ететін интерактивті ... ... ... ... ... түседі.
   7. Жеделдете оқыту сабақтарын мультимедиалық технологияға негіздей
жүргізу виртуалды тілдік орта ... ... ... ... түрін
қамти отырып, белсенді тілдік қатынас жасауға, ... ... ... ... ... ... ... үнемдеуге, бақылау мен
тексеруде объективтілікке қол жеткізуге мүмкіндік береді.
1.1.Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың ... ... ... ... ... жеделдете оқытудың теориялық
негіздері» «Қазақ тілін мемлекеттік ... ... ... ... мен ... атты ... ... деректері мен әр
тарихи кезеңдерде жарық көрген оқу-әдістемелік еңбектерге талдау ... ... ... ... ... оқытып, үйретуге қатысты
жұмыстардың ... ... ... жүзеге асқан кезеңдері үшке бөліп
қарастырылды.
Олар:
   1) Бастапқы немесе сауат ашу кезеңі ... ... ... ... немесе қайта құру кезеңі (1958-2000 жылдар аралығы);
   3) Қазіргі  немесе  жаңа   ... ... ХХІ  ... ... ... күнге дейін жалғасып келе жатқан кезең.
    Қазақ тілін жеделдете оқыту ұғымының бастапқы кезеңдегі сипаты ... ... ... ... тындыру, тез, жылдам, ынтамен, жігермен іске
кірісу түрінде болды. Болашақ тәуелсіз Қазақстанның қалыптасып, дамуында
шешуші ... ... осы ... ... ... ... ... қысқа мерзім ішінде халықты жаппай сауаттандыру, алғашқы ... ... ... ... тілін оқытатын алғашқы мұғалім кадрларды
даярлау, іс қағаздарын жүргізудің алғашқы тәжірибелерін ретке ... ... ... ... әдістемесінің ғылыми іргетасының негізін қалау
сынды уақыт күттірмейтін ұлы міндеттер тұрды.
    Аталған уақыт ... ... ... ... ... ... ... жылда бір болса да көтеріліп отырса, Ұлы Отан ... ... ... ... тап келген 1941-1957 жылдар аралығында бұл мәселе мүлдем
артқа шегеріліп тасталды. Ғалым С.Аманжоловтың 1954 жылы ... ... соң ... ... екі хаты сол ... қазақ тілінің мүшкіл
жағдайын көрсетті [4, 16 б.].
    1958 жылы февраль айында шыққан ҚазССР ... ... №133 ... ... және ... ... ... іс-қағаздарын қазақ тілінде жүргізуді жақсарту шаралары» ... ... ... 1958-60 ... ... мекемелер мен
қоғамдық ұйымдарда қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге ... ... ... ... ... баянсыз болды.
    Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың қайта қарқын
алуы Қазақстан ... ... ... мен ҚазССР Министрлер Советінің
«Республикада қазақ тілін ... ... ... 1987 жылғы 5
марттағы қаулысы шыққан уақыттан басталды.  ... ... ... тілін
мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытып, үйрету мәселесі тұңғыш рет
үкімет деңгейінде ... [5]. Осы ... ... ... ... ... үйренгісі келетіндер үшін курстар мен үйірмелер ашу ісі
ұйымдастырыла ... ... ... ... ... ... бұл кезеңде де
қоғамдық-саяси сипатта ғана болды, тез, ... ... ... ... ... ... ... ХХ ғасырдың соңғы он жылдығында қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге
үйретуге арналған көптеген еңбектер жарық көріп жатса да, тіл ... ... ... ... ету ... ... ... қаулының әсерімен тіл үйрету ... ... ... ... ... әдіскер, оқытушылардың алдында бастапқы уақытта ... ... ... ... ... ... ендігі кезекте «жеделдете
оқыту әдісінің сипаты», «оқу сапасы мен нәтижесі» деген ... ... ... Бұл ... ... «...кейбір тілшілер
қазақ тілін жедел оқытудың жаңа ... ... соны іске ... керек
десе, енді бір оқытушылар қазақ тілін жеделдете оқыту дегеннің өзі ... ... ... ... оқыту дегеніміз – оның әлеуметтік салмағы
мен қызметін төмендету, жеңілдету деп те түсініп жүр. Шындығында, бұл ... ... ... ... ... ойды білдірмейді, сол тілді тез
үйретудің тиімді әдістері, ... ... ... бір үлгісі, бір түрі
деген ... ... - деп, ... тілін оқыту әдістемесінде тұңғыш рет
жеделдете оқыту әдісінің мән-мағынасын ашып, оның басты ерекшеліктерін
айқындап ... [6, 159-160 б.]. ... бұл ... ... ... ... қазақ тілін өзге тілді аудиторияларда
оқытуда қолданылып жүр ... ... ... іс ... әлі іске ... Өкінішке орай, көптеген оқытушылар аудиторияда қандай әдістемемен
оқытатынын өзі де білмейтініне көзіміз жетіп жүр», - деп ... [7, 8 ... 2006 ... ... айында Қазақстан Республикасы ... №127 ... ... ... мен ... ... арналған мемлекеттік бағдарламасына» толықтырулар енгізілуі қазақ
тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқыту ісіне жаңа ... ... ... тіл жылы ... ... 2007 жылы ... Республикасы
Мәдениет және ақпарат министрлігі, Тіл ... ... ... ... ... ... үйлестіру-әдістемелік орталығы»
«Мемлекеттік тілді мемлекеттік қызметшілерге, ... тіл ... ... ... ... ... ... [9] мен
Стандартын [10], Типтік бағдарламасын [11] даярлап, ғалымдар талқылауынан
өткізіп, ... Бұл ... ... ... қазақ тілін
жеделдете оқыту үдерісі ерекше қарқын алып, дамып, жеделдете ... ... ... ... ... түрінде қалыптаса бастады.
    «Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге ... ... ... атты ... ... ... ... әдісінің ғылыми негіздері
мен жеделдете оқытудың жалпы сипаттамасы қарастырылды.
    ХІХ ... ... ... ... ... ... келген тілдерді
оқытудың натуралдық, аудио-лингвалдық, аудио-визуалдық, саналы-практикалық
әдістері ... ... ... ... ... Г.Лозановтың
суггестопедиялық (лат. «Suggestio» - иландыру, сендіру, нандыру) әдісі
жеделдете оқытудың даму ... ... ... ... ... ... ... пайда болған Л.Ш.Гегечкоридің
ересектерге ... ... және цикл ... ... ... ... А.С.Плесневичтің толығымен сүңгу әдісі,
В.В.Петрусинскийдің суггестокибернетикалық ... ... ... ... мен ... ... жетілдіру
әдістерінің тілдерді ересектерге жеделдете оқытуда өзіндік маңызы болды.
Тілді жеделдете оқыту ұғымы қазақ тілін ... ... ... жыл ... ... ... ... енсе де, оның ғылыми-теориялық,
әдістемелік негізі ... ... ... ... әдіс-тәсілдері,
технологиясы айқындалмады. «Жеделдету» сөзінің тіл үйрету термині ретіндегі
мағынасына тіліміздегі “жедел - тез, жылдам, ... ... [12, 48 ... гөрі орыс тілінде қолданылып жүген «интенсивный» сөзінің латын
тіліндегі түпнұсқасының мәні («intensio» - ... ... ... бар ... салу [13, 153 б.]) ... ... ... жөнінде ғалымдар: «Интенсив терминінің өзі қате түсініле бастады.
Әдісті қате түсіну оқытушы үшін «жеңілдетілген, ... ... ... ... ал тіл ... үшін «еш қиналусыз өсірілген, жылдам піскен
жеміс» ұғымын берді. ... ... ... ... сәйкес белгілі бір
уақыт көлеміндегі еңбек энергиясының көлемі ғана емес, уақыт ... ... ... ... ... қатал уақыт шегіндегі динамикалы,
тығыз, мол тілдік материал арқылы жүргізіледі», - деп жазды [14, 12 б.].
Қазақ тілін ... ... ... ... ... ... деңгейлік оқыту жүйесінде, мол ақпараттық білімдік ортада тіл ... ... ... ұйымдастыру арқылы оқу-танымдық уәждемелерін арттыра
отырып, тілдік тұлғаның ... ... ... ... ақпараттық-коммуникациялық, интерактивті оқыту
технологияларына негізделген қатысымдық ... ... ... ... үдерісінің жылдам, қарқынды жүзеге асуының маңыздылығы жөнінде
Я.А.Коменский: ... ... ... к ... ... все, чему ... ... ученики учатся, протекало быстро. Нужно, чтобы еще раньше, чем минует
воодушевление, мысль осознала, что она ... ... цели и что ... ... ... не поддавалась скуке, не ... ... и ... ... со ... ... бы видела, что к цели ... ... - деп атап ... [15, 581-582 б.].
Бүгінгі қоғамдағы мемлекеттік қызметшілер мемлекеттік тілді неғұрлым
аз уақыт аралығында ... ... ... ... ... ... тіл үйрету курстарының апталық жүктемесінің 2-4
сағаттан асырылмауы жеделдете оқытудың ең ... ... ... мүмкіндік бермейді. Біз өз тәжірибемізде әр деңгейде 72 сағатқа
негізделген 2, 3 ... және 2, 4 ... ... оқыту курстарын
жүргіздік.
«Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге ... ... ... атты үшінші тармақта жеделдете оқытудың заңдылықтары негізінде
оның басты төрт ұстанымы айқындалды. ... 1. ... ... ... ... ... ерекшелігін, мақсатын және жалпы ... ... ... ... ... ... ... өзара тілдік
қатынасты іс жүзіне асыратын қатысымдық ... 2. ... ... ... ... ... ... қарым-қатынасқа
құрылуын, оқу мен тәрбиенің тілдік тұлға қалыптастыруға бағытталуын, оқуды
белсендіру арқылы тілдік ... ... ... ... ... ... оқыту ұстанымы; 3. Тіл үйренуші тұлға мен топтың
сөйлеу белсенділігін арттыруға,  топтағы әрбір жеке ... ... ... ... ... жетілдіруге бағытталған
белсенділік ұстанымы; 4. Қазақ тілін ... ... ... ... ... пайымдап болжау, өз ықыласымен саналы меңгеруге
кірісу, жеке бас, ... ... ... ... ... өз ... сену, қабылданған ақпараттардың мәнін түсіну
үдерістерінің бірігуін жүзеге ... ... ... ... ... ... ... оқыту бағдарламасы
тілдік қатынас салаларына сәйкес өзекті ... ... ... аясына негізделген қарым-қатынас жағдаяттарын айқындау, мамандыққа
бағытталған кәсіби лексиканы іріктеу, грамматикалық ... ... ... ... ... ... әрекеттерін жетілдіруге
бағытталған қатысымдық тапсырмалар жүйесін айқындау талаптарын ... ... ... базалық деңгейлердің оқу ... ... ... ... ... ... ... саласына қатысты: «Өзім туралы», «Уақыт,  мекен», «Менің досым»,
«Менің бір күнім», «Бос уақыт», ... ... ... ... ... ... ... «Сапар», «Банкте»,
«Демалыс», «Қонақта»; ... ... ... «Ресми сәлемдесу»,
«Мамандық», «Менің әріптесім», «Менің жұмысым», «Кәсіптік мейрам», «Жұмысқа
орналасу», «Қызметтік міндет», «Бастық», ... ... ... ... ... «Мемлекеттік тіл», «Мәдениет ошақтары»,
«Мақсат», «Туған жер», «Отан» т.б. ... ... ... ... ... қызметшілерге оқытып, үйретудегі тілдік тұлға
теориясы» мәселесіне байланысты «толық адам» проблемасын көтерген ұлы
Абайдың,  «...адамның ... ... адам ... тіл ... -
екендігін ескерткен М.Жұмабаевтың «Тіл – адамды тұлға ретінде тәрбиелейтін
күш”, - деп жазған.
1.2. ... ... ... ... ... ... Ю.Н.Караулов атап көрсеткен тілдік тұлғаның үш ... ... ... ... ... қазақ
тілін жеделдете оқытудың үш деңгейлік (қарапайым, базалық, жоғары) жүйесіне
сәйкес келеді [19, 35-37 б.]. Тіл үйренуші жеке ... өз ана ... ... шет ... ... меңгерген, қазақ тілінде қатысымдық
құзыреттілікке ие, ол арқылы өзінің кәсіби, мәдениеттанымдық, ... ... ... ... ... ... өзін-
өзі дамытушы, мәдениетi жоғары, рухы биiк, патриоттық сезiмi берiк, ұлттық
және жалпыадамзаттық құндылық бағдары орныққан таным ... ... ... ... ... ...... тілін жеделдете
оқытудың басты мақсаты.
    Педагогиканың бір ... - ... ... (гр. аner, andros ... адам және agoge – ... басқару, тәрбиелеу) ересектердің тіл
үйренудегі ... ... мен ... ... ... ... жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Диссертацияда тіл үйренуші
мемлекеттік қызметшілердің өзара жас ... ... (22-50 ... 30 жас); кәсіптік бағыттарының әралуандығы (түрлі ... ... ... ... ... және ... қазақ тілін білу деңгейлерінің әртүрлілігі (мүлдем ... ... және ... түсінетін қазақтар) андрагогика негіздеріне сүйене
отырып зерттеліп, соған ... ... ... айқындалды.
    Ж.Аймауытұлы өзінің «Псиқология» атты еңбегінде: «Оқыған ... ... құр ... ... ... ... ... мақсаты, мұраты жоқтығы, берік жол тұтына
алмайтындығы – ... бәрі шын ... ... ... ... көрсетеді», - деп жазады [20, 253 б.]. Бүгінгі қоғам
мемлекеттік қызметшіге ... ... ... міндетін артып отыр.
Мемлекеттік қызметшінің осы қоғамдық міндетке жеке бас ... ... ... ... ... ... ... өзінің жеке
«акмесіне» (акме – биік шың, гүлденген шақ), идеалына, максимумға ... ... ... ... ... қалыптастыру арқылы тілдік
тұлға деңгейіне жету ... ... ... ... ... ... ... құрайды.
   Педагогикадағы аксиологиялық бағыт (гр. Axia – құндылық, logos ... сөз) ... ... ең ... ... ... дамудың басты
шарты ретінде қарастырады. Адамның тезаурусы арқылы түзілетін ... ... – оның ... ... көрсеткіші болады. Академик
Ә.Қайдар: «Өркениет, мәдениет, салт-дәстүр, ... ... ... ... бәрі де, ... ... тіл ... барып
тұрақтайды, тілдің құдіретті күшімен, тамаша жаратылысымен ғана бейнеленіп,
бағаланып, реальді факторға айналады», - деп, ... ... ... көзі – ... тіл ... атап ... [21, 10 б.]. Алдымен
қазақ ұлтының өкілдері ана тілін толық меңгеріп, Елбасымыз айтқандай ... ... ... ... ... үлгі ... тиіс. Мемлекеттік
тілді меңгертуде табысқа жетудің негізгі тетігі осы “мәңгүрт”, “шала қазақ”
атанып жүрген өз ... ... ... ... тікелей байланысты.
Жұмыстың «Қазақ тілін мемлекеттік ... ... ... ... ... ... деп ... тармағында қатысымдық
құзыреттіліктің құрамдас бөліктері мен оларды дамыту жолдары айқындалды.
Тілді меңгеру, сөйлесім ... мен ... ... ... бір ... қатынасқа қол жеткізу қатысымдық құзыреттілікке ие болу ... ... ... ... ... ... қалыптасатын
қатысымдық құзыреттілік жүйесі тіл үйренушінің тілдік бірліктерді сөйлесім
әрекетінде қолдану мүмкіндігін көрсететін ... ... ... ... ... өз ... таба алу, ... қабілеті ретінде көрініс табатын әлеуметтік-лингвистикалық
құзыреттілік; әлеуметтік ахуалды бағдарлап, адамдармен тең дәрежелі ... ... ... білу ... ... ... ... кәсіби терминдерді меңгеріп, іс қағаздарымен
жұмыс істей алу қабілеттерін ... ... ... ... ... қуатын сақтай отырып, эмоцияны жеткізе ... ... ... ... ... ... ұлттық рухани
құндылықтарына құрметпен қарауынан көрінетін зияткерлік ... ... ... ... ... ... ... табылатын мәдени
құзыреттілік; ақпараттық білім алу ортасында табысты қызмет ету мүмкіндігін
көрсететін ... ... ... ... ... ... тілдік және тілдік емес факторларды ұштастыра
қолдану мүмкіндігін білдіретін дискурстық құзыреттіліктердің ... ... ... тілінде іс қағаздарын жүргізу құзыреттілігіне қол ...... ... ие ... ... тілінде қатысымдық
құзыреттілікке ие тілдік тұлға өзіне қажетті кез ... ... ... ... ... дайын деп есептеледі, одан ары қарай кәсіптік
терминдермен жұмыс ... әр ... ... ... ... ... жүргізуді меңгеру әрбір жеке тұлғаның өз ... ... ... тәуелді болады. 
«Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың әдіснамалық
негіздері» деп ... ... ... ... тармағында қазақ тілін
мемлекеттік қызметшілерге ... ... ... ... ... берудің негізгі сатысында қазақ тілін оқытудың мақсаты
... ... ... аясы ... ана ... ... мәнін түсінген, қазақ тілінің сан-салалы ... ... ... ... дара ... ... мүмкіндік туғызу»
[22, 3 б.].
Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың қоғамдық-
әлеуметтік мәні ... ... ... ...... ... Қазақстан Республикасының Тіл ... ... ... ... ... Тұжырымдамасы; Қазақстан Республикасындағы Тіл ... ... ... ... ... Білім туралы Заңы;
Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... ... ... қызмет туралы Заңы;
Қазақстан Республикасы мемлекеттік ... ... ... ... Тілдерді қолдану мен ... 2001 – ... ... ... ... алға қойған мақсат-міндеттерді
орындау арқылы сипатталады.
Екінші ... ... ... ... ... жеделдете
оқытудың психологиялық негізі – жан қуатының қызметін белсендіру» ... жеке ... тіл ... ... жан ... ... маңызы,
қызметі, оны белсендірудің жолдары, қазақ тілін үйрену уәждемелерін арттыру
тәсілдері айқындалды.
В.А.Сухомлинский: “Напрасный, безрезультатный труд и для ... ... ... бессмысленным”, - деп, [23, 166 ... ... бір ... есте ... алуы ... – ең
алдымен мағыналы мазмұнды, яғни, ... ... ... ... мағынасын есте сақтау қажеттілігі болып табылады», - деп ... [24, 393 б.]. ... ... ... ... әрі ... мәнді
меңгеруге жеделдете оқыту барысындағы жағымды эмоциялық атмосфера, өзара
ізгілікті қарым-қатынас, ... ... көп ... ... оқытудың өз мәнінде жүзеге асуына суггестопедия әдісінің
адамның ішкі ... ... ... ... мүмкіндіктерін барынша
қолдану ұстанымы негіз болады. Г.Лозанов ересектерді балалыққа қайта оралту
арқылы шаршау мен жалығуға жол бермей, ... ... ... дамытуға
болады деп есептейді [25]. Қазақ тілін жеделдете оқытуда рефлексия ...... ... көз ... ... тіл ... өз
қатысымдық мүмкіндіктерін іштей бағалап, болашақ жетістіктерін бағдарлайды,
ал мол ... ... ... ... ... ... (лат. ... – сенім тудыру арқылы психикалық және физикалық
босаңсу қалпына ... ... есте ... мен ... ... ... жол ... Ұлы Абайдың қарасөздерінде атап ... ... ... төрт ... себебінің тіл үйренушінің жан
қуатының қызметімен сәйкестігін беру мақсатында 1-кесте ұсынылды ... – Абай атап ... ... ... ... төрт ... тіл үйренушінің жан қуатының қызметімен сәйкестігі
|     ... ... ... ... үйренушінің жан қуатының |
| ... төрт ... ... |
| ... | ... ... ... берік |естіген ақпарат төңірегінде |
| ... ... ... ... ... |
| | ... ойланып, саналы түрде |
| | ... ... ... ... ... |қызығушылық, ынта-ықылас, |
| ... ... ... ... ... |
| ... ... ұғу |рефлексиялық, релаксо-педиялық |
| | ... ... ... |сол ... ішінен бірнеше |қабылдаған ақпаратты қайта |
| ... ... ... ... ... ... ... бекіту ... ... ... |
|төртінші |ой кеселді ... - ... ... ... |
| ... ... ... ... пен |
| ... я бір ... ... |
| ... ... я бір ... ... пен ... |
| ... ... пайда |болмауы;  ой-сананы ... |
| ... ... болу ... ... ... ... ... нәтижесінде қатысымдық құзыреттілікке қол
жеткізу үшін тіл үйренушінің ерікті, саналы шешімі, ... ... мен ... ... шарт. «Уәждеме дегеніміз – іс-әрекетке
итермелейтін себеп» [27, 32 б.]. ... ... ... ... ... ... ... кесте ұсынылды.
Мектеп оқушылары мен студенттердің оқу уәждемелері мәселесіне
байланысты ғылыми-әдістемелік еңбектер мен жеке ... ... ... ... дейін зерттелмеген мемлекеттік қызметшілердің тіл үйрену
уәждемелерінің түрлері, оларды дамытудың ... ... ... ... қызметшілерге жеделдете ... ... ... ... өз ... ... алыс ... сендіруден,
жігерлендіруден, мақтаудан, жарысқа шақырудан т.б. тұратын уәждеме тудыру
тактикасы оқуды жеделдетуге ... ... ... ... Қазақ
тілін оқып-үйренудің сыртқы, қоғамдық-әлеуметтік уәждемелері ішкі, жеке бас
уәждемелеріне ... ... ... ... ... түпкі мақсатына жете
алады.  
   
1.3. ... ... ... тілін жеделдете оқудағы оқу-танымдық
уәждемелерінің моделі
     
«Қазақ тілін ... ... ... ... ... ... ... оқытудың лингвистика
ғылымының басты салаларымен байланысы мен лингвистикалық ұстанымдары ... ... ... – тіл ... ... ... әдістемесі
лингвистика ғылымының басты салаларының негізгі ұғымдары мен ... ... ... ... ... ... жеделдете оқыту әдістемесі тілді
меңгертудің антрополингвистикалық, әлеуметтік, ... ... ... ... ... ... бағдарымен, тілдік бірліктердің ... ... ... ... ...... ... прагматикалық  сипаттарымен байланысты мәселелерді
қарастырады.
Қазақ ... ... ... ... ... ... ретінде тілді ... ... ... ... ... реттейтін ғылымилық
ұстанымы; аз уақыттың ішінде қамтылатын тілдік ... ... ... ... ... ұсынылуын қадағалайтын жүйелілік ұстанымы;
тілдік бірліктерді іріктеуде олардың қолданылу ... ... ... отырып, прагматикалық құзыреттілікті  жетілдіру жолдарын
анықтап беретін қатысымдық-функционалды ... ... ... ... ... ... меңгертуді көздейтін танымдық
ұстаным; дидактикалық бірліктерді ірілендіру технологиясы ... ... ... және ... ... ... оқыту ұстанымы;
қатысымдық құзыреттілік деңгейін анықтауға, әр ... ... ... ... ... ... беретін деңгейлерге
сәйкес оқыту ұстанымдары ғылыми негізделді.
Жұмыстың «Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдетіп үйретудің
дидактикалық негіздері» атты тармағында тіл ... ... ... ... ілімі мен қазақ тiлiн мемлекеттік қызметшілерге
жеделдете оқытудың дидактикалық ұстанымдары ... ... ... оқытудың лингводидактикалық негіздері мен
қолданылатын технологияларының психодидактикалық ... ... ...... ... ... алғышарттарын белгілейді,
тілдік тұлғаның қатысымдық құзыреттілігін дамытуды көздейді. ... ... ... ... ... ... ... тілін жеделдете оқыту ... ... ... ... ... ... болжауға мүмкіндік береді.
Ғалымдар ұсынған жалпы дидактикалық классикалық ұстанымдарды негізге
ала отырып, диссертацияда қазақ тiлiн мемлекеттік қызметшілерге ... ... ... ... ... ... жеке дидактикалық
ұстанымдары айқындалды. Олар - оқу ... ... ... және жеке ... ... ... ... отыратын сәйкестік ұстанымы; деңгей аралық байланысты
сақтай отырып, оқу материалдарының сатылап берілуін; ... ... мен ... ... ... ... асыратын деңгейлік
ұстанымы; тыңдалым, оқылым, айтылым, жазылым, тілдесім ... ... ... ... сөйлесімнің түрлерін меңгерту ұстанымы; ... ... тіл ... ... ... ... түрде түсініп, өз
бетімен тілдік орта іздеп, меңгерген ... ... ... ... ... ... асыратын саналылық ұстанымы; тіл үйренуші ... бас ... ... ... қасиеттерін қалыптастыруды,
сапалы білім нәтижесіне көз жеткізу арқылы ... ... ... ... ұстанымы; мемлекеттік қызметшілерге қоғамдағы
әлеуметтік-лингвистикалық ... ... ... ... ... сенім бостандықтарын назарға ала отырып, тілді үйренудің
әлеуметтік ... ... ... ... ... орта мен ... ұстанымы.
«Қазақ тілін жеделдете оқыту үдерісі» атты үшінші тараудың бірінші
тармағында қазақ тілін мемлекеттік ... ... ... ... ... Жеделдете оқытудың әдістемелік жүйесі -
білім беру мақсаттарына сәйкес нәтижеге, сапаға ... ... ... ... ... жетілдіретін ерекше амал-тәсілдер,
әдістер, формалар мен ... ... ... дидактикалық
категория.  
 
1.4. Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың әдістемелік
жүйесі
Қазақ тілін жеделдете ... ... ... ... ... ... үйретудің жүйелі жүргізілуі мен нәтижелі болуына
атсалысатын оқу мақсаты мен ... ... ... ... ... ... дамыту формалары, технологиялары, өздік
жұмыс түрлері, нәтижелері, құзыреттілік деңгейлері т.б. ... ... ... тілін мемлекеттік қызметшілерге ... ... ... ... жүйесі әлемдік, отандық әдістеме іліміндегі
жаңашыл ... ... ... ... ... сай өңдеуге бейім
ашық жүйе болып табылады. Ол тіл үйренушінің ... ... ... ... алу ... ең ... ... бола отырып, кең көлемді
ақпараттық жүйе ретінде тіл ... ... ... ақпараттар
легін реттеп, саралайды, жинақтап, талдап, жеделдете оқытудың талаптарына
сәйкес іріктеп қолданады.  
Үшінші тараудың «Қазақ ... ... ... жеделдете
үйрету деңгейлері» атты екінші тармағында тіл ... ... ... ... ... және тіл ... ... қарай топтастыруда олардың «тілдік» және «сөйлеу» типін ескеру
мәселелері қарастырылды. Қазақ тілін ... ... ... ... ... ... енгізіле бастағанымен, көптеген қиыншылықтар әлі
күнге дейін өз шешімін таппай келеді. Олар - тіл ... ... сай ... ... ... ... деңгей алды, аралық
және қорытынды ... ... ... ұсынылған оқу
материалының деңгейлерге сәйкес іріктелмеуі нәтижесінде қайталау факторының
орын алуы ... ... ... ... ... есепке ала отырып, қазақ
тілін мемлекеттік қызметшілерге ... ... үш ... ... ... бұл үш кезеңі тіл ... үш ... ... Тіл ... ... жеделдете оқыту кезеңдерімен байланысы
Жеделдете оқытудың дағдыларды ... және ... ... ... ... ... ... етуді, қажетті
коммуникативтік ядроны қалыптастыруды көздейді. Мол тыңдалым ... ... ... ішінен тілдік формаларды ажыратып, тануға мүмкіндік
береді. Екінші сөйлесім әрекетін дамыту кезеңі тілдік қатынасқа тікелей ену
арқылы жүзеге ... ... ... іске қосу тіл ... ... саны мен ... ... жүзеге асады.
Үшінші тілдік қатынасты жетілдіру кезеңінде интерактивті оқыту технологиясы
арқылы орындалатын көпнұсқалы сөйлеу жаттығулары ... ... ... қарым-
қатынас жүргізуге мүмкіндік беріп, тіл үйренушілердің үздіксіз қатысымдық
белсенділігін қамтамасыз етеді.
Психологтар мен физиологтардың зерттеулеріне ... ... ... ... қос жарты шарының алма-кезек қызметі арқылы жүзеге асады.
Үйреніп жүрген ... ... ... жақсы меңгерген адамның ауызша
айтылымға қабілеті ... ... ... жағдайлар жиі кезедеседі.
Адам миының қос ... ... ... ... ... ... оқыту үдерісінде дұрыс пайдалану - нәтижеге жылдам қол ... ... ... ... ... тілін үйрену типі тілдік және
сөйлесімдік болып екіге жіктеледі. 
2-кесте – Тіл үйренушінің тілдік және ... ... ... ... ... ТИПІ ... ... ... ... ... жақ ... шар |Оң жақ ... шар ... ... тілдік материалды|Тіл үйренушінің тілдік материалды |
|логикалық танымы ... ... ... ... қабылдауы |
|жүзеге асады ... ... ... ... ... |Тіл ... образды ойлауын, |
|грамматикалық дағдыларын |сөйлесім дағдысын қалыптастырады ... | ... ... грамматикалық |Әзіл-қалжыңға жүйріктік, автоматты |
|формуламен, модельдермен ойлау ... ... ... ... реакциясын |
|әрекеттерін басқарады ... ... ... ... ... ... ... |
|жүзеге асырады ... ... ... әрекетінің ... ... ... ... ... ... |басым болады ... | ... ... ... ... сәйкес мемлекеттік
қызметшілердің қатысымдық-лингвистикалық, яғни аралас типі көбірек ... ... ... әрі ... ... әрі ... ... қатар дамыған өмірлік тәжірибесімен келетін осындай жас
ерекшелігіне байланысты қазақ ... ... ... лексикалық
бірліктерді танымдық бағдарлы ұсыну, ... ... ... ... ... құру міндеті қойылды.
«Қазақ тілін жеделдете деңгейлік оқытуда аралық және ... ... атты ... ... ... оқытудың нәтижесі
– мемлекеттік қызметшінің қатысымдық құзыреттілігін анықтау ... ... және ... сынақ тапсырмаларының ... ...... ... ... ... түрі ... |Барлығы |
|с | ... | |
|1 ... |15 |  |
| ... | |  |
| | | |  |
| | | |100 ... ... |10 | |
|3 ... |15 | |
|4 ... |15 | |
|5 ... |20 | |
|6 ... тілдесім |15 | |
|7 ... ... ... | ... Лексика-грамматикалық тест. Қазақ тілін жеделдете оқытуда ... ... ... ... дұрыс жауаптарды белгілеу,
сәйкестіктерді табу және рет-ретімен ... ... ... қолданылды.
Мысалы: 
 
   І. Берілген жауап нұсқаларының ішінен бір немесе ... ... ... ... тест ...      ... СӨЗДЕР
          мағыналас
|  1) сұлу, әдемі |  5) білімді, дана ... ... кіші |  6) ... ... ... көп, мол |  7) кең, тар ... ... ... |  8) ... ... |
           мезгіл
    2.                    МАҒЫНАЛЫ СӨЗДЕР
          мөлшер
|  1) ... |  6) ... ... кеше |  7) биыл ... көп |  8) ... |
|  4) былтыр |  9) ... ... мол |  10) аз ... Бос орындарды толтыруға арналған ашық тест тапсырмалары
   1. Бос орындарға тиісті төл дыбыстарды жазыңыз
   ....асыр, ....арыз, ....арыш, ... ... ... ... ... жоспар құр………….., мен жоспарды орында……….. . 
   - Жұмыс аяқтал………….., мен үйге қайт…………… .
   3. Тиісті қосымшаларды ... ... ... ... барамын, қонақүй…. тұрамын.       
   4. Сөйлемдегі ойды толықтырып, жалғастырыңыз
   Егер бiз жоспарды орында…….., ... ... ал егер ... ... ... Берілген жауаптарға сәйкес сұрақтар жазыңыз
   - ...................................................... . -  Иә, біз
тапсырманы орындадық.
   - ..................................................... .  - Жоқ, ... ... ... ... ... орналастыруға арналған тест тапсырмалары
   1. Берілген сөйлемді дұрыс орналастырып, әңгіме құрастырыңыз
|1) |а) ... ... ... ... айтқанша |
| ... ... |ә) Ол ... ... ... ... өтедi. |
|3) |б) Ол ұйқыдан тұрғанша қайта-қайта телефон |
| ... ... |в) ... ... ... ... ... жұмыс |
| |iстеймiз. ... |г) ... ... ... ... ... |
| |айтып береді. ... |ғ) Оның ... жоқ, өзi ... бiр үйде ... |д) Мен ... ... ... |
| ... ... |е) Өзi ... ... ... ... өмiрдi |
| ... ... ... |ё) ... ол ... көп қыдырады, ұйқыға |
| |кеш жатады. ... |ж) ... бiр өте ... ... бар. |
|11) |з) Сағат ондарда ол жұмысқа ... ... |и) Мен оны әр ... ... ... |
| ... ... IV. Сәйкестіктерді табуға арналған тест тапсырмалары
   1. Сәйкес сөздерді табыңыз
|   А. ... ... ... ... Хатшының |   2. құлыны |
|   Б. Оқушының |   3. ... ... ... ... ... |
|   Г. Жылқының |   5. ... ... ... ... ... ... ... Қандай? |   1. ақырын ... ... ... жұмыстан |
|   Б. Кімге? |   3. білікті ... ... ... ... ... Қайдан? |   5. хатшыға ... ... ... ... ... ... бүгінде дүние
жүзінің тілші, әдіскер мамандарын алаңдатып отырғаны ... ... ... ... ... ... ... қорын жасанды түрде
ұлғайтуға мүмкін болады. Жазудың қалыптасуымен қатар тілдік ... ... де ... [29, 9 б.]. Аталған жайт өзінің өзектілігімен
жеделдете оқытуда да ең басты мәселелердің ... орын ... ... ... ... іс ... жүргізу құзыреттілігінің
алғышарты болып табылады. Біздің тәжірибемізде саналы түсінуге бейім,
грамматикалық, ... ... ... ... ... ... тіл ... жоғары сауаттылық деңгейін көрсетті.
Тыңдалым, оқылым. Тіл ... ... ... жиі ... ... бірі – ... мен оқылым.
Сынақтың бұл түрлерінде деңгейлерге лайықталған түрлі ... ... ... ... ... үнтаспаға, диктофонға жазылып, магнитофон,
компьютер арқылы оқылады және жазбаша түрде ұсынылады. Мәтіндерді қабылдап,
түсіну деңгейін ... ... ... ... ... ... ... қарапайым деңгейінің алғашқы сабақтарынан
бастап жиі шығарма жазып дағдыланған тіл үйренуші сынақ ... де ... бұл ... ... ... шыға ... ... өз
шығармасы кітапта дайын берілген материалдан гөрі өзіне жақын, таныс болып
әсер етеді. “Мен!”, “Мен өзім ... ... ... меншіктік сезімдері
болады. Әркім өздігінен орындағандықтан, ол шығармаларын жақсы есте сақтап
алады, келесі сабақтарда өзіне таныс тақырыптарда ешқандай ... ... ... бере ... ... ... ... барысында тілдік ... ... ... ең ... шегі болып табылатын
тілдесім әрекеті бағаланады. Тіл ... ... ... ... түсу
деңгейін бағалау екі түрлі тапсырма арқылы жүргізіледі: 1. ... ... ... ... ... ... құрау; 2. Тілдесім - ұсынылған
тақырып бойынша сұхбаттасу. Бұл ... тіл ... өз ... жұмысына, қоршаған ортасына қатысты сөздер мен ... ... ... ... ... қатысымда қолдана алу
мүмкіндігі тексеріледі.
Тілдік портфельді бағалау. Тіл үйренушінің тілдік портфелі – ... ... ... жүзінде іске асуының көрінісі,
жеделдете оқыту курсы бойында жинақтаған дәріс қоржыны. ... ... тіл ... өзіндік, шығармашылық жұмыстарын ... ... ... ... ... ... ... жазба жұмыстарын бағалау құралы ретіндегі тілдік портфель
жеделдете оқыту ... ... ... ... орнатып, оқу-
танымдық уәждемені арттыруға ықпал жасайды.
«Мемлекеттік қызметшілердің өздік жұмыстарын ұйымдастыруға арналған
ақпараттық білімдік орта» деп ... ... ... ... - өздігінен
тәрбиеленуге, оқыту - өз бетімен оқуға, білім беру - өз бетімен білім алуға
ауысады. ... ... ... тіл ... сабақтан тыс
уақытта қазақ тілін өздігінен оқып-үйренуіне ... ... ... ... ... ету қажет. Мол электронды білімдік ресурстармен
жабдықталған ақпараттық білім кеңістігінде мемлекеттік қызмтеші өз ... ... ... ... ... дағдысын меңгереді, өз әлеуетін,
іскери, тұлғалық сапаларын объективті және мақсатты бағалауды үйренеді.
Тіл ... ... ... ... ... сабақтарына
үздіксіз қатыса жүріп, ақпараттық білімдік ортаны әуелде тек қана өздік
жұмысты орындау ... ... ... ... қол үзіп ... ... ортаны өз бетімен қолдану мүмкіндігі шектелмейді. Осы тұрғыдан
өздік жұмысты ақпараттық ... ... ... формалық жағынан
қашықтықтан оқыту үдерісімен сипаттас ... ... ... ... оқытудың әдістемелік негіздері» атты төртінші
тарауының бірінші тармағында қазақ тілін жеделдете ... ... ... ... ұстанымдары, лексикалық минимумды
оқытудың когнитивтік бағдары мен грамматикалық минимумды ... ... ... ... ... ... Лексикалық
минимумды ғылыми-әдістемелік талаптарға сай дұрыс іріктеу жеделдете
оқытудың ... ... ... ... қол жеткізуге үлкен ықпал етеді.
Жеделдете оқытудың толық курсында максимум 3000-3500, әр ... ... ... ... оқу ... ... өтейді деп
есептеледі. Лексикалық бірліктерді ... ... ... ... жағдаяттық; кәсіптік; тұлғалық бағдарлы оқыту; қатысымдық-
функционалдық ұстанымдарға сәйкес жүзеге асырылады.    
Лексикалық минимумды танымдық бағдарлы ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін арттыруға, құндылық бағдарын
қалыптастыруға ықпал етеді. Жеделдете оқытудың ... ... ... ... ... мақсатын көздейді. Дегенмен, жеделдете оқытуда тіл ... ... ... тыс ... ... ... бермей, ғалым
Ә.Жүнісбек айтқандай: «...Қазақ халқының тарихы мен әдет-ғұрпы жайлы ... ... оны ... ... беру ... [30, 68 б.]. ... қолданылған авторлық «Сөз ... атты ... ... ... ... мен ... жайлы терең
мағлұмат беруге көп әсер етті.
Қазақ тілін жеделдете оқытуда грамматикалық минимумды деңгейлерге
сәйкес ұсынылатын ... ... ... барысында аналитикалық ойлау
қабілеттері жоғары дамыған ересектердің өз ана тілі мен үйренетін ... ... ... ... ... ана тілінің
ерекшелігін ескеру ұстанымы ескеріледі. ... ... ... сәйкес ұқсас грамматикалық бірліктерді, ... ... мен ... ... ... етістіктің ауыспалы осы
және келер шағын, ілік септігі мен тәуелдік жалғауын және түрік ... ... сын ... етістіктердің жіктелуін бір-бірімен салыстыра,
байланыстыра отырып, кешенді түрде бірге оқыту жақсы нәтиже ... ... ... материалды айқындаудың жетекші ұстанымы ... ... ... ... үшін қажетті материал таңдауға мүмкіндік
беретін қатысымдық ұстаным болып табылады.
Логикалық ... мен ... ойды ... ететін грамматикалық
формулалар – грамматикалық құрылымдарды алгоритмдеп, көрнекі түрде ... ... ... пысықтауыш қызметіндегі көсемше тұлғалы ... ... ... = -май ... + ... /-пестен    = -пай /-пей
           -бастан /-бестен   =   -бай ...   ... + ... Әдiл ... ашты
                   +   =   Әдiл есiктi ашып, далаға шықты.
      Әдiл далаға шықты
   2. Мен жұмысымды бітірмедім                          бітірместен
                        +   =   Мен ... үйге ... Мен үйге ... ... есімшеден болған анықтауышты зат есім тіркесін ... ... ... ...     ...      
 
 
              + (-МАо/-МЕо) +                     ЗАТ ...      ... ... Жiгiт ... ... + Жiгiт қайтып келдi = Астанаға
кеткен жігіт қайтып келді.
Жақында үй ... ... + ... ... ... ... ... ... ... + ... орындалды =
....................................
Жеделдете оқыту ... ... ... тіл ... ... сақталып қалды, формула арқылы кез келген өзі ... ... ... қалыптарға салып, сөйлемдер құрай алды, сөздікпен
белсенді ... ... ... ... ... ... ... мен жаттығулардың қатысымдық бағдары»
деп аталады. Қатысымдық бағдарлы оқытуда тіл ... ... ... деген
көзқарасы өзгереді, ол тілді танымдық ... ... ғана ... ... арнаулы қарым-қатынастағы жетістіктерін қанағаттандыратын құрал
ретінде бағалайды. ... ... ... ... ... асыру
бүгінгі күнде аз зерттелген сөйлесімдік мәтіндер мен сөйлеу ... ... ... ... ... сөйлесім әрекетінің
түрлерін меңгертуге арналған сөйлесімдік мәтіндер қолданылады.
Сөйлесімдік мәтіндердің оқу мәтіндерінен айырмашылығы – оған ... ... ... ... және полилогтық белгілері
тән. Тілді қолданушылардың бір-бірімен ... ... ... ... барысындағы өзіндік сөйлеу стилін ... ... (гр. ...... ... ... жоққа шығару)
мәтіндер деп аталады. ... ... ... ... ... қажет
етпейді, тек үзінді түріндегі сөйлесімдік бірліктердің арнаулы тізбегінен
тұрады. Бұл ... ... ... ... ... ... (фр. ... – сөйлесім (речь) танытады. Диалогтық
сөйлеудің 25 ... ... ... сөйлеу блоктарының репродукциясы
құрайтыны белгілі, сондықтан диалог, ... ... ... ... тіл ... спонтанды сөйлесім әрекетіне ... ... ... ...... ойлауға, еліктеуге және сөйлеу
үлгілерін есте сақтауға бағытталып, тіл үйренушілерді белсенді ... ... ... ... сөйлеу жаттығуларының төмендегідей
түрлері қолданылды: Тірек сызбалар арқылы ... ... ... ... ... ... өз мәтінін құрастыру; кестелерде берілген мәліметтер
бойынша ауызша мәтін құрау; ... ... ... ... ... диаграммаға сүйене отырып, жаңа мәтінін ұсыну; берілген
жағдаяттық тапсырмаға сәйкес әңгіме құрау; берілген сұрақтарға жауап беру;
сурет ... ... ... ... ... ... әңгіме құрау
жаттығулары.
   Мысал ретінде бірнеше жаттығулар ұсынамыз:
   1. Үзіндіні оқыңыз және Асанның қандай ... ... ... ... ұйқысынан әрең оянады. Асықпай баптанып отырып таңғы асын
ішеді. Әйелі дайындап қойған киімдерін ... ... ... ... ... кетеді. Жұмысына кешігіп келеді. Бастығының алдында құрдай
жорғалайды. Мәселенің мән-жайына бармастан ... ... ... ... ... ... үстелін, құжат папкаларын ретсіздік
жайлаған. Жиналыстарда ұйықтап отырады. Кешке елден ... ... ... етке ... ... ... фильмдер көріп жатқанды ұнатады.
   2. Кестеде берілген ақпараттарды салыстыра отырып, өз ... ... ... үшін ... ... ... ... құралдарды пайдаланыңыз. 
|Көрсеткіштер |«Ақжол» компаниясы ... ... ... саны |155 |270 ... ... ... |90 000 тг. ... тг. |
|Мамандардың біліктілігін |Семинарлар ұйымдастыру;|Шет ... ... ... ... | ... ... |
| ... ... ... ... ашу ... мамандардың |Жас нәрестелі ... ... ... ... ... көмек |қамтамасыз ету – 5 |
|көтеру бағдарламасы ... – 8 ... ... ... ... саны |7 |10 ... ... ... тг. ... тг. ... қаржыландыру | | ... Кеше ғана ... ... ... толмай тұрған досыңызбен
сұхбаттасыңыз. Сендіру, дәлелдеу, түсіндіруге қажетті тілдік құралдарды
қолдана отырып, оны ... ... ... ... үгіттеңіз.
   - Білесің бе, бұл жұмыс соншалық ұнаған жоқ. Үйіме алыс екен, автобуспен
екі сағатта әрең ... ... та онша ... жоқ. Өзі ... жас, ... ... көтереді.
   -
............................................................................
...................................
   - Маған тура есіктің жанындағы орынды берді, кірген-шыққан адамдардан
ойым бөліне берді.
   -
............................................................................
...................................
   Бәрібір басқа жақсы жұмыс ... ... ... ... тірек ете отырып, адам өмірі жайлы өз ... ... ... ... ... ... 1 ... 20 жас     40 жас    70 жас   90 жас 
Сөйлеу жаттығуларын қолдана ... ... ... оқыту
барысында тiл үйренушiнiң өз ойы мен пiкiрiн тұжырымдай алуы, сөйлеу машығы
мен негізін меңгеруі, ойды ... ... ... ... ... күнделiктi өмiрде кездесетiн шынайы жағдаяттарда жұмсай алуы жүзеге
асты.
«Қазақ тілін мемлекеттік ... ... ... деп ... онда қазақ тілін жеделдете оқытуда қолданылатын
ақпараттық-коммуникациялық және интерактивті ... ... ... ... ... ... ... шексіз
мүмкіндіктерін кеңінен қолдана отырып дайындалған ... ... атты ... (ағ. multi – көп, media – ... ... ... ... ... нақты нәтижелерге қол
жеткізуге мүмкіндік берді. Бағдарламалармен мультимедиалық кабинеттерде,
сабақтан тыс ... өз ... ... істеу нәтижесінде тіл үйрету
үдерісінде нағыз өз мәніндегі жеделдік пен қарқындылық ... ... ... дәстүрлі оқытудан ерекшеленіп, жеделдете жүргізілуін екі фактор
арқылы айқындадық. Олар: 1. Уақыттың үнемделуі; 2. Қарқынды, белсенді ... ... ... ... уақыт тұрғысынан, дәстүрлі сабақтарға ең кемі 50 ... ... ... ... ... арқылы осы уақыт ішінде ... 3-4 рет ... ... мүмкіндік туды. Адамның психо-физиологиялық
белсенділігі тұрғысынан тіл үйренушілер ... ... ... ... ... торығу тәрізді түрлі эмоциялық күйлерді бастарынан
кешірді, ерекше жылдамдық, адам ... ... ... ... Бар жан-тәнімен беріліп, тек қана алға жылжуға,  неғұрлым көбірек
ұпай жинауға тырысты, жақсы ұпай жинау үшін ... ... ... ... ... ... ұғынды. Бір сабақты үш-төрт рет ... ... ... қуаттарын «жұтып алып», әбден шаршаған ... ... ... ... ... ... қатынасқа көшті, сабақ интерактивті
технологиялар арқылы жүйелі жалғасын тапты.
Тәжірибе ... ... ... (ағ. ... ... ... «act» – әрекет) технологиясы топпен, ұжыммен жұмыс ... ... ... ... жұмылдыра отырып, қатысымдық
құзыреттілікті арттыруға игі әсер етті. Оқу ... ... ... ... бір түрі – ... ... «К ... примитивное понимание преподавателем
игры иногда приводит к излишней инфантилизации обучения, к ... ... т.е. к ... ... ... ... ... обучаемые мгновенно чувствуют эту несерьезность и
фальшивость», - деген пікірі жеделдете ... ойын ... ... ... дайындықпен келудің қажеттілігін көрсетеді [32, 10 б.].
Қазақ ... ... ... ... оқыту тәжірибесінде топтық,
жағдаяттық (рөлдік және іскери) ойындар мен тренингтерді қолдандық.
Жеделдете ... ... ... жиі қолданылған топтық
ойындардың тіл үйренушілердің қатысымдық ... ... зор ... ... Тіл үйренушілер екі топқа бөлініп, бірінші топ адамның (бастықтың,
кәсіпкердің, мемлекеттік қызметшінің, әйелдің, ... т.б.) ... ... топ ... ... ... жарысады.
   2. Оқытушы ілік септікті бір есім сөз айтады, тіл үйренушілер тәуелдік
жалғауының ІІІ ... ... сөз ... ... ... Мысалы:
         «Бастықтың... - ...орынбасары» т.б.
   3. Сөйлемдер тізбегі ойыны: Тіл үйренушілер ... құра ... ... “Мен ертең...” деп бастап, ауыспалы келер шақта бір сөйлем айтады.
Келесі адам “Ал мен оны кеше ... деп, ... ... ... өткен шақта қайталап шығады да, “Мен ертең ...” деп өзі жаңа ... ... ... ... ертең ант қабылдаймын - Ал мен кеше ... ... ... кірісемін - Ал мен кеше жұмысқа кірістім, ертең
жалақы аламын”.
Жеделдете оқытуды жағдаяттық ойындар арқылы ... оқу ... ... ... болмысына жақындатып, меңгерілген дағдыларды
шынайы өмірлік жағдаяттарда да ... ... ... ... ... ... ... құрылған рөлдік және іскери ойындар ... ... ... - ... сөйлей білуді талап ететін, топтың
құрамын, экзистенциалды проблемаларын ... ... ... ... әрі ... әрі оқу, әрі ... ... жан-жақты іске асыру.
Мысалы: «Демалыста» рөлдік ойыны. Ойынға қатысушылар: Отбасы ... ... ... ... Бір жексенбіде бос уақыттарын бірге
өткізуге тырысқан әке-шешесі мен есейіп ... ... тағы ... бірге демалу мүмкіндігінің болмауы. Сөйлеу ниеттері: ұсыныс,
талап, кеңес, шақыру, келісу ... ... бас ... ... беру ... ... кешірім сұрау, алғыс пен кешірімге жауап беру, мәлімдеу, ұсыныс
жасау, шақыру, ... қою, баға ... ... ... барысы: 1. Жексенбілік таңғы ас үстінде отбасы мүшелерінің
демалысты бірге өткізу туралы сұхбаты; 2. ... ... ... ... ... телефонмен сөйлесіп, әркім өз жоспарларын құруы;
3. ... ас ... ... ... жиналып, қалай демалғандары туралы
әңгімелесуі.
Іскерлік ойындар рөлдік ойындардың логикалық және ... ... тіл ... қазақ тіліндегі кәсіби сөйлесім әрекетін іске ... ... ... қолданылады.
Мысалы: «Іссапарда» іскерлік ойыны. Ойынға қатысушылар: Бастық, бөлім
бастығы, хатшы, мамандар. Қатысымдық жағдаят: Бір ... ... ... маманның біреуі Аастанаға, екіншісі шалғай бір ауылға іссапарға ... ... қыз ... ... ... ... ... қояды. Сөйлеу
ниеттері: талап ету, үгіттеу, дәлелдеу, өтініш, ұсыныс,  келісу, келіспеу,
бас тарту, рұқсат беру, тыйым салу, ... ... ... ... ... ... салу, сенімсіздік білдіру, кіналау, аяу т.б.
Ойынның барысы: 1. ... ... ... ... туралы бөлім
бастығына тапсырма беруі; 2. ... ... мен ... сұхбаты:
Мамандардың отбасы, денсаулық жағдайын айтып, іссапарға барудан бас тартуы,
бөлім ... ... ... ... ... 3. Мамандардың хатшы
қыздан келіп құжаттарды алуы; 4. Іссапарға келгеннен кейін, ... ... ... ... ... мәлімдеулері; 5. Бөлім бастығы
мен бастықтың, хатшының өзара сұхбаттары; 6. Іссапар мақсатын орындамай
оралғаннан мамандардың ... ... және ... ойындарды дұрыс ұйымдастыру тіл үйренушілердің
психологиялық ... ... ... ... ... ... жету үшін топ мүшелерімен бірлесе әрекет ете отырып,
өз пікірлерін дәлелді ... ... ... берді.
Тренингтер жеделдете оқытуда ерекше тиімді, полифункционалды әсері бар
интерактивті технология ... ... ... ... ... ... тіл ... курсының алғашқы аптасында «Қоғамдық
көлікте» тренингі ұйымдастырылды. Тренингтің мақсаты: топ ... ... ... өзара сыйласты қарым-қатынасқа қол жеткізу.
Оқытушы топ ... ... ... бір ... ... ... ... сығылыса тұруларын сұрайды. ... ... ... сайланады. «Автобус» кезекті ... ... ... түсіп, қайта мініп жатады. Бұл қимылдардың
барлығын топ мүшелері бір ... ... ... Ең ... ... ... аялдамаларды хабарлап отыруы, кондуктордың әркімнен
жол ақысын талап етуі, ыңғайсыз келе ... ... ... ... орын ... рұхсат, кешірім сұрауы т.б. ... ... ... ұйымдастыру.
Төртінші тараудың соңғы тармағында ... ... ... жеделдете оқыту тәжірибесінің нәтижелері жинақталып ұсынылды.
Тіл үйренушілердің бастапқы білім деңгейлерін ... ... ... ... ... ... үйренушілердің бастапқы білім деңгейі:
Тәжірибе нәтижесінде тіл үйренушілер мен оқытушының алдында нақты
жағдайдың ... ... ... ... ... бағдары айқындала түсті.
Тіл үйренушілердің оқу-танымдық уәждемелерінің бастапқы және соңғы
даму деңгейін анықтау тәжірибелері ... ... ... ... ... қызметшінің оқу-танымдық уәждемесі 
   Бастапқыда тіл үйренушілердің рухани, қатысымдық, жеке бас және танымдық
уәждемелері төмен деңгейде болды, олар негізінен қоғамдық және ... ... тіл ... ... Ал  ... ... ... жүргізілген жеделдете оқытудың соңына қарай
әуелде төмен деңгейде болған жеке бас ... ... ... ... ... ... ... оқыту қатысымдық уәждеменің
өсуіне, елтанымдық деректер танымдық және рухани уәждемелердің артуына көп
әсер етті.
Релаксопедиялық ... ... ... төмендегідей болды:
Жаңа лексикамен алдын-ала таныстыру: Сабаққа жаңадан енгізілген жүз сөздің
жуан және ... ... ... заңына бағынбайтын сөздер, сөздердің
құрамындағы қазақ тілінің төл дыбыстары, беретін мағынасы т.б. ... ... ... ... ... енгізу: Жаңа сөздер тыныш ... ... ... ... ... лексиканы меңгеру: Сөздерді тақырыптық топтарға бөлу, модельдер
құру т.б. шығармашылық жұмыстар жүргізілді.
Релаксация күйінен шығарып, меңгеру ... ... ... ... ... Есте ... сеансы Г.Лозановтың
суггестопедиялық әдісі бойынша «Сіздер бүгін 100 жаңа сөз ... ... ... ... және ... ... айырмашылығын тіл
үйренушілер өз көздерімен көрді, өз күштері мен мүмкіндіктеріне деген үлкен
сенім туды.
Мультимедиалық бағдарламаны қолдану тәжірибесінде «Қазақша ... ... ... ... ...  
4-кесте – Мультимедиалық бағдарламаны қолдану тәжірибесінің нәтижесі 
 
|  |Сабақты мультимедиалық бағдарлама арқылы |
... ... ... ... ... шығу |
|Топтар| |
| |1 - ... |2 - ... |3 - ... |
| ... |Топ үлгерімі |
| ... | |
| | ... |
| | ... тест ... |Ара |6 |
| |лық | |
| ... |7 |
| ... | ... |13 |
| |лық | |
| ... |15 |
| ... | ... ... ... ... ... тобы мен ... топтың
арасындағы нәтиже алшақтығы бірден көрініп ... ... ... технологиясы бойынша жұмыс ұдайы жүргізілгендіктен шығармашылық
жұмыстар орындап ... тіл ... ... ... ... ... Грамматикалық тест пен диктанттың, тыңдалым, оқылым, тілдесімнің
сәтті орындалуы жеделдете оқыту ... ... ... ... ... мәтіндер мен сөйлеу жаттығуларын қатысымдық
бағдарлы ұсынудың ... ... ... ... ... тұжырымдар жасалды. Қазақ
тілін жеделдете үйретудің мақсаты – тіл ... ... ... ... тілінің мемлекеттік мәртебесін жоғары көтеріп,
оның қолданылу аясы мен ... ... ... Жеделдете оқытудың
қатысымдық бағдары тілді қатынас құралы ретінде пайдалануға қабілетті,
түрлі ... ... ... ... ... ... ... тілдік тұлға қалыптастыруды көздейді.
Қазақ тілін мемлекеттік қызметшілерге жеделдете оқытудың ... - тiл ... ... саналы түрде сезініп, тіл үйренуге бел
байлап ... ... ... ... ... ... мақсат болса,
қысқа мерзімде де нәтиже ... ... ... ... ... ... талаптарға сай әдістемелік жүйе.
Жеделдете оқытуды жаңа технологияларды қолдана отырып, қатысымдық ... тіл ... оқу ... ... көп әсер ... оқытуда тіл үйренушінің уәждемелік жағдайын анықтау арқылы
андрагог, акмеолог оқытушы оларды ... ... ... арттырудың
тәсілдерін жүзеге асырады.
Мақсат – тілді меңгеру, оған жету жолы – өз ... ... ... ... ... жетілдіріп, қазақша тілдік ортаға
енуге тырысу екенін саналы түрде ... ... ... ... ... ... ... электронды білімдік ресурстармен жабдықталған ақпараттық білім
кеңістігінде тіл үйренуші өз бетімен ақпарат көздерін таңдай алады, ... ... мен ... ... ... ... ... өзінің іскери, тұлғалық сапаларын объективті және мақсатты
бағалауды үйренеді.
Тілдің танымдық қызметін басшылыққа ала ... ... ... тіл ... ... ... пайдалы әрі қажетті
болады, Олар тіл ... ... ... ... ... ... ... құндылық бағдарын қалыптастырады.
Өз ана тілінің грамматикалық негіздерін ұмыта бастаған ... үшін тіл ... ... ... терминдер мен
анықтамалар, ережелер - артық әрі қажетсіз ... ... ... ... ... ең ... жолы – ... грамматикалық
формулалар арқылы оқыту.
Тіл үйрету әдістемесінде үздіксіз қолданылып келе жатқан дәстүрлі
мәтіндермен жұмыс, ... ... ... ... ... ... сөйлесім белсенділігін арттырады. Соған байланысты жеделдете
оқытуда сөйлесімдік мәтіндер мен сөйлеу ... ... ... ... және интерактивті технологияларды
енгізу жеделдете ... ... ... ... жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Тіл үйренушілердің оқу-танымдық
уәждемесін, қатысымдық белсенділігін арттырады.
 
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі:
   1. Қазақстан ... ... 1995 ... 30 ... Кітапта: Қазақстан Республикасындағы тілдер туралы негізгі
заң актілері. – Алматы: Юрист, 2003. – 40 ... ... ... Тіл туралы Қазақстан Республикасының
Заңы. 1997 ... 11 ... № 151. ... ... ... ... Құжаттар жинағы. – Астана: Елорда, 1999. – 216 б.
   3. Білім туралы Заң. Кітапта: Қазақстан Республикасындағы ... ... Заң ... ...... Юрист, 2003. – 180 б.
   4. С.Аманжоловтың екі хаты // ... ... – 18 ... 1989. –16 б.
   5. Қазақстан Компартиясы Орталық Комитеті мен Қазақ ССР ... ... ... ... ... ... туралы» қаулысы.
– 5 март, 1987 // Қазақ әдебиеті, 1987. – №11. – 13 март.
   6. Оразбаева Ф.Ш. ... ... ...... ... – 272 ... ... қолдану мен дамытудың ... ... ... ... туралы» ҚР Президентінің 2001 жылғы 7
ақпандағы №550 ... ... ... ... // Ана тілі. –
№23(808). – 1-7 маусым, 2006. – 1-2-б.
   

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 29 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі аурулар және стоматология клиникасында жедел жағдайлар кезіндегі жедел жәрдем көрсетудің клиникасы13 бет
Жедел іздестіру қызметі барысында алынған материалдар бойынша тергеу жұмыстарын әзірлеу және жүзеге асыру3 бет
Жедел іздестіру қызметін прокурорлық қадағалау12 бет
Жедел ішек инфекцияларын алдын- алу5 бет
Жедел бүйрек қабынуы3 бет
Жедел және созылмалы бронхит16 бет
Жедел лейкоздар9 бет
Жедел миокардиттер мен жүректің ревматикалық зақымдануының салыстырмалы диагнозы3 бет
Жедел-іздестіру23 бет
Инвестиция-жедел экономикалық даму факторы ретінде59 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь