Экономиканы мемлекеттік реттеу және оның әдістері

Мазмұны
Кіріспе.
1 Экономиканы мемлекеттік реттеу теориясы.
1.1 Мемлекеттің экономикадағы рөлі.
1.2 Экономиканы мемлекеттік реттеу мәні және оның қажеттілігі.
1.3 Экономиканы мемлекеттік реттеу әдістері және негізгі бағыттары.
2 Қазақстандағы экономиканы мемлекеттік реттеу.
2.1 Қазақстан экономикасын мемлекеттік реттеу.
2.2 Қазақстан экономикасын мемлекеттік реттеудегі мәселелер.
3 Қазақстан экономикасын мемлекеттік реттеуді жетілдіру жолдары.
        
        Қазақстан Республикасының білім және ғылым министрлігі
Қазақ экономика, қаржы және халықаралық сауда университеті
« Экономика және бизнес » факультеті
« Экономика » кафедрасы
« Макроэкономика » пәні ... ... « ... ... ... және оның әдістері »
Дайындаған:
күндізгі бөлімнің 2-ші курс
ЭБ-202 тобының студенті
Сұлтанғалиева Д.
Жетекші:
Смагулова А.К.
«Экономика» кафедрасының
аға ... ... ... ... ... ... Мемлекеттің экономикадағы рөлі.
1.2 Экономиканы мемлекеттік реттеу мәні және оның қажеттілігі.
1.3 Экономиканы мемлекеттік реттеу әдістері және негізгі ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу.
2.2 Қазақстан экономикасын мемлекеттік реттеудегі мәселелер.
3 Қазақстан экономикасын мемлекеттік реттеуді жетілдіру жолдары.
Қорытынды.
Әдебиет тізімі.
Қосымша.
КІРІСПЕ
Әлемдік жаһандану шеңберінде Қазақстан үшін бір ... үш ... ...... бағыт болып табылады: әлемдік экономикаға бірігу,
халықаралық ... ... ... және ел ... осы ... және ... өзгерістерге әкелуін қамтамасыз ету. Алға қойылған
міндерттерге жету мемлекет ... ... ... ... ... ... ... экономикалық саясатты жүргізу
жағдайында нарықтық қатынастарды дамытуға қызу қарқын мен ерекше екпін бере
алады. Сондықтан мемлекетке қоғам дамуының ... ... ... ... өзінің тетіктері мен әдістерін пайдалану арқылы «ойын ережесін»
анықтау, экономикалық үдерістерді тікелей және жанама реттеу жүктеледі.
Қазіргі уақытта мәселе ... ... ... емес, осы араласудың
шектері туралы болып отыр. Әлемдік тәжірибе мемлекеттің күші мен ... ... ... тұрақты іздестіруде екенін көрсетуде. Бұл
арақатнастың қазіргі заманғы түсінігі әріптестік қатнастардың пайдасына
шешілуде, соған байланысты, ... ... ... отырған реформалар
сатысындағы, оның міндеттеріне, экономиканың ... ... ... және ... ... ... және т.б ... дамып келе
жатқан шаруашылықтың бір жүйесінен екіншісіне және тағы басқаға байланысты
«мемлекет-нарық» арақатынасын өзгерту идеялары ... іске ... ... ...... ... реттеу нысандары
мен әдістерін талқылау. Сонымен ... ... ... үшін ... ... ... ... керек екендігі, оны сырттай бақылау,
шетел ... ... ... ... ... экономикалық дамудың белгілі
бір деңгейіне жетумен, өндіріс пен ... ... ... ... күші мен ... қатынастарының дамуында пайда
болды. Экономиканы мемлекеттік реттеудің ... ... ... ... үдерісінің құрамды бөлігі болып табылады. Олар экономикалық өсуді
ынталандыру, жұмыспен қамтамасыз етуді реттеу, ... және ... ... көтермелеу, экспортты қолдау сияқты әр түрлі
тапсырмаларды шешеді. Эконом
каны мемлекеттік реттеудің көлемінің нақты нысаны ... ... ... ... және ... мәселелердің өткірлігімен
анықталады.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің ең басты ...... ... ... ... және елдің ішінде ... ... Осы ... ... ... ... ... көптеген
нақты жағдайлар пайда болады. Бұл нақты мақсат, яғни экономикалық ... ... ... ... ... және аймақтық
құрылымын жетілдіру секторлық, салалық және аймақтық құрылымға бағытталған.
Көбіне жеке мақсаттарға дараланып қол ... ... ... ... және оны ... ... көтеру, мемлекеттің
ұлттық мүдделері мен шетел ... ... ... ... ету мақсатында, ұйымдастырушылық, экономикалық және құқықтық
механизмді жетілдіру, инвестициялық қызмет үшін жалпы қолайлы ... ... ... салаларын дамыту преференциялық режим құруды талап
етеді. Іс жүзіндегі механизмге толықтырулар мен ... ... мен оның ... көтеруге байланысты енгізілуі ... ... ... мен қолда
ну процесін тежеуші бюрократиялық процедураларды жеңілдету және шетел
инвесторларының құқықтарын ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу теориясы.
1.1 Мемлекеттің экономикадағы рөлі.
Экономикалық ғылымның пайда болу кезеңінен ... ... ... экономикадағы мемлекеттің рөлі және қызметі мәселелерін
анықтауға бағыттап келеді. Әр ... ... және ... ... ... теориялары ұлттық экономиканы мемлекеттік реттеу
тәжірибесінде қалданылды.
Меркантелизм.
Капиталды бастапқы жинау кезеңінде пайда болған (XV-XVII ғ.ғ.) ... ... бірі ... деп ... оның өкілдері
экономиканы белсенді мемлекеттік реттеу қажеттілігін негіздеді. Олардың
ойынша басты назарды әсіресе сауда мен ... ... ... ... ақшаны байлықтың абсолюттік формасы ретінде қарастырды
және олардың пікірінше ұлттық алтыны және ... ... көп ... ... ол бай ... саналады. Ал ақша байлығын жинақтау
мемлекеттік биліктің көмегімен ғана қол жеткізіледі.
Ертеректегі (немесе ақша) меркантелизм ... ... ... ... ... ... ... ұстап тұруға бағытталған
мемлекеттік шараларды қолдады. ... ... ... ... ... ... ақшаны шығаруға тыйым салу, валюта саудасына мемлекеттік
монополияны орнату, шетел тауарлары ... ... ... ... ғ. екінші жартысы- XVI ғ. кейінгі меркантелизм дамып және өркендей
бастады (оның өкілдері ағылшын ... Т. ... ... А. ... А. Монкретьен). Бұл кезеңде абсолюттік монархияның қалыптасуы
аяқталған болатын. Ал сауда буржуазиясының ... ... ... ... ... ... ету ... сауда саласына ауыстырды,
мұндағы басты міндет белсенді сауда тепе теңдігінің жүйесін құру ... ... ... ... ... ... ... және елге әкелінген тауарлар құнының арасындағы айырмашылыққа
тәуелді, яғни экспорттың импорттан артық болуына ... ... ... қамтамасыз ету үшін келесілер ұсынылады.
- өз ... тек ... ... шығару (шикізатты шығарумен
салыстырғанда, оларды сатудан түсетін ... ... ... ... ... ... ... сауданы дамыту. Ол үшін шетелге ақшаны шығару рұқсат етілді
(мұндағы талап – бір елден арзанға сатып алып ... елге ... ... ... ... ... тепе ... қалыптастыру және
сыртқы нарықтарды қамту үшін, импортты шетелдік тауарларға баж салу арқылы
реттеп, сыртқы нарықта өніміне сұранысы көп ... ... ... ... ынталандыру тиіс.
Осы мақсатпен сонымен қатар елді ... ... ... ... ... ... әсіресе мануфактуралық
өнеркәсіпті, ... ... ... ... ... саясаттың теориялық негізі болып, ол
протекционистік саясат немесе ұлттық ... ... ... ... ... ие
болды. Бұл саясат отандық экономиканы дамытуды ынталандыруға оны шетелдік
бәсекелестерден қорғауға, сыртқы нарықты ... ... ... ғ. ... және осы ... дейін белгілі бір дәрежеде, нақты жағдайларда
протекционистік экономикалық саясатты ... ... ... жоқ.
Мұндай саясаттың негізгі құралдарына: импортталатын ... ... ... ... ... субсидиялар және
экспорттаушыларға салықтық жеңілдіктер және т.б жатады. Әрине бұл шаралар
мемлекеттің ... ... ... ... да меркантелистердің
ойынша экономикалық үдерістерге мемлекет белсенді араласады.
Экономикалық либерализм.
Нарықтық қатынастардың ... ... ... ... ... ... мен онымен байланысты шектеулерді өз қызметіндегі
кедергі ... ... одан ... ... ... ... меркантелизм ұстанымдарын жиі сынға алып отырады. Экономикалық
либерализмнің жаңа ... ... ... ... мектебін
қалаушылары Адам Смит, Давид Рекардо қалыптастырды.
А.Смиттің « Халықтар байлығының табиғаты және себептері туралы зерттеуі»
(1776ж ) ... ... ... ұқсас әрекет ететін және қоғамның
дамуын анықтайтын экономикалық заңдар ... Оған ... ... ... кездегі экономикада стихиялы орнатылатын
«табиғи үйлесімділік» тепе теңдік ... ... ... және ол ... қызмет етуінің тиімді тәртібі болып табылады. Смит экономиканың
мұндай табиғи қызмет етуін ... қол» ... деп ... яғни ... ұмтылу жалпы табысқа өндіріс пен прогрестің дамуына ... ... ... ... ... қызметімен шектеді.
- тәртіпті қолдау және қауіпсіздікті қамтамасыз ету.
- сот ... ... ... ... және ... ... ... Кәсіпкерліктің еркіндігі», «сауда еркіндігі» - бұл қағидалар ... ... да ... ... ... алмастырды.
Экономикаға мемлекеттің араласуын шектеудің жақтаушысы ретінде Д.Риккардо
танымал ... ... ... ол ... ... және ... Бірақ
тануға болатын заңдар әрекет етеді деп санады. Сыртқы (мемлекеттік) ... ... ... ... ... ету ... экономикалық жүйені тепе-
теңдікте болуын қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, Д.Риккардо пікірінше
қоғамның өндірістік ... ... ... ... ... ... ... қажет еді. Мұнда ол экономикалық заңдарды зерттеуге және
мемлекетке ... ... ... ... ... ... ... рөлін байқады.
А.Смит және Д.Рекардо фритредерлік (ағылшын тілінен free trade ... ... мен ... ... ... ... саналады. Басты
идея – барлық шаруашылық етуші ... ... ... ... ... ... ету ... таңдау еркіндігі.
- Бәсеке еркіндігі.
- Сауда еркіндігі.
Классиктер мұндай саясатты барлық елдер мен ... ... ... деп көрсетті. Дегенмен бұл саясат тек XIX ғ. орт ... ... ... ... ... ... теория.
Терең және ұзаққа созылған экономикалық дағдарыстар, XIX ғ. ортасында
әлеуметтік ... ... 1848ж. ... әсіресе 1929-1933жж.
Ұлы дағдарыс кезеңі шаруашылық дамуды тұрақтандырып, жүйенің ... ... ... ... мемлекеттік әлеуметтік экономикалық
саясаттың қажеттілігін білдірді. Бұл қажеттілік экономикалық ... ... ... экономисі Джон Мейнард Кейнстің 1936ж жарық көрген
«Жұмыссыздық, ... және ... ... ... еңбегінде негізі
қаланған жаңа бағыт – кейнсиан бағыты пайда болды.
Дж.М.Кейнс (1883-1946)-XX ... ... ... ... ... ... оны экономиканы мемлекеттік реттеу теориясының
негізін қалаушысы деп санайды. Дж.М.Кейнс ... ... ... мен ... ... ... ... сын көзбен қарады.
Ол жеке экономикалық тұлға ... ... ... ... ел
экономикасы өркендеуінің шарттарымен ұқсас екені туралы ... ... ... ... ... ... қайшылықтар
туындайды және олардың шешімі ұдайы өндірістің ... ... ... және ... ... ... ... қарсы деп қарастыруға болады, себебі ол
экономиканы дағдарыс жағдайында қарастырады. Оны ... ... ... ... дағдарыс жағдайынан шығуын қамтамасыз ... ... ... мемлекет экономикаға белсенді ... ... ... өздігінен реттелетін нарықтық механизмге сенімсіздік
танытып, ... ... ... ету және ... қол ... ... даму ... сырттан араласу қажет.
Өсу және жұмыспен қамту деңгейін арттырудың анықтаушы факторы ретінде
тиімді сұранысты қамтамасыз ету үшін ... ... ... Ақша саясаты, пайыздық мөлшерлемені реттеу.
2. Бюджеттік саясат.
3. Табысы жоғары емсе әлеуметтік топтар мүдделеріне сай табыстарды қайта
бөлу.
4. Жоғары жұмыссыздыққа жол ... және ... ... ... ... толық жұмыспен қамту саясаты.
Монетаризм.
70-жылдардың екінші жартысынан бастап (әсіресе 1974-1975ж.ж ірі әлемдік
экономикалық дағдарыстан кейін) ... ... күрт ... ... ... ... ... екені белгілі болды.
Осының негізінде экономикалық ғылымда жаңа ...... ... болды.
Оның негізін қалаушы Милтон Фридмен болды.
Монетаристердің кейнсиандықтардан айырмашылығы:
Біріншіден, нарықтық экономика өзінің тенденцияларына ... ... ... ... бәсеке жүйесі жоғары тұрақтылықты
қамтамасыз ... ... ... ... ... ішкі ... сыртқы араласу,мемлекеттік реттеу қателіктерінің нәтижесі ьолып
табылады.
Екіншіден, ақша факторлары басым болуы ... ... ... ... ... құралдардың ішінде әкімшілік, бағалы әдістер емес және салығ
жүйесі де емес, ақша құралдары таңдалады. Тек ақша құралдары ... ... ... қабілетті.
Монетаристік теория ақша-несие құралдарын экономиканы реттеудің басты
құралдары ретінде санайды, яғни бұл құралдарды пайдалану ағымдық емес ... ... ... ... тұжырымдамасы.
Соңғы жылдары дамыған нарықтық экономика ... ... ... әсер ... классикалық реттеу құралдарының өзара әрекет
етуінде өзгерістер болды.
70- жылдары ... ... жаңа ...... пайда болды,
яғни бір уақытта инфляция мен жұмыссыздықтың ... ... ... ... ... іздеу экономиканы мемлекеттік реттеудің жаңа
бағытына, американдық ... ... ... ... ұсыныс тұжырымдамасының қалыптасуына алып келді. ... ... ... атауға ие болды. Және онда монетаризм жетекші ... ... ... инвестицияларды және жұмыспен қамтылуды
ынталандыруға бағытталған тәжірибелік ұсыныстардың жиынтығы.
Ұсыныс экономикасының негізгі идеясы сұранысты ынталандырудың кейнсиандық
әдістерінен бас ... күш ... ... ... факторларды
қолдауға көшіру.
Бұл тұжырымдаманың негізгі ұсыныстары:
- инвестицияларды ынталандыру мақсатында салықтық мөлшерлемені төмендету.
- мемлекеттік кәсіпорындарды жекешелендіру.
- бюджеттік ... ... ... ... ... ... ... мемлекеттік реттеу тәжірибесінде соңғы уақытта монетаризм
идеясы, және де ... ... ... тұрақты жұмыспен
қамтылу, әлеуметтік тұрақтылықты қамтамасыз ету мақсатында ұлттық табысты
қайта ... ... ... қолданылуда.
Осыған байланысты мемлекеттік реттеудің негізгі үш түрін ажыратады:
1. Экономиканы басқаруда толық мемлекеттік монополизм. Ол КСРО және ... ... ... тән ... ... ... ... мысалы ҚХДРда сақталған.
2. Нарықтық және мемлекеттік реттеуіштер үйлесімінің әртүрлі нұсқалары.
Нарықтық экономиканың әлеуметтік бағытталған ... ... ... және ... улгілерде жүзеге асырылған.
3. Либерализм жеке ... ... ... тиімді деп санайды.
Мемлекеттік реттеудің осы түрі АҚШқа тән.
1.2 Экономиканы мемлекеттік реттеудің мәні және оның ... ... ... ... мемлекеттік реттеу (ЭМР)
қазіргі кезеңдегі әлеуметтік экономикалық жүйенің өзгерістерге бейімделуін
қамтамасыз ету және оның ... ... ... ... меке
мелермен қоғамдық ұйымдардың жүзеге асыратын заң шығарушы, атқарушы және
бақылау шараларынің жүйесі.
«Экономиканы мемлекеттік реттеу» ... ... ... саясат» (МЭС) термині көп кездеседі. Теориялық ... кең ... ... ... ... оның ... экономиканы
реттеу, мемлекеттің экономикаға ... ... ... енеді. Бірақ қазіргі кездегі нарықтық экономика шындықтарын
есепке алатын болсақ, бұл ... ... ... Қандай да әлеуметтік
экономикалық ... ... ... ... күштері мен басқару
аппаратын қаржыландыру, сыртқы экономикалық байланыстар мен ақша айналымын
реттеу, құрылыс ... ... Ал ... ... ... ... элеуметтік экономикалық ұдерістерге ... ... ... ... ... ... ... ортаны қорғауды
қаржыландырады. Сондықтан «ЭМР» және «МЭС» терминдерін тең деп ... ... әлем ... ... ... рөлі ... Бұл
экономикасы орталықтан басқарылатын елдердің рөлінің ... ғана ... ... көп ... тән ... экономиканың аумағының өсуімен және
оның ішіндегі байланыстар мен ... ... ... шаруашылықтың дамуымен қатар, жеке меншік негізінде автоматты
түрде шешілмейтін ... және ... ... ... ... ... ... дамуына қажетті, бірақ жеке тұлғалар үшін
тиімсіз пайдалылығы төмен салаларға ірі инвестицияларды тарту қажет болды.
Капитализм құрыла ... ... ... ... ... ... ... табыстар икемділігі және қамтылу негізінде бәсеке мен
бағаны нарық өз ... ... ... ... ой ... әлемдік сипатқа ие
болған экономикалық дағдарыстардың күшейіп өсуі одан әрі күмән ... ... ақша ... ... ... экологиялық мәселелер, әлемдік нарықтардағы бәсекенің шиеленісуі
сияқты экономикалық өмірдің осындай ақиқаттары нарық өз механизмі ... ... өзін өзі ... ... ете ... ... Барлық айтылған мәселелер «нарық фиаскосы» деп аталды. «Нарық
фиаскосы» ... ... ... ... ... ... ... тиімді шешімдерінің қамтамасыз етілмеуі түсіндіріледі. Бұл жолдан
тайдыруды келесідей ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімдік нарықтық ... ... ... зерттеу негізінде жұмыспен қамтылуды мемлекеттік
реттеудің қажеттілігі туралы қорытынды жасады.
2. Классикалық теорияға сәйкес ... тепе ... ... кейін өзгерген жағдайларға сай бейімдеу механизмдері жұмыс ... ... ... жаңа ... орын алады. Бірақ бұзылған
макроэкономикалық тепе-теңдік кумулятивтік ... ... ... ... жаңа жағдайға бейімделуі ... ... ... ... мен қызметтер арасында ерекше ара ... ... ... яғни нәтижесінде дағдарыстың ұдайы өндірісі пайда болады.
Тауарлар мен ... ... ... ... ... Ал ол ... ... табыстардың және халықтың ... бар ... ... ... ... және қысқартылған
сұранысқа бейімделеді және одан әрі жұмыс күші бойынша ... ... ... ... ... ... ... көлемі
азаяды, өндіріс тез қысқартыла бастайды және бұл ... ... ... ... ... ... бастапқы қысқартылуы тізбек түріндегі
реакцияға әкеледі. Бұл жағдайда бағалар мен еңбек ақы төмендей бастаса да
өндіріс және жұмыспен ... ... әлі ... ... ... ... Экономикалық өсу ... ... ... тығыз
байланысты,өндірісті қысқарту ескі, «болашақсыз» салалардың жойылуына
әкеледі. Сонымен қатар ҒТП ... ... жаңа ... ... ... ... салалық өқрылымдағы сондай прогресстік өзгерістеге
мүмкіндік туғызады. Бірақ осындай өзгерістерді іске асыру уақыты созылуы
мүмкін, ... ... ... мен ... ... ... мәселелермен
анықталатын экономикалық тепе-теңсіз жағдайы созыла ... ... ... ... үшін бұл ... тиімді мемлекеттік
экономикалық саясат қажет.
4.Нарықтық механизмнің әлсіз жерлеріне өндірісті тиімді орналастыруды
қамтамасыз ету, ... ... ... ... және жұмыспен
қамтудың тиімді территориялық үйлесімдерін қамтамасыз ету жатады. Нарықтық
механизмнің жұмыс ... ... ... ... есебінен шағын
территорияларда (шаруашылық агломерациялардың дамуы) өндірістің ... ... ... ... сияқты тұрақты процестер болып тұрады.
Нашарлау дамыған ... ... және ... табыстылығы да нашар
болады. Мұндай аймақтарда төлеуге қабілеті бар сұраныс қысқартылады, соның
нәтижесінде салыстырмалы ... ... мен жер ... ... капитал салымдарына деген ынталылық азаяды. Бәсекеге қабілеті бар
жұмыс күші, кәсіпкерлер біршама дамыған агломерацияларға ... бұл ... ... ... ... Бұл ... шешімі
мемлекеттің қатысуын талап етеді.
5. Өнеркәсіп ... ... ... ... ... ... толассыз жұмсауымен, қоршаған ортаға ауырлық тигізуімен тікелей
байланысты болып келеді.Болашақ ұрпақтар үшін шаруашылықты сандық ... ... ... ... ... ... орта мерзімдік
мемлекеттік бағдарламалар қамтамасыз етеді.
Сонымен қатар нарық кемшіліктеріне ... ... ... ... қабілетсіздігін жатқызуға болады.
Табиғи монополиялардың болуы және оладың қызметін реттеу-шешуді талап
ететін мәселелер.
ЭМР ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жатады.
Экономикаға мемлекеттің араласуын талап ететін мақсаттарға, сонымен
қатар сыртқы әсерлерді ... ... ... дамуы,
экономиканың кейбір салаларының жаңғыртылуы, ҒЗТКӘні жалпы ... ... ... Бұл ... ... ... сектор
шектерінде қамтамасыз етіледі.
ЭМРдің факторлары алуан түрлі болғанымен, түрлі экономикалық мәселелерді
шешуге ... ... ... ... ... ұсынылған факторлардың топтамасы шартты болып табылады: мысалы
жұмыспен қамтылу мәселесін қайта ... ... ... ... ... макроэкономикалық тепе теңдікті қолдау әлеуметтік
шиеленістің қысқаруына әкеледі.
Қазіргі заманғы жағдайда ... ... ... ... ... ... бөлігі болып табылады. Оның нақты бағыттары, түрлері,
ауқымдары нақты ... ... бір ... ... және ... ... мен өткірлігіне байланысты ... ... ... экономикалық дамуының, ... пен ... ... ... ... ... ... болады.
Экономикалық, әлеуметтік, экологиялық, әлемдік шаруашылық мәселелерінің
өткірлігі мемлекет тарапынан болатын нақты акцияларды талп етеді.
1.3 Экономиканы мемлекеттік реттеу ... және ... ... ... ... ... жүргізуде,
экономикалық міндеттерге, мемлекеттің материалдық мүмкіндіктеріне, реттеу
туралы ... ... ... өзгеріп отыратын әдістер мен
инструменттер ... ... ... ... ... ... ... – тікелей,
жанама болып бөлінеді.
Құқықтық реттеуге мемлекет тарапынан өндіруші – ... және ... « ... ойын » ... ... ... Заң ... мен
ережелерінің жүйесі, меншік формалары мен меншік құқықтарын, контракт жасау
мен фирманың қызмет ету ... ... мен ... ... ... ... ... міндеттемелерін және т.б белгілейді.
Әкімшілік реттеуге – реттеу, контингенттеу, лицензиялау, квота ... ... ... ... ... ( ... рұқсат ету,
зорлау түрлерінде) бағаларға, табыстарға, есепке алу ставкасына, ... ... ... ... Осы ... әкімшілік шаралардың
әрекет ететін сферасы, көп елдерде қоршаған ортаны қорғаумен, тұрғындарды
әлеуметтік ... ... ... ... ... ... және ... құрамының
шеңберінде нарықтық ортаға ықпал етуді талап етеді. Бұл жиынтық ... ... ... ... дәрежесіне әсер ету ... және ... ... құрылымдау, экономикалық өсу
факторларын қолдану арқылы жүріп жатады. Осы мақсатпен қолданылады:
- Бюджеттік және ... ... ... ... ... ... және ... реттеудің келтірілген әдістері мен инструментарилері оларды
кешендік қолдануды талап етеді. ... ... ... ... ... байланысты инструментариді пайдалануды, нарықтардың өзара байланысы
және шарттасқандығы тудырады.
Нарықтық жүйенің ... ... ... ... ... даму айқындайды. Бірақ мұның шегі бар, одан шығып кеткен болса
нарық процестері деформацияға ұшырайды, өндірістің ... ... ... ... болады.
Реттеудің тікелей әдістері үкіметтік үстемдік қатынастарға негізделеді.
Олар шаруашылық ... ... және оның ... ... әсер ету арқылы жүргізіледі. ЭМР-дің тікелей әдістерінде экономиканың
секторларын, аймақтарын, фирмаларды ... ... әр ... ... ... ... ... субвенция немесе
субсидиялар және жеңілдеткен несиелер түрін алады.
Мемлекет экономикаға тікелей ... ... ... ... ... ... ... Бұл екі бағытта жүргізіледі: мемлекеттік
кәсіпкерлікті дамыту арқылы немесе мемлекеттік емес ... беру ... ... ... ... ... ... кәсіпорындарын қолдау арқылы да жүргізеді. Бұл оларға төмен
бағамен тауарлар, қызметтер ... ... беру ... ... ... ... ... денсаулық сақтау, қоршаған ортаны қорғау сфераларын
қолдау бағдарламасын орындайды. Бұлар мемлекеттік қолдаусыз баяу ... еді, ... ... ... ... өте жоғары ... қолы ... еді. Осы ... аграрлық өндіріспен, шығаратын
өнеркәсіппен, көлікпен, көп мемлекеттердің субсидия жасауының тұрақты
объектісі ... ... ... ... көптеген үкіметтер ақша-несиелік,
бюджеттік және фискалдық саясатпен ... ... және ... ... ... ... ... саясаты – экономикалық инструментарий
арқылы жүзеге асырылатын, ... ... ... ... ережелерін тәртіпке келтіру болып табылады.
Мыналар инструментарийге жатады:
1. Несие саясатында:
- банк резервтерін ... банк ... ... алу ... ... ... ... нарығында операциялар жүргізу;
2. Бюджеттік саясатта:
- мемлекеттік шығындарды реттеу,
- мемлекеттік сатып алуды жүргізу;
- мемлекеттік ішкі заем шығару;
- ... ... ... және оны ... келтіру.
3. Фискалдық саясатта:
- азаматтар мүлігіне салық салуды реттеу;
- муниципалдық салық енгізу,
4. Әлеуметтік саясатта:
- еңбек ... ... ... ... ... жәрдемақысының және т.б. көлемін белгілеу;
5. Сыртқы экономикалық саясатта:
- заң жүзінде баж салығының, валюталардың айырбас курстарын белгілеу;
- шетел қарыздарын, инвестицияларды және ... ... ... ... әдістері мен инструменттерін кешенді
түрде қолдану ұлттық экономиканың макромаркетингін құрады. Бұл тікелей ... ... ... ... әдіс ... ... және бір
мезгілде ұдайы өндіріс пен ... ... ... фазаларын,
территорияларды, аймақтық екіншілік жүйелерді қамтиды. Мазмұны жағынан
маркетинг ... ... ... ... ... ... ... отырады.
Нарықтық инфрақұрылымды мемлекеттік реттеудің тәсілдері, әдістері ... ... |
| ... | ... | | ... |
| ... |
| тікелей |
|Жеке ... ... ... ... | |
| ... ... ... |ық |к |ік |
| | | ... |
| ... ... реттеу механизмі ... ... Оның ... ... экономикалық өсудің, саяси ... ... ... және осы ... ... ... саясаттың өзгерістерінің, шаруашылық жүргізудегі қатынастардың,
даму дәрежесінің және т.б. қажеттіктерімен белгіленеді.
Қалай болмасын мемлекеттік реттеу ... ... ... ол ... және ... ... үшін кәсіпкерліктің қуатын ... ... ... ... реттеу нарықтық механизмдермен реттелмейтін немесе
шамалы ... ...... ... ... ... ... кедейлерді қорғау – қолдаса, онда оның тиімді
болғаны.
Дамыған нарықтық және ... ... ... ... тәжірибесін талдаудың нәтижесінде, ... орын ... ... ... ... ... ... біріншіден ұлттық экономиканың
бәсекелестік артықшылықтарын сақтауды қамтамасыз ету бағытында ... ... ... ... ... ... факторларының пайдалану дәрежесін үздіксіз көтеруге қабілетті,
бірегей институционалдық механизмдердің , ... ... ... кәсіпкерлердің осы елде бар болғанының арқасында жету мүмкін.
Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... жасау, үкіметтің барынша мойындаған міндетіне
айналады. Бұл өндірістің тиімділігін өсіруге, жоғары ... ... ... жаңа ... салаларды игеруге мүмкіндік береді. Екіншіден,
көптеген инструменттерді пайдалану, оның ішінде алдымен контракт ... – жеке ... ... ... ... шешу ... ... орындау мақсатымен, мемлекеттік тапсырма және
сатып алу ... ... әр ... формалардың жиынтығын қолдану.
Үшіншіден, ұлттық экономиканың әлемдік нарықтардағы ... ... ... ... ... ... ұлғайту. Осыны жүзеге асыру жолдары: ұлттық кәсіпкерлер үшін
қолайлы шарттардың жасалуы, жеке бизнес үшін ... емес ... ірі ... стратегиялық мәселелердің шешілуін қамтамасыз
ететін және ... ... ... ... ... жетімді пайда
әкелмейтін, жеке инвестицияларындағы фирмалардың бәсекелестік қабілетіне
ұнамды жағдай тудыру.
Төртіншіден, экономикалық процестерді жалпылама ... ... ... ... ... ... ... ынталандыру,
мемлекеттік реттеудің мәндік мағынасы бар қызметіне ... ... ... ... ... ... ... ұзақ мерзімді стратегиясы жасалып отыр (Франция, Жапония, ҚХР).
Бесіншіден, мемлекет ... ... ... ... ... және ... ... динамикасын жобалап отыр. Мемлекет,
мемлекеттік шығындармен, салықтармен, несие құнымен, айлалы әрекет ... ... ... мемлекеттік секторды дамытады.
Алтыншыдан, әлеуметтік стратегия және оны жүзеге асыратын әлеуметтік
саясат бағытынан келгенде ... ... ... ... еңбек
қатынастары, еңбекті қорғау, тауарлар мен қызметтер сапасы мемлекеттік
реттеу сферасына ... ... ... ... - ... ... ... балансын қолдау, жалпы консенсусқа жету, тұрғындардың
әр түрлі топтарының ... ... ... экономикалық реттеудің өзгеріп отыратын ... ... ... әрекеттерінің әр түрлі болып дамуы айқындайды.
Бүгінгі нарықтық ... ... және ... ... (көп ... ... талап етеді. Осы күнгі дамыған
индустриялық елдердің экономикасында қайта ... және ... ... ... беру) процестері қатар жүріп келеді.
Қайта реттеу – бұл қоғамдық ұдайы ... ... ... мемлекеттік
кірісудің масштабының қысқаруы ... ... ... ... реттеумен толықтырылып отыр, бұл комулятивтік ... ... ... ... – көп ... ... ... региондардың мегадәрежесіне және жекелеген ... ... ... ... ... ... ... басқару органдары мемлекеттік реттеудің субъектілеріне айналып
отыр. ... ... ... ... рөлі ... ... әр түрлі тетіктерінің маңызы өсіп келеді.
Территория дәрежесінде экономикалық реттеу аймақтардың дамуы бір қалыпты
еместігін ... ... ... ... ... ... территорияның экономикалық потенциялын тиімді
қолдануды ынталандырады.
Жол картасы.
«Алда тұрған он ... аса ... ... ... барлық
азаматтарының өмір сапасы мен деңгейін жақсарту, әлеуметтік ... ... ... Ел ... ... 2020 жылы 10%ға өсуі үшін ... ... жағдайларды жасайтын болады. Біздің мемлекеттік әлеуметтік
саясатымыздағы басты басымдылық халықтың жұмыспен қамтылуын қамтамасыз ету
болып табылады».
Н.Ә. Назарбаев.
Екі ... ... ... дүр сілкіндіріп әлем елдері экономикасының есін
шығарған қаржы ... ... ... ... Бұл ... ... әр ... болжамдар мен жорамалдар айтылуда. Менің ойымша,
Қазақстан ... ... ... ... басым көпшілігі жүйелі
ойластырылып, кешенді түрде іске асырылғандықтан күзелістен ... ... ... ... ... ... стратегиясы, яғни «Жол картасы»
бағдарламасы аса ... ... бірі ... Бұл бағдарламаның дағдарыс
уақытында ел үшін, мемлекет ... ... ... үшін аса ... болғанын
қазіргі таңда өмір шындығы көрсетуде. Ең ... ... ... ... ... жол ... ... «Жол картасы» бағдарламасы
Қазақстанның дағдарысқа қарсы қолданған ... әрі игі ... ... Игі шара ... ... бұл ... ... дағдарыс кезінде
республикамыздағы көптеген адамдар жұмыспен қамтылды. Мыңдаған азаматтар
жаңа мамандық түрлерін игеріп, білімдерін ... ... ... ... ... зор ... ... жөндеуден өткізіліп,
халыққа қызмет көрсететін орындардың ... ... Ең ... ... ... бөлінген қаржының арқасында іске асырылды. Сөйтіп, «Жол
картасы» бағдарламасы еліміздің дағдарысты еңсерудегі сенімді ... ... ... ... ... бұл жобаны экономиканы оңалтып одан
әрі ілгерілендіру үшін ... ... ... ... ... ... үй ... шаруашылығы жүйелерін қайта жаңғырту мен
дамыту бойынша 33 нысанға республикалық және облыстық бюджеттен барлығы 2
млрд. 933,9 млн. ... ... ... 2117 ... орны ... ... ... автомобиль жолдарын жөндеу бойынша 71
нысанға 2 млрд. 519,4 млн ... ... ... онда 2294 ... орны
ашылмақ.
Үшіншіден мектептерді, ауруханаларды және басқа да әлеуметтік нысандарды
жөндеу мен ... 33 ... беру ... ... 1 ... 240 млн ... қаралған. Бұл жұмыс 1696 жұмыс орнын құрайды. 12 денсаулықсақтау
нысанын жөндеуге 600 млн. ... ... онда 821 адам ... ... 4 спорт нысанын жөндеуге 100 млн теңге бөлініп, онда 138 жұмыс орны
ұйымдастырылады. 2 ... ... ... 116,8 млн ... ... ... жұмыспен қамтылмақ.
Төртіншіден ауылдық жерлердегі ... ... ... ... 12 ... ... жөндеуге 437,2 млн теңге
қаралып отыр. Бұл игілікті іске 601 адам жұмысқа тартылады. Ауылдық жердегі
40 су ... ... ... 650,8 млн ... ... ... 660 адам
жұмыс істемекші. Бұл үстіміздегі жылы атқарылатын жұмыстардың ... ... ... деректерге сүйенетін болсақ, бүгінгі күнге дейін барлық жобалар
бойынша 171 нысанның ... ... ... 25 нысанның
құжаты сараптамада жатыр. 11 нысан бойынша құжаттар дайындалуда. Міне осы
құжаттамаларды ... ... ... жол ... болмайды.
«Жол картасы» бойынша 2010 жылға Жамбыл облысына республикалық
бюджеттен 2400 ... ... ... ... 288,0 млн ... ... 4595 адамды кәсіптік даярлау және қайта даярлауға 581,0 млн теңге
қаржы қаралды. Бұл жұмыс төмендегідей 3 бағыт ... ... ... ... жобаларын іске асыру үшін 2195 адамды қайта ... ... ... ... ... отырып 11-ші сыныпты бітірген түлектер
арасынан мемлекеттік білім беру ... ... ... техникалық және
қызмет көрсету кадрларын даярлау бойынша 2300 адам. Үшінші, еңбек нарығында
сұранысқа ие ... ... ... ... мамандарды
қазақстандықтармен алмастыру) бойынша 100 адам дайындалады.
Тараз қаласы мен аудан бюджеттерінен ... ... 9114 ... 40,9 млн ... ... отыр. Ал республикалық
бюджеттен ТМД елдері мен Мәскеу, Астана қалаларымен ... ... жол және әуе ... ... 1853 ҰОС мүгедектері мен
ардагерлеріне 21,7 млн ... жол ... ... ... ... ... саласына қарайтын болсақ, қазіргі
экономикалық жағдай ... ... ... яғни ... ... экономикалық әлемге, экономикалық модельге ұқсамайды. Қазіргі
экономикалық жағдай мүлдем басқаша. ... ... жеке ... қалуда және нақты шешімді бизнес қоғамдастықтың өздері ... ... ... сол шешімдерді жүзеге асыру, бизнеске жеңіл болу
үшін барлық жағдайды ... ... ... Бұл жеке ... ... ... ... ставкаларын субсидиялауға да
қатысты.
Еліміздің келешектегі экономикалық бамуы көп жағдайда Үкімет пен бизнес
қоғамдастықтың қазіргі таңдағы тығыз ... ... ... ... ... ... ... дамып, экономикаға үлес қосуы үшін барлық жағдай
жасалған.
Айта кететін бір жағдай, бүгін ҚР ... даму және ... ... ... әкімдіктері, «Даму» кәсіпкерлікті дамыту қоры АҚ,
Қазақстанның ... ... және ... ... ... ... ... субъектілерінің несиелері бойынша сыйақы ставкаларын
субсидиялау жөніндегі ынтымақтастық ... ... және ... ... ... жүзеге асыру аясында кепілдік беру жөніндегі
келісімге қол қойылды. Айта ... ... ... ... ... ... жылы да бұл ... жыл басынан жан жақты дайындық өрістеліп
келеді.
Қазақстан экономикасын мемлекеттік ректтеуде ... ... ... ... ... ... шетелдік тәжірибені
білу,оның тиімді бағыттарын іс қызметтерді ... ... ... ... ... ел үшін өте ... ... әлеуметтік
экономикалық даму жағдайын ... ... ... өзгеріссіз күйде
көшірілуі мүмкін емес. Себебі әр елдің өзіндік ерекшеліктері бар, яғни ... ... ... экономикалық, әлеуметтік-демографиялық және
басқа да жағдайлармен тығыз байланысты.
Шетелдік тәжірибені оқып, білудің және оны ғылыми зерттеудің ... ... ... ... ... ... ... жүйесі
мен жалпы ортақ принциптерді және ... ... ... туады.
Екіншіден. Аралас экономика дамуының жалпы заңдылықтарын анықтауға
мүмкіндік ... ал ол ... ... жағдайында мемлекеттік
және нарықтық реттеу механизмдерін қолдануда қателіктер жібермеуге
мүмкіндік ... ... ... мен ... мемлекеттік реттеу нәтижелерін
бағалауға, салыстыруға, қажетті мәліметтер ... ... ... ... экономиканың әлемдік шаруашылық процесіне ... ... ... ... ... ... береді.
Нарықтық экономикасы дамыған елдерде мемлекеттің ... ... ... араласу тәжірибесі төмендегі
қорытындыларды жасауға мүмкіндік береді:
1. ... ... ... мемлекеттік реттеу барлық
нарықтық экономикасы дамыған елдерде іске асырылады.
2. Мемлекеттердің қоғам өміріндегі ... ... ... іс ... шеңберінде анықталады.
3. Мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық процестерге араласуы әкімшілік
шаралар негізінде де іске асырылады.
4. Әлеуметтік шиеленістерді бәсеңдетуде мемлекет ... пен ... ... заң шеңберінде араласады.
5. Мемлекет өзінің қоғам өміріндегі міндеттерін (функцияларын) ... ... ... ... ... ... атқарады.
6. Мемлекет өзінің реттеушілік қызметін мемлекеттік және мемлекет
меншігіндегі секторлар арқылы іске асырады.
7. ... ... ... ... ... ... реттеуге маңызды көңіл бөледі. Бұл қатынастарға ... ... ... салалық және аймақтық реттеулер арқылы
жүргізіледі.
Конъюнктуралық реттеу негізінен сұраныс пен оны қанағаттандыру арасында
ұтымды ... ... ал ... ел ... ... мен
аймақтар және аудан араларындағы ... ... ... ... ... ... мемлекет экономикасындағы аймақтар
мен аудан араларындағы ықшамды, ... ... ... қатнастарды дамыған елдерде мемлекеттік реттеу қоғам өмірінің
тұрақты дамуын қамтамасыз ету мақсатында тікелей және жанама әдістер арқылы
қолданылады.
Тікелей ықпал – заң ... ... ... мен ... ... асырылады, ал жанама ... ... ... ... салық, ақша несие, амортизациялық төлемдер, мемлекеттік
тапсырмалар) іске асырылады. ... ... ... ... саясаттың түрлі бағыттары да әсерін тигізеді ... ... ... ... ... ... прогресс).
Мысалға Францияның мемлекеттік реттеу жүйесі мемлекеттің даму ... ... ... XX-шы ... 40-60 ... XX-шы ... 60-90 ... 90-шы жылдардан бастап бүгүгі күнге дейін.
Бірінші ... ... ... ... экономикаға қатты
араласуымен сипатталады. Өйткені соғыстан кейінгі ... ... ... ... ... әміршілдік немесе директивті
жопарлар арқылы мемлекеттік реттеу жүргізілді.
60-шы ... жеке ... даму және ... ... ... ... кәсіпкерлікті қолдау бағытында жүзеге асырылады(2кезең).
Еуропалық одаққа кіруге байланысты мемлекеттік ... ... көшу ... ... ... ... экономикаға көшу еліміз экономикасынан шаруашылық механизмді
түгелдей қайта құруды талап етуде, ал ол ... ... ... ... ... жүргізуді көздейді.
Сондықтан да қазіргі кезде экономиканы мемлекеттік реттеу ... ... ... ... пайдалануда
нарықтық экономикасы дамыған мемлекеттердің тәжірибесін қолдануға болады.
Экономиканы мемлекеттік реттеудің негізгі мақсаты – ... және ... ... ... Тұрақты экономикалық даму бағытын
алған республикамыз үшін бұл ... ... ... ... ... арқылы іске асырылады. Атап айтсақ:
- мемлекеттік меншікті басқару.
- салықты реттеу.
- ақша несиені ... ... ... ... қатынастары мен еңбекақыны реттеу.
- қоршаған ортаны қорғауды мемлекеттік деңгейде ... ... ... мен ... ... экономиканы реттеу.

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 19 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
«мемлекеттің экономиканы қаржылық реттеу жүйесіндегі салықтық реттеу және оның Қазақстан Республикасының қазіргі жағдайындағы ерекшеліктері»74 бет
Алматы қаласындағы экономиканы мемлекеттік реттеу24 бет
Алматы қаласындағы экономиканы мемлекеттік реттеу ерекшеліктері56 бет
Дамыған және дамушы елдердің экономиканы мемлекеттік реттеуі18 бет
Мемлекеттің экономиканы реттеу11 бет
Мемлекеттің қаржы жүйесі және оның экономиканы реттеудегі рөлі25 бет
Нарықты экономиканы мемлекеттік реттеу9 бет
Нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеу13 бет
Нарықтық экономиканы мемлекеттік реттеу.33 бет
Нарықтық экономиканы реттеу жүйесіндегі мемлекеттік бюджеттің маңызы14 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь