Қылмыстық ізге түсудің түсінігі

Қылмысты істі тергеумен және шешумен байланысты қылмыстық процессуалдық іс. әрекетке әр түрлі органдар мен тұлғалар қатысады. Олар белгілі құқықтар мен міндеттерді иеленеді, іс бойынша іс жүргізу барысында процессуалдық құқықтық қатынасқа түседі, яғни қылмыстық процестің субьектілері болып табылады. Бүл субьектілердің процессуалдық жағдайы әр түрлі. Теорияда рольдерінің, олардың іске қатысуының мақсатының ұқсастығына байланысты қылмыстық процесс субьектілері келесі топтарға ажыратылады:
1.Қылмыстарды тергеуді, қылмыстық істерді қарауды және шешуді жүзеге асыратын мемлекеттік органдар мен лауазымды тұлғалар: сот, прокурор, тергеуші, анықтама органы және анықтаушы.
2.Қылмыстық істе жеке қылмыстық . құқықтық немесе азаматтық . құқықтық мүддесі бар азаматтар . қылмыстық процесстің қатысушылары: сезікті, айыпталушы , қорғаушы , жәбірленуші және т.б
3.Мемлекеттік органдарға қылмыстық . процессуалдық іс . әрекетті жүзеге асыруға көмектесетін өзге де іске қатысушы тұлғалар: куәлар, аудармашылар, сарапшылар, мамандар, куәгерлер және т.б.1
Осылайша, қылмыстық процесстің қатысушылары . қылмыстық . процессуалдық іс. әрекеттің, процессуалдық қатынастардың субьектілері. Кең мағынада қылмыстық процесстің қатысушылары болып белгілі дәрежеде қылмыстық . процессуалдық іс . әрекетті жүзеге асыратын немесе оған қатысатын барлық субъектілер болып танылады.2
Алайда, процесстің қатысушылары қылмыстық істе өз құқықтарын және мүделерін қорғайтын тұлғалар ғана және олардың жекеленген топтары құқықтар мен міндеттердің әр түрлі көлемімен, қылмыстық процестегі әр түрлі мақсаттарымен сипатталатындығынан бұл ұғыммен сот өндірісіне қатысатын барлық тұлғаларды қамтуға болмайды деген пікір бар. 1
Жаңадан қабылданған Қазақстан Республикасының Қылмыстық іс жүргізу кодекісі қылмыстық процесс субьектілерінің келесі топтарын ажыратады: 2
1.Сот . әділ сот төрелігі функциясын жүзеге асырушы орган ретінде;
        
        1-тарау        ...  ...  ІЗГЕ  ТҮСУ  ...  ... ...  ізге түсудің түсінігі.
Қылмысты істі тергеумен және ... ... ... іс- ... әр түрлі органдар мен тұлғалар қатысады. Олар
белгілі құқықтар мен ... ... іс ... іс ... ... ... ... түседі, яғни қылмыстық процестің
субьектілері болып табылады. Бүл субьектілердің ... ... ... ... ... ... іске ... мақсатының
ұқсастығына байланысты қылмыстық процесс ... ... ... тергеуді, қылмыстық істерді қарауды және шешуді
жүзеге асыратын мемлекеттік ... мен ... ... ... ... анықтама органы және анықтаушы.
2.Қылмыстық істе жеке қылмыстық – құқықтық ... ... ... мүддесі бар азаматтар - қылмыстық процесстің ... ... , ... , жәбірленуші және т.б
3.Мемлекеттік органдарға қылмыстық - процессуалдық іс - әрекетті
жүзеге асыруға ... өзге де іске ... ... ... ... ... куәгерлер және т.б.1
Осылайша, қылмыстық процесстің қатысушылары – қылмыстық ... іс- ... ... ... субьектілері. Кең
мағынада қылмыстық процесстің қатысушылары болып белгілі дәрежеде қылмыстық
- процессуалдық іс - ... ... ... немесе оған қатысатын барлық
субъектілер болып ... ... ... ... істе өз ... ... ... тұлғалар ғана және олардың жекеленген топтары
құқықтар мен міндеттердің әр түрлі көлемімен, қылмыстық ... әр ... ... бұл ... сот ... ... ... қамтуға болмайды деген пікір бар. 1
Жаңадан қабылданған Қазақстан Республикасының Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ... 2
1.Сот - әділ сот төрелігі функциясын жүзеге асырушы орган ретінде;
2.Қылмыстық қудалау функциясын жүзеге асыратын мемлекеттік органдар ... ... - ... тергеу бөлімінің бастығы, тергеуші, ... , ... ... ... ... Өз ... мен мүдделерін немесе өздері білдіретін құқықтар мен
мүдделерді қорғап процеске қатысушылар – сезікті, ... ... жеке ... ... ... ... жауапкер,
кәмелетке толмаған айыпталушының, сезіктінің заңды өкілдері, жәбірленушінің
азаматтық талапкердің және жеке айыпталушының өкілдері. Осылайша, қылмыстық
- процессуалдық заңда ... ... Б. А. ... ... ... ... гін к өріп ... процесс субьектілерінің процессуалдық жағдайының
сипаттамасы қылмыстық - ... ... ... ... елеулі
түрде толықтырылады және тереңдетіледі.
Қылмыстық - ... ... ... - ... ... ... және оны жүзеге асыру нысандары бойынша
ерекшеленетін қылмыстық - процессуалдық іс- ... ... ... ... өзі ... қолданылмағанымен
функциялардың шеңбері, нысандары және оларды жүзеге асыратын субъектілер
заңмен бекітілген. Олардың орындалуы процесстің ... ... ... белгілі бөлігіне жетумен ... ... ... ... Бұл ... ... - құқықтық міндеттемелердің
күшіне байланысты мемлекеттік органдары, ... ... ... ... Мемлекеттік органдар және лауазымды тұлғалар
процесске қатысушыларға олардың ... ... ... ... іс ... ... бағыттарын, жүзеге асыру мүмкіндігін қамтамасыз ... ... ... - ... ... ... сот төрелігін жүзеге асыру;
2.Айыптау;
3.Қорғау;
4.Алдын ала тергеу.
Әділ сот төрелігін жүзеге ... ... теқ қана ... тән, ... ... қылмыстық істерді қараудан және қылмыс жасауға кінәлі
тұлғаларға жаза қолданудан немесе кінәсіздерді ақтаудан ... - ... ... шығаруға және айыпталушының
кінәсіздігін анықтауға немесе оның жауапкершілігін жұмсартуға бағытталған
іс - ... Бұл ... ... ... өзі ... ... ... ала тергеу қылмысты ашу, оны жасаған тұлғаны анықтау,
айыпталушының ... ... ... ... ... болдырмайтын іс
- шаралар қабылдау ... ... ... ... ... және бағалау жөніндегі сотқа дейінгі іс - әрекет болып табылады.2
Заңда қорғау мен алдын ала тергеудің анықтамалары берілген:
«Қорғау - қылмыс ... деп ... ... ... ... ... ... ету, айыптауды жоққа шығару немесе жеңілдету,
сондай-ақ, заңсыз ... ізге ... ... адамдарды ақтау
мақсатында қорғау тарабы жүзеге асыратын іс жүргізу қыметі» (ҚР ҚІЖК-нің 7-
бап 19 ... ала ... - ... ... осы ... өкілеттік шегінде істің мән - жайының ... ... ... және ... ... адамдарды қылмыстық жауапқа тарту
жөніндегі сотқа дейінгі іс жүргізу қызметінің нысаны» ( ҚР ... б.16 ... ... талқыламай -ақ берілген ұғымдар қорғау және
алдын ала тергеу функцияларының ... ... ... білдіретінін атап
өтейік. Айыптау функциясымен іс басқаша « ҚР ҚІЖК - нің 7 бабына сәйкес,
қылмыстық ізге түсу - ... ... ... ... ... оны ... ... қылмыс жасаудағы кінәлілігін анықтау мақсатында сондай-
ақ мұндай адамға жаза немесе өзге де қылмыстық ... ... ету ... қамтамасыз ету үшін айыптау тарабы жүзеге асыратын іс ... ... ... - ... оның ... туралы сұрақты
дұрыс шешуін қамтамасыз ету мақсатында қылмысты ... оны ... ... ... ... ... ... органдар мен
тұлғалардың іс - әркеті.1
Заңдық сөздікте айыптау «қылмыстық ... ... ... ... үшін ... ... ... құзырет
берілген органдар мен тұлғалардың іс -әрекеті».2
Заңшығарушы қылмыстық ... және ... ... ... бұл шын мәнінде солай ма?
М.С.Строговичтің пікірі бойынша: « қылмыстық ізге ... ... ... ... және ... ... ... әшкерлеуге, оның кінәлілігін дәлелдеуге, оған тиісті жазаны
қолдануды қаматамасыз етуге ... ... ... ... ... белгілі тұлғаға қатысты іс - әрекеті»1.
Сәйкесінше, қылмыстық ізге ... ... ... ... ҚР КІЖК ... тәртібінде белгілі тұлғаны айыпталушы ретінде тарту табылады, ал
қылмыстық ізге түсу ... ... ... ... ... сәйкес
келеді. Профессор И.В.Тыричев қылмыстық ізге түсу ... ... ... ... ... да ажыратады. Ол былай деп жазады: «тергеуші»
(анықтама органы) сезіктілерді ... айып ... ... ... ... бұлтартпау шараларын да қолданады, қылмыстарды ашу, ... ... ... ... ... ... ... жасайды. Бұл нақты тұлғаға қарсы қылмыс жасады деп айып тағу
нысанында көрініс табатын ... ізге түсу ... ... ... ... де ... ол ... ізге түсуді
белгілі тұлғаның кінәлілігін дәлелдеуге бағытталған, белгілі тұлғаның
қылмыс жасағандығы туралы ... ... және ... ... іс - ... ... ... теқ қана тергеуші емес ... ... ... ... ... ... ... іс бойынша айып тағу, тергеуші
жүргізетін іс - ... ... ... ... ... ... немесе айыптау қорытындысын жасау және т.б .
Сәйкесінше, ... ... ... ізге түсу ... ... процесстің қозғаушы бастауы және ол алдын ала тергеу кезеңінде
де, сотта да көрініс табады.
Қылмыстық ізге түсу ... ... - ... - процессуалдық
функциялар мәселесінің ең өзекті, күрделі және ... ... ... заңдылық « қылмыстық ізге ... ... ... ... ... КІЖК 4 ,9 ... ... қылмыстық - процессуалдық әдебиетке қылмыстық ізге ... ... әр ... пікірлер қалыптасты. Мысалы, М.С.Строгович былай
деп жазады: «қылмыстық ізге түсу дегеніміз процессуалдық функция ретіндегі
айыптау, яғни ... ... А. ... ... ... ізге түсу тұтастай
қылмыстық іс бойынша іс жүргізумен жақындастырылды.2
Егер М.С Строговичтің көзқарасы ... ... ... негізделсе, М.А. Чельцовтың позициясы сол кезде ... ... ... 1923 жылы (РСФСР ҚІЖК 9 бап) прокуратураның «сот және
тергеу ... ... кез ... ... және ... ... ... қылмыстық ізге түсу қайта жандандыру» міндетін бекітті. Бұл
міндетті орындау жөніндегі прокурордың іс-әрекеттері ... 91 ... іс ... яғни іс бойынша іс жүргізуді бастауға себеп ретінде
анықталды. 1923 жылы РСФСР ҚІЖК « қылмыстық істі тоқтату» ( 204 бап) ... ... ізге ... ... (4 бап) сөз ... бір мағынада
қолданды.
М.С. Строгович пен М.А. ... ... ... ... бірде айыптаумен, бірде тұтастай іс бойынша іс жүргізумен
сәйкестендірілетін « қылмыстық ізге ... ... ... деп тапты.4
Бұл сұрақ бойынша дауласпай-ақ ҚР ҚІЖК қарастырайық.
Жоғарыда айтылғандай, ҚР ҚІЖК 7-ші бабына сәйкес « қылмыстық ... ... - ... заңмен тиым салынған әрекет пен оны жасаған
адамды, ... ... ... ... ... ... ... мұндай адамға жаза немесе өзге де қылмыстық - ... ... ... ... ... ету үшін айыптау тарабы жүзеге асыратын іс
жүргізу қызметі».
Осыдан қылмыстық ізге түсудің міндеттері ... ... іс ... ... ... жасаған тұлғаны анықтау;
3. бұл тұлғаның кінәлілігін анықтау;
4 оған жаза немесе өзге де ... - ... ... ету ... ... ... ... бойынша қылмыстық ізге түсудің берілген
түсінігінде кейбір қателіктер бар.
Біріншіден, заң шығарушы, ... ... ... ... және ... ұғымдарын сәйкестендірді. Алайда, әр түрлі ғалымдармен
айтылған пікірлерді сұрыптай келе біз айыптау іс ... ... ... және ... ... ретінде қылмыстық жауапкершілікке
тартылған кезден туындайды деген қорытынды жасаймыз, (ҚР ҚІЖК 206 бап), ... ізге түсу ... ... ҚІЖК ... ізге түсу ... берген жоқ. Алайда,
жоғарыда айтылғандай, қылмыстық ізге түсу ұғымын Кеңестік ... ... және т.б. ... Айыптау нысанындағы қылмыстық ізге түсу қорғау
сәті болып тұлғаны айыпталушы ... ... ... қаулы, сезіктену
нысанындағы қылмыстық ізге түсуді ... сәті ... ... немесе айып
тағылғанға дейін бұлтартпау шарасын қолдану табылады. 1
ҚР ҚІЖК-нің қабылдануы қылмыстық ізге түсу ұғымын ... ... ... ... іс әрекетті анықтау және қылмыс жасаған тұлғаның
міндетін қосты. Көпшілік қылмыстар бойынша іс әрекетті анықтау ерекше ... ... ... олар ... ... қайнар көздерден азаматтардың
арыздарынан және хабарлауларынан белгілі болады, немесе олар ... ... ... және ... - қылмыс белгілері ... ... ... ... ... органы немесе тергеуші қылмыстық
іс қозғайды және тергеуге кіріседі.
Ожеговтың сөздігінде «анықтау» - «дәлелдеу, ... ... ... қылмыстық іс - әрекетті анықтау ... ... ... ... табу және ... жөніндегі іс - әрекет.
Ал бұл іс - әрекет қылмыстық іс ... ... әлде ... ... бірақ біз қылмыстық іс әрекетті ... ... іс - ... ( ... іс - ... табу және ... процессуалдық емес іс әрекетті жедел іздстіру органдары жүзеге
асырады), қарастырып отырғандығымыздан, қылмыстық ізге түсу ... ... ... істі қозғауға себепті болуы табылады. (ҚР ҚІЖК - нің 177
бабы 1-ші ... ... ізге түсу және ... ... ... ... ұғымдар әр түрлі.
ҚР ҚІЖК бойынша қылмыстық ізге түсу ұғымында тағы бір ... ... ... ізге ... ... ... жүзеге асыратын іс
жүргізу қызметі» (ҚР ҚІЖК 7 бап), алайда бұл ... « ... ... ... ... - олар ... ізге түсу ... сондай-ақ,
жәбірленуші, (жеке айыпталушы), азаматтық талапкер, олардың ... ... ... ... ... ... ... олардың заңды
өкілдері мен өкілдері қылмыстық ізге түсуді жүзеге ... ... ҚІЖК - іне ... ... ізге түсу органдары - прокурор
(мемлекеттік айыпталушы), тергеуші, анықтама органы, анықтаушы (ҚР ҚІЖК ... ізге түсу ҚР ... ... ... және қылмыстық ізге түсу органдарының қызметін реттейтін
нормативтік құқықтық актілермен ... ... ... ... Оған ... ... қызметінің жалпы қағидалары тән және сонымен
қатар, ол өзіне тән ерекшіліктерге ие:
- анықтыма және алдан ала ... ... ... ... ... ... ... асырады (прокурор нұсқаулар береді,
олардың актілерінің күшін жояды, қамауға алуға санкция береді, айыпталушыны
сотқа береді, істі ... ... оны ... ... ... және ... анықтау және алдын ала тергеу соттың алдында жүреді;
- анықтама мен алдын ала тергеу жүргізетін ... ... ... ... ... ізге түсу әдістері өзіндік, биліктік - ... ... ... ... ... ... - телефон хабарларын тыңдау,
аңду жедел ақпарат жинау және т.б. тергеу әрекетерін - жауап ... және т. б. ... ... ... ... ізге түсу ... ... араласуға жол
берілмейді және ол заң бойынша қудаланады;
- тергеу мен анықтама құпиясына заңмен ... ... және ... істердің санатына, оларды қорғау және тоқтату ... ... ізге ... ... ... ажыратады:
1. жеке айыптау істері бойынша қылмыстық ізге ... жеке ... ... ... бойынша қылмыстық ізге түсу;
3. жариялы айыптау істері бойынша қылмыстық ізге түсу;
Жеке айыптау істері жәбірленушінің өтініші бойынша ғана қозғалады
және ... ... орай ... тиіс (ҚР ҚІЖК - 33 бап).
Жеке - жариялы айыптау істері жәбірленушінің ... ... ... және тек ... Республикасы Қылмыстық кодекісінің 67-бабында
көзделген жағдайларда ғана жәбірленушінің айыпталушымен ... ... ... (ҚР ҚІЖК 34-бап)
Жариялы айыптау істері бойынша қылмыстық ізге түсу ... ... ... ... ... әрекет дәрменсіз немесе басқа тәуелді жағдайдағы, не басқа да
себептер бойынша өзіне тиесілі құқықтарды өз бетінше ... ... ... қозғайтын болса, прокурор жеке айыптау ісі бойынша,
ал сонымен қатар қоғамның немесе мемлекеттің ... ... ... жеке ... ... ісі ... жәбірленушінің шағымы болмаған кезде
де іс қозғауға құқылы. (ҚР ҚІЖК 33-бап 2-тар,34 бап 2-тар).
Сонымен ... оны ... ... ... ... ... ... нысандары ажыратылады:
1.Алдын ала тергеу - тергеушілермен сотқа ... ... ... ... және ... тән ... ие қылмыстық ізге түсу
нысаны. Алдын ала ... – ең ... ... ... ... ... ... асырылатын тергеудің жетілдірілген
және ерекше
нысаны. (ҚР ҚІЖК 191 бап).
Сәйкес алдын ала тергеуді ұлттық қауіпсіздік ... ... және ... ... ... ... ал кейбір
жағдайларда анықтама органы жүргізеді. Бұл органдардың әр қайсысының ... ... ... - ... ... ... сотқа дейінгі өндіріс
тәртібінде жүзеге асыралатын және өзіне тән ерекшеліктерге ие қылмыстық
ізге түсу ... Ол ... ... деп сезіктелетін тұлға белгілі жағдайда
кішігірім және орташа ... ... ... бойынша
жүргізіледі. Олардың толық тізімі ҚР ҚІЖК - нің 285 ... ... ... ... ҚР ҚІЖК - нің 65 ... ... қатар қылмыстық ізге түсуді қылмыстық ізге ... ... ... ... ... жасаған, анықталған тұлғаға қатысты қылмыстық ізге түсу;
2. қылмыс жасалу фактісі бойынша қылмыстық ізге түсу;
Бірінші жағдайда берілген ... ... ... ізге ... айыпталушы ретінде тарту туралы қаулы шығарумен немесе ... ... ... ... бұлтартпау шарасын қолдану туралы қаулы
шығарумен қозғалады. Қылмыстық ізге түсу сот ... ... ... ... белгісіз болған жағдайда қылмыстық ізге түсу
қылмыс фактісі бойынша жүзеге асырылады. Қылмыстық іс қозғауға ... ... бір ... ... және ҚР ҚІЖК 37, 38 бап ... тусуді болдырмайтын жағдайлар және қылмыстық ізге түсуді жүзеге
асырмауға ... ... мән ... ... ... бойынша,
сонымен қатар сот өкімінің шығарылуымен тоқтатылады. Тұлғаға қатысты
қылмыстық ізге түсу ... ... деп ... ... тұлғаға қатысты
оған қылмыстық ізге түсудің басталуына ... ... ... ... қылмыстық іс қозғау туралы қаулы шығарылған сәттен бастап
қайта жаңғыртылады(ҚР ҚІЖК 186-бап).
Қылмыстық ізге түсудің бұл екі түрі бір - ... ... ... ... ... жасады деп сезіктенетін немесе ... ... ... жасаған қылмыс фактісі бойынша
қылмыстық ізге түсу берілген ... ... ... ізге ... ... жағдайда көрнекті көрініс табады: егер ... ... ... ... жеткілікті дәлелдері табылмаса
және егер бұл тұлға ... ... ... деп ... онда тергеуші
берілген тұлғаға қатысты қылмыстық ізге түсуді тоқтату туралы ... ... ... іс бойынша іс жүргізу және қылмыстың жасалу
фактісі ... ... ізге түсу ... ... қорытынды жасауға болады . Қылмыстық ізге түсу ... ... ... ... ... оны жасаған адамды, соңғысының
қылмыс жасаудағы кініәлілігін анықтау ... ... ... ... өзгеде қылмыстық - құқықтық ... ету ... ... ету үшін ... ала тергеу және анықтау нысанында прокурор,
тергеуші, анықтау органы,анықтаушы жүзеге асыратын іс жүргізудің қызметі.
Қылмыстық ... ... ... қозғау және тоқтату тәртібіне
байланысты қылмыстық ізге түсудің келесі түрлерін ... жеке ... ... ... ... ізге түсу;
2. жеке жариялы істер бойынша қылмыстық ізге түсу;
3. жариялы ... ... ... ... ізге ... ізге ... ... байланысты екі топқа бөлінеді:
1.қылмыстық іс-әрекеттің жасалу фактісі бойынша қылмыстық ізге ... ... ... деп ... немесе айыпталатын тұлғаға қатысты
қылмыстық ізге түсу:
а) айыпталушыға қатысты қылмыстық ізге түсу;
б)сезіктіге қатысты қылмыстық ізге ... ізге түсу екі ... ... ... ала ... ... ... мәні және олардың жүйесі
Тергеуші - қылмыстық - процессуалдық іс - ... ... ... қылмыстық процессуалдық функцияны орындайтын ... ... істі ... ... ол өзге ... ... -
процессуалдық қатынастарға түседі, өзіндік процессуалдық құқықтармен
міндеттерге ие болады, бұл оны өзге ... ... ... ... сот өндірісін жүзеге асыратын барлық органдарға ... ... ... бұл ... ... шешу ... өзіндік
ерекшіліктерге және өзіндік мақсаттарға ие. Заңдық актілерді сұрыптай ... ... ... міндеттер тұр деген қорытынды жасауға болады:
1. қылмыстарды тез, толық және жан-жақты ашу;
2. ... ... ... және ... іс ... ... жүргізу үшін қажетті шарттар жасау;
3. қылмыспен ... ... ... орнын толтыру жөніндегі
шаралар қабылдау;
4. қылмыстың жасалуына ықпал еткен себептер мен шарттар анықтау және ... ... ... ... органдары қылмыстарды тергеу
деп аталатын ерекше функцияны жүзеге асыру жолымен орындайды. 1
Аталған функцияны орындау кезінде тергеуші ... ... ... ... және ... ... ... шараларды қолдануға,оның
қылмыс жасағандығын көрсететін ... ... ... ... ... ... тарту,айып тағу жолын кесу шарасын ... ... ... ... ... ... ізге ... жүзеге асыруға
міндетті. (ҚР ҚІЖК 64 ... ... ... ... ... ... және ... қорғану мүмкіндігін беруге және оның жеке және
мүліктік құқықтарын қорғауды қамтамасыз етуге, ... оның ... және бұл ... жүзеге асыру мүмкіндігін жасауға, т.б.
міндетті.
Осылайша, тергеу ... ... ... ... жүзеге асыратын мақсатта және іс-әрекеттің белгілі шеңберінде.
Бұл функция тергеушінің ... ... ... ... қылмыстарды тез және толық ашу,оларды жасаған тұлғаларды
әшкерлеу және қылмыстық жауапкершілікке тарту, қылмыстық ... ... ... мен ... ... және т.б.
Тергеуші сот өндірісі мақсаттарын теқ қана оған тән ... оған ... ... құралдарды қолдана отырып жүзеге асырады.
Тергеу органдары шешетін құқықтық сұрақтардың ... өз ... ... ... құқықтық актілердің
ерекшеліктерінің болуын негіздейді.
Тергеу органдарының ... ... ... жүзеге
асырудың нысандарымен құралдарының дербестігі мен ... ... ... мемлекеттік механизімнің салыстырмалы түрде дербес
бөлімшесіне ажыратуға негіз береді.
Тергеу органдарының ... ... ... ... ерекшекліктер тергеушінің құзіретінде анықтайды.
«Қылмыстарды ашу үшін тергеуші сәйкес процессуалдық құзіреттерге ие.
Оның құқықтары –бір мезгілде оның мемлекет ... ... ... ... істі ... ... ... айналады). Мысалы, тергеушінің
негізгі процессуалдық құзіреттерінің бірі - оның қылмыстық істі ... ... ... ол ... ... табылған кез-келген жағдайда
міндетке айналады. 1
Тергеушінің құзіреттері - оның ... іс ... ... асыратын лауазымды тұлғалар мен мемлекеттік органдар арасындағы
орнын анықтауды, оның қылмыстық сот өндірісінде іс ... мәні ... оның ... ... Бұл мағынада құзіреттер ... ... ... ... ... ашылады. 1
Қылмыстық ізге түсуді жүзеге ... ... ... іс ... қылмыстық сот өндірісінің міндетерімен анықталады.
Міндеттерге қатысты тергеушінің ... ... ... ... ... ... құзіреттері – тергеуші өзінің алдында тұрған
міндеттерді шешу үшін ... ... ... ... ... және ... шарттары.
А.А.Власов тергеушінің құзіреттерін келесі түрде анықтайды: «...
бұл дегеніміз оған жүктелген міндеттерді ... ... ... ... тергеуде өзінің мінез-құлық ... ... және ... ... ... ... ... бекітілген мүмкіндіктер және бір
мезгілде, оның мемлекеттік механизмдегі мақсатын жүзеге асыратын, ... ... ... ... ... ... тараптарының бірі тергеуші болып
табылатын құқықтық қатынастарды, сонымен қатар ... ... ... ... ... асыратын іс-әрекеттермен құқықтық актілерді қамтиды.
Егер қылмыстық процессуалдық ... ... ... тергеушінің құзіреттері әр түрлі органдармен және тұлғалармен
құқықтық қатынастардан тыс ... ... ... нұсқалса,
процессуалдық әрекеттері жүргізу ... ... ... ... ... ... ... ашылады. Тергеушінің процессуалдық
актілер оның құзыреттерін жүзеге ... ... ... ... ... құқықтарыны мен міндеттерін жүзеге ... ... ... ол ... ала ... қатысушылармен (
айыпталушымен, сезіктімен, куәләрмен, куәгермен, және т.б) түсетін құқықтық
қатынастар табылады. Процессуалдық іс ... ... ... ... ... мен ... белгісі, олардан процессуалдық қатынастар
жүйесі
қалыптасқандықтан маңызды. 1
Сондықтан тергеуші өзінің құқықтары мен міндеттерін бір ... емес ... ... міндеттердің субъектілер болып табылатын
өзге қатысушылар мен ... ... ... ... ... ... процесінде жүзеге асырады.
Қылмыстық процестегі тергеушінің іс - әрекеті тергеу ... ... ... ... ... ... ... болады.
Тергеушінгің құзыреттерінің көпшілік сипаты олардың биліктік шешуші роліне,
олардың мемлекетпен жекелеген ... ... ... ... табады. Бұл құзыреттердің сипаты тергеушінің
қылмыстылықпен, заңмен көзделген ... ... ... ... олар ... іс - әрекеттерімен тергеу функциясының қалыпты жүзеге
асыруға кедергі келтірсе ... ... ... әрекеттер жасауға
мәжбүрлеуге құқылы /ал кейбір жағдайларда заң бойынша міндетті/. Алайда,
бұл тергеуші алдын ала ... өзге ... ... ... ... жақты биліктік өкілеттіктерге ие дегенді білдірмейді. Процессуалдық
әдебиеттерде қылмыстық процессті, сәйкесінше қылмыстық - ... ... де ... ... органдардың алдында ғана міндттері ... ... бір ... ... құзыреттерінің жүйесі ретінде
қарастыратын көзқарастар да ... ... ... - процессуалдық қатынастарда мемлкеттік
органдар тек қана міндеттер ... ... ... тек ... ... ... қатар құқықтарға ие деп есептейді.3
Бұл қөзқарастар К. ... ... ... қайшы келеді:
«құқықтар міндеттерсіз болмайды, құқықтарсыз міндеттер болмайды».4
Алдын ала тергеумен байланысты кез келген ... ... тек қана ... ... ... ... қатар процессуалдық
міндеттермен анықталады. Тергеуші ... ... ... сияқты,
тергеуді жүргізу кезінде құқықтарға ие және белгілі міндеттер атқарады.
Бұған онымен алдын ала ... өзге де ... ... пайда болатын
қандай да құқықтық қатынасты сұрыптай ... көз ... ... ... ... не үшін айыпталатындығын білуге құқылы, ал ... ... ... ... ... ... құқықтары мен міндеттері өзіндік ерекшеліктерге ие.
Бұл ... ... оны ... ... ... анықтауға және оларды
әшкерлеуге ... ... ... іс шараларды қолдану жөніндегі
мемлекеттік ... ... ... ... да бұндай
міндетті орындау үшін тергеуші алдын ала тергеуге өзге ... ... ... ие. Ал ... өзге ... ... процессуалдық құқықтардың белгілі кешені бар. Бұл ... ... ... ... ... Бұл құқықтармен міндеттермен
ара-қатынасы мен көлемі сот өндірісінің міндеттерін тиімді ... ... Л. Д. ... ... ... ... процесті
мемлкеттік органдардың бір жақты биліктік құзыреттерінің жүйесі ретінде
қарастырса, онда адам және оның мүдделері мен ... ... ... ... тергеушіге кең мүмкіндіктер бере отырып
процессуалдық құқықтар мен міндеттер жүйесі ... да, ... ... да ... ... мен ... ... қорғау үшін нақты
мүмкіндіктерді қамтамасыз ... ... ... ... ... ... тергеушіге құқықтарды түсіндіру жөнінде
ғана емес, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... айыпталушының қорғану құқығына ... ... ... ... ... және ... айыптаудан заңмен
тиым салынбаған барлық құралдармен қорғану мүмкідігін қамтамасыз ету,
сондай-ақ ... жеке және ... ... ... ... ... ҚІЖК 26 бап), айыпталушыны әшкерелейтін де, ақтайтын да сондай-ақ оның
жауаптылығымен жазасын жеңілдететін және ауырлататын ... ... ... (ҚР ҚІЖК 24 бап) , оған ... ... ... ... қылмыстық ізге түсуді тоқтату.( ҚР ҚІЖК 37, 38 бап) міндеті сәйкес
келеді. Алдын ала тергуге қатысушылардың құқықтары мен ... ... ... - ... ... ... ... және тоқтатылуының кез келген жағдайында көрініс табады. «Бұл
мағынада қылмыстық –процессуалдық қатынас субъектісінің кез ... ... ... оның ... мінез құлықты ұстану міндетін
білдіреді» 1
Осылайша, тергеушінің қылмыстық - процессуалдық іс әрекетіндегі
мемлекеттік ... ... ... сот өндірісіндегі тұлғаның құқықтары
мен кепілдіктерінің кең жүйесімен үйлеседі. Оның әр бір нақты құқығына өзге
тұлғаның ... ... ал ... ... ... ... ... белгілі міндеті сәйкес келеді.
Тергеуші заңға сәйкес әрекет ете ... ... ... ... істі ... және тергеуді жүргізуге кірісуге, қылмыстарды ашу
және кінәлілерді ... іс ... ... ... Бұл оның
қызметтік борышы, мемлкеттік міндеті және ол оларды дәлелдемелер жинау
процессуалдық ... ... ... ... ... тарту және
т.б. жөніндегі заңмен берілген құқықтарын жүзеге асыру арқылы пайдаланады.
Оның өз ... ... ... міндеттердің пайда ... ... мен ... жиынтығын, «биліктік-өкімдік
сипаты бар құзыреттер» ретінде қарастыруға болады.2
Бір жағынан тергеуші заңның тікелей ... ... ... ... ... ... нормаларын қолдануды жүзеге асырады
және бұл белгілі ... ... оның ... ... ... Ол өз ... ... биліктік құзыреттерді жүзеге асырудың
нәтижсі олардың көрініс табуының ... ... ... және ... ... ... азаматтарға, лауазымды тұлғаларға
орындау үшін міндетті қаулылар шығарады. ... ... ... ... ... шараларын қолдана алады. Екінші жағынан, оған
белгілі өкім ... ... тән. Ол өз ... ... ... жүргізу, қылмыстық істерді ажырату және қосу туралы сұрақты
шешу кезінде т.б. табады.
Әрбір ... мәні ... ... әдістерге (құзыреттерді жүзеге
асырудың тәсілдеріне және ... ... ... әрекет етуге
мүмкіндік береді, жалпылама түрде нәтижеге жетудің белгілі ... ... алу, ... ... ... тергеуші берілген іс бойынша
анықтауға жататын мән - жайлар белгілі тұлғадан ... ... ... ... ... ақпарат алудың әдісі - жауап алынатын адамнан
қылмыс ... ... алу ... ... ... жауап алудың өзі.1
Биліктік - өкілеттіктерге ие тергеуші процесске ... ... ... және ... ... - ... ... Өзінің
биліктік шешімдерін қамтамасыз ету үшін, ол басым көпшілігі ... ... ... ... ... ... қолданылатын
белгілі санкциялармен қамтамасыз етілген қажетті ... ие. ... ... - процессуалдық заңның талаптарын
жүзеге асыруды қамтамасыз етуге арналған кепілдіктер ретінде ... ... ... ... ... ... ... – процессуалдық;
- қылмыстық – құқықтық;
- азаматтық – құқықтық;
- ...... ... ... - ... ... ... бұл
оларды қылмыстық- процессуалдық кепілдіктер сипатынан айырмайды, ... ... ... процессуалдық құқық нормаларымен көзделген және
тергеушінің қылмыстық- процессуалдық ... ... ... ... ... Тергеушінің алдында ... ... оның ... ... кепілдіктерімен қаншалықты нақты
қамтамасыз етілгендігіне байланысты, себебі соңғылары ... ... өз ... ... ... ... қорғайтын және іс бойынша
тергеуді жүргізу ... ... ... заңды дұрыс қолдануды
қамтамасыз ететін құралдар болып табылады. Заң шығарушы тергеушіге ... ... ... ... ... яғни тергеудің барысын
дербес бағыттауға және оның ... ... ... ... ... ... ... бірі - тергеушінің процессуалдық дербестігі. Өз
өкілеттіктерін тергеуші тергеу және өзге де ... ... ... ... ... ... дейін әдебиеттерде тергеу және процессуалдық
әркеттердің шеңбері әр ... ... әр ... ... ... тергеу және әрекеттері деп дәлелдемелерді
табуға, бекітуге және тексеруге бағытталған ... ... ... бұл әрекеттердің жүйесіне қарауды, жауап алуды,
тінтуді және алуды, тануды, куәландыруды, ... ... ... ... болған жерде тексеруді және т.б. қосады.
Бұлар ҚІЖК - нде тергеу ... деп ... ... ... ... тек
ғана процессуалдық болады. Оларға жасалған ... ... ... ... ... мен хабарларды қабылдау, қылмыстық істі ... ... ... ... ... қаулы жасау, бірқатар өзге ... ... ... ... және т.б. Кез ... ... ... болады, бірақ барлық процессуалдық әрекеттер тергеулік емес.
Заңға ... ҚР ҚІЖК 184, 185 ... ... ... талап ету, белгілі тұлғалардан түсініктемелер алу, ... ... ... ... қабылдау құқығын береді: қылмыстық іс
қозғау туралы; қылмыстық іс қозғаудан бас ... ... ... ... ... ал жеке айып тағу ... бойынша сот ретімен жіберу туралы.
Тергеушінің бұл әрекеттері, ... ... ... ... олар тергеу
әреткеттері болып табылмайды. Алайда, ҚР ҚІЖК қылмыстық істі қозғау туралы
сұрақты шешу үшін тек қана екі ... ... ... ... береді:
оқиға болған жерді қарау және сараптама. Заңды ... ... ... ... ... және «тергеу әрекеті» ұғымын қамтитынына көз
жеткізеді.
Қылмыстық процесті жүргізуші ... ... ... ... әрекеттер, оның ішінде тергеу әрекеттері процессуалдық құжат
- хаттамада бекітіледі.
Тергеушінің ... ... ... ... нысаны
процессуалдық актілерде көрініс табады.
ҚР ҚІЖК 7- бабына ... ... ... - өз ... ... процесті жүргізуші органдар шығаратын және заңда
айқындалған ... ... ... ... іс ... ... ... үкімдер, қаулылар, қортындылар, ұсыныстар, санкциялар.
Қаулы – сот ... ... ... ... ... прокурордың қылмыстық іс бойынша сотқа дейінгі ... ... ... ... ( ҚР ҚІЖК 7-бап.)
Осылайша, тергушінің процессуалдық актілері дегеніміз – қаулылар
және ұсыныстар нысанында көрініс табатын, тергеушінің ... ... ... ... ... актілері. Алайда,
қаулылармен қатар ... ... ... хаттамаларын жасайды
және қылмыстың жасалуына ықпал еткен мән-жайларды немесе өзге де ... жою ... ... ... ... ... оларды
басқару функцясын жүзеге асыратын тұлғаларға ұсыныстар енгізеді. ҚР ҚІЖК
7-бабына сәйкес хаттама қылмыстық ... ... ... ... ... әрекеті көрсетілген іс жүргізу құжаты.
Заң ... ... ... ... ... ... басым өндіріс әдісінің қалыптасуын, нығаюын және дамуын, және ... ... ... мүдделерін жүзеге асыруын қамтамасыз ету
мақсатында, қоғамдық қатынастарды реттеуге бағытталған және ... ... ... ... құқықтық салдарды туындататын ресми жазбаша
құжат» 1
С.И. Ожеговтың орыс тілі ... бұл ... акт деп ... куәландыратын құжат» түсіндіріледі.
Ю.Н. Прокофьев құжаттың келесі анықтамасын береді: « ... бұл
дегеніміз ... ... және ... ... ... ... іс-
әркеттің іздерін сақтаған, арнайы дайындалған материалдық дүниенің заттары»
3
Осылайша, кез келген құжат акт ... ... кез ... акт ... деген қорытынды жасауға болады. ҚР ҚІЖК - інде хаттама - ... ... ... ... құзыреттерін жүзеге асырудың құқықтық
нысанын білдірмейді ме? ... ... алу ... ... ... ... құзыреттерін жүзеге асырудың бірі болып табылады.
Басқаша айтқанда, жауап алу ... ... алу ... ... ... құқықтық салдарды туындатады, мысалы, куә үшін ол жалған ... үшін ... ... ... мүмкін.
Сәйкесінше, хаттама қаулымен және ұсыныспен ... ... ... ... ... нысанын білдіреді.
Жоғарыда айтылғандардың негізінде келесі қорытынды ... ... ... ... - оған ... міндеттерді
тиімді орындау мақсатында алдын ала тергеуде өзінің мінез - ... ... және ... анықтауға мүмкіндік беретін процессуалдық
заңда бекітілген ... ... бір ... оның ... мақсатын жүзеге асыратын, мұндай мінез - ... ... ... ... өкілеттіктерінінің жүйесі тараптарының бірі тергеуші болып
табылатын құқықтық ... ... ... ... ... мен ... жүзеге асыратын іс-әрекеттер мен құқықтық
актілерді қамтиды.
3. Тергеуші өз құқықтары мен міндеттерін сотқа дейінгі өндіріс ... ... ... ... жүзеге асырады, оларға
барлық тергеу әрекеттері де жатады.
4. Тергеушінің өкілеттіктерін жүзеге асырудың ... ... ... ... ... ... әрекеттердің хаттамаларын
жасау, сонымен қатар қылмыстың жасалуына ықпал еткен мән-жайларды
немесе өзге де заң ... жою ... ... ... ... ... ... көрініс табады.
1.3. Тергеушінің процессуалдық дербестігінің
түсінігі.
Қылмыстарды тез және толық ашу, кінәлілерді әшекерелеу міндеттерін
шешуде, ... ... үшін ... ... ... ... жүзеге асырылуын қамтамасыз етуде тергеуші елеулі ... ... ... ... ... , ішкі ... және қаржы полициясының лауазымды тұлғасы ... ... ... ... ... ... анықталады.
Тергеуші анықтау органының жедел қызметкерлерімен әрекеттесе
отырып ... ... ашу ... ... бірінші болып
кіріседі. ... ... ... ... ... кәсіби даярлығының деңгейіне, моральдық қасиеттеріне
байланысты. Бірақ, ... ... ... ... қызмет етеді. Оның алдын
ала тергеуді жүргізу жөніндегі ... ... ... түрде заңға
бағындырылған.
Қылмыстық-процессуалдық заң қылмыстарды ашуға және оларды жасаған
тұлғаларды ... ... ... да бір ... ... ... реттей отырып, тергеушінің өкілеттіктерінің көлемін, ... мен ... ... ҚР ҚІЖК 64 бабына сәйкес ... ... ... ... соттың шешімінен алу көзделген
жағдайларды қоспағанда , тергеудің бағыты мен ... іс - ... ... ... ... ... қабылдайды және олардың заңды
және уақытылы атқарылуы үшін толық жауапты ... ... ... араласу қылмыстық жауаптылыққа әкеп соқтырады.
Заңға сәйкес тергеуші өзі тергеген іс бойынша ... ... ... іс бойынша өндірісті тоқтату, тергеуді аяқтау туралы шешім
қабылдайды, айыптау қортындысын ... және ... ... ... ... беру үшін ... ... аталған өкілеттіктері
жиынтығында тергеушінің процессуалдық дербестігі түсінігін білдіреді.1
Тергеушінің процессуалдық дербестігі заңда көзделген жағдайлардан
басқа ... іс ... ... ала тергеудің міндеттерін шешу дербес заң
мен әлеуметтік құқықтық саланы басшылыққа ала ... ... ... ... олардың жиынтығында жан-жақты, толық және объективті ішкі сенім
бойынша дәлелдемелерді ... ... ... қабылдайтын және бұл
шешімдерді қажетті процессуалдық әрекеттерді орындау жолымен ... ... ... бекітілген және толық реттелген тергеушінің ... ... ... ... ... ... ... іс
бойынша жиналған дәлелдемелерді ішкі сенімі бойынша ... іс ... ... ... дербес қабылдау, алдын ала тергеудің міндеттерін
шешу үшін қажетті өзі қаьлдаған шешімдерді жүзеге ... ... ... дербес таңдау құқықтарын бекітетін нормалар құрайды. Басқаша
айтқанда, берілген институтты алдын ала тергеудің барлық ... ... ... оның ... ... жүзеге асыруды қамтамасыз ететін
тергеушінің барлық құқықтарын көздейтін нормалар құрайды.
Тергеушінің процессуалдық дербестігі институтын ... ... ... ... құқықтардың құқықтық кепілдіктері ... ... ... да ... ... ... ... ала тергеудің күрделі міндеттерін орындау үшін үлкен
маңызға ие.
«Тергеушіге процессуалдық дербестік беру ең ... ... ... ала ... ... мен ... үшін жауапкершілік
жүктелетіндігімен маңызды» 1
Жауапкершілік шешімдерді қабылдау еркіндігінің негізінде ғана ... ... жоқ ... ... да, ... жоқ « Адам өзінің
әрекеттері үшін оларды толық ... ... ғана ... ... 2
Процессуалдық шешімідерді қабылдаудың ... ... ... ... ... ... бағытына ықпал ететін
жағдайлардың көптігімен негізделеді. Ең тиімді ... ... ... ... алу ... тергеушіге процессуалдық заңмен белгеленген
шектерде әрекет ету бостандығын беруді талап етеді.
Тергеушінің процессуалдық дербестігінің ең ... сәті – ... ... ... ... органдарының іс- әрекетіндегі
шешімдердің маңызы шешімдердің жалпы басқарушылық іс -әрекетте атқаратын
үлкен ролімен ... ... ... ... шешімдер дегеніміз - мазмұнына
алдын ала тергеудің бір немесе бірнеше ... ... ... ... және ... ... ... , процессуалдық
нысанда рәсімделген құқықтық ... ... ... бұл ... туындайтын
қылмыстық сот өндірісі міндеттерін шешуге ... ... ... ... ... ... биліктік ерік
білдіру.
Тергеушінің процессуалдық дербестігі туралы заңда бекітілген
ережеге сәйкес ол ... ... ... ... өзі ... ... дербес таңдайды. Тергеуші қылмыстық істерді қозғауға,
кез келген уақытта прокурордың нұсқауын күтпей-ақ, заңмен оның ... ... ... ... қозғалған істі қарауға кірісуге
құқылы. Бірақ, тергеушінің процессуалдық іс-әрекетіне тергеліп ... ... ... белгілі шешімдермен қатар дәлелдемелерді ... және ... ... ... та ... ... қылмыстық іс
бойынша кез келген шешімді заңды және өзінің ішкі сенімін басшылыққа ала
отырып, жиналған дәлелдемелерді ... ... ... іс бойынша процессуалдық шешімдер қабылдаудан көрініс
табатын тергеушінің дербестігінің негізінде оның ішкі сенімі жатыр. ҚР ҚІЖК
25 бабы ... тағы да бір ... ... ... ішкі сенімі
жиналған дәлелдемелік материалдарды бағалауға негізделумен қатар заңға
және ... ... ... ... ... ... ... бірі - құқықтық
сана.Тергеушінің құқықтық санасы оның ішкі сенімінің негізінде жататындығы
туралы өз ... М.С. ... ... Ол ішкі ... ... ... ... іс бойынша ... ... ... ... объективті екенін атап өтті.1
Бұдан келесі қорытынды жасауға болады: тергеушінің процессауалдық
дербестігінің және іс бойынша ... ... ... ... ... ... ішкі ... жатқандығын ұмытпау керек.
Ал оның ішкі сенімін, яғни, ... ішкі ... ... ... ... сана болып табылатын бірқатар элементтер құрайды.
Құқықтық сана тергеушінің ішкі ... ... ... ... ... ... ... заңды құрметтеуді, тергеушінің тергеу
барысында заңды қатаң ұстану ғана ... іс ... ... ... ... сенім болуын қамтиды.
Тергеушінің құқықтық санасының жоғарғы ... ... ... ... ... және ... жүргізілген
тергеудің материалдарының жиынтығымен негіздеуден көрініс ... Егер ... ... ... ... ... ... , егер іс
бойынша жиналған дәлелдемелік ақпарат әр келкі болса, тергеуші қандай да
бір ... ... ... ... Ол ... ... жан-жақты және
объективті жүргізілмегендігін куәландыратын дәлелдемелердің жеткілікті
жиынтығы жиналғанға дейін ... ... ... Тек осы ... ... ... ... шешім қабылдай алады. Тергеушінің ... ... ... бірі – оның ... ... ... керек, яғни, бұл дегеніміз процессуалдық құжаттарды ... ... ... қажеттілігі, алдын ала тергеуді жүргізу кезінде ауызша
және жазбаша сөзде ... ... ... процессуалдық дербестігі , бұл дербестіктің негізінде
істің барлық материалдарын ... ішкі ... ... ... ... ... тергеушінің ішкі сенімінің негізінде заңды
білумен және құрметтеумен ... оның ... ... мен ... ... ... ... керек екендігі көзделеді. Бұл
элементтерсіз ... ішкі ... ... ... ... ... процессуалдық шешімдердің қаблдануына әкеп соғуы
мүмкін.
Тергеушінің ішкі сенімінің мәнін ... ... ... А.Р. ... ... деп жазады: « .... тергеушінің ... ол ... ... бос ... ... ... формальді
қөзқарастарға тәуелді болмағанда ғана процессуалдық шешімдер қабылдауда ... ... ... ... Психологиялық санат ретіндегі тергеушінің ішкі
сенімінің негізінде оның пікірі, ... ... ... да ... ... ... жатуы керек» 1
Ішкі сенімнің қалыптасуы елеулі дәрежеде тергеушінің адамгершілік
позициясы мен, оның құндылықтар бағдарының жүйесімен анықталады, ал ... ... ... ... және ... ... ықпал
етеді.
Тергеушінің іс-әрекетінде адамгершілік бастаулардың ролі ерекше
маңызды , ... заң ... ... ... ... отырып,
оған мәжбүрлеу шараларының кейбір түрлерін қолдану құқығын береді.
Қылмыстарды тергеу жөніндегі заңмен ... ... ... ... ... ... ... саясатын білдіретін, заңды
қолдануды жүзеге асыратын құқық қорғау органдарының ... ... ... етеді. Сондықтан да тергеушінің ... ... ... ... жүйесінің құқықтық дүние танымға
сәйкес келуі, оның ішкі ... ... ... факторы, оның
қылмыстық процессуалдық заң талаптарына сәйкес келуі дұрыс процессуалдық
шешімдердің қабылдануының кепілдігі болып табылады.
Осылайша, тергеушінің ... ... ... ... ... оның ішкі ... бойынша бағалауы және осы ... ... ... ... айыпталушы ретінде тарту,
айыптаудың көлемі және қылмыстың саралануы, істі тоқтату немесе оны ... ... ... шешу ... ... ... ҚР ҚІЖК 64 б. ... тергеуші тергеудегі іс бойынша прокурордың нұсқауларымен келіспеген
жағдайда ол ... ... ... ... ... ... Берілген
нұсқауларға жоғарғы тұрған прокурорға ... ... ... ... ... сұрыптай келе екі сәтті атап өту
керек :
Біріншіден, тергеуші барлық сұрақтарды өзінің ішкі ... ... және оған ... ... ... танытуға болмайды.
Екіншіден, ол өз позциясын прокурордың ... ... ... ... ... қорғай алады.
Бұл екі сәт өзара байланыста бола тұра тергеушінің процессуалдық
дербестігінің мәнін анықтайды. ... ... мен ... дербестігінің ара қатынасы туралы сұрақты қарастыру кезінде
бір жағынан, ... ... ... ... мен ... және тек қана ... бағынатындығы қағидасын сәйкестендіруге,
екінші жағынан - бұл ... ... ... да ... ... екеуі де қате болар еді.
Судьялардың тәуелсіздігі және тек қана ... ... ... ... ... ішкі ... қабылданатындығында ғана емес, сонымен қатар
оларға істі қалай шешу керектігі жөнінде ешкім нұсқаулар бере ... ... ... ... тергеу бөлімінің бастығы
нұсқаулар бере алады және тергеуші оларды орындауға міндетті.
Алайда, ... ... ... ... ... ... және прокурорды тергеушіге басшылық ету ... ... ... ... сөз ... ... ... ол
тергеуші үшін міндетті нұсқаулар беруге , оның шешімдерінің ... ... ... санкция беруге құқылы. « Тергеуге процессуалдық
басшылық ету нысанында жүзеге асырылатын прокурорлық қадағалау ... ... ... оған ... ... ... ... оның процессуалдық дербестігін қамтамасыз етудің құралы болып
табылады.»1
Қарағандының ... ... ... ... ... нұсқаулары қандай сұрақтарға қатысты болса да, олар ... ішкі ... ... ... ... ... міндеттемейді.
Прокурор тергеушінің шешімінің негізділігіне күмән ... ... ... ... ... ... жоққа шығаруы мүмкін, белгілі
тергеу әрекеттерін жүргізеді, қандай да бір мән-жайларды ... ... ... ... да бір ... қосымша алынған мәліметтердің
көмегімен шешіп, яғни, тергеушінің ішкі ... ... ... ҚІЖК 197-б. 5-б, 1-б ... ... жекелеген тергеу әрекеттерін
жүргізуге қатысуға құқылы.
Ең алдымен бұл жағдайларда прокурордың қатысуы тергеу әрекеттерін
жүргізудің ... ... ... ... және ... ... бір жағынан, тергеушінің процессуалдық дербестігімен
сәйкес келуге, екінші жағынан - оның ... ... ... тиіс ... атап өту ... ... жағдайда прокурордың тергеу
әрекетіне қатысуның процессуалдық тәртібі тергеуші өзінің процессуалдық
дербестігіне сәйкес оны ... ... ... ... ... өзі ... ... тергеу әрекетінің шегінде
қажетті процессуалдық және өзге де іс шараларды жүзеге асыратындығымен,
оның ... ... мен ... - ... ... ... ... хаттама жасайтындығымен негізделеді. Әдетте тергеуші ... ... ... ... ... оны ... ... сұрақтар
мен мән-жайларды анықтайды.
Бұл жағдайда прокурор тергеушінің іс-әрекеттері заң ... ... ғана ... ... ... ... толтыра отырып, прокурор
қажетті мән-жайларды тергеуші өзінің ... ... ... ... бірге тергеу әрекетін жүргізуге қатысушы өзге процеске
қатысушылармен салыстырғанда, прокурорға тергеу әрекетінің пәніне ... ... ... ... үшін ... ... алу керегі
жоқ. Тергеуші прокурордың сұрақтарына, ұсыныстарына және ... ... ... Бұл ... ... ... ... жүзеге асыра отырып, прокурор тергеушінің ... оның ... ... ... мән-жайларын жан-жақты, толық және
объективті зерттеу бөлігінде бағалайтындығымен және қажет болса ... іс ... ... қосымша процессуалдық ... ... ... тергеу әрекеттерін жүргізуге қатысудың
процессуалдық тәртібі, біріншіден, процессуалдық іс-әрекеттің ... ... ... ... ... ... ... жүргізу, дәлелдемелерді жинау, тексеру, бағалау және қылмыстық
істер бойынша ... ... ... ... ... ... заңның тергеушінің ... ... ... ... ... ... тергеу әрекеттеріне белсенді қатысу
қажеттілігін атай ... ол ( ... ... ... ... ... ... оның бастамашылығының толық дәрежеде
жүзеге асыруына барлық шаралар қабылдауға міндетті екенін ... ... ... ... оның ... оның нұсқаулары мен
талаптарының, ұсыныстары мен кеңестерінің нысандары құқықтық нормаларының
ережелеріне де, ... ... ... ... да сәйкес
келуі тиіс. Прокурордың « ... ... ... ... ... алдында
тергеуді дербес жүргізетін, шешімдерді дербес қабылдайтын ... ... ... ... жоқ. Тергеушінің беделі процеске
қатысушылар алдында түсірілуі тиіс ... ... ... және ... ... ... кез-
келген, тіпті манызсыз іс- әрекетті тергеу әрекетінің және оған прокурордың
қатысуының мақсаттарына жетуіне жәрдемдеспейді, ... орны ... ... ... істі ... ... ... ықпал етуі
мүмкін.2
Бұл жерде тергеушінің процессуалдық дербестігін ... ... ... ... ... туралы ерекше айту қажет. Осылайша,
ҚСРО бас прокурорының 11 ... 1960 жылы ... ... және ... ала ... ... үшін жауапкершілігін жоғарылату
туралы» № 38 бұйрығында прокурорларға тергеуге қадағалауды қатаң түрде ... және ... ... ... заңдарды жүргізу міндеттері
жүктеледі.
Нақты тергеу әрекетіне қатысушы ... ... ... ... әрекетін жүргізуді өз мойнына ала отырып, тергеушіні оның тікелей
міндеттерін орындаудан шеттеткісі келген жағдайда, прокурор ... ... ... ... дербес қабылдайтындығы, оны жүргізетіндігі және оның
заңдылығы үшін ... ... ... ... заң ... есте ... ... орындауы қажет. Бұл ережеден прокурор мүмкіндігінше өзінде туындаған
сұрақтарды тергеуші тергеу әркетінің ... ... мән- ... ... кейін анықтауға тиіс екендігі туындайды. Керісінше,
жағдай ... ... ... ... қайшы келеді.
Прокурор тергеушінің шығармашылық бастамасын және тапқырлығын
көтермелеуге, оның табандылығын бағалауға және құрметтеуге, оған ... ... ... ... ... ... мен ... заңмен ғана анықталады және оның ведомстволық бағыныштылығына
тәуелді ... жылы ... ... ... ... Каз КСР
қылмыстық кодекісінің негізгі баптарын жаңадан құрылған комитетке тергеу
ретімен бере отырып алдын ала ... ... ... ... мемлекеттік
тергеу комитеті құрылды. Алайда, « ... алдын ала тергеу органы тергеу
аппараты ... ... ... ... ... ... да ... тәулсіздігі мәселесі аппараттың оқшаулануымен шектелмейді.
Оны шешу үшін ... ... ... дербестігі туралы ойлау
қажет. Бүгінгі таңда ішкі істер органдарының тергеу аппаратында тергеушінің
басшылары , ... тым көп. ... ... ... ... ... органы болудан қалып, бюрократиялық аппаратағы тетікке айналады.
Атап өту ... ... ... ... ... ... тергеуші -
процеске қатысушыға бастықтың болуды ... ... ... ... ... қатынастарына айналмауы тиіс».2
Жаңа ҚР ҚІЖК - не сәйкес, прокурор алдын ала тергеу, анықтау ісін
жүргізуде заң ... ... ... ғана ... ... істі одан әрі тергеуден шекттетеді. (ҚР ҚІЖК 197-бап 1-б 14-
т) бұл ... ... ... өндірісінен өктемдікпен алуға қарсы
құқықтық кепілдіктердің бірі болып табылады.
Прокурордың тергеушінің ішкі сенімін ... және ... ... ... ... өз ... күштеп танытпауға
міндеттейтін олардың арасындағы ... ... ... тергеушінің процессуалдық дербестігіне және тәуелсіздігіне кепілдік
береді.1
Прокурор белгілі қаулыны шығаруды ұсынған ... ... бұл үшін ... ... ... оны өз атынан рәсімдейді. Ол
прокурордың нұсқауы бойынша қабылданған шешімнің дұрыстығы үшін ... ... ... « тергеушімен заңға негізделген
қатынастарды бір жағынан, қылмыстарды тиімді ашуға жағдай жасай ... ... ... тергеудің бағыты және тергеу әрекеттерінің жүргізу
туралы барлық шешімдерді дербес қабылдайтындай етіп» қалыптастыру маңызды.2
Тергеушінің процессуалдық дербестігі турал ... рет 15 ... ... ... ҚІЖК-де айтылады: оған ... ... бір ... ескере отырып, « істі тоқтату туралы, ... ... ... ... ... істі ... ... ҚІЖК көзделген
тергеу әрекеттерін жүргізу туралы шешімдерді дербес ... ... ҚІЖК 64- б. ... ... ... ... санкциясын
немесе соттың шешімін алу көзделген жағдайларды қоспағанда ... ... ... ... ... ... шешімді дербес
қабылдайды және олардың заңды және уақытша атқарылуы үшін ... ... ... ... қажет болуы мүмкін ... ... ... ... маңызы үлкен. Заңмен көзделген
тергеу әрекеттерінің жиынтығынан тергеушінің дәлелдемелерді табу, ... ... ... ... жүзеге асыру жөніндегі іс әрекеті
қалыптасады. Осыған байланысты ол ... ... және ... тәсілдерін дербес анықтайды. Дәлелдемелерді бекіту кезінде тергеуші
заңмен белгіленген ... ғана ... ... ... ... ... ... жүзеге асырады. Ол қандай дәлелдемелерді тексеру
қажет екенін және осы ... ... ... ... ... ... барлық шешімдері қаулылар нысанында шығарылады.
Кейбір жағдайларда шешім қабылдау оны жүзеге асыру ... ... ... ... Сондықтан дәлелдемелерді жинау жөніндегі
тергеу әрекеттерін жүргізу туралы ... шешу ... ... қол ... олар үшін ... ... тиым салуға ешкім құқылы
емес.2
Тергеушіге дәлелдемелерді табу, бекіту және ... ... ... ... ... ... бере ... заң шығарушы
олардың заңды және уақытында ... үшін ... ... ... қарама қайшылықты жағдай қалыптасады: ... ... ... ... көп ... ... мүдделі емес. Кейбір тергеушілер тергеудің заңды және
уақытында өту ... ... ... ... оны ... ... ... кеңес алу үшін жүгінеді. Кейбір жағыдайларда бұл
прокурормен алдын ала шешімді ... ... ... ... тергеушінің
процессуалдық дербестігіне прокурор мүдделі.
Осылайша, тергеушінің процессуалдық дербестігі дегеніміз –
тергеушінің заңды және ... ... ала ... ... барлық мән-
жайларын толық, жан-жақты ... ... ... ішкі ... дәлелдемелерді бағалау негізінде тергеудің ... және ... ... ... ... жеке дара ... қабілеті.
2- тарау. ТЕРГЕУШІНІҢ ТЕРГЕУ БӨЛІМІНІҢ БАСТЫҒЫМЕН ЖӘНЕ АНЫҚТАУ ОРГАНДАРЫМЕН
ӨЗАРА ӘРЕКЕТТЕСУІ.
2.1.Тергеу бөлімінің бастығымен өзара әрекеттесуі.
Алдын ала тергеуді жүргізу ... ... ... етуде
тергеу бөлімінің бастығымен оның ... ... ... ... ... ... ... роль атқарады. ҚР ҚІЖК 66 бабына
сәйкес ... ... ... алдын ала тергеуді жүзеге асыратын органның
тергеу бөлімшесінің бастығымен өз құзыреті шегінде іс әрекет жасайтын оның
орынбасарлары. Тергеу ... ... ... ... ... оның ... ... істі қозғау сатысында қылмыстар туралы
бастапқы материалдарды шешу кезінде ... ... ... ... үшін ... ... міндетті. ҚР ҚІЖК-іне сәйкес алдын ала тергеуді
жүзеге асыратын органдарға ішкі ... ... ... ... және қаржы полициясы органдары жатады. Осылайша, тергеулік ... ... ... іс ... ... бақылауды жүзеге
асыра алмайды, себебі, заң оған ... ... ... құқықтарын
берген жоқ.1
Тергеу бөлімі бастығының өкілеттіктері ҚР ҚІЖК 63 баб ... ... ... ... ... бастығы:
1. тергеу ісін жүргізуді тергеушіге тапсырады;
2. тергеушілердің жүргізуіндегі қылмыстық істер бойынша олардың дер
кезінде іс - әрекет жасауына, тергеушілердің ... ала ... ... ... ... ... прокурор
нұсқауларының заңмен белгіленген ... ... ... ... ... ... ... жүзеге
асырады;
3. істер бойынша нұсқаулар береді;
4. алдын ала тергеу жүргізуді бірнеше тергеушіге тапсырады;
5. заңда ... ... ... іс бойынша іс жүргізуден
шеттетеді;
6. өз құзыреті шегінде өзіне бағынышты алдын ала тергеуді жүзеге
асырушы органның бір ... ... ... істі ... ... ала ... жүзеге асырушы сол не өзге де өзіне
бағынышты органның басқа тергеу бөлімшесіне береді;
7. анықталған қылмыстық ... ... ... ... ... ... іс ... қылмыстық істі
өзінің іс жүргізуіне алуға және бұл орайда тергеушінің ... ... жеке дара ... ала ... ... ... ... іс бойынша өндіріс кезінде тергеу бөлімі бастығының тергеушімен
қарым-қатынасы процессуалдық сипатта болады. ... және ... ... ... ... ... ... процессуалдық дербестігіне ықпал ... және ... ... ие ... ... бастығының толық әкімшілік
бағыныштылығында болатын жағдайға кедергі ... ... ... ... ... ... ... ала
тергеуді жүргізуге қатысты қалыптастырылған. Алайда, бұл қылмыстық істі
қозғау ... ... шешу ... ... процессуалдық басшылықты
жүзеге асырмайды дегенді білдірмейді.1
Сондықтан да ол өз құзіреті шегінде, атап ... ... ... арыз ... ... ... ... істі қозғауға негіздердің
болуын тексеруді ... ... мәні ... ... ... ... алу, оның іздерін бекіту жөнінде ... ... ... беруге құқылы.1
ҚР ҚІЖК 63-бап мәні бойынша ... ... ... ... ... мен ... ... қатысуға мысалы азаматтар мен
лауазымды тұлғалардан түсініктемелер ... ... ... ... және ... олар бойынша сәйкес шешім қабылдауға құқылы.
Тергеу бөлімінің бастығы ... ... ... және ... ... ... уақытында болуына бақылауды және істі ... ... ... ... жағдайларда ІІО-да тергеу бөлімі бастығының тергеуші жасаған
жекелеген процессуалдық құжаттарды (тұлғаны айыпталушы ретінде тарту туралы
қаулы, ... ... және т.б.) ... ... «бекітуі»
тәжірбиеде қолданылады, бірақ мұндай ... ... ... ... ... бойынша процессуалистер арасында бір пікір қалыптасқан жоқ.
Олардың әр қайсысын қарастырайық В.Ф.Статкус пен А.А.Чувилевтің ... ... ... ... - ... ... қосымша
кепілдіктерінің бірі3.
Берілген авторлар тергеу бөлімінің бастығы қылмыстық іс ... ... виза ... бас ... жағдайда тергеушіге оның
шешіміне сәйкес прокурорға шағымдану құқығын беруді ұсынады. ... ... ... себебі: « ... біріншіден, бұл ұсыныс тергеу
бөлімі бастығының тергеушінің ... ... ... ... ... ескермей жасалған (авторлардың өздері де мұны заңды тәртіпте
бекітуді ... және ... бұл ... ... ... ... ... Сауал салынған 1200 тергеушінің
14,5% ғана олардың қаулыларын бастықтың бекіту тәжірбиесімен келіседі ... (68,9 %) оны ... деп ... ... ... ... визалауды немесе бекітуді
тергушінің іс-әрекетіне ... ... ... бірі ... ... ... Тергеушінің заңға сәйкес шығарылған
және тергеу бөлімі ... ... ... бекітілмеген құжатпен
бірдей заңды күшке ие. Егер тергеу бөлімінің бастығы тергеушінің шешімін
заңсыз және ... деп ... ол ... ... жазбаша нысанда беруі
тиіс. Бірақ тергеуші ... ... бұл ... ... ... пікірі бойынша тергеу бөлімі бастығының визасының табиғаты мен
маңызын осыоайша түсіндіру тергеушінің процессуалдық ... ... ... ... қарсы позицияны ұстанады: «... ол ... де ... ... ... ... ... ... қайшы келеді іс жүзінде оны алдын ала тергеу
органынан көп жағдайда дербестіктен ... ... ... ... бөлімінің бастығы тергеушілердің процессуалдық сі-әрекетіне
араласуға құқығы болмауы керек. Оған алдын ала тергеуге ... ... ... ... ғана ... ... ... арасында жұмысты бөлу тергеушіні жедел тактикалық және жедел -
техникалық қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... қызметтік тәртіпті сақтауын бақылау және т.б.3
Ю.Н.Белозеров та осындай позицияны ұстанады: «кейбір ІІО-ның тергеу
бөлімшелерінде ... ... ... ... ... ... істер бойынша тергеушілермен жасалған барлық қаулыларды ... ... ... ... ... Егер тергеуге бақылау жүргізудің
бұл нысаны ... ... ... ... ақталса, тергеушілерге
қатысты ол қолданылуы тиіс, емес ... ... ... бекіткен заңға қайшы келеді. Тергеу ... ... ... күшін жоя алмайды. Бұл құқық тек қана прокурорға
тиесілі, егер ... ... ... ... ... қаулы шығарды деген
қорытындыға келсе, прокурорға жүгінуі керек» 1
Олардың позициясын В.С Чистякова мен В.И ... та ... « ... бөлімінің бастығына тергеушінің қаулыларын ... ... ... жою ... берген жоқ. Осыған байланысты тергеу бөлімі бастықтарының
тргеушінің қаулыларын бекіту тәжірибесін заңға ... ... ... ... ... және қабылданған шешімдер
үшін оның жауапкершілігін төмендетеді деп тану ... ... ... ... келісімін немесе сот шешімін қажет еткен жағдайда,
бұл ... ... ... ... ... ... қаулыларын күшін жоюға және оның іс-әрекеттері мен шешімдеріне
шағымдарды қарастыруға ... ... ... ... ғана
құқылы. 2
Біздің пікіріміз бойынша соңғы қөзқарастар дұрыс, себебі, тергеу
бөлімі ... ... ... «визалау» немесе «бекітуінің»
болмауы оның тергеуші мен қарым-қатынасын ... және ... ... және ... іс үшін оның жауапкершігілін
төмендететін заңмен көзделмеген функцияны орындаудан босатады.
ҚР ҚІЖК 63 бабына сәйкес тергеу бөлімі ... ... іс ... ... ... оның қылмыстық іс қозғауға, ол бойынша
алдын ала тергеу ... ... ... ... ... ... ... міндетті істер бойынша анықтау органдарының кезек ... ... ... күтпей-ақ істі кез келген сәтте іс жүргізуге
қаблдауға және оны ... ... ... іс ... ... келіспеген жағдайда ол жөнінде жоғарғы тұрған ... өз ... ... ... ... ... ... іске қатысты жедел-іздестіру материалдарымен танысуға, оларға
жазбаша атқару үшін ... ... және ... іс ... жүргізу
туралы тапсармалар мен нұқсаулар беруге және олардан тергеу іс - ... ... ... ... құқықтарын шектей алмайды. ... ... ... және ... міндетті, бірақ ол жөнінде
прокурорға шағымдануға болады. Тергеушінің ... ... ... іс-
әрекеті жөнінде прокурорға шағымдануы, қылмыстың спаттамасы мен айыптаудың
көлемі, айптаушыны сотқа беру үшін істі прокурорға ... ... ... істі ... туралы нұсқауларды қоспағанда, олардың атқарылуын
кідіртпейді.
Қаз КСР ҚІЖК 121б. 1-б. ... ... ... ... ҚР ҚІЖК көрініс тапқан, сонымен қатар тергеу бөлімінің ... ... ... ... ... ... ... реттерді қоспағанда,
олардың орындалуын тоқтата ... ҚР ... ... ... ҚІЖК ... ... жағдайларда тергеуші істі өз
қарсылықтарын ... ... ... ... ... ... беруге
құқылы болар еді, ал прокурор тергеу бөлімі бастығының нұсқауларының күшін
жоюға немесе ... ... ... ... ... ... ... тергеуші қылмыстық іс бойынша тергеуді өзінің ішкі сенімі
бойынша толық, жан-жақты және объективті ... ... ... ... ... ... бірі ... асырылды.
ҚР ҚІЖК мұндай кепілдікті көздемеген және біздің пікірімізше, оны
қарастыру қажет. «Тергеушінің ... ... ... қазіргі
кезде тергеу бөлімінің ... ие кең ... ... ... қажет. Тергеу бөлімінің бастығы тергеушінің жұмысын
ресурстық және эдістемелік қамтамасыз етуді ... ... ... ... ... ... ... аппараттарында тергеуші прокурордың
нұсқауларымен келіспеген жағдайда ... ... өзі емес ... ... ... ... қалыптасты. Мұндай тәжірибенің
заңға сәйкес келмеуіне заңдық әдебиеттерде ... ... ... аударылды.2
Әрине, тергеу бөлімінің бастығы тергеушінің ... ... және ... ... құқылы, бірақ бұл ол тергеушіні
алмастыруы және өзіне тән емес функцияларды алуы тиіс ... ... ... маңызды сұрақтары бойынша ... ... ... ... ... тергеушіні өз қарсылықтарын жазбаша
түрде мазмұндай отырып, істі прокурорға беруге ... ... ол ... ішкі сеніміне қарсы әрекет етеді, ал бұл қылмыстық-
процессуалдық заң нормаларын ... және ... ... мен ... ... ретінде бағаланады. Мұндай жағдайларда
тергеуші берілген сұрақ бойынша прокурордың немесе тергеу бөлімі ... ... ... да, ... және ... ... үшін ... болады»3
Тәжірибеде тергеушінің, прокурордың немесе тергеу бөлімі бастығының
нұсқауларына қарсылық білдіру сирек кездеседі.4
Мұндай ... егер оның ... ... іс ... және заңға сәйкес қадағалау және бақылау жатса, қалыпты құбылыс
ретінде қарастыру керек. Мұндай құбылысты кез ... ... ... ... деп ... ... ... ҚІЖК 198 бабына сәйкес қылмыстық іс бойынша алдан ала тергеу ол
күрделі немесе оның ... ... ... тергеушілер тобына (тергеу
тобына) тапсырылуы ... бұл ... ... тергеу бөлімнің бастығы
қабылдауға құқылы. Тергеу тобы ... бір ... бір ... ... ... бірнеше тергеушіден тұратын ұйым.2
Тергеу тобының басшысын, тергеу бөлімінің ... ... ... санынан тағайындалады немесе тергеу бөлімінің бастығы тергеу
тобын өзі ... ... ... ... жетекшісі - тергеуші қылмыстық істі
өзінің іс жүргізуіне ... ... ... ... ... тергеушілердің іс әрекеттеріне басшылық жасайды.
Істерді біріктіру және бөлу қылмыстық істі толығымен немесе оның бір
бөлігін тоқтату, іс бойынша іс ... ... тұру ... ... ... сондай –ақ тергеу мерзімін ұзарту туралы өтініштерді қозғау,
бұлтартпау шарасы ... ... ... үйде қамап ұстауды қолдану және
оларды ұзарту туралы шешімдерді тергеу тобының ... ғана ... істі ... ... ... ... ... жасалған немесе
дайындалып жатқан қылмыстар туралы арыздар мен хабарларды ... ... ... ... ал ... ... - бір айға ... ұзарта алады. (
ҚР ҚІЖК 184 бап).
Осылайша, тергеу бөлімі бастығының ... ...... ... ... ... ала ... қамауда ұстау және
жасалған немесе дайындалып жатқан қылмыстар туралы арыздар мен ... ... ... ... ... асыру. Қылмыстық істерді
тергеуді процессуалдық бақылаумен қатар тергеу бөлімінің бастығы бір ... - ... ... ... Ол ... ... ... ұйымдастырады, ондай елеулі орынды ... яғни ... ... ... тәртібін, кезіктілігін және
мерзімдерін көздейтін іс шаралар ... ... ... жедел жағдайды мұқият зерттеу және сұрыптау тергеу бөлімі
жұмысының алдындағы нәтижелерін еспке алу кезінде жүзеге ... ... ... тергеу бөлімі бастығының міндеттері ... ... - ... ... ... бастығының негізгі міндеті – қылмыстық іс ... ... ... істі ... ... ала тергеу жүргізу және
кезінде процессуалдық мерзімдердің сақталуын, қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... бастығы тергеушінің
дербестігін және оның құқықтарын шектеуге тиіс емес.
Біздің ... ... ... ... ... ҚР ҚІЖК 63 бап, егер ... тергеу бөлімі бастығының
нұсқауларымен келіссе, ол ... іс ... ... жүргізуді басқа
тергеушіге тапсыруы тиіс деген нормамен ... ... ... ... пікірімізше, ҚР ҚІЖК-нде заңда көзделген органдармен лауазымды
тұлғалардан ... ... ... өз ... шегінде жасалған
процессуалдық құжаттарды бекіте алмайтындығы туралы ... ... ... 2. ... ... органдарымен өзара әрекеттестігі.
Қылмыстық ізге түсудің негізгі нысаны - алдын ала тергеумен қатар
заң анықтау түріндегі тергеуді көздейді. ... ... ... ... ... ... ... жүзеге асырылатын1 және
кейінге ... ... ... орындау мен заңда көзделген
жағыдайларда тергеуді толық көлемде жүргізу жөніндегі ... ... ... ... және ... ... бар - жоғын анықтауға, қылмыс
жасауға кінәлі тұлғаларды іздестіруге және әшкерелеуге, сонымен ... ... ... және ... ... бағытталған қылмыстық ізге түсу
нысаны болып табылады.3
Анықтау негізгі мақсаты – ... ... ... ... ... ... ... ықпал етуді қажетті және мүмкін ететін әр
түрлі іс - әрекеттер болып ... ... ... ... ... қылмыстарды табу және ашу жөніндегі ... ... ... кінәлілерді ұстаудың және т.б. жүктелуі түсіндіріледі.
Анықтау органдарының қызметіне жедел іздестіру және тергеулік ... тән. ... ... ... қылмыстық процессуалдық
заңдылықпен бекітіледі, атап айтқанда, ҚР ҚІЖК 65 бап сәйкес оларға келесі
жатады:
1. ішкі ... ... ... ... ... ... органдары;
4. қаржы полициясы органдары;
5. кеден органдары;
6. әскери полиция органдары;
7. шекара бөлімдердің командирлері;
8. әскери бөлімдердің құрамалардың командирлері әскери ... ... ... ҚР ... ... ... мекемелерінің және өкілетті
өкілдіктерінің басшылары;
10. мемлекеттік өртпен күресу қызметінің органдары.
Анықтау ... ... ... ... істер бойынша сотқа
дейінгі іс жүргізу және ... ... ... ... орындау
жөніндегі құқықтары мен міндеттері сол сияқты алысқа жүзу сапарындағы теңіз
кемелерінің ... ... ... ... аталған анықтау
органдарынан алыстағы басқа да - ... ... мен ... ... да, көлік ... ... ... ... ... ... тек қана қылмыстық - процессуалдық
емес, сонымен қатар, басым түрде әкімшілік, шаруашылық және өзге ... ие ... ... ... іс ... ... ... Мысалы, ІІО негізгі міндеті - ... ... ҰҚО - ... қауіпсіздікті қорғау, мемлекеттік ... ... ... - ... ... алу, шекараны қорғау органдарының
міндеттері - мемлекеттік шекараны ... және т.б. ... ... ... өзінің негізгі қызметін жүзеге асыру кезінде ... ... ... ... ... Бұл ... олар ... қозғайды және оны тергеуге кіріседі.
Анықтау органының атынан анықтаудың құзыретіне жатқызылған кез келген
іс бойынша анықтау жүргізуге және ... ... ... ... ... бастығы әрекет етеді. Анықтау органының атынан оның ... ... ... ... ... тұлғаларды тағайындайды,
анықтаушының негізгі шешімдерін бекітеді, прокурордың, тергеушінің, ... ... ... ... нұсқаулар береді және т.б.
Анықтаушы - өз құзыретінің шегінде қылмыстық іс бойынша сотқа ... ... ... ... ... ... ... адам. Процесс
субъектісі бола тұра, ол істің ... ... ... ... және
тергеуші сияқты дәлелдемелерді заңмен ар-ожданға негізделе отырып, ... ... ... ... ... ... іс - ... мен негізділігі үшін жауап береді. ... оның ... ... ... ... Бұл оның анықтау органы
бастығымен қарым-қатынасынан ... ... Егер ... ... ... ... шешімі талап етілгенен басқа жағдайларда барлық
шешімдерді дербес қабылдаса, анықтаушы көп ... ... ... келісімімен немесе оның тапсырмасы бойынша қабылдайды. Ең
маңызды іс ... мен ... ... ... ... ... немесе онымен бекітіледі.
Анықтаудың 2 түрі бар:
1. алдын ала ... ... ... істер бойынша анықтау;
2. алдын ала тергеу жүргізу міндетті емес ... ... ... ... ал олар ... ... ... ала тергеуден
бұрын болады. Анықтау органдарының құзыреті қылмыстық істі қозғаумен және
қылмыстық іздерін ... және ... ... ... қалдырылмайтын
тергеу әрекеттерін жүргізумен шектеледі, одан кейін іс ... 24 ... ... ... ... ... ... ретімен жіберіледі. Анықтау
органы байқалған ... пен ... іс ... ... ... ... (ҚР ҚІЖК 200 бап), ... жағдайда анықтау органы тергеуді ҚР
ҚІЖК 39 тарауында аталған ерекшіліктерді ескере отырып, алдын ала ... ... ... ... ... ... ... органының бастығы
қылмысты тергеуді жүзеге асыратын тұлғаның іс ... ... ... үшін ... ... ... уақытында және сапалы, заңмен
белгіленген тәртіпте өткізілуін бақылайды. ҚР ҚІЖК ... ... ... ... ... ... ... қылмыстың белгілері мен
оларды жасаған адамдарды табу ... ... алу және ... ... қажетті қылмыстық іс жүргізу және ... ... ... ... ... ... қызметі туралы» 15.09.1994 ж. заңның 6 бабына сәйкес
жедел іздестіру қызметі органдарына келесі жатады:
1. ... ... ... ... ... барлау органдары;
4. ҚПО;
5. ҚР Президентінің қүзет қызметі,
6. Кеден органдары;
7. шекаралық әскер органдары.
Осыған ... екі ... ... аударайық: біріншіден, ҚР
ҚІЖК 65б аталған мекемелермен лауазымды тұлғалардың құрамында ... ... ... ... ... ... барлары ғана
жедел іздестіру шараларын қолдануға құқылы. Олар ІІО, ҰҚО, ... ... ҚПО, ... ... ... ... органдары, жедел іздестіру
шаралары арқылы жиналған мәліметтерді бұл органдар әр түрлі тек ... ... ... ... ведомстволық міндеттерді шешу үшін
қолданады. ... ... ... кемелері капитандарында әскери
бөлімдер командирлерінде мұндай мүмкіндіктер және сәйкес міндеттер жоқ және
болуы тиіс емес. Екіншіден, ҚІЖК ... ... іс ... тергеу
әрекеттері және қылмыстық - процессуалдық шешімдер бөлігінде ғана реттейді.
Осы шектерде анықтау ... ... ... ... ... ... зерттейді. Жедел іздестіру шараларын қолдануды ҚІЖК емес,
«Жедел - іздестіру қызметі туралы» Заң реттейді және бұл ... ... ... - ... іс - ... ... пәніне кіреді.
Сәйкесінше, қылмыстық процесс шегінде анықтау процессуалдық іс - ... ... ҚІЖК 64 ... ... ... алдын ала тергеуді міндетті
істер бойынша анықтау ... ... ... ... ... ... ... күтпей-ақ істі кез келген сәтте іс жүргізуге
қабылдауға және оны тергеуге кірісуге құқылы. ҚР ҚІЖК 200 ... ... ... ... ... іс ... ... кейін, бірақ
іс қозғалған күннен бастап бес ... ... ... ... ... ... бұл ... 24 сағаттың ішінде прокурорға жазбаша
хабарлауға міндетті. Істі тергеушіге бергеннен ... ... ... ол
бойынша тергеу іс әрекеттерін және ... - ... ... тек
тергеушінің тапсырмасы бойынша ғана жүргізе ... ... ... ... ... болмаған істі тергеушіге берген жағдайда анықтау органы
қылмыс жасаған адамды анықтау үшін іздестіру ... ... ... ... ... ... тез ... ашылуы және кінәлілерді қылмыстық жауапкершілікке тартылуы көбінесе
анықтау мен алдын ала тергеу органдарының ... ... ... ... ... ... ... ала тергеудің тиімділігін
жоғарылатудың қажетті ... ... ... Алдын ала тергеу мен анықтау
органының қылмыстық процесте өзара әрекеттесуінің мазмұны бірдей, олардың
ведомстволық бағыныштылығына ... ... Бұл ... тергеушілер тергеуді
жүргізу кезінде анықтау органдарымен процессуалдық ... ... ... ... ... басшылыққа алу тиіс деген ережеден
туындайды.
Қылмыстық сот өндірісі ... ... үшін ... ала ... ... ... ара-қатынасын одан әрі нығайтудың маңызы ... ... ... ... ... ең алдымен,
қылмыстылықпен күресуде олардың алдын да тұрған ... ... ... әр түрлі өкілеттіктерге ие болуымен, әр түрлі тәсілдер мен әдістерді
қолданатындығымен түсіндіріледі.
Тергеушінің іс - әрекеті ... ... ... ... ... ... тұрады. Анықтау органының іс-әрекеті әкімшілік-
құқықтық процессуалдық /анықтау жүргізу түріндегі/ және жедел ... ... ... ... ... ... қылмыстарды
жасыру және қылмыстық жауапкершіліктен жалтару мақсатында қылмыскерлердің
айла- ... ... үшін ... ... ... мен алдын ала органдарының өзара әрекеттесу қажеттілігі
олар бір- біріне ... ... де ... ... іс- ... заңдылық тәртіпте келістіру, олардың қатынастарын
реттеу қажет. Тергеуші мен анықтау органдары күштерін біріктіру олардың іс
- әрекетінің ... ... ... береді, қылмыстылықпен
күресу жөніндегі міндеттерге кол жеткізуге ықпал етеді. ... ... ... іс ... ... нақты істің мән-жайлары талап еткенде ғана
жүзеге асырылады. Басты түрде ол келесі жағдайларда жүзеге асырылады:
- ... ... табу ... ... - іздестіру
шаралары алдын ала жүргізілген қылмыстық істер бойынша;
- анықтау ... ... ала ... жүргізу міндетті қылмыстық істі
қайта жаңғыртқан жағдайда;
- айыпталушының қай жерде екені белгісіз болған жағдайда;
- ... ... ... ... тап ... азаматтық талапты немесе мүмкін болатын мүлікті тәркілеуді
қамтамасыз ету үшін тыйым салынуы тиіс ... ... ... ... ... және алдын ала тергеу ... ... ... іс ... өндіріс кезінде тергеуші мен анықтау ... орны және ... ... келісілген жұмысынан ... бұл ... ... іс - ... ... барлық заңдық
сәттер бойынша келістірілуі тиіс дегенді ... ... да ... ... ... ... ... отырып, тергеуші әдетте
мұндай тапсырманы ... ... ... ... ... ... немесе өзге де тергеу әрекетін жүргізу кезінде анықтау органы
қызметкерінің немесе тергеушінің міндеттері олардың әрекет ету орнын ескере
отырып ... ... және ... ... ынтымақтастығы процесінде
жасалатын әрекеттер бір мезгілде де, әр уақытта да ... ... ... органының алдын ала тергеу жүргізу міндеті қылмыстық істі
қозғауы және ол бойынша кейінге қалдырылмайтын тергеу ... ... іс- ... ... ... да, ... іс жүзінде онымен
байланысқан, алдын ала ... ... ... ... ... әрекеттесу қылмыстық іс бойынша өндіріс кезінде анықтау органына және
тергеушіге тән әдістер мен тәсілдерді ... ... ... ... ... ... ... қылмыстарды және оларды жасаған
тұлғаларды табу үшін қолдануы, алынған ... ... істі ... ... шешу үшін және алдын ала тергеу жүргізу кезінде пайдалануы
маңызды рольге ие.
Анықтау және алдын ала ... ... ... ... ... етуші субьектілер дербес, бір – біріне бағынышты емес органдар
болады бұл ... ... ала ... және ... ... ... бағынышты
емес аппараттармен жүзеге асырылатын ішкі ... ... де ... ... ... ... ... олардың іс-әрекеті
үйлестіріледі. Ал оларда өзара құқықтар мен міндеттер туындататын қылмыстық
процесте пайда болған құқықтық қатынастармен біріктіріледі.
Тергеуші мен ... ... ... әрекеттесуіндегі ең бастысы-
соңғысының тергеушіге оның алдында ... ... ... алдын ала тергеу міндетті емес, тергеу ... ... ... ... ал ... ... істі
сотта қарау үшін негіз болатын жағдайда процессуалдық тұрғыда тергеуші ... ... ... өзара әрекеттестік болмайды. Тергеуші алдын ала
тергеу міндеті емес істер бойынша анықтау жүргізуге араласуға, ... ... ... да бір ... әрекеттер жасауға құқылы емес.1
Тергеуші мен анықтау органының қылмыстық процесстегі ынтымақтастығы
бір жақты сипатта емес, ол ... ... ... ... ала тергеудің
материалдары тергеушінің өндірісіндегі іс бойынша жүргізілуі ... ... ... асыру үшін бастапқы болып табылады. Оқиға
болған ... ... ... ... анықтау органы
қызыметкерлерінің қылмыскерді іздестіруі үшін т.б. маңызды ... ... ... тиімді болу үшін тергеуші алдын ала тергеу ... ... ... көмек алуға ғана емес, сонымен ... ... ... ... ... ... ықпалдасуға тиіс. Атап
айтқанда, жедел - іздестіру қызметі үшін маңызы бар фактілер мен ... ... ... қызметтеріне ақпарат беру, бұл органдардың
қызметкерлеріне ... ... ... ... ... ... мен алдын ала тергеу органдарының өзара әрекеттестігі алдын
ала тергеуді жүргізу кезінде де, қылмыстық істі қозғау ... да ... Бұл ... ... анықтау органын дайындалып жатқан немесе
жасалған қылмыстар туралы келіп түскен ... ... ... оқиға
болған жерге барған кезде іздестіру әрекеттерін жүргізуді тапсыру, т.б.
қажеттілігі туындайды. ... ... бұл ... анықтау органдары заң
негізінде тергеушінің тиімді іс- әрекет етуін қамтамасыз ететін бір ... ... ... ... қылмыстық процесс міндеттеріне қол
жеткізу үшін анықтау мен алдын ала тергеу ... ... ... ... мен анықтау органының өзара әрекеттестігі кезінде тергеуден
немесе соттан жасырынып жүрген ... өзге ... оның қай ... ... мүмкін болмағанда айыпталушыны іздестіру маңызды орын алады.
Аталған органдардың іс-әрекетінің бұл жағы ... ... - ... ... тартудың құрамдас бөлігі болып табылады.
«Тергеуші мен жедел ... ... ... үйлестіру
қажеттілігі айқын. Іздестірудің бұл тұлғалардың ... ... ... тергеу әрекеттері мен жедел-іздестіру шараларының
жиынтығы ретінде қарастырылатыны кездейсоқ ... бұл ... ... екіншілерінің жүргізілуінің тиімділігіне ықпал етеді».2
Қылмыспен мүліктік залал келтірілген жағдайда анықтау және ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету
жөнінде барлық шараларды қолдануы тиіс. ... ... ... ала ... және ... ... өзара әрекеттестігі дегеніміз
заңға негізделген бір-біріне бағынышты емес органдардың қылмыстардың ... ... кесу және ашу, ... ... ... ... іздестіру және қылмыспен келтірілген залалдың орнын толтыруды
қамтамасыз ету ... ... ... ... мен тәсілдерді
үйлестіре отырып, бірлесе әрекет ететін ... ... ... ... келесілер жатады:
1. анықтау органдары мен тергеушілердің өзара әрекеттесуі кезінде
заңдылықты қатаң сақтауы. Өзара ... ... бір ... ... ... тиімділікті қамтамасыз ететін,
екінші жағынан, азаматтардың құқықтарының бұзылуына жол ... ... ... ... қол ... ... анықтау органдары мен тергеушінің жемісті ынтымақтасуының
міндетті шарты - олардың заңдылықты қатаң сақтауы. Берілген жағдайда
заңдылық ... мен ... ... ... ... ... заң ... ғана емес, сонымен қатар, өзара
әрекеттесу сферасында анықтау органдарының ... ... ... ... ... ... олардың белгілі әдістер мен
құралдарды қолдануын көздейді;
2. өзара әрекеттесетін субъектілердің құзырттерін ажырату. ... мен ... ... ... ... ... ... кезінде, егер ол заңмен ... ... ... ... бір – бірін алмастыруға жол берілмейтіндігін
білдіреді. Мысалы, заң ... ала ... ... ... ... анықтау органы қылмыстардың іздерін анықтау және табу
жөніндегі кейінге қалдырылмайтын ... ... ... ... ... ... алдын ала тергеу міндетті істер бойынша
анықтау органы тергеушімен өзара ... ... айып ... айыпталушыдан жауап ала алмайды және т.б. Сонымен бірге,
тергеуші өзара ... ... ... ... ... алмайды, себебі заң оны анықтау органдарының
айырықша құзыретіне ... ... ... ... ... кезіндегі тергеушінің
ұйымдастырушы ролі. Бұл бекітілім өзара ... ... ... ... туралы істермен шектеледі ... ... ҚР ҚІЖК 64 ... ... ... ... нәтижесі
үшін тергеуші жауапты болады және оған өзара әрекеттесуді ұйымдастыру
міндеті жүктеледі. Анықтау органдарының қызметкерлері ... ... ... ... ... жалпы басшылықты
тергеуші жүргізеді. Осылайша ҚР ҚІЖК 222 ... ... ... қызметкерлері тексеру жүргізген кезде жәрдемдесуге және
тергеушінің тапсырмасы бойынша оқиға болған ... ... ... ... ... ... ... анықтау және ұстау,
зардап шеккендерді көшіру, қаза болғандарды тасымалдау, ... ... ... кесу және ... ... ... алу,
оқиғаның өзге зардаптарын жою жөніндегі қажетті шараларды жүргізуге
міндетті.
4. Өзара әрекеттесу кезінде ... ... ... мен ... туралы мәліметтерді, алдын ала тергеудің немесе
прокурордың ... ... ... ... анықтау органымен
әрекеттесуі қылмыстарды ашу және кінәлілерді әшкерелеу үшін жедел
жолмен алынған ... ... да ... ... ... ... қызметінде қолданылатын әдістер мен
құралдардың жария болмауын қамтамасыз етіп қолдануы тиіс. ҚР ... ... ... егер бұл ... мүдделеріне қайшы келмесе және
басқа адамдардың құқықтары мен заңды мүдделерін бұзумен байланысты
болмаса, онда тек ... ... ... ... көлемде жария ету мүмкін деп танылса, сондай көлемде жария
етілуі мүмкін. Өзара ... ... ... органының
қызметкерлері тергеушінің өндірісіндегі қылмыстық ... ... ... ... бұл ... ... олар ... баптың талаптарын ескеруі тиіс.
5. анықтау органдарының өзара әрекеттесуі ... ... ... ... асыру үшін қолданылатын құралдар мен ... ... ... ... жүргізу заңмен
анықтау органдарына жүктелген. Сонымен қатар, заң тергеушіге ... ... ... ... жедел-іздестіру шараларын қолдану
қажеттілігі туындайтын іздестіру ... беру ... ... ... ... ... шараларын өз бастамашылығымен
де, тергеушінің тапсырмасы бойынша орындағанда да соңғысы анықтау
органдары қолданатын іздестіру ... ... ... ... ... ... ... құралдар мен
әдістерді таңдау анықтау органдарының ... ... ... ... мен ... ... процесте анықталуы
кезінде өзара әрекеттесудің процессуалдық және ... ... ... мен ... ... ... әрекеттесуінің процессуалдық
нысандары олардың іс әрекеттерінің ... ... және ... ... ... ... үйлестіруді қамтамасыз ететін
заңға негізделген ынтымақтасу тәсілдері ретінде анықталуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... ... ала
тергеу жүргізу міндетті жасалған немесе дайындалып жатқан қылмыстар ... мен ... ... ... ... ... тергеушінің
тапсырмасы бойынша тергеу әрекеттерін жүргізуі, қылмыстық процестің бір
ғана сатысына тән, екіншілері, ... ... ... ... бойынша іздестіру әрекеттерін жүргізу қылмыстық істі қозғау
сатысында да, ... ала ... де орын алуы ... ҚІЖК 64-б. сәйкес тергеуші өз ... ... ... ... ... ... іске қатысты жедел-іздестіру материалдарымен
танысуға, оларға жазбаша, атқару үшін міндетті іздестіру және ... ... ... туралы тапсармалар мен нұсқаулар беруге және ... ... ... ... ... ... ... бар.
«Тергеушінің тапсырмалар беру құқығы оның міндеті де ... атап өту ... ... ... орындамай айыпталушыны, өзге
де тұлғаларды және ... ... ... ... ... деп есептеуге болмайды.»1
Тапсырма әдетте, жазбаша нысанда ... Бұл оған ... ... ... ... ... ... тергеуші мен анықтау
органының қатынастарын анықтайды, тапсырманың ... ... ... ... ... ... ... органдары
қызметкерлерінің іздестіруді белсенді жүргізу үшін ... ... ал ... ... мен ... органының бастығына тапсырмасының
орындалуын бақылау мүмкіндігін береді.
Тергеуші жедел қызметкерлерге оқиға ... ... ... ... беретін тапсырмалар көбінесе ауызша нысанда болады. Сонымен қатар
тергеушінің іздестіру тапсырмасының мазмұнын нақтылайтын ... ... ... ... 1
Қылмыстық-процессуалдық заңды басшылыққа ала отырып, тергеуші жедел
қызметкерге іздеу мақсатында процессуалдық емес ... ... де, ... әрекеттерін де /егер, іс бойынша өндіріс тоқтатыла
тұрмаса/, ... ... ... ... ... он ... мерзімде орындалуға тиіс. ( ҚР ҚІЖК 193 б.) Анықтау органына
тапсырма бере ... ... ... ... оған қызмет бабы бойынша
бағынышты емес екенін, ... ... ... ... ... ... алуы ... Сондықтан тергеуші жедел
қызметкерге өзі тікелей орындауға тиіс ... ... ... жұмысты тапсыра алмайды.
Өзара әрекеттесудің ұйымдастырушылық нысандары, олардың қылмыстық
сот өндірісіне келісілген қатысуын қамтамасыз ететін тергеуші мен ... ... ... ... тәсілдері болып табылады.2
Мысалы, тергеушінің анықтама органы мен өзара әрекеттесуінің ... ... ... тергеушінің және анықтама органдары қызметкерлерінің оқиға
болған жерге бірге баруын ұйымдастыру;
- тергеуші мен анықтау ... ... ... ... ... тергеу және жедел-іздестіру шараларын жүргізуді
келісе отырып жоспарлау;
- нақты іс бойынша ... ала ... ... тергеушілер
бригадасына көмекке анықтау ... бір ... ... ... ... ... тергеуші мен анықтау
органының өзара әрекеттесуінің процессуалдық ... ... ... ... арасында қылмыстық іс бойынша өндіріс ... ... ... ... ... ... ... процессуалдық сипатта емес және заңмен көзделмеген.
Біздің пікірімізше, А.А. Власовтың тергеушіге қылмыстық ... ... ... ... топтарын құру құқығын беру құқығын жөніндегі
ұсынысы дұрыс. ... ол ҚІЖК ... ... енгізуге ұсынады: «
қылмыстық істің күрделілігі немесе тергеулік ... ... ... ... ала ... ... және анықтау органының
қызметкерлерінен тұратын тергеулік- жедел топпен ... ... ... саны және ... ... анықталады және прокурормен
бекітілуі тиіс.1
Тергеу жедел тобын құрудың тиімділігі дәлелденген.2
Біздің пікірімізше, бұл ... ҚР ҚІЖК ... ... ... ... ... ... арттыруға ықпал етеді және
қылмыстарды ашу ... ... ... ... арттырады.
Заң әдебиеттерінде өзара әрекеттесудің ... ... ... ... ... ... мұндай ажыратудың
маңызы үлкен өзара әрекеттесудің процессуалдық нысандарының бұзылуы, яғни
бұл нысандарды реттейтін ... ... ... ... алынған
мәліметтерді қылмыстық процесте қолданудың мүмкін болмауы әкеп соғуы,
қабылданатын шешімдердің заңдылығы мен ... ... ... ... мен ... ... қызметкерлерінің өзара
әрекеттесуін ұйымдастыруда ... ... ... ... роль
атқарады. Анықтама органының бастығы алдын ала тергеудің ... ... Заң оған ... ... істер бойынша нұсқаулар беру
құқығын берген жоқ. Сондықтан ... ... ... ... ... ... ролі ... шектеледі.
Осыған байланысты анықтау органының бастығы:
- анықтау органы қызметкерлерінің тергеушілер тергеп отырған істер
бойынша беретін ... және ... ... жүргізу туралы
тапсырмалар мен нұсқауларды уақытында және сепалы орындауына
тұрақты бақылау жүргізуге;
- тергеушінің және ... ... ... және жедел-
іздестіру шараларының келісілген жоспарларын жасауды қамтамасыз
етуге;
- тергеушілердің тергелу реті бойынша ... ... ... ... қозғауын, ал мұндай істерді анықтама органдары
қозғағанда оларды уақытында тергеушіге беруін қадағалауға;
- тергеушілердің және ... ... ... ашу
жөніндегі жұмыстары туралы бірлескен ... ... ... ... ... ... ... оқиға
болған жерге бірлесіп баруын ... ... және ... ... ең дамыған жүйесі - ішкі істер органдары.
Оларға арнайы аппарат пен ІІМ аймақтық ... ... ... ... ... (УУР, УБЭП және т.б) министрлік жүйесінде басым орынды
алады. ҚР ҚІЖК 64-б сәйкес ... өз ... ... ... ... ... және тергеу іс әрекеттерін жүргізу туралы тапсырмалар
мен ... ... және ... ... ... ... талап етуге құқығы бар.
«Алайда, ІІМ жүйесінің тергеушілері де» полиция ... де1 ... ... ... ... ... Қазіргі кезде тергеушілердің 90%
жергілікті жерде ішкі істер органдарының ... - ... ... Бұл ... ... ... юстицияның тәуелсіз қайраткері
емес, полициядан алынған
«мәліметтерді» рәсімдеуші ... ... ... ... заңдылығына
айыптау қортындысына қол қоятын тергеуші жауап береді. Іс жүзінде ол арнайы
қызметтер ... ... ... мәжбүр. Бұл жағдайда арнайы қызметтер
қылмыстық іске көз ... ... ... ... ... ... негіздейді. Бұл қөзқарасты тергеушіге мойындата отырып, олар
салдары ауыр тергеулік қателерге әкеліп соғады».2
Бұл мәселеге В.Д. Зеленский де ... ... ... істер бөлімі
бастығының нақты тергеуге басшылық етуі ұйымдастырудың және басқарудың
жалпы теориясы тұрғысынан ... ... ... ... іс- ... ... ... ескеру қажет. Дәлелдемелерді ішкі ... ... ... ... ... тергеудің нәтижелері
үшін жеке жауапкершілік және т.б, тергеудің негізгі қағидалары ... ... ... ... басшылықпен сыйыспайды. Егер
тергеушіде екі бастық болса: біреуі- процессуалды, ал екіншісі - ... ... ... ... ... В.И. Терещенко былай деген
жағдай қалыптасады:
«...екі тең құқылы бастық бар ... ... ... және оған қоса ... ... мен басқару туралы бос
сөздер орын алады.»3
Тергеушінің процессуалдық ... оның іс ... ІІО ... ... ... ұйымдастырудың деңгейін көтеруге ... ... көп ... ... ... жеке ... ... қызметкер ретінде тергеушіге тергеудің нақты міндеттерін шешуге
елеулі ... ... ... Оның ... ... ... ал кейбір
жағдайларда қажет , бірақ ... ... ... ... және ол ... қабылдайды. Тергеуші нақты іс ... ... ... ... ІІО ... ... тергеуде негізінен тергеушінің тапсырмалары мен
нұсқауларын орныдауды ұйымдастырады. Органдар бастықтарына ... ... ... ... ... ... бермеу керек. Бұл ... ... ... және ... және сапаға кері ықпал ететін
жағымсыз құбылыстарға әкеп соғады.2
Бұл мәселе туралы А.П. ... ... ... ... ... сақтау қажеттілігі туралы бір қатар ведомстволық
актілерде айтылады. ... атап ... ІІМ ... ... ... және ... ... бойынша әрекет ететін
қызметкерлері ғана тергеушілердің ... іс ... баға ... ... ... ... ... Қалалық, аудандық ішкі істер
органдарының бастықтары тергеу бөлімшелеріне әкімшілік басшылықты ... ғана ... ... ... ... ... тергеушінің
процессуалдық дербестігі қағидасы толық сақталатын жағдайларды ... үшін ... ... жүзеге асырылуына жағымсыз ықпал ететін бір
қатар факторларды жою жөніндегі ... ... ... деп ... ... ... ... жұмыстың көрсеткіштерін
жасанды түрде жақсартуға тырысатын қалалық, ... ішкі ... ... ... ... әр қашан бос емес екенін
көрсетті.1
«ІІМ жүйесі тергеушілерінің ішкі ... ... ... ... шын ... ... органының бастығына бағынуды
білдіреді. ... ... ... ... ... және ... ... өзара жағдайының тергеушінің
анықтау органына қатысты өкілеттіктерімен сәйкес келеді. Ол потенциалды
түрде тергеушінің ... ... ... және ... ... кезінде объективтілікті сақтауды қиындататын
жағдайлардың туындау мүмкіндігін қамтиды».2
Осылайша, ... ... ... ... ... ... ала ... және анықтау органдарының өзара әрекеттестігі дегеніміз
заңға негізделген бір-біріне бағынышты емес органдардың қылмыстардың алдын
алу, жолын кесу және ашу, ... ... ... тарту,
айыптыларды іздестіру және қылмыспен келтірілген залалдың орнын толтыруды
қамтамасыз ету мақсатында өздері қолданатын ... мен ... ... ... ... ететін ынтымақтастығы.
Анықтау және алдына ала тергеу органдарының өзара әрекеттесуінің ... бар: ... және ... ... ... жоғарылату үшін қылмыстық
процессуалдық заңға келес мазмұндағы ... ... ... « қылмыстық
істің күрделілігі немесе тергеулік ... ... ... ... ала ... тергеушілерден және анықтау органының қызметкерлерінен
тұратын тергеулік-жедел топпен ... ... Топ ... саны және
құрамы тергеушімен анықталады және прокурормен бекітілуі тиіс»
3-тарау. Тергеушінің процессуалдық дербестігінің шектері
3.1. Тергеушінің шешіміне ... ... ... ... Конституциясының 83 бабына және Қазақстан
Республикасының Президентінің ... ... ... ... күші бар ... ... ... атынан
Республиканың аумағында заңдардың, ... ... ... және өзге де ... ... актілердің дәлме-дәл әрі
біркелкі қолданылуын, жедел-іздестіру қызметінің, анықтау мен тергеудің,
әкімшілік және ... іс ... ... ... ... ... заңдылықтың кез келген бұзылуын анықтау мен жою ... ... ... Республика Конституциясы және заңдарына қайшы
келетін заңдар мен басқа да құқықтық ... ... ... ... ... ... ... сондай-ақ заңмен
белгіленген жағдайда, тәртіпте және шекте қылмыстық ізге түсуді ... ... ... ... ... ... ... өкілетті лауазымды тұлғалар – прокурорлар заңдардың дәлме-дәл әрі
біркелкі қолданылуын, олардың бұзылуын анықтау мен жою ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.1
Прокурорлық қадағалау прокурорлық қызметтің бағыттаррының бірі ... және ... ... ... ... ... салалары – қадағалаудың пәнімен және тектік
объектісімен мінезделетін, прокуротура ... ... ... ... ... қатар
спецификалық тапсырмалар мен прокуратура өкілеттіктері.3
Прокурорлық қадағалаудың салалары бір-бірінен бөлінбейді, олар ... ... ... әр ... бағыттағы прокурорлық қызметтің
бірыңғайлығын көрсетеді және де сол арқылы заңдардың дәлме-дәл әрі біркелкі
қолданылуын жоғары қадағалау ... ... ... жүзеге асырылады. «Прокурорлық қадағалау салаларының ешқайсысы
басқа ... ... ... ... жалпы міндеттерінен
тыс қарастырылуға тиіс емес».4
«Прокурорлық салаларға бөлу ... ... ... деп те айтуға
болады, себебі қадағалау жаппай ... және бұл ... ... ... барлық құралдар іске қосылады, қадағалаудық қандай
да бір ... ... ... мамандандырылған прокуратура органдарының
басқармалары мен ... ... ... ... ... ... ... осындай салаларының біріне анықтама және
алдын ала тергеу органдарының заңды ... ... ... ... ... ... ... мәні процесске қатысушылардың және басқа
азаматтардың заңдық құқықтары мен ... ... ... ... тергеу
органдары мен тергеушілердің қылмыстық істің жолын кесу және оны ашу туралы
заң ережелерін орындау туралы шараларды белгілеуімен ... ... ... ... ... ... және ... жүргізу
органдарының қылмыстық істі жүргізген кезде заңды ... әрі ... ... болып табылады.
«Қазақстан Республикасының прокуратурасы туралы» ... ... « ... ... мен ... органдарының актілері мен
қызметінің ... ... ... ... және тергеу жүргізу туралы
өтініштер мен хабарларды шешудің заңдарда белгіленген тәртібінің сақталуына
қадағалауды жүзеге асырады» делінген.
Бұл бап ... және ... ... қадағалаудың мазмұны мен
мәнін білдіреді.
Тергеу мен анықтама заңдылығына қадағалау жүргізу үшін ... ... ... ... ... ... ... және қамауға алуға санкция беру жатады, сонымен бірге қажет болған
жағдайда қылмыстық іс қозғайды.
Пропкурорлық қадағалау саласынан басқа прокурорлық ... ... ... бар. ... ... бірі - қылмыстық ізге түсу.
«Прокурор жүзеге асыратын қылмыстық ізге түсудің мәні ... ... ... ... ... ... ... айыптылық дәрежесін
бекіту, сонымен бірге айыптау қортындысына ... ... жаза ... ... қылмыстық-құқықтық әсер ету шараларының ... ... ... қудалауды жүзеге асыра отырып, заңда көзделген
жағдайларда жедел іздестіру қызметін, анықтау мен тергеуді ... ... ... ... ... ... ... («Қазақстан
Республикасының прокуратурасы туралы» Жарлығының 46 бабы).
Жарлықтың 45 бабында:«Прокуратура Конституцияға сәйкес осы Жарлықпен
және ... іс ... ... ... тәртіп пен шекте қылмыстық
қудалауды жүзеге асырады» делінген.
Прокурордың санкциясы дегеніміз сотқа дейінгі іс жүргізу сатысында
прокурордың қылмыстық ізге түсу ... ... ... және адам мен ... ... мен ... шектеуі
мүмкін жедел–іздестіру және өзге қызмет мәселелері ... ... ... ... ... ... келісім (рұқсат)
беруі.
«Қазақстан Республикасының прокуратурасы туралы» Жарлығының 21 бабына
сәйкес прокурор ... ... ... ... ... қылмыс жасады деп сезік келтірілген немесе айып тағылған адамды
қамауға алуға;
2) ... іс ... ... ... жағдайларда тінтуге;
3) айып тағылған адамды қызметтен шеттетуге, сезік келтірілген немесе
айып тағылған адамды сараптама жүргізу үшін медициналық мекемеге
орналастыруға,
4) Конституциямен және ... ... хат ... телефонмен
сөйлесу, телеграф хабарлары және пошта жөнелтімдері құпиясына,
сондай-ақ тұрғын үйге қол ... ... ... жедел
іздестіру шаралары мен тергеу әрекетін жүргізуге;
5) шетелдіктерді әкімшілік тәртіппен аластау үшін ... ... ... ... өзге ... ... 5-ші тармағы (әкімшілік өндіріс) және 3-ші тармағы айып
тағылған адамды қызметінен шеттету ... бұл ... алып ... ... ... ... ... ізге түсуді жүргізу
кезіндегі және қылмыстық істі ... ... ... кезіндегі
өкілеттігіне жатады.
Жарлықтың 21 бабына сәйкес, көрсетілген іс-әрекеттерді жасауға санкция
беруді немесе оны беруден бас тартуды прокурор санкция ... ... ... зерделегеннен кейін лауазымды адамның қаулысына қарар түрінде
немесе өзге жазбаша нысанда рәсімделеді.
Прокурор адам және азаматтардың бостандықтары мен ... ... ... және де өзге қызмет мәселелері ... ... ... ... ... ... береді.
Санкция - қылмыстық ізге түсі органдарына беріледі және орындалуы ... ... 7 бабы ... ...... ... ... іс
жүргізу сатысында қылмыстық ізге түсу органы ... іс ... ... әдісі. Бірақ ҚР-ның «Сот жүйесі және судьялардың мәртебесі ... ... ... ... сот ... ... Бұл ҚІЖК-тің 64
баптың 5-ші ... ... іс ... ... ... және
қылмыстық ізге түсу туралы барлық шешімдерді өзі қабылдай алады, тек ... ... ... сот ... берілу қажет деп танылған
жағдайларда өзі дербес шешім қабылдай алмайды және оның ... ... үшін ... ... ... актілер туралы» Заңға және ҚР ҚІЖК –нің ... ... ... ... ... мен ҚР ... заңдардың
арасында қайшылықтар туындаған жағдайда конституциялық заңдардың күші
басым болады».
Біз ҚР ҚІЖК-нің 7 бабы 1 ... 36 ... ... ... ... тастап, бұл тармақты былай беруді ұсынамыз:«Санкция – прокурордың
сотқа дейінгі іс жүргізу сатысында қылмыстық ізге түсу ... ... ... шешімін бекіту әдісі».
«Жедел-іздестіру қызметі туралы» Заңның 12 бабында «заңмен қорғалатын
тұрғын үйге қол ... хат ... ... ... телеграф
хабарлары мен пошта жөнелтімдері құпиясын, ... ... үйді ... ... ... ... жедел-іздестіру іс-шаралары мен ауыр және
ерекше ауыр қылмыстарды, ... ... ... ... ... ... ... анықтау, алдын алу және ашу үшін прокурордың рұқсатымен
ғана жүзеге асырылады. Осыған орай қылмыстық ізге түсу және қылмыстық ... ... ... ... ... ... арқылы прокурор
мыналарға санкция береді:
1. Процессуалдық ... ету ... ... ... ... ... жүргізуге.
Жоғарыда айтылғанға орай, прокурордың қызметіне байланысты прокурор
санкциясының классификациясын беруге болады:
1. Тергеу мен анықтаудың қылмыстық ізге ... және ... ... ... ... заңдылығын қадағалау
санкциясы:
a) процессуалдық мәжбур ету шараларын қолдануға санкция;
b) жекеленген тергеу әрекеттерін жүргізуге санкция;
2. Жедел-іздестіру ... ... ... санкция: жекеленген жедел-іздестіру
шараларын жүргізуге;
3. Әкімшілік іс ... ... ... ... азаматтарды әкімшілік тәртіппен
аластату мақсатында ұстау.:
Дипломдық жұмыстың мақсаты ... ... ... ... біз үшін санкция – тергеу мен анықтаудың заңдылығын
қылмыстық ізге түсу және ... ... ... іс-
әрекетінің актісі ретінде қызығушылық тудырады.
ҚР ҚІЖК-нің 197 бабы 1 ... 4 ... ... түсу және ... ... ... ... заңдылықты қадағалауды
жүзеге асыра отырып, прокурорзаңдарда көзделген жағдайларда алдын ... ... ... ... ... ... ... атап өткеніміздей қылмыстық ізге түсу мен қылмыстық істерді
тергеу кезіндегі заңдылықты қадағалауды жүзеге асыру ... ... 2 түрі ... ... мәжбүрлеу шараларын қолдануға санкция;
b) жекеленген тергеу әрекеттерін жүргізуге санкция.
Аталған санкциялардың әрқайсысын толығырақ қарастырайық.
1. Процессуалдық ... ... ... ... ... 4 ... ... мәжбүрлеу
шараларының мынадай ... ... ... ... ... ... ... кетпеу және өзін ұстауы туралы қолхат;
2. Жеке кепілдік беру;
3. Әскери бөлімнің басқармасына әскери қызметші ні ... ... ... ... қамқоршыға беру;
5. Кепілге;
6. Үйде тұтқында ұстау;
7. Қамау;
b) басқа да процессуалдық мәжбүрлеу шаралары:
1. Келу туралы міндеттеме;
2. Алып ... ... ... ... Мүлікке тыйым салу;
5. ақшаны өндіріп алу.
Аталған процессуалдық мәжбүрлеу ... ... ... ... ... ... шаралары:
a) кепіл (ҚР ҚІЖК 148 бап, 2 бөлім);
b) Үйде тұтқында ұстау (ҚР ҚІЖК 149 бап, 1 бөлім);
c) Қамауға алу (ҚР ҚІЖК 150 бап, 1 ... 14 бап, 2 ... Өзге де ... ... ... ... тыйым
салу (ҚР ҚІЖК 161 бап).
Қылмыстық процессуалдық мәжбүрлеу дегеніміз заңмен тыйым салынған
талаптарды ... және ... ... ... алу үшін ... мәжбүрлеуді қолдану мүмкіндігі. Қылмыстың ... ... іске ... ... іс-әрекетіне әсер ету әдісі
ретінде қолданылатын шараларды қылмыстық ... ... ... ... ... ... қылмыстық іс жүргізу
заңында қаралған мәжбүрлеу сипатындағы іс жүргізу құралдары ... ... ... ... істерді анықтау және ашуға, сонымен бірге қылмыстық
істің сотқа дейінгі басқа міндеттерін орындауға, қылмыстық істердің ... және ... ... ... ... тәртіп бойынша айыптыларға,
сезіктілерге және басқа адамдардың қылмыс ... ... ... сот ... ... ... тұлғалары мен мемлекеттік
органдар тарапынан қолданылатын мәжбүрлеу сипатындағы іс жүргізу ... ... ... ... ... көп көңіл бөлінеді.
Бірақ кез келген қылмыстық-процессуалдық міндет мемелекеттік ... ... ... ... ... ... ... тәртіп бұзушылықты айыппұл станциялары арқылы қалпына келтіру
арқылы қорғалған деп сендіріп айтуға болады.
Қазақстанның заң ... ... ... ... 3 ... бөледі:
1. Ұстау;
2. Бұлтартпау шаралары;
3. өзге де процессуалдық мәжбүрлеу шаралары.
«Ұстау» деп ... ... деп ... ... ... ... берілген санкциясынсыз уақытша еркіндігінен айыру және ... ... 72 ... ... прокурор ол адамға қатысты негіз ... ... ... қамауға алу немесе оны бірден босату ... ... ... ... - бұл ... ... алдын ала тергеуден
немесе соттан жасырынады, не істі сотта объективті ... және ... ... ... қылмыстық әрекетпен шұғылдануды жалғастырады деп
ойлауға жеткілікті негіздер ... ... ... ... ... ету үшін ... процесті жүргізуші органның өз өкілеттігі
шегінде ол адамның құқықтарын ... ... ... ... бір ... шаралары превентивті сипатта болады. өйткені ... ... ... осы ... ... ... болашақта
заң бұзушылық әрекет жасамауын көздейді. «Бұлтартпау шараларын қолдану
қылмыстық іс ... ... ... ... ... қарсы өз мүддесін қорғау әрекетін ... ... ... ... ҚІЖК 156 ... көзделген іс бойынша тергеудің және сотта ... ... ... ... ... ... ету ... процесті жүргізуші орган сезіктіге, айыпталушыға көзделген
бұлтартпау шараларының орнына, сонымен ... ... ... де ... ... ... деп берілген. Процессуалдлық мәжбүрлеу
шаралары заңда көзделген прокурордың санкцияландырған нұсқауы бойынша ғана
қолданылуы ... ... ... ... және ... органдарының
азаматтардың жеке басы және мүлкі бойынша құқықтарын ... ... ... ... ... ... ... талап ететін іс-әрекеттердің ... ... ... және ... ... ... қамтамасыздандырады.
ҚР ҚІЖК 148 бабына сәйкес «кепіл – сезіктінің, айыптаушының өзіне ... жеке ... ... ... ... ... сезікті, айыпталушыны
анықтау, тергеу органдарына немесе сотқа олардың шақыруы бойынша келуі
жөніндегі міндеттерін ... ... ... енгізетін ақшадан тұрады.
Аса ауыр қылмыс жасады деп ... ... ... ... ... ... ... жүргізуші органның шақыруы
бойынша жалтарған жағдайда бұлтартпау шарасы неғұрлым ... ... ал ... ... ... ... кірісіне айналдыру
тураалы ұсыныс жолдайды. Қалған жағдайларда сот үкім шығарған немесе істі
тоқтату туралы қаулы шығарған кезде ... ... ... ... ... шешеді.
ҚР Конституциясында (16 бап):« Әрбір адамның бостандыққа ... ... мен ... ... тек заңда көрсетілген жағдайларда соттың ... ... ... қамауға алынған адамның сотқа
наразылық білдіруіне құқығын ... ... жол ... ... тұлға 72 сағатқа дейін ғана ұсталуы тиіс.
ҚР Конституциясының негізінде ҚІЖК 149 бабында «үйде қамап ... ... ... санкциясымен немесе соттың шешімімен
қолданылады. Бұлтартпау шарасын таңдауға мүмкіндік беретін ... ... ... ... ... қажет бола қоймайтын немесе жасы, денсаулық
жағдайы, отбасылық жағдайы және басқа мән-жайлар ескеріле отырып, ... деп ... ... көзделген тәртіппен прокурордың санкциясымен не
соттың шешімі бойынша ... ... ... ҚР ... ҚІЖК 150 ... « ... алу ... шарасы ретінде
прокурордың санкциясымен не соттың ... ... ғана және тек ... ... ... емес ... бас ... айыру түріндегі жаза көзделген
қылмыс жасаған ... ... ... ... ... бұл ... ... заңмен екі жылдан артық ... ... ... ... жаза ... ... ... іс бойынша
айыпталушыға (сезіктіге) қатысты, егер:
1) оның тұрақты мекен-жайы болмаса;
2) оның жеке басы ... ол ... ... бұлтартпау
шарасын бұзса;
4) ол қылмыстық қудалау органдарынан
немесе соттан жасырынуға тырысса
немесе жалтарса қолданылуы мүмкін.
Қамауға алу ҚР ... ... ... адам мен ... мен ... қол сұғу ... ... Қамауға алынған
айыпталушы (сезікті ) қоғамнан аластатылып, бекітілген режимнің сақталуымен
арнайы қорғалатын орында ұсталады. ... ... алу ... шарасын қолдану мерзімдері мен оларды ұстау тәртібі заңмен
белгіленеді. Адамды заңсыз түрде қамауға ... ... ... ... ... ... тартылады (ҚР ҚІЖК 346 бап). Прокурор
қамауға алу санкциясы ... ... шешу ... күзетпен ұстау үшін
негіз бар барлық материалдармен мұқият танысуға және ... жеке ... ... міндетті. Бұлтартпау шарасын қолдану туралы
қаулы мен қамауға алу үшін ... бар ... ... ... ... ... алып, прокурор айыпталушыға (сезіктіге)
бұлтартпау шарасы түрінде қамауға алуды қолдану туралы ... ... ... бас ... ... санкциясы немесе санкция беруден
бас тарту туралы белгісі бар қаулы тергеушіге, анықтаушыға, ... ... және ... атқаруға жатады.
Бас Прокурордың 2001 жылдың 12 наурызындағы № 39 ... ... алу тек ... ... ғана ... ... толмағандарды өзге бұлтартпау шараларын қолдану ... ... ғана ... ... ... қамауға алу туралы шешімнің
негізділігіне және кешіктірілмей қабылдануына жауап береді, сонымен ... және ... ауыр ... ... ... тұтқындауға санкция бермей,
бостандықта қалдырғаны үшін заң ... ... Іс ... ... ... жүргізу кезінде қамауға алу мерзімі ҚІЖК-де (150 бап 1 бөлім) көзделген
ерекше жағдайларды қоспағанда екі айдан аспайды. ... ... ... алу ... ... мен ... ... изоляторларында
ұсталады (ҚР ҚІЖК 151 бап).
ҚР ҚІЖК 154 бабына сәйкес « бұлтартпау ... оған ... ... ... ... ... өзі ... мән-жайы туғызған неғұрлым қатаң
немесе жеңілдетілген шараға өзгертіледі.
ҚР ҚІЖК 161 бабына сәйкес «үкімді азаматтық талап, басқа да ... ... ... ... ету ... прокурордың
санкциясы мен анықтаушы, тергеуші немесе сот сезіктінің айыпталушының
немесе заң ... ... ... үшін ... ... ... тиым салуға құқылы. Мүлікке тыйым салу оның ... ... ... оған ... ... ал ... жағдайларда бұл
мүлікті пайдалануға тыйым салуды жариялаудан не мүлікті ... және ... ... ... ... ... салу бұл шара бойынша қажеттілік
жойылған ... істі ... ... ... ... ... Жекеленген тергеу әрекеттерін жүргізуге санкция. ҚР ҚІЖК
сәйкес келесі ... ... ... ... ... ... үйді ... тексеруге (222 б., 12б);
b) Эксгумацияға (225б., 2б);
c) Мәжбүрлеп куәландыруға (226б., 2б);
d) Мемлекеттік немесе ... ... өзге ... қамтитын
құжаттарды алуға (232б, 1б);
e) Тұрғын үйде тұрып жатқан тұлғалардың еркінен тыс ... ... ... (232б., 1б), ... ... жеке ... тінтуге (233б.);
g) Пошта – телеграф жөнелтілімдерін тұтқындауға (235б., 2б);
h) Хабарларды жол-жөнекей ұстауға (236б., 1б);
i) Сот-медициналық және ... ... ... ... ... ... немесе айыптаушыны, сондай-ақ
жәбірленуші мен куәні медициналық мекемеге ... ... ... ... мен ... (237б., 1б);
k) Жәбірленушіден, куәдан сараптамалық зерттеу үшін үлгілерді
мәжбүрлеп алуға прокурордың санкциясы ... ... ... үшін ... прокурордың санкциясы
анықтама мен тергеу ... ... мен ... ... ... ... ... сақталуына қадағалауды жүзеге
асырады. Қылмыстық-процессуалдық заң шығарушы тергеушімен орындалатын
процессуалдық әрекеттер мен ... тек ... ... ... кезінен
бастап заңдық күшіне енетіндігін кеңірек ашып ... ... ... осы тергеу әрекеттерінің тек прокурордың арнайы рұқсатымен ... ... істі ... берген санкциясы азаматтардың
құқықтары мен бостандықтарының сақталуын қамтамасыздандыруға міндетті, яғни
прокурор анықтама мен ... ... ... ... қадағалайды».
Қандай да болсын прокурордың санкциясын немесе келісімін қажет ететін
тергеу әрекеттері, тек тәжірибелік тұрғыда толық оқылғаннан және ... ... ғана ... мүмкін. Бұл бір ... ... ... ... ... және ... тұрғыда зерттеуге
мүмкіндік берсе, екінші жағынан өзінің тарапынан процеске қатысушылардың
заңды мүдделері мен ... ... ... ... ... былай деп қорытынды жасауға болады: прокурордың санкциясы –
сотқа дейінгі іс жүргізу сатысында ... ізге түсу ... ... органдарға, сондай-ақ ведомстволық құқықтық
актілерді жүзеге асыруды жедел-іздестіру және ... да ... ... адам мен ... ... мен ... ... әкеп соғуы мүмкін әрекеттеріне ... ... ... ... ... ... ізге ... және тергеудің заңдылығын
қадағалауды жүзеге асыруды 2 түрде болады:
1. Бұлтартпау шараларын қолдану ға санкция;
2. Жекелеген тергеулік әрекеттер жүргізуге санкция.
Біздің көзқарасымызша ҚР ... 7 бап, 1 ... 36 ... келесі
басылымда жазған жөн:«Санкция – қылмыстық іс бойынша ... ... ... ... ізге түсу ... ... іс ... шешімін
прокурормен бекіту актісі».
3.2. Прокурордың тергеушіге нұсқауы
Прокуратура құқық қолданушы орган ... ... Ол ... ... ... қудалау мен оның заңдылығына бақылау жүргізе отырып,
орындалуы және сақталуы міндетті нормативтік актілер шығарады. Ол ... ... ие, ... олар ... ... қатынастарға әсер
етуге септігін тигізетін белгілі бір тәртіп ережелерін бекітеді.
«ҚР-ның прокуратурасы ... ... 18 ... ... ... ... ... актісі ретінде (заң ... әсер ... ... сонымен қатар прокуратураны құру және оның қызметін реттеу
сұрақтарын реттейтін акт ... ... акт) ... ... ... ... ... тергеушінің дербестігін зерттегендіктен, нұсқауды тек
прокурордың қадағалау актісі ретінде қарастырамыз.
Нұсқау өз мәні бойынша ... ... ие ... ... ... ... бір анықталған әрекеттерді орындау туралы прокурордың
жазбаша бұйрығы.18
«ҚР ... ... ... 28 ... ... тергеу бөлімине
прокурор келесі нұсқаулар жасайды:
1. Анықтау және тергеу органдарына қылмыстық істерді қозғау және тергеуге
байланысты;
2. ... ... ... ... ... ... белгіленген басқа да жағдайларда.
Бас прокурордың жедел-іздестіру қызметі, тергеу мен анықтама қызметтері
туралы нұсқауы тергеу, анықтама, ... ... үшін ... тарау шегінде бізпрокурордың анықтама және ... ... істі ... және тергеу туралы нұсқауын тергеушімен ... ... ... әдіс ... ... біз бір өте ... жағдайды ескеруіміз керек.
ҚР ҚІЖК-нің 197 бабына сәйкес прокурор ... ізге ... ... істі ... ... бақылау жүргізе отырып, қылмыстық істі
қозғайды немесе одан бас тартады, ... ... ... ... ... тергеулік әрекеттердің белгіленген тізімі бар: ... ... ... ... ... ... ... зат алу, жариялық
баспаларға қамау салу, хабарламаларды алу, өзара сөйлесуді тыңдау ... ... ... ... ... ... және анықтау, тергеу эксперименті,
сотттық сараптама, эксперттік зерттеу үшін үлгілер алу.
Бірақ, қылмысты тергеуге тергеулік әрекеттерден ... да іс ... ... ... істі тоқтата тұру, тоқтату, жаңғырту,
бұлтартпау ... ... ... қортындысын жасау, тұлғаны айыпкер
ретінде жауапқа тарту және т.б.
Осыдан біз «ҚР прокуратурасы туралы» Жарлықтың 22 бабының және ҚР ... 197 бабы ... ... ... көреміз. «Нормативтік
құқықтық актілер туралы» Заңның және ҚР ҚІЖК-тің 2 бабына сәйкес ҚР ... ... мен ... ... ... ... ... ҚР ҚІЖК-тің
нормалары әрекет етеді.
Егер заң шығарушы ҚІЖК-ін құрғанда тергеулік әрекеттерді - іс ... деп ... ... ... ... енді «іс ... ұғымы болды және 7 бапта «іс ... ... ... Егер бұл тергеушінің дербестігін жоғарылатудың басты қадамы
болса, онда «Қр прокуратурасы туралы» ... (22 ... ... ... 112-1 ... сәйкес прокурор анықтама және алдын ала
тергеу ... ... ... қадағалау жүргізе отырып, өз
құзыреті шегінде:
...3) қылмысты тергеу, бұлтартпау шараларын таңдау, өзгерту немесе ... ... ... ... ... ... ... жәнеқылмыс
жасаған тұлғаларды іздеу туралы жазбаша нұсқау береді...
...8) анықтама және тергеу органдарына қылмыстық істерді оларға ... ... ... ... өз ... ... Сонымен қатар
«ҚР прокуратурасы туралы» ҚР ... ... 33 ... байланысты
сұрақтар шешілуде, онда прокурор келесі нұсқаулар жасайды:1) анықтама және
алдын ала ... ... ... істі ... және ... ал ... 41 ... сәйкес прокурор анықтама және алдын ... ... ... орындауын қадағалай отырып:
- жекелеген тергеулік әрекеттерге қатысады және заңның бұзылғаны
анықталған кезде оның жойылуы туралы нұсқау береді;
- қажетті жағдайда ... ... ... қылмысты тергеу,
бұлтартпау шараларын өзгерту немесе ... ... ... ... ... ... ... «ҚР прокуратура туралы» Заңның 38 бабында прокурор ... ... ... ... ... асырады делінген:
...4) қажетті жағдайларда қылмыстық істі қозғайды, ... ... ... ... ... да ... күні прокурор, қылмыстық ізге түсуді және қылмыстық
істерді тергеудің ... ... ... ... ... ... ... одан бас тартады, тергеулік әрекеттерді жүргізу туралы
нұсқау береді.
Бұл ереже тергеушінің прокурормен өзара қарым-қатынасындағы іс ... ... және ... істерді тергеу барысында тергеушінің
қызметіне заңсыз араласушылықты шектеді.
ҚР ҚІЖК-тің 197 бабына сәйкес прокурордың тергеушіге, тергеу бөлімінің
бастығына, ... ... ... ... ... және ... ... нұсқауы міндетті, бірақ ол жоғары тұрған прокурорға
шағымдануы мүмкін. Жоғары ... ... ... ... оның
орындалуын тоқтатпайды.
Ауызша нұсқау ресми сипатқа ие ... оны ... ... әкеп ... Бас ... № 39 ... 12.6 ... прокурорларға қылмыстық іс бойынша жазбаша нұсқаулар беру ... ... жол ... ... ... ... нақты тізімі көрсетіліп, олардың орындалуын, орындалу
мерзімін, сондай-ақ олардың орындалуын ... ... ... ... ... нысанда берілуі тиіс. Бұл прокурордың
солардың мазмұны үшін жауапкершілігін, олардың нақты және ... ... ... ... тексеру мүмкіндігін арттырады. «Егер
тәжірибеде ... ... ... іс ... ... ... нысанында кездестірілсе, оны дұрыс емес деп тану керек».19
Нұсқаудың ауызша нысаны заңдарда белгіленбеген. «Іс ... ... ... ... мен ... ... алғашқы деректерін
шешу барысында тергеушіге берген кеңестерінен ажырата білу ... ... ... ... іс ... жиналған деректерді баяндағанда,
оларды дұрыс шешу ... ... ... ... арыздар мен хабарламалар
туралы баяндама жасалған кезде ... ... ... ... ... иеленбейді, егер тергеуші келіспеген ... ... ... қол ... ... онда оны ... ... жасауы
керек».20
Прокурордың нұсқауы – іс жүргізу актісі болып табылғандықтан, ол жедел-
іздестіру ... ... ... ... қоспағанда, қылмыстық
іске қатыстырылуы қажет.21 Жедел-іздестіру шараларын жүргізумен байланысты
нұсқаулар ... іске ... ... ... ... ... ... болған жерді қарау және сараптаманы қоспағанда, қылмыстық ... ... ... ... мен ... шараларын қолдануға
тыйым салынған.
ҚазССР ҚІЖК-де бекітілген ережеге сәйкес, тергеуші прокурордың айыпкер
ретінде жауапқа тарту туралы, қылмысты саралау туралы, істі ... ... ... істі ... туралы нұсқауларымен келіспеуге және оны
орындамауға құқылы. Бұл жағдайда тергеуші істі ... ... ... ... ал ... ... тұрған прокурордың нұсқауларын жоюға
немесе істі басқа тергеушіге беруге міндетті (ҚазССР ҚІЖК-нің 121 ... ... іс ... ... ... кепілдерінің бірі. Бірақ,
ҚР жаңа ҚІЖК-де ... ... тек ... ... ... нұсқау береді.
Прокурордың нұсқауы осы саладағы қылмыстық сот ... ... ... етуі ... қылмысты тез және толық ашу, қылмыс жасаған
тұлғаларды әшкерелеу және ... ... ашу – ... іс ... ... ... бар оқиғаларды табу,
кінәлілерді табу, барлық жағдайларды жан-жақты, толық және ... ... ... – қылмысты ашу – қадағалау әдісінің, тергеу тактикасының,
жекелеген қылмыс санаттарын тергеу әдістерінің, техникалық ... ... ... бірлігі.24 «Прокурормен қабылданатын
нұсқаулар мен шешімдер тек заңды ғана емес, сондай-ақ ғылыми ... ... ... ... ашу міндеті анықтама және ... ... есте ... ... ... ... ашпайды. Прокурорлық
қадағалауды ұйымдастыру, оны жүзеге ... ... оның ... ... ... ... талаптарын нақты орындауды қамтамасыз етеді. Егер
тергеушінің таңдаған әдісі заңды ... ... оны ... құқығы
жоқ, себебі бұл тергеушінің іс жүргізу дербестігіне қол ... және ... ... ... ... ... ... оны пайдалану ... ... ... ... жасау прокурордың құзыретіне
кірмейді. Прокурор тергеушіге іс бойынша және тергеу әрекеттерінен негізсіз
бас тартуды мәжбүрлей алмайды, ... жоқ. ... ол ... жан –жақты,
толық және ... ... іс ... ... ... заң бұзушылықтың алдын алу немесе оны болдырмау
мақсатындағы нұсқаулары тергеу сатысының қайсысына болсын ... ... ... сәйкестігі, оларды қолдану мүмкіндігі мен
міндеттілігін анықтау үшін, іздер мен заттық ... ... ... және ... ... оқиғасы деректерін анықтаудың заңға сәйкестігін
анықтау үшін прокурорларға криминалистика ғылымын меңгеру ... бір ... іс ... ... ... ... түсінігін
тыңдау, тергеу әрекеттерінің жетістіктеріне негізделіп жасалған тергеулік
әрекеттер жүргізу туралы прокурордың нұсқауы негіз болып ... ... мен ... ... сонда, нұсқауда кім
орындауы керектігі белгіленген. Нұсқау заңды дерек ретінде ... ... ... ... арасындағы іс жүргізу қатынастарын тудырады.
Бірақ, мұнда тікелей мағынада ... ... ... ... ... ... орындаушы тек тергеу органы танылады».27
Прокурор нұсқау бере алмайтындай қылмыстық істерді заң ... ... ... түрі, оның заңдық сараптамасы, істің деректік
фабуласының күрделілігі, тергеуші мен ... ... ... ... ... құзыреті ретінде кедергі
жасай алмайды. Бұған байланысты ... ... ... қойылмаған.
Сонымен қатар, прокурор ... ... ... ... тергеу бөлімінің бастығына нұсқау ... ... ... ... шектейтін ешбір тергеу әрекеттері көрсетілмеген.
Прокурор мен тергеушінің өзара қарым-қатынасы келесі ережемен реттелуі
тиіс:«барлық ... ... заң ... ... ... ... пікірін есепке алып, оның көзқарасына,
қортындысына аса салмақтылықпен ... ... Өз ... ... де
прокурордың нұсқауын терең зерттеп оны ... ... ... ... ... ... мен прокурор оларды заңның талаптарына
сәйкестенетіндей шешімге келу үшін және істі «жемісті» ... ... ... ... ... қортындылайтын болсақ: прокурордың
нұсқауы – заңдық мағынаға ие фактілерді бекіту үшін ... ... ... ... ... туралы прокурордың жазбаша бұйрығы.
Прокурордың нұсқауы қылмыстық ізге түсуді және ... ... ... ... ... жүзеге асыру кезінде тергеу
әрекеттерін жүргізу мәселелері ... ... ... ... Республикасының прокуратурасы туралы» жарлықты
тергеушіге нұсқау беру мәселесі ... ҚР ... ... ... ... ... осы түрін зерделей келіп, прокурор
нұсқауы:
a. Қандайда болсын тергеушіге және ... ... ... ... іс ... ... ... ала тергеудің қандай да болсын кезеңінде беріледі;
d. Қандайда болсын тергеу әрекетіне қатысты ... ... ... және ... ... ... ... және анықтаманың заңдылығына прокурорлық ... ... ... ... ету ... ... ... прокурордың
құзыретінің билік ету сипаты оның тергеуші алдын ала ... ... ... ... ... ... араласу құқығын
білдірмейді, себебі ... ... ... ... ... ... ... тергеушінің заңды бұзғанын анықтау, жедел
әрекет ету, заң бұзушылықтың алдын алу ... оны ... Бұл ... ғана ... сонымен қатар басқа да тұлғаларға қатысты.
«Анықтама органдары мен тергеу органдарының қызметінің ... ... ... прокурорлық қадағалаудың айырмашылығы, оның
билік ету сипатындағы құзыретінің кеңдігі. Дәл осы ... ғана ... ... заңсыз және негізсіз қаулыларының күшін жояды және
тергеушіге ... ... ... ... ... барысында жіберілген заң бұзушылықтарды болдырмаудың
негзгі ... бірі – ... мен ... ... ... ... жоюға байланыстыпрокурордың құзыреті болып табылады
(«Қазақстан Республикасының прокуратура ... ... 38 ... ... 197 ... сәйкес «прокурор, қылмыстық істерді тергеу
барысында заңдылықты қадағалау мен ... ізге ... ... ... ... ... және тергеушінің, сонымен қатар тергеу
бөлімінің анықтама органының бастығының ... ... ... ... ... күшін жою актісі прокурор мен тергеуші
арасындағы прокурорлық ... ... ... ... қаулысындағы заң бұзушылықты тауып прокурордың әрекет ... ... ... жаңа сапасын білдірмейді.
Прокурордың тергеуші қаулысындағы заң бұзушылыққа наразылық білдірмей,
өз билігімен ... жою ... ... ... ... заң ... ... алу қажеттілігі байқалады.
Заң шығарушы тергеушіге азаматтардың конституциялық ... ... ... шараларын таңдау құқығын берген. Бірақ, ол
тергеушіге осындай құқық бере отырып, осы құқықтарды ... ... ... ... ... ... Осындай кепілдіктердің бірі
ретінде прокурорлық қадағалауды алуға болады. Мұнда ... кез ... ... ... Аса аз ... ... жүргізу қажеттілігі аса аз
мерзімде тергеушінің жіберген заң бұзушылықтың алдын алуды талап етеді.
Демек, тергеушінің немесе ... ... ... ... ... және іс ... негізделмегендігін анықтағаннан кейін,
прокурор оның күшін жою туралы шешім қабылдайды. Оның ...... ... ... ... ... заңдылықтың кепілдігін сақтау.
Осындай бастартпау – құқықты қалпына келтіру сипатындағы ...... ... ... ... бас ... ... прокурор бас тартудың негізін,
тергеушіге немесе анықтама органына жіберілген қателікті қалпына келтіру
үшін не ... ... ... ... ... қаулы шығарады.
«Қазақстан Республикасының прокуратура туралы» Жарлықтың 20 бабына ... заң ... ... ... ... істі ... ... өндіріс, әкімшілік құқық бұзушылық туралы өндіріс туралы
қаулы шығарады.
Прокурор заңда қолдана отырып тексеріс ... зат алу, ... ... ... ... ... бас ... немесе тоқтату, заңсыз
құқықтық актілердің әрекетін тоқтата тұру, сондай-ақ заңдарда ... да ... ... ... ... ...... байланысты өзінің іс жүргізушілік
әрекетін ресімдеу үшін прокурормен құрылған құжат».33
«Заңсыз қаулылардан бас тарту – жоғары дәрежедегі радикалдық ... ... оны ... ... істі ... ... істі ... іс
жүргізудің жолын түбірімен өзгерте алады. Ол прокурорға сондықтан берілген,
себебі прокурор анықтама және ... ала ... ... іс ... басқарушы болып табылады. Мұндай құзырет толығымен прокурорға
ұсынылған».34
Бірақ, бұл прокурорға берілген ұсыныспен ұштаспайды, ол ... ... « ... шығарған тұлғаға оны ... ... ... нұсқаумен шектеледі.35 Мұндай ұсынысты прокурор жасамауы
керек, себебі мұнда тергеуші мен ... ... өзі ... ... ... ... дұрыс еместігіне тағы да бір негіз, әрекет етуші қылмыстық
сот ... ... ... ... іс ... ... ... қаулы
шығарған лауазымды тұлға одан өз билігімен бас тарта алмайды.
Прокурор ... ... ... органының қаулысын заңсыз немесе
негізсіз деп тапса одан өз билігімен бас ... ... ... заң ... қоймайды. Бірақ, мұндай бас тарту жағдайының барлығ орынды ... ... ... прокурордың осындай құзыреті оның қадағалау
жүргізу ... ... ... табылады, егер ол тергеушінің заңсыз
қаулысына ... ... ... ретінде жауапқа тарту, бұлтартпау
шараларын таңдау, қызметтен ... және т.б. ... ... заңсыз
қаулыдан бас тарту арқылы, прокурор айып тағылған ... ... ... ... ... ... бас тартады және т.б.
Бірақ, прокурор заң бұзушылықты мысалы, тінту жүргізу барысында немесе
куәгерді негізсіз алып келу ... ... ... бұл ... ... ... болмағандықтан тек кінәлі тұлғаны жауапқа тарту туралы
шараларды прокурор қабылдайды. ... ... ... ... ... ... ... жүргізу арқылы ... ... ... ... ... болдырмауға болады».36
Тергеушілер мен анықтаушылардың негізгі әрекеттері қылмыстық-іс
жүргізу ... ... іс ... актілерінде бекітіледі. Ол
актілергі: қылмыстық іс ... ... ... ... ... ... ... шараларын қолдану; қылмыстық іс қозғаудан бас тарту
туралы және т.б. қаулылар жатады.
Тергеуші мен ... ... ... заңда көрсетіліп және
бекітілген, дәлелдемелерге негізделген болуы керек. Прокурор тергеушінің
және ... ... ... оның ... құқық
нормаларының талаптарының сақталғандығы, дәлелденгені, шығарған тұлғаның
құзыретіне жататындығы, дәлелдемелерге негізделгендігі анықталады.37
Қаулының ... ... ... прокурор іс жүргізу
заңдарында ... ... ... ... ... жан- ... объективті саралаудың нәтижесінде туындайтын ішкі сеніміне негізделіп
бағалайды. ... ... және ... қаулысын заңсыз немесе
негізсіз деп бас тарту туралы ... ... оның ... дәлелді
негіздерге сүйенуі керек. Заңсыз немесе негізсіз қаулылардан бас ... ... ... ... ... анықтап, олардың алдын алу
үшін қажетті ... ... ... ... ... ... бас тарту себептері,
сондай-ақ болған ақаулықты және заң бұзушылықтың қалай және қандай мерзімде
алдын алу керектігі ... ... ... ... ... бас ... ... деп таныған кезде құқығы бар. Бірақ, тергеушінің
қаулыларының кейбір түрлері прокурордың санкциясының орындалмайтынын ... ... ... ... ... және т.б.). Бұл жағдайларда прокурор
қаулыдан бас ... тек ... ... бас ... ... ... ... сондай-ақ тергеу бөлімшелері мен
анықтау органы бастығының заңға сәйкес емес айыпкер ... ... ... қылмысты саралау және кінә мөлшері туралы қаулыларының күшін жою
табылады».38
Қылмыстық істі қозғау сатысында ... ... егер ... ... ... екені анықталса (қылмыс құрамының болмауы, қылмыс
оқиғасының болмауы) прокурор өз ... ... мен ... іс ... ... ... ... жойып, іс қағаздан бас тартады.
Мұндай жағдайларда тергеуші мен анықтаушыға қылмыстық істі ... ... ... үшін ... болған құжаттармен прокурор міндетті түрде
танысуы керек. Ал егер заң бұзушылық анық көзге көрінерлік болса (қылмыс
құрамының ... және т.б.), онда ... ... ... ... бас
тарта алады.
Қадағалау әрекеттерін жүзеге асыру барысында қылмыстық істі ... ... ... ... ... іске ... деректердің толық
еместігіне негізделуін есепке алу керек. ... ... іс ... ... ... алғашқы құжаттарды қайта қарастыруға, тексеруге немесе
негіздер болса сол іс ... ... ... ... іс ... және
құжаттарды толықтыруға заңмен рұқсат етілген мүмкіндікке ие.39
Қылмыстық істі ... бас ... ... қаулының күшін жою,
қылмыстық істі ... ... ... Алғашқы құжаттарды қосымша
тексеріп, толықтырып, нақтылап, оны саралағаннан кейін ғана ... ... ... ... кездесетін қылмыстық іс қозғаудан заңсыз және
негізсіз бас тартулар ... ... ие ... ... ... бас тартулардың саналы және ниетті болатындығын есепке алуы керек.
Қылмыстық істі ... бас ... ... ... ... ... өз ... тергеуші мен анықтаушының қылмыс туралы алғашқы
құжаттарды шешу әрекетіне араласады. Ол заңсыз шешімдердің күшін жояды ... ... ... ... ... ... істі ... және одан бас тарту қаулысына прокурорлық
қадағалау кезекті және күн ... ... ... Егер ... қадағалау
сирек, арасына күн салып жүргізілетін болса, сондай -ақ прокурор заңсыз
немесе ... ... ... ... ... негізсіз екенін анықтап,
қылмыстық іс қозғаудан бас тартса ... оның ... өтіп ... өзінде кейін бұл істі ашу қиындыққа әкеліп соғады.
«Қылмыстық істі қозғау туралы қаулы шығару немесе одан бас ... ... ... ... ... ... ... немесе анықтама органдары
өздері шығарған қаулының күшін жоя алмайды».40
Құқық бұзушылықтың анықталғанына ... ... ету ... ... болуы мүмкін. Бір жағдайда – тек қана заңсыз ... ... ... ... қана ... іс бойынша және ондағы ақаулық бойынша
нұсқау береді, екінші жғдайда – ІІО ... ... ... ... – кінәлі тұлғаларды қатаң жазалауға, ... ... ... ... ... қолданады (ҚР ҚК 363 бабы).
Осыдан жоғарғыдағы жағдайларды зерделей отырып, келесі қортынды
жасауға болады: ... ... ізге ... және ... істерді
тергеудің заңдылығына қадағалау жүргізе отырып, тергеушілер ... ... және ... қаулыларының күшін жойып, оған
байланысты тиісті қаулы ... ... мен ... ... бас ...... ... болып табылады және ол тергеуші мен ... ... ... мен ... ... ... ... іс бойынша қабылдаған
заңсыз және негізсіз қаулыларын негізсіз деп ... ... ... ... қаулы шығарады.
3. Прокурор мен тергеушінің өзара қарым-қатынасының басқа да
нысандары
Прокурор мен тергеушінің өзара қарым-қатынасының жоғарыда көрсетілген
нысандардан басқа да ... ... ... ... ... әрекеттерін жүргізуге қатысады;
2. Тергеу, анықтау және ... ... ... қылмыстық қудалау органдарынан қылмыстық істер,
құжаттар және тағы ... ... ... алады;
3. Бұлтартпау шарасы ретінде қолданылатын қамаудың және алдын ала
тергеудің мерзімін ұзартады;
4. Тергеушінің ... іс ... ... ... ... ... ... негізі – қылмыстық
істерді тергеу барысында заң бұзушылықты
болдырмау және оның ... ... ... ету. Ол ... ... ... ... тергеу
әрекеттеріне жиі қатысуы арқылы жүзеге
асырылады. ... ... ... қатысуын өзі шешеді, бірақ ол осы
тергеуге қадағалау жүргізуші болу ... ... ... ... ... «бекіту» үшін керек емес, себебі
прокурордың тергеу әрекетіне қатысуы ... ... ... ... ... ... ... оның
қадағалауы арлқылы заңдылықтың кепілін
білдіреді. ... , ... ... жауап алуға, айып тағуға және
басқа да ... ... ... ... іс ... жинаған құжаттарды
тексеріп қана қоймайды, сондай-ақ тергеу
жүргізудің дұрыстығын ... ... және ... ... ... ... ... арқылы оның заң бұзушылықты анықтап және
оның алдын ... ... ... іс ... және ... жүргізудің қай кезеңінде прокурордың
қатысуы керектігін анықтау мүмкін ... ... арқа ... ... аса ... ... іс бойынша аса қажетті тергеу әрекеттеріне
қатысады.
Істің нақты мән-жайын анықтап, ... мен ... ... және ... ... отырып, прокурор қандай тергеу
әрекетіне ... ... ... өзі ... ... мұндай шешімге
келместен бұрын ол қылмыстық жағдайын және анықтау мен тергеу өндірісінің
жағдайларын анықтауы керек. Ол ... ... ... тәсілмен алынады.
Мысалы: тергеуге қадағалау жүргізу ... ... ... іс ... ... ... ... Оларға көбінесе қылмыстық іс
қозғау туралы, істі өз өндірісіне алу ... ... ... ... ... ... жауапқп тарту туралы, алдын ала тергеумен анықтауды
кейінге қалдыру немесе тоқтату ... ... ... ... өнідірістері қылмыстық істі тергеу аяқталғанға
дейін оның заңдылығын қамтамасыз ететін прокурордың қарамағында болады.
Осы көрсетілген ақпарат көздері арқылы ... іс ... ... ... ... ... және қай ... қатысуын өзі шешеді
немесе тергеуді өзі ... ... ... ... ... ... жағдайларда жүзеге
асырылады:
A. Аса ауыр қылмыстық істер бойынша қылмыс болған ... ... ... ... ... қорғау және қауіпсіздік
техникасы ережелерін бұзу және т.б.);
B. Заң өлім ... ... ... ... ... мен айыпкерлерден жауап алу;
C. Іздестіру бойынша ұсталған айыпкерден жауап алу ... ... ... ... ... ... ... мақсатын
анықтау);
D. Айып тағу;
E. Айыпкердің іс материалдарымен танысуы.
Прокурорға тергеу әрекеттеріне ... ... ... ... ұсынылады:
қоғамдық ерекше мәнге ие және жоғары тұратын прокурордың қадағалауындағы
істер; оған тергеуші мен анықтаушының заң бұзушылыққа жол ... ... ... үшін ... ... ... егер тергеуші өзі
сұраса.
Егер сезікті немесе айыпкерді қамауға алу ... ... ... ... ... ... ... міндетті түрде қатысады.
Прокурор тергеу әрекеттеріне қатыса отырып, тергеуші ... ... ... ... ол ... және ... ала тергеу
өндірісінде белсенділік танытуы керек.
ҚР ҚІЖК-нің 203 бабының 6 бөліміне ... ... ... ... осы ... ... ... жасалған және
прокурормен қол қойылған хаттамада көрсетіледі.
«Қылмыс болған жерді қарау немесе тергеу экспериментін ... ... ... ... прокурорлар дұрыс жасамайды. Прокурор
тергеушінің қызметіне келесі жағдайларда араласа алады: егер тергеуші, заң
мен қылмыстық іс жүргізу ... ... іс ... ... ... іс бойынша қажетті жағдайларды анықтамаса».41
«Прокурор тергеушіге тек қана қандай әрекетті қалай ... ... қай ... қай ... ... кезектеп жасау керектігі
бойынша нұсқау кеңес бере алады».42
2. Тергеу, ... және ... ... ... ... органдарынан қылмыстық істер,
құжаттар және тағы ... ... ... ... істерді тексеру барысында тек қана қылмыстық-іс
жүргізу ... ... ... ғана ... сондай-ақ келесі
жағдайларға назар аудару керек: тергеу жүргізудің мақсаттылығы, жылдамдығы
және ... ... ... ... оның ... тергеу
әрекеті қаншалықты сауатты ... ... ... ... ... әдістері қолданылуда ма?
Прокурордың құзыреті оған қылмыстық істер бойынша алдын ала тергеу
органдарының ... ... ... ... ... іс ... ... есептік мәліметтерді талап етуге, тергеу және анықтау
өндірісі бойынша барлық құжаттар мен мәліметтерді ... ... ... көрсетілген жағдайларды талап ете отырып және оны тексеріп,
прокурор заң ... ... ... және оның ... ... ... ... анықтау үшін шаралар қолданады.
3. Сезіктілер мен айыпкерлерді алдын ... ... ... ... ...... іс жүргізудің осы
сатысына қатысушылардың барлығының құқықтары
мен заңды мүдделеріне кепілдіктерінің бірі.
Әрбір қылмыстық і бойынша алдын ала тергеу ... екі ай ... ... ... заң бұл ... ... аса ... келесілерге ұзартуға құқық берген: аудан, облыс прокурорлары;
Бас прокурор және оның ... ... Бас ... (ҚР ҚІЖК ... күрделі деген ұғым, айыпкерлердің аса көп болуы, тергеуші керек
эпизодтардың көп ... ... ... жүргізудің қажеттілігі, көп
құжаттарды зерттеу, күрделі тергеу әрекеттерін жүргізу дегенді ... ... мен ... ... ... ... мерзімін
ұзарту керек деп тапса, мерзімді ұзарту туралы өтініш жасалған, ... ... ... ... ... мән-жайы, мерзімді ұзартуды қажет
ететін жағдайлар көрсетіледі.
Қамауда ... ... ... және ... ала ... ... білу керек. Анықтау және алдын ала тергеу мерзімі де ұзартылуға
жатады.
Заңға сәйкес (ҚР ҚІЖК 196 бап) ... ала ... ... ... ... екі ... ... аяқталуы керек, ал қажет жағдайларда
қамауда ұстау мерзімін ұзарту тәртібіндегідей мерзімді ... ... ... ... ... ... мен ... ұстау мерзімінің сәйкес
келмеуі жиі кездеспейді. Мысалы, айыпкер іс бойынша ... ала ... ... бір ... соң ... ... жағдайда, тергеу екі айда аяқталмаса, тек тергеу ... ... ғана ... ... ал ... ... мерзімін ұзарту - бұлтартпау
шарасының осы түрін таққаннан кейін екі айдан соң жүзеге асады.
Қамауда ... ... ... ... алу санкциясына тең. Бұлтартпау
шарасы ретінде тағылған ... ... ... ... ... қамауға алудан босату негізі болып табылады.
4. Прокурор сондай-ақ ҚР ... 38 ... ... істі тоқтату сияқты іс
жүргізу әрекеттеріне рұқсат береді, сонымен
қатар айыпкерді сотқа беру барысында айыптау
қорытындысына рұқсат ... (ҚР ҚІЖК ... 1 ... ... айыптау
қорытындысы келгеннен кейін ... ... ... қарым-қатынас
жоғалады, себебі қылмыстық істі прокурорға
бергеннен ... ... ... ала ... ал ... ... ... шешімді дербес өзі қабылдайды.
Ал, ҚР ҚІЖК-тің 38 бабына сәйкес қылмыстық істі тоқтатуға прокурордың
келісімі бойынша бір ... ... ... керек.
ҚР ҚІЖК-тің 38 бабында былай делінген: сот, прокурор, ... ... ... ... ... ... ... жағдайлардың
болуы арқылы істі тоқтатуға, ал тұлғаны қылмыстық жауаптылықтан босатуға
құқылы. Оларға ... ... шын ... ... ... босату (ҚР ҚІЖК 65 бап), қажетті қорғану шегінен ... ... ... ... (ҚР ҚІЖК 66 бап), ... татуласуына
байланысты қылмыстық жауаптылықтан босату (67 бап), жағдайдың өзгеруіне
байланысты қылмыстық жауаптылықтан ... (68 бап), ... ... ... жауаптылықтан босату (69 бап), рақымшылық немесе
кешірім ... ... ... ... ... (76 бап, ... ішінен келесі баптар бойынша прокурордың келісімімен тергеуші
немесе прокурор тұлғаны қылмыстық жауаптылықтан босатады: ҚР ҚІЖК- тің ... ... 67 ... 69 ... 76 бабы, 2 бөлім. Басқа ... істі сот ... ... 39 ... ... бұл ... ақталмайды. ҚР ҚІЖК-тің 76
бабы 2 бөлім, 67 бабы, 69 бабында қылмыстық істі қажет ... ... Осы ... ҚР ҚІЖК-тің 37 бабының 1 ... 3, 6, ... ... ҚР ... 37 бабы 1 ... 12 тармағында
былай делінген: ҚР ҚІЖК-тің ережелеріне сәйкес қылмысының жауаптылықтан
босатылатын ... ... ... іс ... ал ... ... оған ҚР ҚІЖК-тің 65 бабының 1бөлімі де жатады.
Бірақ, ҚР ҚІЖК-тің 37 бабы ... ... ... ... және ҚР ҚІЖК ... 37 ... 5 бөлімі дәл солай
көрсеткен:«Қылмыстық қудалау органы, қылмыстық ізге түсуді ... ... ... ... ... іс ... қандай да болсын сатысында
қылмыстық істі қозғаудан бас ... ... ... істі ... ... ... ... сұрақтар туады: ҚР ҚІЖК-тің 38 бабында қылмыстық ... ... ... ... жасайтын қандай жағдайлар туралы айтады?
Қандай жағдайлар бойынша тергеуші мен анықтаушы ... ... істі ... ... Қандай қылмыстық істерді тоқтату ... ... ... Осы ... ... ... істі ... қылмыстық қудалау органы қандай бапты басшылыққа алуы ... ... ... бұл ... орнын толтыру керек.
Қолданылған әдебиеттер тізімі.
Нормативтік актілер:
1. Қазақстан Республикасының Конституциясы 1995 жыл ... (1998 ... 7 ... ... ... Алматы: Жеті жарғы 1998ж
2. ҚР Қылмыстық ... ... ... ... ... ... ҚР ... іс жүргізу кодексі. 10.12.1997ж.
(өзгертулер мен толықтырулар. Алматы 2002)
4. «Қылмыстық процесске қатысушы адамдарды ... ... ҚР Заңы ... ... Республикасының прокуратурасы туралы» ҚР
Заңы (21.12.1995)
6. «Қазақстан Республикасының ішкі істер органдары
туралы» ҚР Заңы (21.12.1995.)
7. ... ... ... ... органдары
туралы» ҚР Заңы. 26.06.1998ж (2000 ж сәуірдегі №95-11
Заңмен енгізілген өзгертулер мен толықтырулармен)
8. «Қазақстан Республикасы сот жүйесі мен судьялардың
мәртебесі туралы» ҚР Заңы ... ... ... ... ... ҚР Заңы ... «Атқарушылық өндіріс және сот орындаушыларының
мәртебесі туралы» ҚР Заңы ... ... ... ... ҚР Заңы ... ... ... и уголовный процесс»:Учебно-
практическое пособие/под. общ. ред. В.В. Черникова- Москва:
ИНФРА-М, 2002г
13. Ахпанов А.Н., Ташибаев Г.У. «Угловно-процессуальное право РК»-
Астана, ... ... В.И. ... ... Уч. ... 1997г
15. Бахин В., Когамов М., Карпов Н., «Допрос на предварительном
следствий»-Алматы, 1999г
16. Бекбергенов Н.А. «Правоохранительная система в Республике
Казахстан»-Астана,2000г
17. ... Ю.Н. « ... ... и ... следствия
системы МВД и их взаимодействия» Под. ред. Викторова Б.А.-М,
1973г
18. Божьев В.П. «Уголовный процесс»- Москва: «Спартак», 2002г
19. Воронин Э.И. ... ... ... органов
внутренних дел»-Караганда, 1975г
20. Газетдинов Н.И. « Деятельность следователя по возмещению
материального ущерба»-Казань: 1998г
21. Гуляев А.П. «Следователь в уголовном процессе»-Москва: Юрид.
Литер. ... ... И.М. ... следственного отдела и его процессуальные
полномочия»-Сов. Милиция, 1967г
23. Гуценко К.Ф. « ... ... ... ... Доспулов Г.П. «Оптимизация предварительного следствия»-Алматы:
Наука, 1984г
25. Зеленецкий «Следователь как субъект расследования»-Краснодар,
1982г
26. Калмаков В.П. «Идентификационное действия следователя»-Москва:
Юрид. литер., 1977г
27. Коновалов Е.Ф. ... ... ... ... ... В.Г. « Тактика общения следователя с учасниками
отдельных следственных действий»-Изд. Киев высш. шк. МВД., 1989г
29. ... П.А. « ... ... ... 1999г
30. Научно практический коментарий уголовно-процессуальному кодексу
РСФСР»-Москва: «Спартак», 1996г
31. Новиков А.И. ... ... в ... ... от
прошлого к современнности»-Алматы: «Донекер», 2002г
32. Ногин И.В., Фаткуллин Ф.Н., «Предварительное следствие» М.,
1965г
33. Оспанов С.Д. «Уголовный процесс РК»-Алматы: Юрид. литер., 2002г
34. ... Н.С. ... ... ... ... ... ... В.А. « Процессуальные самостоятельность следователя»-
Пермь ПГУ, 1969г
36. Радутная Е.С. « Процессуальная самостоятельность следователя» В
кн.: Предварительное следствие и прокурорский надзор.-М. 1990г
37. ... Г.И. ... ... в ... ... ... М.С. ... преследование в советском уголовном
процессе»-М., 1951г
39. Төлеубекова Б.Қ. «Қазақстан Республикасының қылмыстық іс жүргізу
құқығы»-Алматы,2000ж
40. Холоденко В.Д. ... ... ... ... В.Я. «Прокурорский надзор на отдельных этапах
предварительного следствия»-Саратов, 1974г
42. Шиярбеков Б.К. «Возбуждение уголовного дела и ... ... ... Уч. Пособие.-Алматы, Донекер
,2003г
43. Юридический энциклопедический словарь, М., 1984г
1 Курс советского уголовного процесса М 1989-449 б ... ... ... под ред М.М. ... ... ... М ... Рахунов Р.Д. Участники уголовной процессуальной деятельности ... ... М.1961 23-24 б ... В.Н. ... уголовного процесса.
Минск 1970 13-14 б
1 Галкин Б.А ... ... ... М.1962 ... уголовный процесс. Под ред. Д.С. Карева М.1975 С.78-81
2 Бұдан әрі ҚР ... ... ... мәні туралы толығырақ қараңыз.
Строгович М.С. Состоятельности и процессуальных функцих в ... ... ... ... в 2-х ... М.1992 163-172 б. ... А.М.
Расследование по уголовному ... ... ... ... Я.О. ... ... - процессуальные функци. Ярославль
1976; Алексеева Л.Б. Уголовно - процессуальные функции. Курс ... ... ... ... М. 1989.
1 См. Строгович М.С. Право обвиняемого на защиту презумпция невиновности
М.1984; Стецовский Ю.И. ... - ... ... ... .См. ... Ф.Н. ... следствие. М. 1965; Гуллеев А.П.
Следователь в советском уголовном процессе. ... ... ... В.М ... обвинение в суде. М. 1971;
2 Юридический энциклопедический словарь. М.1984 200 б.
1 ... М.С. ... ... в ... уголовном процессе.
М.1951; 63 б .
2 Тыричев И.В Уголовный процесс. ... для ... под ... ... П.А М. 1995г. ... Ларин А.М. Расследование по уголовному делу; процессуальные функций. М.
1986г. 253 ... ... М.С. Курс ... ... процесса. Т.1; 194 б.
2 Чельцов М.А. Советский уголовный процесс. М. 1951; 88-89 б.
3 Қараңыз: Фойницкий Н.Я. Курс ... ... Т.2; СПБ ... ... ... ... П.С.
1 Қараңыз: Ларин А.М. Расследование по уголвному делу: процессуальные
функции. М.1986;
2 С.И. Ожегов. Словарь русского языка. М.1984; 730 б
1 ... Н.А ... ... в РК. ... ... Астана
–2000. 216 б.
1 Власов А. А. Полномочии следователя в советском уголовном процессе.
Автореферат на соиск. ученой степ. ... ... ... М. 1979; ВЮЗИ
1 Воронин Э.И. Процессуальные полномочия следователя оргнанов внутренних
дел. Караганда. 1975 110 б
1 ... ... ... 111 б .
2 А.А.Власов полномочия следователя советском уголовном процессе.
Автореферат на поиск ученной степени. канд. ... наук ... ВЮЗИ 10 ... ... А.А. ... шығарма 11 б.
1 Полянский Н.Н. Вопросы теории советского ... ... ... ... ... М.А. Советский уголовный процесс. М.1962; 14 ,17 б.
3 Қараңыз: Ривлин А.Л. Об уголовно-правовых и уголовно – процессуальных
отношениях. «Правоведение». 1959 №2 108-110 ... К. ... Ф. ... Соч., 16-Т., 13 б.
1 Кокорев Л.Д. Участники правосудия по уголовным делам . ... ... ... П.С. ... ... ... ... Л.1963;
38 б.
2 Воронин Э.И. аталған шығарма 50 б.
1 Холоденко В.Д. Полномочия следователя. В кн.: ... ... ... ... ... 1982; 112 ... ... М. С Курс советского уголовного процесса. Т.1. М.1968;
70 б; Жогин Н.В. , Фаткуллин Ф.Н. Предварительное следствие. М.1965; 108-
109 ... ... ... ... Под ред. ... А. Я. М. ... 18 б.
3 Прокофьев Ю. Н. Понятие и сущность документа как доказательства
уголовном ... В сб. ... тр. : ... ... ... процесса и прокурорского надзора. М. 1975 202 б.
1 Радутная Е.С. ... ... ... В ... ... и прокурорский надзор. Сб. науч. трудов. М. 1990.
3 б.
1 Власов А.А. Полномочия следователя в советском уголовном процессе.
Афтореферат на ... уч. ... ... ... наук. М. 1979; 20 б.
2 К. Маркс., Ф. Энгельс шығармалары 82 б. ... ... М. С. ... истина и судебные доказательства в советском
уголовном процессе. М.1955; 112-114 ... ... А. Р. ... основы расследования преступлений. М. 1966.
Т.1 360-395 б.
1 Г.И. Скаредов. Участие прокурора в следственных действиях. М.1987. 54 б.
1 ... А. Л. ... ... ... деятельности
прокурора в стадиях предварительного расследование и предания суду. В ... ... ... ... 19-36
2 бұл да сонда
1 Рагинский М. Ю. Коммментарий к УПК ... Под ред. ... А.М., ... М.1985. 231 ... Томин В. Т. Острые углы уголовного судопроизводства. М. 1991. 138 б.
1 Трубин Н.С. ... ... ... и ... контроля
за соблюдением законности при расследовании преступлений. В сб.: Проблемы
организации и деятельности прокурорской системы в ... ... ... ... М.1969. 96 б.
2 Соловьев А.Б. Прокурорский надхор как важное условие повышения
эффективности проихзводства следственных действий. В.сб.: Проблемы
совершенствования предварительного следствия и ... ... ... ... ... дознания и предварительного следствия. Сб.
науч. труд.Вып.№2 М:1982. 96 б.
3 СУ РСФСР. 1923. №7 106 б.
1 Похмелкин В.А. Процессуальные ... и ... ... общая характеристика/ В кн: Вопросы уголовного права, процесса и
криминалистики. ... ... ПГУ №204. ... 1969. 90 ... Чеканов В.Я.Прокурорский надзор на отдельных этапах предварительного
следствия. Саратов.1974.
45-46 б.
1 Қараңыз: С. М. Гуткин. Начальник следственного отдела и его
процессуальные ... Сов. ... 1967. 68 ... ... Уголовный процесс. Под ред. Вкторова Б.А. М.1970 62, 63 б.
1 Органы дознания и предварительного следствия системы МВД и ... ... ... ... к УПК ... Под. ред. Рекунова А.М., Орлова А.К.
М.1985. 234 б.
3 ... ... В.Ф., ... А.А. ... ... и ... на предварительном следствии. Советское государство и право. 1975
№3 77 б.
1 Гуляев А.П. Следователь в ... ... ... М.1981. 100 ... Курс ... ... процесса. Общая часть. Под. ред. Бойкова А.Д.,
Карпеца И.И. М.1989. 175-176
3 Бұл да сонда.
1 Ю.Н. Белозеров. ... ... и ... следствия системы МВД
и их взаймодействие. Под. отв.ред. Викторова Б.А. М.1973. 34 б.
2 Уголовный процесс. Под. ред. Лупинской П.А. М.1995. 57 ... ... ... Учебник под.ред. Лукпинской П.А. М. 1995. 58 б.
2 Квелидзе Г. Процессуальная самостоятельность и ... ... Соц. ... 1969 №11. 46 ... ... А.П. аталған шығарма. 101 б.
4 Сауал салынған тергеушілердің 23,6% олардың тәжірибесінде прокурордың
және тергеу бөлімінің бастығының нұсқауларына шағымдану жағдайлары
болғаннын ... ... А.П. ... шығарма.
1 Казлаускас М.О. О процессуальной независимости следователя. В кн;
Развитие гражданского, уголовного и ... ... ... ... ... ... 85 б.
2 Организации планирования следственных бригад. Методическое ... ... ... ... ... Кукушкина Ю.А. Общие вопросы
организации следственной работы. Волгоград. 1975 25 б. ... ... ... ... и следственного отделения. В кн: вопросы
организации следственной работы. Волгоград.1972. 53 б.; ... ... М.1971. ... ... Т-2. М.1970. 28-41б; ... ... по уголовному делу. Планирование организации. М.1970;
Ищенко Е.П. Проблемы первоначального этапа расследования преступлений.
Красноярск.1987. 27-28б; ... ... и ... ... МВД и их ... М.1973. 35 ... ... дознания и предварительного следствия в системе МВД и их
взаймодействие. Под. ред. Б.А. ... М.1973 ... ... Н.А. ... ... в РК. ... ... Советский уголовный процесс. Под. ред. В.М. Корнукова. Саратов 1988.
3 Предварительное расследование. Пособие для оперативных и следственных
работников в МООП РК. ... 1967. ... ... дознания и предварительного следствия в системе МВД и ... Под. ред. А.Б. ... М.1973. 84 ... ... Советский уголовный процесс. Возбуждение уголовного дела и
предварительное ... Под. ред. С.В. ... и И.Д. ... ... ... жағдайда тергеушінің анықтаушыға көмектесуі консультативті
сипатта болуы мүмкін және процессуалдық болып табылмайды.
1 Органы дознания и предварительного ... в ... МВД и ... Под. ред. А.Б. Викторова. М.1973. 69 б.
2 Е.Ф. ... ... ... ... М. 1973. ... Органы дознания и предварительного ... в ... МВД и ... Под. ред. А.Б. ... М.1973. 72 б.
1 Е.Ф. Коновалов. Розыскная деятельность следователя. М. 1973.
1 ... ... ... толығырақ қараңыз. Е.Ф. Коновалов.
Розыскная деятельность следователя.
2 Өзара әрекеттесуде ұйымдастырудың нысандары туралы қараңыз: Н.А.
Якубович. Организация взаимодействия следователей ... и ... при ... ... В кн: Взаимодействие следователей
прокуратуры и органов полиции при расследовании и предупреждении
преступлении,
1 Власов А.А. ... ... в ... ... ... на соиск. ученой степени канд. юрид. наук. М. ВЮЗИ. 1979 14б
2 Қараңыз. Басков В.И. Оперативно-розыскная деятельность. Учебно-
методическое пособие . М.1997. ... ... ... и ... следствия в системе МВД и ... Под. ред. А.Б. ... М.1973. 72 ... РФ ҚІЖК ... ... ... жатқызады.
2 Уголовный процесс России. Лекции – очерки. А.М. Ларин., Э.Б. Мельникова.,
В.М. Савицкий. Под.ред. В.М. ... ... ... В.И., ... В.Д., ... Г.М. ... об управлении. М.1974.
187б.
1 В.Д. Зеленский. Следователь как ... ... ... В.Д. ... . ... ... ... Ю.В. Принцип процессуальной самостоятельности следователя как
гарантия законности и ... ... им ... по ... Труды ВСШ МВД СССР. Выпуск №10. Волгоград. 1977. 48б.
1 Гуляев А.П. Следователь в ... ... М.1981. ... ... А.П. ... шығарма. 103б.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 64 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қылмыстық ізге түсуді болғызбайтын мән жайлар35 бет
Қылмыстық іс жүргізу қағидалары79 бет
Қазақстан қылмыстық іс жүргізу3 бет
«Бек+» ЖШС шарттарындағы әр түрлі ізге жататын сиырлардың сүт өнімділігі49 бет
Құжаттарды бір ізге келтіру және стандарттау15 бет
«дағдарыстық күйлер және посттравмалық бұзылыстар »7 бет
Абайдың әділеттілік туралы іліміне шолу6 бет
География пәнін оқытуда ақпараттық техналогияны енгізу тәжерибием12 бет
Жеке адамның психологиялық құрылымы туралы4 бет
Жылқы – халық медицинасында5 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь