Кәсіпорынды басқару процесі
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Мазмұны
Кіріспе
6
1
Теориялық бөлім
7
1.1
Маркетинг түсінігі, оның қызметі және принциптері
7
1.2
Кәсіпорынның маркетинг қызметін басқару әдістемесі
11
1.3
Кәсіпорынды басқару процесі
13
2
Есеп айырысу бөлігі
18
2.1
Автокөліктерді жөндеуге арналған кә сіпорынның маркетинг
қызметін ұйымдастыру құнының жоспарлы калькуляциясын жасау
18
2.2
Қызметтің өзіндік құнының сметалық-жоспарлы калькуляциясы
21
2.3
Күрделі салымдардың өтелу мерзімін есептеу
22
2.4
Шығындар диаграммасы
22
3
Ұйымдастыру бөлімі
24
3.1
Жұмыс орнын ұйымдастыру
24
3.2
Өндірістік учаскені жоспарлау
25
3.3
Негізгі өндірістік жұмысшылар санын есептеу
25
Қорытынды
27
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
28
Өлш Бет Құжат№ Қолы Күні Орындаған Тренкина А.
Тексерген Алипова А.Р.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Әдеб.
Бет
Беттер
y
5
28
Әдеб.
Бет
Беттер
y
5
28
Кәсіпорында маркетинг қызметін ұйымдастыру және оның нарық
Н.бақыл. Алипова А.Р.
Бекіткен. Передерий Е.А.
жағдайындағы тиімділігі
АГКНТ РТ-41бкз
Кіріспе
Соңғы онжылдықта Қазақстан Республикасы әлеуметтік-экономикалық процестердегі серпінді өзгерістермен, саяси және әлеуметтік салалардағы институционалдық қайта құрулармен, қоғам өміріндегі экологияның рөлін күшейтумен және шет елдермен қарым-қатынастарды дамытумен алдыңғы қатарға шықты. Қазақстан Республикасының саяси, экономикалық және әлеуметтік өмірінде болып жатқан өзгерістер және бизнесті жүргізудің жаңа тәсілдерін іздестіру экономикалық тиімділікті қамтамасыз ету үшін кәсіпкерлік субъектілерінің алдына бірқатар маңызды мәселелерді қойып отыр.
Осыған байланысты маркетинг жүйесін қалыптастыруды өте маңызды және құнды практикалық мәселе ретінде атап өтуге болады. Еліміздегі ұлттық экономиканы қайта құрылымдау үдерісіндегі өзгерістер, өндірістің еркіндігі және нарықтық ортаның дамуы бизнесті басқару маркетингі тұжырымдамасын қолдануды талап етеді.
Маркетинг концепциясы кәсіпорынның стратегиясы мен тактикасының нәтижелеріне, нарықтағы белсенді басымдық саясатына, экономикалық қызметке және өндірістік ресурстардың барлық түрлерін тиімді пайдалануға әсер ететін маңызды құрал болып табылады. Еліміздегі экономикалық реформаны әлемдік экономикамен интеграциялау үшін нарықтық механизмді, нарықты зерттеу әдістері мен принциптерін, экономикалық жағдайды, стратегиялық жоспарлау негіздерін және бәсекелестік мүмкіндіктерін терең білу қажет. Мұндай ақпаратты нарықты басқару концепцияларын зерттейтін маркетинг ғылымы береді.
Біздің замандағы маркетингтің мәні клиенттің қажеттіліктерін бизнестің пайдасына түрлендіретін іскерлік белсенділікте көрінеді. Маркетинг экономикалық сала ретінде Қазақстанда соңғы уақыттан бері қолданылып келеді және оған дейін капитализмге тән теориялық ұғым және практикалық қызмет ретінде қарастырылды.
Қазіргі уақытта маркетинг жоспарлаудың, өндірісті ұйымдастырудың және кәсіпорындарды басқарудың барлық аспектілерін қамтуы керек. Бұл жағдай біздің заманымызда маркетингтің рөлі мен маңыздылығы туралы идеялармен сәйкес келеді. Кәсіпорын қызметін басқару үшін заманауи маркетингті біртұтас және жүйелі бағытта дамыту қажет.
Нарықтың негізгі мақсаты Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан-2030 стратегиялық бағдарламасында көрсетілген сұраныс пен ұсынысты теңестіру болғандықтан, басқарушылық шешімдер қабылдаудың негізгі принциптері кәсіпкерлерді бизнестің негізгі басымдықтарына жетелейді [1].
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
6
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
1. Теориялық бөлім
1.1 Маркетинг түсінігі, оның қызметі және принциптері
Маркетингтің біздің бәріміздің өмірімізге қатысы бар. Маркетинг процесс кезінде адамның қарауына тауар және қызметтер беріліп, оларды пайдалану нәтижесінде бірқатар өмір деңгейі қанағаттандырылады. Макетингтің құрамына аса көп мағыналы жұмыс түрлері кіреді, оның ішінде: маркетингілік зерттеулер, тауарды дайындау, оны таратуды ұйымдастыру, баға тағайындау, жарнама және жеке сату және т.б. Маркетинг - мұқтаждық және тұтыныс қажеттерін алмастыру арқылы орындауға арналған адамзат әрекеттерінің түрі, яғни маркетинг негізіне алынатын бастапқы ұғым - адамдардық мұқтаждық идеясы.
Маркетинг (ағылшын сөзінен market - нарық) - мекемелер алдында тұрған мақсаттарды шешуге қажетті тұтыныс мұқтаждықтарын қанағаттандыруға, қызмет атқаруға және табуға қажетті бірнеше жұмыс түрлерін үйлестіреді. Маркетингтің мақсаты - тауар және қызмет көрсетудің сапасын арттыру, оларды сатып алу жағдайларын жақсатру.
Маркетинг қызметіне келесілер жатады:
әртүрлі тұтынушылар топтарының мұқтажын, қажеттіліктерін, сұранысын анықтау;
тұтынушыға керекті және қажеттілігін қанағаттандыратын тауар шығару;
тауардың құндылығына сәйкес тұтынуш ыға қолайлы және өндірушіге пайданы жеткілікті деңгейде қамтамасыз ететін баға қою;
өндірген тауарды тұтынушыға ең пайдалы және ыңғайлы арнамен жеткізуді анықтау; Э
нарыққа, сұранысты қалыптастыруға және өтімді ынталандыруға белсенді әсер ету жолдарын табу [1].
Осы маркетинг қызметтерінің әрқайсысының бағыттары, олардың құндылығы және маңыздылығы тек оларды бірге қарастырып қолданса ғана өседі. Маркетинг қызметінің негізгі мақсаты - тұтынушы мен өндірушіні тығыз байланыстыру, бір-бірін табуға көмектесу болып табылады.
Маркетинг - тұтынушылар сұраныстарына жауап беретін өнімнің жоғары сапасын қамтамасыз етуде негізгі рөлді атқарады
Маркентингтің шарушылық қызметі ретінде орындайтын толық жұмыс түрлері тізімін беру өте қиын. Сонымен бірге, кәсіпорынның мынандай сұрақтарға жауап іздеуі маркетингтің рөліне шек келтірмейді:
Қандай тауарларды нарыққа ұсыну керек (жаңа өнімді жобалау, ескі өнімді жаңарту, немесе оның өндірісін тоқтату т.б)?
өнімді кімге ұсыну керек (тұтынушыларды зерттеу)?
қашан және қандай шарттарды (баға, шығын, сапа, технология, т.б) тауарға қою керек?
тауардың тұтынушыға қандай арнамен жетуі керек (өткізу жүйесін құру, жарнама, өтімді ынталандыру т.б)?
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
7
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
Егер кәсіпорын осы сұраққа жауап берсе, яғни оның маркетинг бөлімінің қызметі оңтайлы екенін дәлелдейді. Жалпы осы сұрақтар маркетинг принциптерінің негізін құрайды
Жалпы маркетингтің ең маңызды бөлімі ретінде маркетингтік зерттеуді атап көрсетуге болады. Өйткені нарықты, тұтынушыларды зерттеусіз кәсіпорын белгілі бір табысқа жете алмайды:
Кәсіпорынды маркетингілік зерттеу жүйесі:
Тұтынушыларды зерттеу - тұтынушыларды зертеу олардың қажеттіліктерін зерттеуден басталады. Кең тарағаны Маслоудың қажеттілік иерархиясы. Бұл жүйе физиологиялық қажеттіліктен бастап (аштық, суық, шөл), өзін өзі сақтау қажеттілігі (қауіпсіздік, қорғаныштылық), әлеуметтік тұтыныстар (сүйіспеншілік), құрметтеу қажеттілігі (өзін өзі сыйлау, статус), өзін өзі таныту қажеттілігі (өздігінен даму). Қазіргі кезде кәсіпорын тек қана тұтынушының сұранысын ескерген жағдайд ғана сәттілікке жете алады. Маркетинг тұтынушылар мінез-құлқын зерттеумен айналысады, ал бұған оның қажеттіліктері де кіреді. Қажеттілікті анықтау - бұл маркетингтің ең негізгі мақсаттарының бірі болып саналады. Тұтынушыларды зерттеу кезінде ең негізгі рөльді өнімді сатып алудың мативациялық факторлары алады. Бұл факторларға: пайда алу мотиві (адамның баюға деген құштарлығы), тәуекелді төмендету мотиві (қауіпсіздікке деген қажеттілік), таныту мотиві (статусқа қажеттілік), еркіндік мотиві, және дамуға деген қажеттілік.
Бәсекелестерді зерттеу - бәсекелестерді зерттеудің бірінші деңгейі - таңдалған нарықта бәсекелестік деңгейді бағалау (монополия, т.б). Келесі кезекте мынаны анықтау қажет: бәсекелес қай нарық бөлігін бақылайды, қаншалықты тез дамып отыр, бәсекелестер өнімінің сапасы, оның бағасы, жарнама және өткізу түрі, техникалық жабдықтау. Егер де талдау дұрыс жасалған болса, онда бәсекелестің артықшылығы мен кемшіліктерін анықтауға мүмкіншілік туады, бұл ең соңында фирманың табыстылығына және дамуына әкеледі.
Тауарлық нарықты зерттеу - нарықты зерттеу деген ол - белгілі бір тауарды немесе тауарлар тобын зерттеу. Нарықты зерттеудің мақсаты - белгілі бір тауарға сұраныс пен ұсыныстың ара-қатынасын зерттеу, нарық сиымдылығын, нарықтағы бәсекелестердің бөлігін, нарық сегментациясын және нарық конъюнктурасын анықтау болып табылады. нарық конъюнктурасын анықтаудың негізгі мақсаты - кәсіпорын қызметі мен нарық арасындағы байланысты анықтау сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдігін қалай сақтау. Конъюнктуралық зерттеу - ағымдағы кезеңдегі нарықты бағалау, нарық көрсеткіштерінің өзгеруін жоспарлау, нарық жағдайы өзгерген кезде кәсіпорын қызметіне байланысты ұсыныстарды қамтиды.
Нарық сиымдылығы - нарық өзінің құрылымын өзгерптей қанша көлемде тауарды "сыйғыза" алатынын айтамыз. Маркетинггілік қызмет нарық потенциалының көрсеткіштерін зерттейді, берілгендерді қорытындылап талдайды және осы талдау нәтижесінде шығарылатын өнім көлемінің үлкеюі
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
8
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
немесе кішіреюіне әсер ететін, нарық потенциалының үлкеюі немесе кішіреюін жоспарлайды.
Қазіргі жағдайда ірі және орта кәсіпорындарды, сондай-ақ банктерде маркетинг қызметі, ал олардың кейбіреулерінде департаменттер қызмет етеді. Бұларға маркетинг бөлімдерін ұйымдастырудың нақты схемалары мен түрлері әр түрлі болуы мүмкін, бірақ олар: нарықты маркетингтік зерттеу, сұраныс жағдайын, тауарлық, өткізу, баға және коммуникацияны ұйымдастыру сияқты жалпы міндеттерге негізделеді. Нарық сегментициясы - бұл нарықтың әрқайсысына жеке тауар не маркетингілік кешен керек болуы мүмкін айқын топтарға бөлу. Сегменттеу келесі көрсеткіштерге байланысты жүреді:
Геогрфиялық (тұрғылықты жердің көлеміне және халықтың тығыздығы мен көлеміне байланысты);
Демографиялық (халықтың жасы мен жынысына байланысты).
Әлеуметтік-экономикалық ( білімі, мамандығы, халық табысы).
Психологиялық (индивидтің ерекшелігін ескере отырып).
Қазіргі кездегі кәсіпорындарда маркетинг қызметі әртүрлі ұйымдастырылған. Маркетингті ұйымдастыру қызметі - маркетинг бойынша өздеріне жүктелген міндеттер мен қызметтерді орындайтын бөлімдер мен бөлімшелердің жиынтығы. Маркетингті ұйымдастырудың әртүрлі формалары бар [2].
Функционалдық ұйымдастыру - тауарлары мен нарық мөлшері аз кәсіпорындарда қолданады. Басқарылатын процестің мамандануы, тауарлар ассортиментінің аз мөлшерде тұрақты өндірілуі маркетингті ұйымдастырудың осы форманың тиімділігін анықтайды. Ұйымдастырудың мұндай формасы номенклатурасы шектеулі орта және шағын кәсіпорындарға тән. Оның артықшылықтары;
Басқарудың қарапайымдылығы;
Басқару функцияларында қайталану болмайды;
Қызметкерлердің кәсіби мамандығының өсуіне әсер етеді; Кемшіліктері:
Тауар сапасына жеткілікті түрде мән берілмейді;
Жаңа енгізулерге тез бейімделмейді;
Эгоизм және жеке мүдденің болуы.
Маркетингті тауарлы ұйымдастыру - мұнда өндіріс пен өткізудің арнайы шарттарын талап ететін өнім ассортименті мен өткізу көлемі үлкен кәсіпорындар үшін тиімді. Тауарлақ ұйымдастыруда маретинг бөлімі немесе топтар бойынша құрылады. Бұл форма үлкен шығындарды талап етеді.
Оның артықшылықтары;
Тауар бойынша маркетинг кешенін оңтайландыру мүмкіншілігі;
Сыртқы орта жағдайларына жақсы бейімделу. Кемшіліктері:
Тауарлар бойынша сарапшы бола тұрып, менеджерлер міндетті қызмет аясын ескермейді.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
9
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
Маркетинг қызметін ұйымдастырудың нарықтық үлгісі - бұл формада маркетинг қызметі тұтынушылар типі немесе нарық сегментіне байланысты. Нарықпен жұмыс жасайтын менеджерлер өткізу мен басқа да іс-әрекеттер бойынша жылдық немесе келешектегі жоспарды дайындауға жауап береді. Негізгі ерекшелігі: фирманың маркетингтік әрекеті нарық сегменттерінің ерекшеліктеріне байланысты құрылады.
Оның артықшылықтары:
Өз тұтынушыларының талғамы мен қажеттіліктерін жақсы білу;
Нарық ерекшеліктерін ескері отырып сенімді болжау жасау.
Кемшіліктері:
Міндетті іс-әрекеттерінің қайталануы;
Жұмысқа икемділіктің жоқтығы;
Күрделі ұйымдастырушылық құрылым;
Тауар ассортиментін нашар білу.
Маркетингті географиялық прицитері бойынша ұйымдастыру - ірі компаниялар кеңейтілген нарыққа өнім шығарған кезде маретингтік қызметті географиялық прицитері бойынша ұйымдастырады. Бұны үлкен өткізу аумағы бар кәсіпорындарда қолдануға болады. Маркетинг қызметін ұйымдастырудың бұл түрі бір аймақтағы тұтынушылар қажеттілігі басқа бір аймақтағы тұтынушылар қажеттілігінен ерекшеленген жағдайда тиімді. Ол аз шығынмен тұтынушы қажеттілігін қанағаттандыруға мүмкіндік береді.
Нарықтық экономика салаларында маркетингті қолдану көлемі шексіз, ол үкімет және кәсіпорын мүддесіне сәйкес неғұрлым аз шығынмен артық пайда алу мақсатында қолданылады [3].
Сонымен, маркетинг - бұл тауарларды итермелеу емес, тұтынушының талаптарын, нарықтың нақты сегменттерінің талаптарын талдап ескеретін, жаңа тауардың анықталған талаптарына сәйкес өңделген, ғылыми зерттелген тұжырымдама. Кәсіпорын кездесетін көптеген аспектілерді зерттей отырып, маркетинг тиімділігі жоқ зонаға тауардың шығарылмауына шығындарды үнемдейді. Кәсіпорын зерттеуге шығын жұмсаса да, келешекте ол табыс әкеледі.
Бүгінгі таңда маркетингтің дамуында келесі сипатты тенденцияларды бөліп көрсетуге болады:
-Маркетинг ғылыми-техникалық прогрестің айтарлықтай әсерінде болғандықтан, жекелей айтқанда ақпараттардың көптігіне қарай ақпараттық технологиялар ерекше орынға ие;
-Тұрғындар топтарының әлеуметтік белсенділігінің өсуі маркетинг сипатын анықтайтын айтарлықтай фактор ретінде қарастырылуда;
-Қазіргі уақытта маркетинг ашық инновациялық сипатта болып, үнемі жаңартуға негізделген;
-Маркетингтің кең таралуы тек салалық, коммерциялық аумақта ғана емес, сондай-ақ барлық адам іскерлігі аумақтарын қамтуда.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
10
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
1.2 Кәсіпорынның маркетинг қызметін басқару әдістемесі
Экономикалық басқарудың нарықтық тұжырымдамасы ретіндегі маркетинг қазіргі даму деңгейлері әркелкі елдерде кеңінен қолданылуымен қатар, нарық жүйесін, тауар-ақша қатынастарын, ұйымдастырушылық- техникалық кешенді коммерциялық жұмыстарды, өндіріс-тауар өткізу процестерін, сондай-ақ баға мен коммуникациялық саясаттарды зерттеу және іске асыру құралына айналып отыр. Қазіргі кездегі өндіріс дамуында маркетинг, тек қана нарықтық саясатты ғана емес, сонымен қатар кәсіпорынның өндірістік саясатын анықтайтын, басқарудың негізгі функциясы ретінде қарастырылады. Маркетинг принциптеріне негізделген басқарудың кешенді жүйесінің мақсаты - қолда бар ресурстарды ескере отырып (материалдық, қаржылық, және т.б.) кәсіпорынның алдына қойылған мақсаттардың шешілуін қамтамасыз ету (ғылыми-техникалық, өндірістік, коммерциялық және өткізу)
Бүгінгі таңда жүріп жатқан басқару жүйесінің қайта құрылуы және өндірушілер мен тұтынушылар арсындағы өндірістік-экономикалық байласытарының өзгеруі салдарынан өндіруші алдында тұрған өзекті мәселелерді пайымды шешу маркетингті басқару ұстанымдары мен әдістерін қолдану арқылы жүзеге асырылады [4].
Басқарудың жүйесі ретінде және де ерекше қызмет ретінде макетинг келесілерді қамтамасыз ету керек:
-нарық туралы нақтылы және сенімді ақпараттармен, қажеттілік пен сұраныстың құрылымымен, тұтынушылардың қалауымен, яғни кәсіпорын қызметінің сыртқы жағдайлары туралы ақпаратпен қамтамасыз ету;
-тұтынушы проблемасын шешетін, сұранысты қанағаттандыратын, бәсекелестер тауарынан жақсы, нарық стандарттарына сай келетін тауар ассортиментін, тауарды шығару;
-өндіріс сферасына максималды мүмкін болатын бақылау жасауды қамтамасыз ететін, нарыққа, сұранысқа және тұтынушыға қажетті түрде ықпал жасау.
Филипп Котлер бойынша маркетингті басқару дегеніміз - кәсіпорын пайда табу мақсатында тұтынушылармен қарым-қатынаста болу, оны нығайту және сақтау үшін әртүрлі шараларды талдау, жоспарлау, бақылау және қолдану. Маркетингті басқару - ақпарат жинауға, нарықта зерттеулер жүргізуге, өткізу операциялары мен қызмет көр сетуге негізделген маркетинг қызметтерінің кәсіпорындарда ұйымд астырылуын білдіреді және бұл қызметтер маркетингке жұмсалған шы ғындарды ықшымдап, тиімділікті
көтеруді қамтамасыз етеді [5].
Маркетингті басқару мақсаты - кәсіпорынның алда тұрған мақсатына жету үшін сұраныс деңгейіне және сұраныс уақытына әсер ету. Қарапайым тілмен айтсақ маркетингі басқару дегеніміз - сұранысты басқару деген сөз. Ал сұранысты басқару дегеніміз - тұтынушыларды басқару деген сөз.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
11
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
Кәсіпорынның экономикалық және тиімді өсуі кәсіпорынның басқару құрылымының тиімділігіне байланысты. Ал өз кезегінде басқарудың құрылымы болып табылатын маркетинг қызметін басқарудың тиімділігімен сипатталады. Кәсіпорыдағы маркетингті басқару мақсаттары келесідей:
-өндіріспен және сұранысқа ие болма йтын тауарларды шығарумен байланысты шығындарды болдырмау;
-кәсіпорынның мақсатына жету үшін с ұранысты ынталандыруға байланысты шығындарды минималдау;
-тұтынушылардың қажеттілігін қанағаттандырған жағдайда ресурстарды оңтайлы пайдалану;
-нақты тұтынушылардың және еңбек ко ллективінің сұранысы мен қажеттілігін ескеретін әлеуметтік бағыттағы жағдайларды құру;
-тауарлар мен қызметтерді кеңінен өндіруге жағдай жасау және өз имиджін көтеру;
-Кәсіпорынның барлық бөлімшелерінің қызметкерлерінің маркетинг қызметті жүзеге асыру үшін белсенді ат салысу.
Жағдайлық талдау: кәсіпорынның жетістіктері мен сәтсіздіктерін ескере отырып, өндірісте болған өзгерістердің себептерін анықтау, қызметкерлер жұмысының тиімділігін бағалау, сонымен қатар болашаққа болжам жасау.
Маркетингтік синтез: жағдайлық талдау негізінде стратегиялық дамудың мақсаттарын құру, нарық конъюнктурасын ескере отырып мақсатты бағалау, стратегиялық жоспарға негіз болатын шешімдерді әзірлеу [6].
Стратегиялық жоспарлау: ұзақ мерзімді стратегияда кәсіпорынның 10 - 15 жылға арналған мақсаттары белгіленеді. Осы мақсаттарды анықтау сыртқы сауданың жалпы жағдайын, оның даму тенденциясын және республика экономикасының даму бағытын ескереді. Алға қойылған мақсаттарға жету үшін қаржылық, материалдық және тағы да басқа ресурстардың қандай мөлшерде қажет екендігі белгіленеді, мақсаттарға жету стратегиясы анықталады, яғни бұл маркетингтің стратегиясын анықтау, мақсатқа жету үшін тактикалық қызметті құру. Стратегиялық маркетингтік жоспарлау келесі үш деңгейден тұрады:
стратегиялық жоспарлау;
маркетингтік бақылау;
жоспарды орындау.
Тактикалық жоспарлау: жалпы мақсаттар қысқа мерзімді (бес жылдан көп емес) кезеңге нақтыланады. Осының негізінде мәселелерді шешу үшін қажетті ресурстар жұмылдырылады, кәсіпорынның барлық қызметіне бағытталған нақты бір қызметті анықталады. Жедел жоспарды құрылып және оның орындалуына белгілі бір мүмкіндіктер жасалады.
Маркетингтік бақылау: нақты көрсеткіштердің жоспарлы көрсеткіштерден ауытқу себептеріне және мазмұнына байланысты қателіктерді түзету қызметтерін дайындау. Бақылаудың үш түрін ажыратады:
жылдық жоспарды орындауды бақылау;
табыстылық динамикасын бақылау;
стратегиялық мақсатта қолданыс табатын ақпаратты жинаудағы бақылау.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
12
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
Маркетингті басқару белгілі бір тұжырымдамалар арқылы жүзеге асырылуы керек. Өйткені, маркетингті басқару белгілі бір тұжырымдарға бағытталу арқылы жүзеге асады. Кәсіпорындар өзінің маркетингтік қызметін бес тұжырымдаманың негізінде жүзеге асырады:
өндірісті жетілдіру тұжырымдамасы;
тауарды жетілдіру тұжырымдамасы;
коммерциялық іс-әрекетті күшейту тұжырымдамасы;
маркетинг тұжырымдамасы;
әлеуметтік-этикалық маркетинг тұжырымдамасы.
Өндірісті жетілдіру тұжырымдамасы тауарға деген сұраныс ұсыныстан жоғары және тауардың өзіндік құны жоғары болған жағдайларда қолданылады. Осы арқылы өндірісті ұлғайтудың көздері қарастырылып, өнімділікті жоғарылатудың мүмкіндіктері қолға алынады. Тұтынушы тауардың кең таралған және бағасы қолайлы тауарды таңдайды. Сондықтан маркетингті басқару өндірісті жетілдіруді және тауардың кең таралу тиімділігінің жоғарылауына ұмтылу керек.
Тауарды жетілдіру тұжырымдамасы бойынша тұтынушылар сапасы аса жоғары, қасиеттері сан алуан тауарларды талап етеді. Сондықтан тауар өндіруші өз тауарын жетілдіруге, оның сапасын, дизайнын, орауын жақсартуға көңіл бөледі. Тауарға бағытталу технологияның жаңаруына ықпал тигізеді. Кейбір уақыттарда кәсіпорын тұтынушының қажеттілігін қанағаттандыратын жаңа әдісті көрмей қалу мүмкін, мұнадай жағдай маркетингтік қызметте
маркетингтік соқырлық деп аталады.
Коммерциялық іс-әрекетті күшейту тұжырымдамасы сатушының өткізу мен ынталандыру шараларына жете көңіл бөлуін талап етеді. Сұранысы төмен тауарларды осы тұжырымдаманы қолдану арқылы сатуға мүмкіндік бар, дегенмен тиімдісі - ең әуелі нарыққа қажетті тауарды өндіру маңызды. Осы бағытта мына тұжырымдаманы қолдану қажеттілігі өткірлене түседі.
Маркетинг тұжырымдамасы ұйымның алға қойған мақсаттарына жетудің көзі ретінде қажеттіліктерді анықтау және оны өтеуде маркетингтің кешенді элементтерін қолдануды білдіреді [7].
1.3 Кәсіпорынды басқару процесі
Барлық кәсіпорындар басқару жағынан қарағанда ашық жүйе болып табылады, яғни 5-ші суретте көріп отырғанымыздай сыртқы және ішкі факторлармен қарым-қатынаста болады. Егер кәсіпорынның басқару жүйесі тиімді болса, процесс кезінде кірістің (материал, капитал, ақпарат т.б) қосылған құны пайда болып, қорытындыда көптеген мүмкін болатын қосымша шығыстар (табыс, сатудың өсуі, нарық бөлігінің ұлғйуы т.б) әкелуі мүмкін. Ал басқару обьектісі ретінде маркетинг, өндіріс, қаржы, персонал бола алады. Кәсіпорын маркетинг арқылы алдыңғы кезең зерттеулері мен нәтижелері негізінде жасалған стратегияны жүзеге асырады. Сонымен қатар, стратегиялық жаңа шешімдерді іздеу мақсатындағы зерттеулер бір мезгілде жүргізіледі.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
13
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
Маркетингті енгізу кезіндегі кәсіпорынды басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын дамытуды талдау негізінде келесі қорытындыларға келуге болады:
Нарықтық экономика кезінде кәсіпорын - өткізу нарығын, кәсіпорынның өніміне сұранысты анықтау үшін, бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін, жарнаманы, өткізуді, сервистік қызметті ұйымдастыру мақсататтарында маркетинг қызметтерін құру керек.
Маркетинг қызметі кәсіпорынның басқа да бөлімшелерімен тұрақты және тығыз, тікелей және қарсы байланыста болуы керек, және тұтынушылардың сапаға деген сұранысын, өнімнің нарыққа қажетті көлемде және ассортиментте шығуын қаматмасыз ету үшін; сапалы қызмет көрсету үшін; жоспарланған көлемде табыс алу үшін осы бөлімшелерге үнемі әсер етуі керек.
Маркетинг тек қана өнімді өткізу ғана емес, ол сонымен қатар кәсіпорынның басқару жүйесін өзгерту және әрбір жұмысшыны, әрбір қызметті кәсіпорынның соңғы мақсатына бағыттайды. Осыны барлық жұмысшылардың ой санасына әрқашан жеткізіп отырған дұрыс.
Маркетинг принциптерімен басқаруды ұйымдастыру тіпті дефицит жағдайында өте қажет, өйткені маркетинг тұтынушылардың қажеттілігіне жауап бермейтін өнімді шығармайды. Қазіргі кездегі кәсіпорынды басқарудың концепциясы - кәсіпорынның барлық қызметінің негізі тұтынушылар сұранысын және оның өзгерісін біліп отыру.
Сонымен, кәсіпорынның маркетингтік қызметін басқару - бұл әрдайым жаңарып отыратын процесті білдіреді. Бұл жерде зерттеулер негізінде қабылданған стратегияны іске асыру, сонымен қатар, нарықтар зерттеліп, оның жаңа мәселелері мен одан шығу жолдары анықталады.
Әрбір кәсіпорын немесе компания өз маркетингілік қызметін басқаруды тиімді ұйымдастыру үшін қызығушылық білдіреді. Жекелеп алғанда кәсіпорын нарық мүмкіншіліктерін талдауды, қажетті мақсаты нарықты таңдауды, тиімді маркетинг кешенін құруды, және күш жігерін салған маркетингті нақты өмірде қолдануын қалай сәтті басқаруын білуі керек. Бұның барлығы маркетингті басқару процесін құрайды.
Маркетингті ұйымдастыру - міндетті орындауға жауапкершілікті қалыптастыратын маркетингтік функцияларды басқару үшін құрамдастық құрылым. Егер жауапкершілік өткізу, тауармен қамтамасыз ету, тауарды итермелеу, бөлумен байланысты болса, ұйымдастыру функционалдық бола алады; Функционалдық принципке қосымша әрбір өнім тобы үшін тауарды басқарушы және әрбір тауарлық марка үшін тауар маркасын басқарушы болса ол тауарға бағытталған қызметі бола алады; Нарыққа бағытталған прицип - функционалдық принципке қосымша аймақтық нарықты және тұтынушы түрлерін басқару кезінде орын алады [8].
Маркетингтік процесте нарыққа шығатын тауар өндіруші, маркетинг бөлімі; кәсіпорын өнімін нарыққа өткізетін үшінші жақ (маркетинг бөлімі
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
14
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
тікелей тұтынушымен байланысуы мүмкін); бөлшектеп сатушы; соңғы тұтынушы қатысады.
Маркетинг бөлімінің қызметі мен мақсатын анықтау үшін фирма қызметін толықтай талдау керек. Алынған қорытынды негізінде маркетинг бөлімінің күшіменен проблемаларды шешу гипотезасын құру қажет, яғни маркетингтік жоспар құру деген сөз. Маркетингтік стратегияның дамуы мен ... жалғасы
Кіріспе
6
1
Теориялық бөлім
7
1.1
Маркетинг түсінігі, оның қызметі және принциптері
7
1.2
Кәсіпорынның маркетинг қызметін басқару әдістемесі
11
1.3
Кәсіпорынды басқару процесі
13
2
Есеп айырысу бөлігі
18
2.1
Автокөліктерді жөндеуге арналған кә сіпорынның маркетинг
қызметін ұйымдастыру құнының жоспарлы калькуляциясын жасау
18
2.2
Қызметтің өзіндік құнының сметалық-жоспарлы калькуляциясы
21
2.3
Күрделі салымдардың өтелу мерзімін есептеу
22
2.4
Шығындар диаграммасы
22
3
Ұйымдастыру бөлімі
24
3.1
Жұмыс орнын ұйымдастыру
24
3.2
Өндірістік учаскені жоспарлау
25
3.3
Негізгі өндірістік жұмысшылар санын есептеу
25
Қорытынды
27
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
28
Өлш Бет Құжат№ Қолы Күні Орындаған Тренкина А.
Тексерген Алипова А.Р.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Әдеб.
Бет
Беттер
y
5
28
Әдеб.
Бет
Беттер
y
5
28
Кәсіпорында маркетинг қызметін ұйымдастыру және оның нарық
Н.бақыл. Алипова А.Р.
Бекіткен. Передерий Е.А.
жағдайындағы тиімділігі
АГКНТ РТ-41бкз
Кіріспе
Соңғы онжылдықта Қазақстан Республикасы әлеуметтік-экономикалық процестердегі серпінді өзгерістермен, саяси және әлеуметтік салалардағы институционалдық қайта құрулармен, қоғам өміріндегі экологияның рөлін күшейтумен және шет елдермен қарым-қатынастарды дамытумен алдыңғы қатарға шықты. Қазақстан Республикасының саяси, экономикалық және әлеуметтік өмірінде болып жатқан өзгерістер және бизнесті жүргізудің жаңа тәсілдерін іздестіру экономикалық тиімділікті қамтамасыз ету үшін кәсіпкерлік субъектілерінің алдына бірқатар маңызды мәселелерді қойып отыр.
Осыған байланысты маркетинг жүйесін қалыптастыруды өте маңызды және құнды практикалық мәселе ретінде атап өтуге болады. Еліміздегі ұлттық экономиканы қайта құрылымдау үдерісіндегі өзгерістер, өндірістің еркіндігі және нарықтық ортаның дамуы бизнесті басқару маркетингі тұжырымдамасын қолдануды талап етеді.
Маркетинг концепциясы кәсіпорынның стратегиясы мен тактикасының нәтижелеріне, нарықтағы белсенді басымдық саясатына, экономикалық қызметке және өндірістік ресурстардың барлық түрлерін тиімді пайдалануға әсер ететін маңызды құрал болып табылады. Еліміздегі экономикалық реформаны әлемдік экономикамен интеграциялау үшін нарықтық механизмді, нарықты зерттеу әдістері мен принциптерін, экономикалық жағдайды, стратегиялық жоспарлау негіздерін және бәсекелестік мүмкіндіктерін терең білу қажет. Мұндай ақпаратты нарықты басқару концепцияларын зерттейтін маркетинг ғылымы береді.
Біздің замандағы маркетингтің мәні клиенттің қажеттіліктерін бизнестің пайдасына түрлендіретін іскерлік белсенділікте көрінеді. Маркетинг экономикалық сала ретінде Қазақстанда соңғы уақыттан бері қолданылып келеді және оған дейін капитализмге тән теориялық ұғым және практикалық қызмет ретінде қарастырылды.
Қазіргі уақытта маркетинг жоспарлаудың, өндірісті ұйымдастырудың және кәсіпорындарды басқарудың барлық аспектілерін қамтуы керек. Бұл жағдай біздің заманымызда маркетингтің рөлі мен маңыздылығы туралы идеялармен сәйкес келеді. Кәсіпорын қызметін басқару үшін заманауи маркетингті біртұтас және жүйелі бағытта дамыту қажет.
Нарықтың негізгі мақсаты Қазақстан Республикасы Президентінің Қазақстан-2030 стратегиялық бағдарламасында көрсетілген сұраныс пен ұсынысты теңестіру болғандықтан, басқарушылық шешімдер қабылдаудың негізгі принциптері кәсіпкерлерді бизнестің негізгі басымдықтарына жетелейді [1].
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
6
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
1. Теориялық бөлім
1.1 Маркетинг түсінігі, оның қызметі және принциптері
Маркетингтің біздің бәріміздің өмірімізге қатысы бар. Маркетинг процесс кезінде адамның қарауына тауар және қызметтер беріліп, оларды пайдалану нәтижесінде бірқатар өмір деңгейі қанағаттандырылады. Макетингтің құрамына аса көп мағыналы жұмыс түрлері кіреді, оның ішінде: маркетингілік зерттеулер, тауарды дайындау, оны таратуды ұйымдастыру, баға тағайындау, жарнама және жеке сату және т.б. Маркетинг - мұқтаждық және тұтыныс қажеттерін алмастыру арқылы орындауға арналған адамзат әрекеттерінің түрі, яғни маркетинг негізіне алынатын бастапқы ұғым - адамдардық мұқтаждық идеясы.
Маркетинг (ағылшын сөзінен market - нарық) - мекемелер алдында тұрған мақсаттарды шешуге қажетті тұтыныс мұқтаждықтарын қанағаттандыруға, қызмет атқаруға және табуға қажетті бірнеше жұмыс түрлерін үйлестіреді. Маркетингтің мақсаты - тауар және қызмет көрсетудің сапасын арттыру, оларды сатып алу жағдайларын жақсатру.
Маркетинг қызметіне келесілер жатады:
әртүрлі тұтынушылар топтарының мұқтажын, қажеттіліктерін, сұранысын анықтау;
тұтынушыға керекті және қажеттілігін қанағаттандыратын тауар шығару;
тауардың құндылығына сәйкес тұтынуш ыға қолайлы және өндірушіге пайданы жеткілікті деңгейде қамтамасыз ететін баға қою;
өндірген тауарды тұтынушыға ең пайдалы және ыңғайлы арнамен жеткізуді анықтау; Э
нарыққа, сұранысты қалыптастыруға және өтімді ынталандыруға белсенді әсер ету жолдарын табу [1].
Осы маркетинг қызметтерінің әрқайсысының бағыттары, олардың құндылығы және маңыздылығы тек оларды бірге қарастырып қолданса ғана өседі. Маркетинг қызметінің негізгі мақсаты - тұтынушы мен өндірушіні тығыз байланыстыру, бір-бірін табуға көмектесу болып табылады.
Маркетинг - тұтынушылар сұраныстарына жауап беретін өнімнің жоғары сапасын қамтамасыз етуде негізгі рөлді атқарады
Маркентингтің шарушылық қызметі ретінде орындайтын толық жұмыс түрлері тізімін беру өте қиын. Сонымен бірге, кәсіпорынның мынандай сұрақтарға жауап іздеуі маркетингтің рөліне шек келтірмейді:
Қандай тауарларды нарыққа ұсыну керек (жаңа өнімді жобалау, ескі өнімді жаңарту, немесе оның өндірісін тоқтату т.б)?
өнімді кімге ұсыну керек (тұтынушыларды зерттеу)?
қашан және қандай шарттарды (баға, шығын, сапа, технология, т.б) тауарға қою керек?
тауардың тұтынушыға қандай арнамен жетуі керек (өткізу жүйесін құру, жарнама, өтімді ынталандыру т.б)?
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
7
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
Егер кәсіпорын осы сұраққа жауап берсе, яғни оның маркетинг бөлімінің қызметі оңтайлы екенін дәлелдейді. Жалпы осы сұрақтар маркетинг принциптерінің негізін құрайды
Жалпы маркетингтің ең маңызды бөлімі ретінде маркетингтік зерттеуді атап көрсетуге болады. Өйткені нарықты, тұтынушыларды зерттеусіз кәсіпорын белгілі бір табысқа жете алмайды:
Кәсіпорынды маркетингілік зерттеу жүйесі:
Тұтынушыларды зерттеу - тұтынушыларды зертеу олардың қажеттіліктерін зерттеуден басталады. Кең тарағаны Маслоудың қажеттілік иерархиясы. Бұл жүйе физиологиялық қажеттіліктен бастап (аштық, суық, шөл), өзін өзі сақтау қажеттілігі (қауіпсіздік, қорғаныштылық), әлеуметтік тұтыныстар (сүйіспеншілік), құрметтеу қажеттілігі (өзін өзі сыйлау, статус), өзін өзі таныту қажеттілігі (өздігінен даму). Қазіргі кезде кәсіпорын тек қана тұтынушының сұранысын ескерген жағдайд ғана сәттілікке жете алады. Маркетинг тұтынушылар мінез-құлқын зерттеумен айналысады, ал бұған оның қажеттіліктері де кіреді. Қажеттілікті анықтау - бұл маркетингтің ең негізгі мақсаттарының бірі болып саналады. Тұтынушыларды зерттеу кезінде ең негізгі рөльді өнімді сатып алудың мативациялық факторлары алады. Бұл факторларға: пайда алу мотиві (адамның баюға деген құштарлығы), тәуекелді төмендету мотиві (қауіпсіздікке деген қажеттілік), таныту мотиві (статусқа қажеттілік), еркіндік мотиві, және дамуға деген қажеттілік.
Бәсекелестерді зерттеу - бәсекелестерді зерттеудің бірінші деңгейі - таңдалған нарықта бәсекелестік деңгейді бағалау (монополия, т.б). Келесі кезекте мынаны анықтау қажет: бәсекелес қай нарық бөлігін бақылайды, қаншалықты тез дамып отыр, бәсекелестер өнімінің сапасы, оның бағасы, жарнама және өткізу түрі, техникалық жабдықтау. Егер де талдау дұрыс жасалған болса, онда бәсекелестің артықшылығы мен кемшіліктерін анықтауға мүмкіншілік туады, бұл ең соңында фирманың табыстылығына және дамуына әкеледі.
Тауарлық нарықты зерттеу - нарықты зерттеу деген ол - белгілі бір тауарды немесе тауарлар тобын зерттеу. Нарықты зерттеудің мақсаты - белгілі бір тауарға сұраныс пен ұсыныстың ара-қатынасын зерттеу, нарық сиымдылығын, нарықтағы бәсекелестердің бөлігін, нарық сегментациясын және нарық конъюнктурасын анықтау болып табылады. нарық конъюнктурасын анықтаудың негізгі мақсаты - кәсіпорын қызметі мен нарық арасындағы байланысты анықтау сұраныс пен ұсыныстың тепе-теңдігін қалай сақтау. Конъюнктуралық зерттеу - ағымдағы кезеңдегі нарықты бағалау, нарық көрсеткіштерінің өзгеруін жоспарлау, нарық жағдайы өзгерген кезде кәсіпорын қызметіне байланысты ұсыныстарды қамтиды.
Нарық сиымдылығы - нарық өзінің құрылымын өзгерптей қанша көлемде тауарды "сыйғыза" алатынын айтамыз. Маркетинггілік қызмет нарық потенциалының көрсеткіштерін зерттейді, берілгендерді қорытындылап талдайды және осы талдау нәтижесінде шығарылатын өнім көлемінің үлкеюі
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
8
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
немесе кішіреюіне әсер ететін, нарық потенциалының үлкеюі немесе кішіреюін жоспарлайды.
Қазіргі жағдайда ірі және орта кәсіпорындарды, сондай-ақ банктерде маркетинг қызметі, ал олардың кейбіреулерінде департаменттер қызмет етеді. Бұларға маркетинг бөлімдерін ұйымдастырудың нақты схемалары мен түрлері әр түрлі болуы мүмкін, бірақ олар: нарықты маркетингтік зерттеу, сұраныс жағдайын, тауарлық, өткізу, баға және коммуникацияны ұйымдастыру сияқты жалпы міндеттерге негізделеді. Нарық сегментициясы - бұл нарықтың әрқайсысына жеке тауар не маркетингілік кешен керек болуы мүмкін айқын топтарға бөлу. Сегменттеу келесі көрсеткіштерге байланысты жүреді:
Геогрфиялық (тұрғылықты жердің көлеміне және халықтың тығыздығы мен көлеміне байланысты);
Демографиялық (халықтың жасы мен жынысына байланысты).
Әлеуметтік-экономикалық ( білімі, мамандығы, халық табысы).
Психологиялық (индивидтің ерекшелігін ескере отырып).
Қазіргі кездегі кәсіпорындарда маркетинг қызметі әртүрлі ұйымдастырылған. Маркетингті ұйымдастыру қызметі - маркетинг бойынша өздеріне жүктелген міндеттер мен қызметтерді орындайтын бөлімдер мен бөлімшелердің жиынтығы. Маркетингті ұйымдастырудың әртүрлі формалары бар [2].
Функционалдық ұйымдастыру - тауарлары мен нарық мөлшері аз кәсіпорындарда қолданады. Басқарылатын процестің мамандануы, тауарлар ассортиментінің аз мөлшерде тұрақты өндірілуі маркетингті ұйымдастырудың осы форманың тиімділігін анықтайды. Ұйымдастырудың мұндай формасы номенклатурасы шектеулі орта және шағын кәсіпорындарға тән. Оның артықшылықтары;
Басқарудың қарапайымдылығы;
Басқару функцияларында қайталану болмайды;
Қызметкерлердің кәсіби мамандығының өсуіне әсер етеді; Кемшіліктері:
Тауар сапасына жеткілікті түрде мән берілмейді;
Жаңа енгізулерге тез бейімделмейді;
Эгоизм және жеке мүдденің болуы.
Маркетингті тауарлы ұйымдастыру - мұнда өндіріс пен өткізудің арнайы шарттарын талап ететін өнім ассортименті мен өткізу көлемі үлкен кәсіпорындар үшін тиімді. Тауарлақ ұйымдастыруда маретинг бөлімі немесе топтар бойынша құрылады. Бұл форма үлкен шығындарды талап етеді.
Оның артықшылықтары;
Тауар бойынша маркетинг кешенін оңтайландыру мүмкіншілігі;
Сыртқы орта жағдайларына жақсы бейімделу. Кемшіліктері:
Тауарлар бойынша сарапшы бола тұрып, менеджерлер міндетті қызмет аясын ескермейді.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
9
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
Маркетинг қызметін ұйымдастырудың нарықтық үлгісі - бұл формада маркетинг қызметі тұтынушылар типі немесе нарық сегментіне байланысты. Нарықпен жұмыс жасайтын менеджерлер өткізу мен басқа да іс-әрекеттер бойынша жылдық немесе келешектегі жоспарды дайындауға жауап береді. Негізгі ерекшелігі: фирманың маркетингтік әрекеті нарық сегменттерінің ерекшеліктеріне байланысты құрылады.
Оның артықшылықтары:
Өз тұтынушыларының талғамы мен қажеттіліктерін жақсы білу;
Нарық ерекшеліктерін ескері отырып сенімді болжау жасау.
Кемшіліктері:
Міндетті іс-әрекеттерінің қайталануы;
Жұмысқа икемділіктің жоқтығы;
Күрделі ұйымдастырушылық құрылым;
Тауар ассортиментін нашар білу.
Маркетингті географиялық прицитері бойынша ұйымдастыру - ірі компаниялар кеңейтілген нарыққа өнім шығарған кезде маретингтік қызметті географиялық прицитері бойынша ұйымдастырады. Бұны үлкен өткізу аумағы бар кәсіпорындарда қолдануға болады. Маркетинг қызметін ұйымдастырудың бұл түрі бір аймақтағы тұтынушылар қажеттілігі басқа бір аймақтағы тұтынушылар қажеттілігінен ерекшеленген жағдайда тиімді. Ол аз шығынмен тұтынушы қажеттілігін қанағаттандыруға мүмкіндік береді.
Нарықтық экономика салаларында маркетингті қолдану көлемі шексіз, ол үкімет және кәсіпорын мүддесіне сәйкес неғұрлым аз шығынмен артық пайда алу мақсатында қолданылады [3].
Сонымен, маркетинг - бұл тауарларды итермелеу емес, тұтынушының талаптарын, нарықтың нақты сегменттерінің талаптарын талдап ескеретін, жаңа тауардың анықталған талаптарына сәйкес өңделген, ғылыми зерттелген тұжырымдама. Кәсіпорын кездесетін көптеген аспектілерді зерттей отырып, маркетинг тиімділігі жоқ зонаға тауардың шығарылмауына шығындарды үнемдейді. Кәсіпорын зерттеуге шығын жұмсаса да, келешекте ол табыс әкеледі.
Бүгінгі таңда маркетингтің дамуында келесі сипатты тенденцияларды бөліп көрсетуге болады:
-Маркетинг ғылыми-техникалық прогрестің айтарлықтай әсерінде болғандықтан, жекелей айтқанда ақпараттардың көптігіне қарай ақпараттық технологиялар ерекше орынға ие;
-Тұрғындар топтарының әлеуметтік белсенділігінің өсуі маркетинг сипатын анықтайтын айтарлықтай фактор ретінде қарастырылуда;
-Қазіргі уақытта маркетинг ашық инновациялық сипатта болып, үнемі жаңартуға негізделген;
-Маркетингтің кең таралуы тек салалық, коммерциялық аумақта ғана емес, сондай-ақ барлық адам іскерлігі аумақтарын қамтуда.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
10
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
1.2 Кәсіпорынның маркетинг қызметін басқару әдістемесі
Экономикалық басқарудың нарықтық тұжырымдамасы ретіндегі маркетинг қазіргі даму деңгейлері әркелкі елдерде кеңінен қолданылуымен қатар, нарық жүйесін, тауар-ақша қатынастарын, ұйымдастырушылық- техникалық кешенді коммерциялық жұмыстарды, өндіріс-тауар өткізу процестерін, сондай-ақ баға мен коммуникациялық саясаттарды зерттеу және іске асыру құралына айналып отыр. Қазіргі кездегі өндіріс дамуында маркетинг, тек қана нарықтық саясатты ғана емес, сонымен қатар кәсіпорынның өндірістік саясатын анықтайтын, басқарудың негізгі функциясы ретінде қарастырылады. Маркетинг принциптеріне негізделген басқарудың кешенді жүйесінің мақсаты - қолда бар ресурстарды ескере отырып (материалдық, қаржылық, және т.б.) кәсіпорынның алдына қойылған мақсаттардың шешілуін қамтамасыз ету (ғылыми-техникалық, өндірістік, коммерциялық және өткізу)
Бүгінгі таңда жүріп жатқан басқару жүйесінің қайта құрылуы және өндірушілер мен тұтынушылар арсындағы өндірістік-экономикалық байласытарының өзгеруі салдарынан өндіруші алдында тұрған өзекті мәселелерді пайымды шешу маркетингті басқару ұстанымдары мен әдістерін қолдану арқылы жүзеге асырылады [4].
Басқарудың жүйесі ретінде және де ерекше қызмет ретінде макетинг келесілерді қамтамасыз ету керек:
-нарық туралы нақтылы және сенімді ақпараттармен, қажеттілік пен сұраныстың құрылымымен, тұтынушылардың қалауымен, яғни кәсіпорын қызметінің сыртқы жағдайлары туралы ақпаратпен қамтамасыз ету;
-тұтынушы проблемасын шешетін, сұранысты қанағаттандыратын, бәсекелестер тауарынан жақсы, нарық стандарттарына сай келетін тауар ассортиментін, тауарды шығару;
-өндіріс сферасына максималды мүмкін болатын бақылау жасауды қамтамасыз ететін, нарыққа, сұранысқа және тұтынушыға қажетті түрде ықпал жасау.
Филипп Котлер бойынша маркетингті басқару дегеніміз - кәсіпорын пайда табу мақсатында тұтынушылармен қарым-қатынаста болу, оны нығайту және сақтау үшін әртүрлі шараларды талдау, жоспарлау, бақылау және қолдану. Маркетингті басқару - ақпарат жинауға, нарықта зерттеулер жүргізуге, өткізу операциялары мен қызмет көр сетуге негізделген маркетинг қызметтерінің кәсіпорындарда ұйымд астырылуын білдіреді және бұл қызметтер маркетингке жұмсалған шы ғындарды ықшымдап, тиімділікті
көтеруді қамтамасыз етеді [5].
Маркетингті басқару мақсаты - кәсіпорынның алда тұрған мақсатына жету үшін сұраныс деңгейіне және сұраныс уақытына әсер ету. Қарапайым тілмен айтсақ маркетингі басқару дегеніміз - сұранысты басқару деген сөз. Ал сұранысты басқару дегеніміз - тұтынушыларды басқару деген сөз.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
11
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
Кәсіпорынның экономикалық және тиімді өсуі кәсіпорынның басқару құрылымының тиімділігіне байланысты. Ал өз кезегінде басқарудың құрылымы болып табылатын маркетинг қызметін басқарудың тиімділігімен сипатталады. Кәсіпорыдағы маркетингті басқару мақсаттары келесідей:
-өндіріспен және сұранысқа ие болма йтын тауарларды шығарумен байланысты шығындарды болдырмау;
-кәсіпорынның мақсатына жету үшін с ұранысты ынталандыруға байланысты шығындарды минималдау;
-тұтынушылардың қажеттілігін қанағаттандырған жағдайда ресурстарды оңтайлы пайдалану;
-нақты тұтынушылардың және еңбек ко ллективінің сұранысы мен қажеттілігін ескеретін әлеуметтік бағыттағы жағдайларды құру;
-тауарлар мен қызметтерді кеңінен өндіруге жағдай жасау және өз имиджін көтеру;
-Кәсіпорынның барлық бөлімшелерінің қызметкерлерінің маркетинг қызметті жүзеге асыру үшін белсенді ат салысу.
Жағдайлық талдау: кәсіпорынның жетістіктері мен сәтсіздіктерін ескере отырып, өндірісте болған өзгерістердің себептерін анықтау, қызметкерлер жұмысының тиімділігін бағалау, сонымен қатар болашаққа болжам жасау.
Маркетингтік синтез: жағдайлық талдау негізінде стратегиялық дамудың мақсаттарын құру, нарық конъюнктурасын ескере отырып мақсатты бағалау, стратегиялық жоспарға негіз болатын шешімдерді әзірлеу [6].
Стратегиялық жоспарлау: ұзақ мерзімді стратегияда кәсіпорынның 10 - 15 жылға арналған мақсаттары белгіленеді. Осы мақсаттарды анықтау сыртқы сауданың жалпы жағдайын, оның даму тенденциясын және республика экономикасының даму бағытын ескереді. Алға қойылған мақсаттарға жету үшін қаржылық, материалдық және тағы да басқа ресурстардың қандай мөлшерде қажет екендігі белгіленеді, мақсаттарға жету стратегиясы анықталады, яғни бұл маркетингтің стратегиясын анықтау, мақсатқа жету үшін тактикалық қызметті құру. Стратегиялық маркетингтік жоспарлау келесі үш деңгейден тұрады:
стратегиялық жоспарлау;
маркетингтік бақылау;
жоспарды орындау.
Тактикалық жоспарлау: жалпы мақсаттар қысқа мерзімді (бес жылдан көп емес) кезеңге нақтыланады. Осының негізінде мәселелерді шешу үшін қажетті ресурстар жұмылдырылады, кәсіпорынның барлық қызметіне бағытталған нақты бір қызметті анықталады. Жедел жоспарды құрылып және оның орындалуына белгілі бір мүмкіндіктер жасалады.
Маркетингтік бақылау: нақты көрсеткіштердің жоспарлы көрсеткіштерден ауытқу себептеріне және мазмұнына байланысты қателіктерді түзету қызметтерін дайындау. Бақылаудың үш түрін ажыратады:
жылдық жоспарды орындауды бақылау;
табыстылық динамикасын бақылау;
стратегиялық мақсатта қолданыс табатын ақпаратты жинаудағы бақылау.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
12
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
Маркетингті басқару белгілі бір тұжырымдамалар арқылы жүзеге асырылуы керек. Өйткені, маркетингті басқару белгілі бір тұжырымдарға бағытталу арқылы жүзеге асады. Кәсіпорындар өзінің маркетингтік қызметін бес тұжырымдаманың негізінде жүзеге асырады:
өндірісті жетілдіру тұжырымдамасы;
тауарды жетілдіру тұжырымдамасы;
коммерциялық іс-әрекетті күшейту тұжырымдамасы;
маркетинг тұжырымдамасы;
әлеуметтік-этикалық маркетинг тұжырымдамасы.
Өндірісті жетілдіру тұжырымдамасы тауарға деген сұраныс ұсыныстан жоғары және тауардың өзіндік құны жоғары болған жағдайларда қолданылады. Осы арқылы өндірісті ұлғайтудың көздері қарастырылып, өнімділікті жоғарылатудың мүмкіндіктері қолға алынады. Тұтынушы тауардың кең таралған және бағасы қолайлы тауарды таңдайды. Сондықтан маркетингті басқару өндірісті жетілдіруді және тауардың кең таралу тиімділігінің жоғарылауына ұмтылу керек.
Тауарды жетілдіру тұжырымдамасы бойынша тұтынушылар сапасы аса жоғары, қасиеттері сан алуан тауарларды талап етеді. Сондықтан тауар өндіруші өз тауарын жетілдіруге, оның сапасын, дизайнын, орауын жақсартуға көңіл бөледі. Тауарға бағытталу технологияның жаңаруына ықпал тигізеді. Кейбір уақыттарда кәсіпорын тұтынушының қажеттілігін қанағаттандыратын жаңа әдісті көрмей қалу мүмкін, мұнадай жағдай маркетингтік қызметте
маркетингтік соқырлық деп аталады.
Коммерциялық іс-әрекетті күшейту тұжырымдамасы сатушының өткізу мен ынталандыру шараларына жете көңіл бөлуін талап етеді. Сұранысы төмен тауарларды осы тұжырымдаманы қолдану арқылы сатуға мүмкіндік бар, дегенмен тиімдісі - ең әуелі нарыққа қажетті тауарды өндіру маңызды. Осы бағытта мына тұжырымдаманы қолдану қажеттілігі өткірлене түседі.
Маркетинг тұжырымдамасы ұйымның алға қойған мақсаттарына жетудің көзі ретінде қажеттіліктерді анықтау және оны өтеуде маркетингтің кешенді элементтерін қолдануды білдіреді [7].
1.3 Кәсіпорынды басқару процесі
Барлық кәсіпорындар басқару жағынан қарағанда ашық жүйе болып табылады, яғни 5-ші суретте көріп отырғанымыздай сыртқы және ішкі факторлармен қарым-қатынаста болады. Егер кәсіпорынның басқару жүйесі тиімді болса, процесс кезінде кірістің (материал, капитал, ақпарат т.б) қосылған құны пайда болып, қорытындыда көптеген мүмкін болатын қосымша шығыстар (табыс, сатудың өсуі, нарық бөлігінің ұлғйуы т.б) әкелуі мүмкін. Ал басқару обьектісі ретінде маркетинг, өндіріс, қаржы, персонал бола алады. Кәсіпорын маркетинг арқылы алдыңғы кезең зерттеулері мен нәтижелері негізінде жасалған стратегияны жүзеге асырады. Сонымен қатар, стратегиялық жаңа шешімдерді іздеу мақсатындағы зерттеулер бір мезгілде жүргізіледі.
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
13
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
Маркетингті енгізу кезіндегі кәсіпорынды басқарудың ұйымдастырушылық құрылымын дамытуды талдау негізінде келесі қорытындыларға келуге болады:
Нарықтық экономика кезінде кәсіпорын - өткізу нарығын, кәсіпорынның өніміне сұранысты анықтау үшін, бәсеке қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін, жарнаманы, өткізуді, сервистік қызметті ұйымдастыру мақсататтарында маркетинг қызметтерін құру керек.
Маркетинг қызметі кәсіпорынның басқа да бөлімшелерімен тұрақты және тығыз, тікелей және қарсы байланыста болуы керек, және тұтынушылардың сапаға деген сұранысын, өнімнің нарыққа қажетті көлемде және ассортиментте шығуын қаматмасыз ету үшін; сапалы қызмет көрсету үшін; жоспарланған көлемде табыс алу үшін осы бөлімшелерге үнемі әсер етуі керек.
Маркетинг тек қана өнімді өткізу ғана емес, ол сонымен қатар кәсіпорынның басқару жүйесін өзгерту және әрбір жұмысшыны, әрбір қызметті кәсіпорынның соңғы мақсатына бағыттайды. Осыны барлық жұмысшылардың ой санасына әрқашан жеткізіп отырған дұрыс.
Маркетинг принциптерімен басқаруды ұйымдастыру тіпті дефицит жағдайында өте қажет, өйткені маркетинг тұтынушылардың қажеттілігіне жауап бермейтін өнімді шығармайды. Қазіргі кездегі кәсіпорынды басқарудың концепциясы - кәсіпорынның барлық қызметінің негізі тұтынушылар сұранысын және оның өзгерісін біліп отыру.
Сонымен, кәсіпорынның маркетингтік қызметін басқару - бұл әрдайым жаңарып отыратын процесті білдіреді. Бұл жерде зерттеулер негізінде қабылданған стратегияны іске асыру, сонымен қатар, нарықтар зерттеліп, оның жаңа мәселелері мен одан шығу жолдары анықталады.
Әрбір кәсіпорын немесе компания өз маркетингілік қызметін басқаруды тиімді ұйымдастыру үшін қызығушылық білдіреді. Жекелеп алғанда кәсіпорын нарық мүмкіншіліктерін талдауды, қажетті мақсаты нарықты таңдауды, тиімді маркетинг кешенін құруды, және күш жігерін салған маркетингті нақты өмірде қолдануын қалай сәтті басқаруын білуі керек. Бұның барлығы маркетингті басқару процесін құрайды.
Маркетингті ұйымдастыру - міндетті орындауға жауапкершілікті қалыптастыратын маркетингтік функцияларды басқару үшін құрамдастық құрылым. Егер жауапкершілік өткізу, тауармен қамтамасыз ету, тауарды итермелеу, бөлумен байланысты болса, ұйымдастыру функционалдық бола алады; Функционалдық принципке қосымша әрбір өнім тобы үшін тауарды басқарушы және әрбір тауарлық марка үшін тауар маркасын басқарушы болса ол тауарға бағытталған қызметі бола алады; Нарыққа бағытталған прицип - функционалдық принципке қосымша аймақтық нарықты және тұтынушы түрлерін басқару кезінде орын алады [8].
Маркетингтік процесте нарыққа шығатын тауар өндіруші, маркетинг бөлімі; кәсіпорын өнімін нарыққа өткізетін үшінші жақ (маркетинг бөлімі
0716100100 КЖ РКЖПжТҚК 02422
Бет
14
Өлш.
Бет
Құжат№
Қолы
Күні
тікелей тұтынушымен байланысуы мүмкін); бөлшектеп сатушы; соңғы тұтынушы қатысады.
Маркетинг бөлімінің қызметі мен мақсатын анықтау үшін фирма қызметін толықтай талдау керек. Алынған қорытынды негізінде маркетинг бөлімінің күшіменен проблемаларды шешу гипотезасын құру қажет, яғни маркетингтік жоспар құру деген сөз. Маркетингтік стратегияның дамуы мен ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz