Экономикалық дамудың жолдарын қарастыру

Егемен Қазақстанның дамуының онжылдығы елдің әлеуметтік.экономикалық жүйесінің кең көлемді және түпкілікті қайта құрылуымен ерекшеленеді. Осы жылдары радикалды реформалар мемлекеттіліктің орнығуы мен КСРО кезеңінде пайда болған терең экономикалық дағдарысты жеңіп шығуы жағдайында жүзеге асты. Өткен ғасырдың 70.80 жылдары шаруашылық механизмін жетілдіру, командалық.бөлініс жүйесін әлсірету мен тауар өндірушілердің құқықтарын кеңейту, шаруа ісін жүргізудің рыноктық принциптеріне өтудің алғашқы бағдарламаларын іске қосу бойынша қолданылған шаралардың нәтижесі сәтсіз болғаны белгілі. 90 жылдардың басындағы экономикалық өндірістің құлдырауы, кәсіпорындар арасындағы шаруашылық байланыстардың үзілуі, қаржы.несиелік жүйенің бұзылуы, рубльге деген сенімнің жоғалуы, дүкендердің бос сөрелері мен тауар бөлудің талапдық жүйесі тән болды.
Елдегі жүйелік экономикалық қайта құру жолындағы өткен онжылдықты белгілі бір кезеңдерге бөліп қарауға болады. Алғашқы кезең 1992—1993жж. яғни экономиканы түпкілікті реформалаудан өз төл ақшамызды шығаруға дейінгі уақытты қамтиды. Бұл кезеңде макроэкономикалық саясат Ресейде белгіленетін еді. Жалпы республиканың бүкіл экономикасы көрші елді қабылданған шешімдерге тәуелді болатын. Инфляция бұрын болмаған қарқынмен өсті. Өткен жылдың желтоқсанының басындағы процентке шаққандағы тұтынушылық құн индексі 1992ж. соңында — 3060.ты, 1993ж. — 2265.ті құрады.
Елдегі нарықтық қайта құрулардың екінші кезеңі 1993ж. қарашадағы ұлттық валютаның енуімен және дербес макроэкономикалық саясаттың қалыптасуымен басталды. Ол салық салу, бюджеттік және банктік салалардағы, сыртқы экономикалық жұмыстардағы, оның ішінде шетел капиталын тарту мен кеден ісі, нарықтарды дамыту мен нарықтың инфра.құрылымдардағы қатынастарды қалпына келтіріп отыратын нормативтік.құқықтық базаның құрылуымен ерекшеленеді. Инфляцияға қарсы қатаң саясат жүргізілуінің нәтижесінде қаржы тұрақтылығы бойынша алғашқы айтулы нәтижелерге қол жетті, тұтынушылық құн индексі 1994ж. 1258.ге, 1995ж. 160,3.ке, 1996ж. 128,7.ге түсіп, теңгенің валюталық бағамы тұрақталды, бюджеттегі жетіспеушілік азайды, бірқатар экспортқа бағытталған өнеркәсіп салаларындағы өндіріс тұрақты күйге түсіп, біраз жандана түсті.
Реформаның екінші кезеңінің ең басты нәтижесі жаңа экономикалық ахуал болды. Осы ахуалдың нәтижесінде әкімшілік.командалық экономиканы рыноктық экономикаға көшіру процесі маңызды жүйелік қайта құрулардың негізінде қарқынды сипатқа ие болды. Олардың ішіндегі ең негізгілеріне мыналарды жатқызуға болады.
Экономиканы либерализациялау. Нарықтық регуляторлардың іске қосылу, шаруашылық өмірдегі мемлекеттік регламентация формаларының қысқаруы, сыртқы экономикалық жұмыстардың либерализациялануы, шетел капиталына есік ашылуы, тұрақты валюталық режимге қатысты қамсыздандыру
        
        Экономикалық дамудың жолдарын қарастыру
 
Егемен Қазақстанның дамуының онжылдығы елдің әлеуметтік-экономикалық
жүйесінің кең көлемді және ... ... ... ерекшеленеді. Осы
жылдары радикалды реформалар мемлекеттіліктің орнығуы мен КСРО кезеңінде
пайда ... ... ... дағдарысты жеңіп шығуы жағдайында ... ... ... 70-80 ... шаруашылық механизмін жетілдіру,
командалық-бөлініс жүйесін әлсірету мен ... ... ... ... ісін ... ... ... өтудің алғашқы
бағдарламаларын іске қосу бойынша қолданылған ... ... ... ... 90 жылдардың басындағы экономикалық өндірістің ... ... ... ... ... қаржы-несиелік
жүйенің бұзылуы, рубльге деген сенімнің жоғалуы, дүкендердің бос ... ... ... ... ... тән ... ... экономикалық қайта құру жолындағы өткен онжылдықты
белгілі бір кезеңдерге бөліп ... ... ... ... ... ... ... реформалаудан өз төл ақшамызды шығаруға дейінгі
уақытты қамтиды. Бұл кезеңде макроэкономикалық саясат ... ... ... ... бүкіл экономикасы ... елді ... ... ... Инфляция бұрын болмаған қарқынмен өсті. Өткен
жылдың желтоқсанының басындағы процентке шаққандағы тұтынушылық құн ... ...... 1993ж. — ... құрады.
Елдегі нарықтық қайта құрулардың екінші кезеңі 1993ж. қарашадағы
ұлттық ... ... және ... ... ... басталды. Ол салық салу, бюджеттік және банктік салалардағы,
сыртқы экономикалық ... оның ... ... ... ... ... ісі, нарықтарды дамыту мен нарықтың инфра-құрылымдардағы қатынастарды
қалпына келтіріп отыратын ... ... ... ... ... ... саясат жүргізілуінің нәтижесінде қаржы
тұрақтылығы бойынша алғашқы айтулы нәтижелерге қол жетті, ... ... 1994ж. ... 1995ж. 160,3-ке, 1996ж. 128,7-ге түсіп, теңгенің
валюталық бағамы тұрақталды, ... ... ... ... бағытталған өнеркәсіп салаларындағы өндіріс тұрақты күйге түсіп,
біраз жандана түсті.
Реформаның екінші кезеңінің ең басты нәтижесі жаңа экономикалық ... Осы ... ... ... экономиканы рыноктық
экономикаға көшіру процесі маңызды жүйелік қайта құрулардың негізінде
қарқынды сипатқа ие ... ... ... ең ... ... болады.
Экономиканы либерализациялау. Нарықтық регуляторлардың іске ... ... ... регламентация формаларының қысқаруы, сыртқы
экономикалық жұмыстардың либерализациялануы, шетел капиталына есік ... ... ... ... ... шаралары негізінде
трансформациялық жүйенің осы ең маңызды саласын жете ... ... ... ... ... Мемлекет өз қажетін өтеу үшін рыноктың
басқа субъектілерімен тең дәрежеде ... ... ... ... ... фъючерстік және т.с.с. шарттарды пайдалана отырып, биржалық
сауданы дамытты. Өнімнің, ... және ... ... ... ... ... ... механизмін сақтай отырып, еркін баға
қою және сұраныс пен ұсынысқа жауап бере ... ... ... ... ... ... ... секторы басым көп қырлы экономика негізінің қалануы. Ортақ
экономикалық орта ... ... ... ... ... көп қырлы экономика ... ... және ... іскер және
жауапкершілікті мойнына алатын ... ... ... үшін ... ... ... кідірістерге қарамастан жекешелендірудің кең көлемді
процесі аяқталды. Мемлекет меншігінен айыру және ... мен ... ... ... ... ... жүзеге
асыру, кәсіпорындарды қайта ұйымдастыру және монополиясыздандырудың өткен
кезеңдерінің заңды салдары ретінде экономикадағы ... жеке ... ... рыноктық үлгілеріне мойын ... ... ... тік тұруы басталды, сондай-ақ ... ... және ... ... ... бәсекеге қажет базаларды кеңейту мен қолайлы
жағдайлар жасау өріс алды.
Нарықтық экономика мен инфрақұрылымда ... ... ... ... ... Оған банктер желісі, инвестициялық ... ... ... аудиторлық фирмалар және басқа да
шаруашылық ... ... ... ... өнім өндіру ... ... ... ... ... тәуекелді
азайтуға септігін тигізетін объектілер кіреді.
Еңбек, капитал және тауар рыноктарындағы қатынастарды ... заң ... ісі ... ... ... Сауданың, қаржылай-
несиелік және басқа да рыноктық экономика институттарының дамуы елдегі ВВП
(внутр. валов. продукт. Каз.) өндірісінің құрылымында ... ... ... Қызмет көрсету бағасының да үлес салмағы өсті.
Сәйкес тепе-тең тұтынушылар рыногының құрылуы. Экономикалық ... ... ... ... ... пен ... ара ... жөнге
келтіруге және тұтынушылар рыногындағы белгілі бір тепе-теңдікке ... ... ... ... тұтынатын тауарлардың басым көпшілігіне
деген ұсыныс ... ... ... асып ... ... мұның өзі де
көңілге медеу ұялатар факт. ... ішкі өнім ... ... те, ... мен халықтың басым бөлігінің жинақ қорларының құнсыздануына
байланысты төлемге қабілеттілігі төмендеді, өндірістің тоқтауы, тұтынушылық
құндардың аспандап шарықтау орын алды.
Қаржылық ... ... ... ... етуде бірқатар
табыстарға қол жетті. Инфляция қарқыны мен қаржы рыногының ... ... ... соның бір айғағы болды. Мемлекеттің алтын-
валюталық резервтерін жасау қолға алынды. Теңгенің валюталық курсы біршама
тұрақталып ... ... ... ... ... мен қаржыландырылуы
инфляциялық әдістерсіз жүзеге асырыла ... ... ... ... оң ... байқала бастады. ... ... ... ... ... ... ... жетістіктермен қатар, ел экономикасын реформалаудың екінші
кезеңінде біраз өткір проблемалар да орын алды. Атап айтқанда, экономикалық
қайта құрулардың ... ... ... ... ... ... әлеуметтік саладағы бірқатар проблемалардың ұшығуына әкеп соқты ... таза ... ... осы ... 5 есе ... ... ... жөнінен таптарға бөліне бастауы етек алды. 1995ж. ... ... ... ... ... ... ... қорытынды шықты. Халықтың
10%-інің кірісі бір ең ... ... ... ... 42%-ң ...
сондай алымның бірден екіге дейінгі бағасындай, 39%-ікі екіден төртке
дейінгі бағасындай және ... ... ... ... ... ... болған.
Ең ауқатты және ең тұрмысы төмен таптардың кірістерінің арасындағы
алшақтық 11 ден 30 есеге дейін ... Бұл ... ... ... ... ең ... ... асып түсті. Жұмысқа орналасу
проблемалары да ұшыға түсті. ... ... ... саны ... ... ... халықтың 4,1%-ін құрады. Есепте тұрған
жұмыссыздар саны елдің жұмыспен ... ... ... жұмысшыларға
деген сұраныстардан 25 есе көп ... ... ұзақ ... және
толық емес жұмыс уақтысы режимінде жұмыс істеп жатқандардың саны 1996ж.
соңында экономикалық ... ... ... 7%-н ... ... мен ... байланысты туындаған әлеуметтік
проблемалардан бөлек ... ... ... ... ... тап болды. Біріншіден, ең көкейтесті проблемалардың бірі бір-
біріне әсер ... ... ... ... ... төлем дағдарысы
болды. Бұл факторлардың ішінде бәрінен бұрын өздерінің айналым ... және ... ... қажет несиелік ресурстар алуға мүмкіндіктері
болмаған кәсіпорындардың ... ... ... көп ... ... инвестиция саласындағы проблемалар ұшығын тұрды. Инвестицияны
қысқартудың көлемі экономикалық басқа ... ... ... ... ... өзінде ғана капиталдық салым көлемі екі еседен
асаға дейін кеміді.
Орын алған олқылықтарға ... ... ... ... түркілікті институционалдық қайта құрулар жүзеге асырылып, көңіл
көншітерлік макроэкономикалық тенденциялардың қалыптасуы мен тұрақталуына
негіз қаланды. Бұл ... ... ... ... ... ... кезеңінде айқын көрінді. Бұл ... ... ... ... ерекшелігіне сәйкес жеке этап
ретінде қарастыруға болады. 1997—2000ж. аралығында ... ... ... ... және ... да ... ... басталды. Алайда экономика дамуының динамикасын біртіндеп өзінің
таралу географиясын кеңейте түскен, сол ... ... ... ... ... ... тастады. 1997ж. Оңтүстік-Шығыс Азия ... ... 1998ж. ... жетті және Қазақстан экономикасына да
кері әсерін ... ... 1998 жыл ... ... ... ... ... жалғыз жылы болды. Ал 1999ж. ... ... ... ... Республика экономикасының әлемдік ... ... ... және оның елде ... ... ... ... аталмыш кезеңінің негізгі сабақтарының ... ... ... ... отандық тауарөндірушілер мен шағын
бизнеске қолдау жасау, ... ... ... шикізат көзі
ғана болуын жоюға бағытталған құрылымдың реформаларын ... ... ... ... ... шешімін табуы реформалардың үшінші кезеңіндегі
институционалдық қайта құрулардың айтарлықтай тереңдеуінен көрініс тапты.
Экономикалық процестердің ... ... ... ... ... ... ең маңызды салаларын дамытуға жағдай
жасайтын бірқатар бағдарламалық құжаттар ... ... ... ... стандарттарына жақындастырылуы бойынша шаралар жасалды. Осы
кезеңде жасалған ... ... ең ... қадамдар ретінде
төмендегі макроэкономикалық деңгейдегі шараларды ... атап ... ... ... ... бойынша азаматтардың зейнетақыларын
тұлғаландыруға (персонализация) бағытталған, сонымен ... ... ... институттардың қызметін атқаратын зейнетақы реформаларын
жүргізу;
жекешелендіру мен ... ... ... ... жетілдіру;
өңдеу өнеркәсібі кәсіпорындарын қалпына келтіруді бастауға мүмкіндік
берген отандық тауарөндірушілер мен импорттың орнын ... ... ... ... ... ... банк секторының ары қарайғы нығаюына және инвестициялық
процестерге ... ... ... ... ... ... әлемдік рыноктардағы баға конъюктурасының залалды өзгерістеріне
тәуелділігін ... ... ... ҚР ... ... құру туралы шешім
қабылданды.
Жалпы алғанда онжылдықтың соңғы жылдарын Қазақстандағы экономикалық
реформалардың ... ... ... кезеңі деп қараған жөн. Елдің
макроэкономикалық дамуының аталмыш кезеңінің негізгі нәтижесі деп ... ... ... ... ... ... ... және әлеуметтік-
экономикалық формацияның радикалды трансформациясының күйреуінен туған
қиындықтар жойылды. 90-жылдардың басында ... тап ... ... проблемалар азды-көпті шешілді, елдегі қаржылық-экономикалық
ахуалдың жетілген тұрақталуы негізінде болашақтағы дамуға жол ашқан
рыноктың типтегі ... ... ... ... Өткен кезеңдерде басталған қазіргі заманғы ... ... ... сай ... базалардың
құрылуы аяқталды. Құнды қағаздар рыногы, қаржы жүйесі, еңбек, рыногы,
салық салу, бухгалтерлік есеп, акционерлік қатынастар және ... ... ... салаларында дамыған заңдар қабылданды және іске асып
жатыр.
3. 3.        Мемлекеттен бөлу және ... ... ... аяқталып, аралас типті экономика қалыптасты, жеке ... табы ... ... ... ... ... ... саны
138549 заңды тұлғалардан 111400-і меншіктің жеке ... ... ... ... елдің ВПП-сының шамамен 70%-і өндіріледі. Өткізілген
институционалдық ... ... ... ... және ... ... қарқынды дамып келеді. Ел ВВП-сындағы
үлесі үнемі өсіп отыратын қызмет көрсету саласының ... ... ... құрылымында орын алып келген диспропорциялар жойылды.
Экономиканың көптеген салалары мен ... ... ... ... ... ... ... негізгі бағыттар бойынша
берік тұрақтылыққа қол жетті: мемлекеттік қаржы, ... ... ... ... тұрақтылығы мен беріктігі, Ұлттық ... ... ... ... ақша ... мен ... ... қағаздар
нарықындағы проценттік салымдар бойынша ілгерілеу байқалды. Осылайша 2000ж.
тұтынушылық баға орта есеппен айына 0,8%-ке, мемлекеттік бюджет 01.12.2000
жылы ... ... ... ... ... қайта қаржыландыруға салым
2001ж. ақпанда 12,5-ке төмендеді, ... ... ... ... ... ... 11,4%-тен айналды. Қаржылық тұрақтылық ... бос ... ... және банктердің экономиканың маңызды
секторларына беретін несиелерінің көлемін едәуір ... ... ... инвестициялық-өндірістік процестер қарқын ала
бастады. Онжылдық ... ВВП ... ... ... ... динамикасында және бірқатар маңызды
көрсеткіштерде айтарлықтай ... ... Өсім іс ... ... ... — өнеркәсіпте, ауыл шаруашылығында,
транспорт пен байланыста, ... және т.б. орын ... Бұл ... ... ... және ... сипаты жайында әңгіме
қозғауға мүмкіндік береді. 1999ж. бастап, реформа ... ... ... ... ... ... белгілері байқалды.
5. 6.        Реформалардың үшінші кезеңінің ең маңызды ерекшелігі олардың
шынайы құрылымдық қайта құруларға жүйелік түрде бағытталуы болды. Нарық
институттары мен ... ... ... ... ... ... ... жасалуының нәтижесінде Қазақстан экономиканы
реформалаудың қарқыны бойынша ТМД елдерінің көбін басын ... ... ... ТМД ... ... бірінші болып зейнетақы
реформасы, ... ... ... беру ... ... банк ... банкке қарызды мерзімінен бұрын өтеу, Ұлттық қор құру,
банктер мен зейнетақы қорларының ... ... ... ... бағамдық шығындар үшін мемлекеттік өтемақы
төлеу, ... ... ... ... түрде сатудан бас
тартуы, автокөлік иелерінің жауапкершілігін міндетті түрде сақтандыру
сияқты ... ... ... ТМД ... ... шетел
инвестицияларын тартудың жан басына шаққандағы көлемі жөнінен ... ... ... даусыз Мемлекет пен шаруашылық субъектілері
қаржыны басқару оптимизациясының әдістерін табысты қолданып ... ... ... ... шығарылуда қайта ... іске ... ... ... ел Экономикасын реформалау
ісі 90-жылдардың басында орын алған келеңсіз тенденцияларды өзгертуге
жол ашты. ... ... ... бастап макроэкономикалық
көрсеткіштердің басым бөлігі ... ... ... ... Соңғы жылдары жүргізілген қайта қалыптастырулар ... ... да ... игі ... ... халықтың кірісі
өсе бастады, жаңа жұмыс орындары ашылды, ... ... ... ... артты.
Елдің шаруашылық комплексін реформалау процестерінде, оның жүйелік
қайта ... ... ... ... экономикалық саясаты
атқарды. Тәуелсіздік алған соң ... ... ... ең қиын ... іс жүзінде басынан бастап құру
қажеттілігімен ... ... ол ... бірге шаруашылық ортаны
түпкілікті реформалау ... ... ... ... еді. ... бұл объективті қиындықтары экономиканы ... ... ... ... ... ... ... жасай бермейтін. Алайда
жалпы алғанда ... ... ... ... елде экономикалық
саясат жүргізудің рыноктық қоғам ... ... ... ... ... елдің экономикалық саясатын бірнеше шешуші бөліктерге
бөлуге болады: ... ... ... экономикалық,
инвестициялық, нарықтық блоктар және монополияға қарсы ... ... ... ... кезеңдеріндегі экономиканы
тұрақтандырудың шешуші бағыты ... ... ... тұрақтылықты қамтамасыз ету көбіне ... ... 1994 ... ... бері ... келе ... ақша саясатының
жүзеге асырылуы байланысты. Ақша саясатын ... ... ... ... ақшаны көлемін сомасы бойынша басқаруға, сондай-ақ
өнеркәсіптің өсе түсуіне ... ... ... ... ... ... қаржыландыруға иек арту инфляцияның іс жүзіндегі
қарқынына байланысты туындады. Ал мемлекеттік ... ... ... ... ... ... бұл ... келгенде, олардың маңызын ашып
берді. Екінші дәрежедегі банктерге ... ... ... ... өте сәтті жүзеге асырылды.
1995ж. ортасынан бастап Қазақстанның ... ... ... ... дәстүрге айналған тағы бір шарамен — Ұлттық Банк
өзінің ... ... ... жеке ... ... ... кездегі ашық
рынокта жүргізілген операциялармен толықты. Осы мақсатта ... ... ... ... ... ... белгіленген арнайы құнды
қағаздар — Ұлттық банк ноталарын шығару қолға алына бастады. ... ... ... ... және ... айырбас құнының тұрақсыздығын
жою мақсатында валюталық рыноктағы интервенция сияқты рыноктың экономикаға
тән регулятор іске ... ... ... екінші дәрежедегі банктердің несие саясаты біршама
өзгерді. Мұндай ... ... ... ... еді. Ал ... ... ... банк жүйесінің беріктігін сақтау болып қалды.
Жеңілдік несиелерін беру мен кәсіпорындардың Ұлттық ... ... ... ... қарау тоқтатылды. Несиелердің ... ... ... сондай-ақ ломбардтық негізде жүзеге асты.
1997ж. бастап ... ... ... ... ... ... осыған ұқсас стандарттарына сәйкес түпкілікті ... және ... ... ресми салымының өзгеруін, міндетті түрдегі
резервтерге нормалар белгілеуді, ашық нарықтағы операцияларды және ... ... ... ... Инфляция қарқынының бәсеңдеуі
артынан пропорционалды негізде ... ... ... ...
қаржыландырудың ресми ставкасы, ломбардты несие бойынша сыйақы түріндегі
ставка, “овернайт” несиелері ... ... ... ... ... ... саясат әлемдік қаржы дағдарысы жағдайында
жүргізілді және орын ... ... ... ... көрсетті. Бұл оған Қазақстанның қаржы секторын қорғауға
бағытталған қатаң сипат берді. Сонда да 1999ж. ... ... ... жүзіп
жүрген айырбас бағамының режимі қабылданды, және ол біршама девальвацияға
ұшырады. Осы жағдайда қаржы-несиелік саясаттың ең ... ... ... өсуіне тоқтату болды. Сонымен бірге, бұрынғыдай ... ... ... ... артуы да көкейтесті мәселе
Бүйінде қалды. Осыған байланысты ... Банк бір жыл ... ... ... ... 18%-ке ... ... Кейін ол көрсеткіш
2000 жылғы қаржылық ахуалдың түркілікті тұрақталуына қарай 14%-ке, ал 2001
жылдың ... ... ... ... ... тағы бір негізгі бағыты салықтық-
бюджеттік саясат болып табылды. Қазақстан экономикасын ... ... осы ... ... ... ... ... стандарттарға
сай заңдарды қарастыруға аударылған еді. Нормативтік база салық салу
саласында да, ... ... ... жүйе құру бойынша да құрылған
болатын. Бюджеттік саладағы ахуал ... ... ... тұрған
кезінің өзінде өте қиын еді. Бюджеттік процесс эммисиялық ... ... ... ... ... болатын. Реформалардың алғашқы
жылдары Қазақстанда мемлекеттік бюджеттің өте ... ... ... ... енгеннен кейін бюджеттік жүйені ... ... ... ... ... қарқыны бюджетті
қалыптастыруды барынша жетілдіруге ... ... ... ... банк несиелері есебінен жабу кең көлемде қолданысқа
енді. Бұл да ... ... ақыр ... ... ... ... етті.
Бюджет саласындағы өзгерістер 90 жылдардың орта шенінде мемлекеттік
бюджеттің жетіспейтін ... ... емес ... жүзеге аса бастап, ал осы көрсеткіштің көлемі кірістер мен
шығыстар ... ... ... мақсатында бақылауға алынған
кезде басталды. Осы кезеңнің ... ... де ... бір ... Салықтар мемлекеттік бюджетті толықтырудың тиімді ... ... емес ... ... ... жұмыстарды жөнге
келтірудің құралы ретінде қарастырыла басталды. Бір жағынан бұл ... ... ... ірі ... жеке ... бойынша
жекешелендірумен де байланысты болды. Осы проекттар ... ... ... ... ие ... үшінші кезеңі бюджеттік-салықтық ... ... ... ... ... ... ... кемуі, салық заңдарының отандық тауарөндірушілерге қолдау жасауға
бағытталуы сияқты ... ... ... ... ... бір ... ... жөнге келтіруге бағыттала отырып, ... ... 1999ж. ... ... химия және жеңіл өнеркәсіп
өнімдерінің бәсекелестікке қабілетін арттыру мақсатында машина жасау ... ... үшін НДС ... ... 90 ... ауыстыру бойынша салық
заңына өзгерістер енгізілді. Ал жеңіл өнеркәсіп үшін бұдан бөлек ... ... ... 2000ж. салық уақының жекелеген ережелеріндегі
өзгерістерді орнықтыруға дайындық бойынша жұмыс ... ... Ол ... алдымен машина жасау кәсіпорындарына, ішкі рынокқа бағытталған химиялық,
мұнай-химиялық және ағаш өңдеу өнеркәсіптеріне арналған қатаң емес ... ... ... экономикалы ел ретіндегі Қазақстанның экономикалық
дамуында реформалардың бүкіл өн ... ... ... ... үлкен
роль атқарды. Елдің сыртқы экономикалық байланыстарындағы реформалар сыртқы
сауданы жаңарта ... ... Бұл ... ... ... ... әдістермен алмастыруға жол аштты.
90 жылдардың ортасы сыртқы сауданы жаңартумен ... ... ... ... ... ... талаптарына сай келмейтін
қадағаланғандықтың жоғары дәрежесімен ерекшеленді. Атап ... ... ... ... ... тауар экспортына квоталауды жою,
лицензияланған өнімдер санын ... ... ... ... ... ... бойынша жүрді. Республикада жүргізілген сыртқы экономикалық
саясаттың негізінде ... ... ... ... ... шілдеде кедендік бақылау жүйесін қалыптастырған жаңа Кедендік
кодекс қабылданды. Сол жылдың қаңтар айында Кедендік одақ ... ... ... және Қырғызстанмен келісім-шарт жасалды.
Елдің сыртқы экономикалық ... ... ... ... құбылыстардың өрлеуі мен Қазақстанның негізгі саудалық әріптесі
— Ресейдегі қаржы дағдарысынан кейін қарқын ... ... ... ... ... ... ... әлемдік бағаның түсуі мен рубль
девальвациясы ... 15%-ке және ... 7%-ке ... ... ... ... 11%-ке төмендеуіне әкеп соқты. Қазақстанның
әріптестері: Ресей, ... ... ЕО ... ... ... ... үлес салмағы азайды. Аталмыш келеңсіз тенденциялардың ... ... ... үлкен прагматизм мен отандық ... ... ... ... тиіс ... енгізуге ұласты. Атап
айтқанда заң, шығару базасы кеңейтілді, ҚР ... ... және ... жанында бақылау жөніндегі комитет деп аталатын өкілеті ... ... ... шетел рыноктарындағы мүдделерін
қорғау басталды.
Ұйымдастырылу аясы бойынша сыртқы сауда ... ... ... ... мен Түркіменстанды қоспағанда, ТМД-ның барлық елдерімен
еркін сауда режимімен және ... ВТО ... ... күш ... ... кезең жағдайындағы инвестициялық саясатта алғашында елде
қажетті қаржы ресурстарының болмауы ... ... ... ие ... ... ... инвестициялық саясаттың негізгі бағыты шетел
инвестицияларын тартуға және ... ... елге ... ... ... ... болды. Инвестициялық саясаттық таңдалған бағытын
қолданудың нәтижесінде Қазақстанда ... ... ... қаржы
ресурстарын тартуды жетілдіру үшін институциональды және ... ... ... Атап ... ... қағаздар рыногының
инфрақұрылымы қалыптастырылды, бір ғана өкіметті орган — ҚР инвестициялар
жөніндегі Мемлекеттік Комитеті ... ... бұл ... ҚР инвестициялар
жөніндегі Агенттігі болып қайта құрылды. Сондай-ақ ҚР ... ... ... ... ... ... ... қолдау
көрсету және бірігіп қорғау туралы үкіметаралық келісімдер жасалды.
Елдің ... ... ... ... приоритетерінің
бағытын, ел экономикасының дамуы үшін ең маңызды ... мен ... ... ... қаржыландыруды жөнге келтіру мақсатында 1997ж.
ҚР Президенті Жарлығымен тікелей отандық және ... ... үшін ҚР ... ... ... ... бекітілді.
Елдің инвестициялық саясаты сонымен бірге мемлекеттік бюджет: сыртқы
займдар мен гранттар, ... ... ... берілетін
мемлекеттер емес сыртқы займдар есебінен құралатын қаржыларды қосқандағы
республикалық бюджет есебінен бірқатар бағыттарды қаржыландыру ісін ... ... ала ... ... ... бөлу ... үш жылға жасалатын Мемлекеттік инвестициялар бағдарламасын (МИБ)
жасаудың ... ... ... құжаты 1996—1998жж.-ға арнап жасалды. Үкіметтің 1999ж.
15-шілдедегі №772 ... ... ... МИБ ... Оның ... ауыл шаруашылығы, су ресурстары, транспорт пен ... ... ... ... ... инвестициялық саясаты
аймақтардың атқарушы органдарының займы есебінен қаржыландырылатын негізде
жергілікті ... ... ... ... ұйымдастыруға
жағдай жасауда.
Қазақстанның жағдайындағы мемлекеттің макроэкономикалық саясатының тағы
бір маңызды тұсы бағалық және антимонополиялық ... Оның ... ... ... ... ... капиталдық
тығыз шоғырлануының нәтижесінде артып отыр. Экономикалық ... ... ... ... ... ... ең ... шаралар 1994-1995 жж. ... ... және ... қайта ұйымдастырылуы болды. Осы процестің нәтижесінде бұрын
аталмыш құрылымның ... ... ... ... заңды тұлғаларға
айналды, сөйтіп экономиканың көптеген салаларында ... ... ... ... ... 1995ж. бастап тұрмыстық-коммуналдық
шаруашылық пен қалалық жолаушылар тасымалдау салаларының ... ... ... ... қарсы саясаттың ең маңызды элементі табиғи монополистер
қызметіне тарифті ... ... ... ... монополистер
тарифының қадағалануы құрылымдардың көрсететін қызметтерінің бағасының
көтерілу ... ... ... анықтау мақсатында шығын
құрылымдарын айқындауға жол ашады. Қадағалаудың аталмыш механизмдері 1999ж.
сәуірдегі теңгенің ... ... ... ... ие болды.
Монополистер қызметіне бағаның тарифтер бойынша тыңдау механизмін қолдану,
қызмет көрсету бағасына ... ... ... ... ... бағаның бірден көтерілуіне жол бермеу елде іске ... ... ... ... ... ... ... Қазақстан экономикасын онжылдық реформалауды
қорытындылау ел алдында тұрған көптеген ... ... ... ... ... Кең көлемді қайта қалыптастырудың ... ... ... ... ... ашық нарықтық экономика
принциптеріне негізделген ... ... ... қалыптасты,
дамыған нарық стандарттарына да, ұлттық ... ... де сай ... ... жүйесі құрылып, даму үстінде.
 Нарықтық реформалары: қиыншылықтары мен табыстары
 
Соңғы ... ... ... ... бағыты жүргізілген
реформалар мен оның орындалуымен байқалды. Экономика реформасы ... ... ... кезең (1992—1994) реформалар экономиканы либерализациялау,
нарықтық қатынастың заң шығарушылығы мен ... ... ... ... ... сыртқы экономика қызметтері мен банк
істерінде нормативті құқықтық ... ... ... құрыла бастады.
Сонымен қатар шет елдік капиталдар мен кеден ісі, ... ... ... ... ... істері алға қойылды.
Осы кезеңде өндіріс өнімдерінің барлық салаларында ... ... ... ... ... аз уақыт ішінде төменге
құлдыратты. Өндіріс орындары сыртқы және ішкі рынокқа қажет емес ... ... жоқ. ... ... өндіріс қоймаларын мен өндіріс
ғимараттары ішінде толып қалды. Өндірістің ... және ішкі ... ... болу — оның ... ... ... 1990 жылға қарағанда өнеркәсіптердің өндіріс ... 47,7% ... ... ... және машина құрылысы өнеркәсіптерімен
қатар құрлыс материалдары өнеркәсіп өнімдері тез қысқартылды.
1994 ж. бастап өнеркәсіп орындарына шетелдік ... ... ... өсуі ... ... ... ... өсуі
мұнай-газ саласында структуралық өсуіне ... ... 1991ж. ... 51% ... Металлургия өндірісінің инвестициялық үлесі 17%
деңгейінде қалды.
Екінші кезең (1995—1999жж.) нарықтық реформалар өндірісте ... ... ... мен ... ... ішкі рынокты
қамтамасыз ету болып табылады.
Экономикалық реформалар ... ... ... ... ... ... ... 25,6% болды.
Өндірістерді реформалау оларды реструктуризация жолымен және ... ... ... ... ... ... ... шетелдік инвесторлар келуіне жағдайлар жасалды.
1996—1997жж. реформалануы негізінде өнеркәсіп ... ... ... 1999—2000жж. бұл өсу 2,7 және 14,6% жетті.
Қазіргі кезең өндіріс саясатында отандық өнімдерді ... ... ... шет елге ... және оны сапасыз өнімдерден сақтау
жұмыстары жүргізілді.
Салалы бағдарлама бойынша ұлттық компанияларға қолдау ... ... ... ... өсу ... ... дамыту,
жоғары технологиялы өнімдердің сапасын көтеру.
 Өнеркәсіптік өндіріс динамикасы
 
Соңғы 10 жыл ... ... ... ... маңызды
өзгерістер болды деп айтуға болады.
Өндірістік кәсіпорындар саны 19769 дан 14781-ге ... ... ... 92,1% жеке ... 5,1%, шет ... ... 2,8% болды.
Таукен өнеркәсібінің мұнай өндіру саласы 85%-ті қамтиды. Қазіргі таңда
Қазақстан ТМД ... ... ... ... ... ... екінші
орында, ал әлемдік бірлестіктегі 90 мемлекеттің ішінде ... ... ... ... және “Қарашығанақ” мұнай көздерінен жақын
арада 40 млн. тонна мұнай және 30 ... газ жыл ... беру ... ... ... ... өндіру саласы бойынша ең ірі ондыққа
кіреді. (2000ж. 74,8 ... ... ... ... көлемде 2,0%
шамасында).
Қазақстандағы қара металлургия негізін темір, хром, марганец өндіру
орындарынан көруге болады. Темір ... қоры ... ... ... ... ... рудасының негізгі аудандары Қостанай мен Қарағанды
облыстары ... ... ... ... мен ... ... ... ААҚ
“ССГПО” және ААҚ “Лисаковский ГОК”, сонымен қатар ... ... ... ... ... ... рудасы қоры бойынша ЮАР, Украинадан кейін үшінші
орында, бұл руданы ... ... ... ... 7 ... ... ... өндіруде, барлық металл түрлері ... тек ... ... жай ... оған ... бұл ... әлемдік бағасының
жоғарылығы мен нақты шикізат көз болып табылды.
Қорғасын өндірісін өндіруді ... ... ... ... ... глинозем заводы, Өскемен титаномагний комбинаты және
Шығыс Орталық пен Оңтүстік Қазақстанның барлық өндіріс орындары тоқтатылуға
шақ ... ... ... ... ... ... өте терең болды. Оған себептер
болған жағдайлар өндірісті сату ... ... ... ... ... ... және өндіріс басшыларының орынан ... ... ... структурасы.
 
1994 жылы 1990 жылға қарағанда; электроэнергия 1990ж. — 8,3%, ... отын ... 10,2% және 21,9%, ... 15,6% және 24%. ... 1990ж. 15,6%, 1994ж 3,8%, ... жасау 15,9%, 1994ж. 7,3%, тамақ
өндірісі 1990ж. 15,9%, 1994ж. 9,9%, ... ... 1990ж. 6,3%, ... ... ... ... өнеркәсібі мен мұнай өндіру іс жоғарылады.
Әлеуметтік даму
 
Тәуелсіздік негізінде Қазақстан халықтарының мәдениеті мен дәстүрі
өрледі, ұлттық ... ... ... ұлты ... ... ... ... тіл болды; қазақ халқының таңдаулы өкілдерінің есімдері орала
бастады, тарихи топонимика қалпына ... ... ... үшін ... ... ... және азаматтық туралы заң
қабылданды. 1992ж. күзде Дүние жүзі қазақтарының құрылтайы ... ... ... ... ... өкілдері жиналды.
Экономикалық дағдарыс жағдайында республикада табиғи байлықтардың аса
мол қоры барлығы ... ... ... ... ... пен ... ... өзіндік үлгісін жүзеге асыруға региондар мен ... ... ... ... ... ... ... комплекстерін конверсиялау және ғылыми-техникалық, өндірістік
потенциалды неғұрлым ... ... ... ... Республика
экономикасының мемлекеттік емес секторы белсенді ... ... оның ... 35 ... қоғам, 76 салааралық және сыртқы
экономикалық ассоциациялар, 30 ... мен ... ... 120 ... банк, 60 биржа, 40 қамсыздандыру және 20
лизингалық компания, екі ірі аудиторлық ... ... 230 ... ... 11 ... кооператив, 5,5 мыңнан астам шағын кәсіпорын бар, оларда
халық шаруашылығында істейтіндердің 15% жұмыс істейді. Ауыл ... ... ... ... бар. 1806 ... мен ұйым ... үштен екі бөлігі ұжымдық меншікке, төрттен бір бөлігі жеке ... ... ... ... ... ... шешеленіскен жағдайында нарықтың реформа қиындықпен жүріп ... ... ... ... ... ... болатына
үміттендірді, бұл татулық Қазақстан Республикасының жаңа ... ... онда көк ... түс ... пен ашық ... пен игілікті бейнелейді, алтын күн — тыныштық пен ... ...... пен қырағылықты, асқақ ой-парасатты, шаңырақ —
ата мекенді бейнелейді.
1993ж. 28 қаңтарда ... ... ... ... ... құрудың
ірге тасы, оның мемлекеттілігінің, тәуелсіздігін қамтамасыз етудің,
экономикалық, мәдени және ... ... ... алға ... ... табылатын тәуелсіз Қазақстан Республикасы Конституциясын
қабылдады. Конституция бойынша Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... демократиялық, зиялы және
біртұтас мемлекет. Оның аумағының тұтастығы, бөлінбейтіндігі және ... ... атап ... Қазақстан Республикасындағы
мемлекеттік өкімет билігі оның заң шығарушысы, атқарушысы және сот ... ... ... ... ... ... бірден-бір
қайнар көзі — Қазақстан халқы. Қазақстан Республикасы адамды, оның өмірін,
бостандығы мен тәуелсіздігін, оның ... ... ең ... ... ... және өз ... ... пен қоғамның мүдделері үшін жүзеге
асырады. Солай Қазақстан халқы өз тарихын жасай бастады.
Сыртқы саяси ... ТМД ... ... және ... мақсаты — тәуелсіздікті, егемендік пен
мемлекеттілікті нығайту. Қазақстан мүдделеріне халықаралық құқықтың берік
негізіне орныққан көпполюстік жүйе құру мен ... ... ... Сөйтіп, Қазақстан бүгінгі күні — ... және ... ... ... оның ... ... көңіл ТМД ... ... ... ... ... ... көз ... отырып, шартты түрде
бірнеше кезеңдерге бөліп қарауға болады. Олардың әрқайсысында ... ... ... ... ... шешіліп отырды.
1992ж. мен 1993 жылдың басындағы ... ... ... ... ... ... ... уақыт ішінде ынтымақтастықтың ұйымдасқан құрылымы — ... ... ... ... ... ... ... қалыптасты. 1993ж. бері Минскіде Достастықтың штаб-пәтері —
Атқарушы Секретариат (ТМД Атқару комитеті) ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастық органдары құрылды.
ТМД мемлекеттерінің экономикалық интеграция жолындағы өзара қарым-
қатынастарындағы маңызды сәт 1993ж. ... ... ... ... — тауарлар, қызметтер, қаражат және жұмысшы күштерінің ортақ
рыногын кезеңдерге бөліп құруды айқындаған ... одақ құру ... қол ... ... Оның ... осындай рынокқа қарай талпынысты
еркін сауда аймағын, кезеңдік және төлемдік одақтарды құру ... ... ... (ТМД экономикалық кеңесі) Мемлекетаралық экономикалық
комитеті жұмысшы ұжымдық органға айналды.
Осыған ... 1994ж. ... ... ТМД ... ... сауда аймағын құру туралы Келісімге ал 1999ж. 2 ... ... ... ... мен толықтырулар енгізу туралы
Протоколға қол қойды.
1997ж. Достастықтық дамуының жаңа кезеңі басталды. Бұл уақытта ... ... өз ... мен ... нығайтып, халықаралық
және аймақтық ұйымдардың жұмысына атсалысудан тәжірибе жинақтап қалған еді.
Мемлекеттердің әрқайсысы ТМД шеңберіндегі ... қоса ... ... да, көп ... да деңгейде өз қажеттерін айқындап алды.
Сонымен бірге Достастық жұмыстарында ТМД-ға мүше мемлекеттердің өзара
бірігіп саяси ... ... аса ... ... ... ... арасындағы алшақтық байқалды. Қол жеткізілген
келісімдердің, әсіресе экономикалық саладағы ... ... ... ... ... саласында құқықтық негізі 1994ж. сәуірде қол қойылған тиісті
келісімде қаланған еркін сауда ... ... ... ... ... ... бір жерден шықты.
Осыған байланысты Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаев 1998ж. жылғы ... ТМД ... ... мен ТМД-ң стратегиялық мақсаттары
мәселелері бойынша негізгі баяндамасын оқыды. Н.Назарбаев толық көлемді
Келісім ... ... ... ... ... бәрін қамтиды,
ТМД-да ортақ экономикалық кеңістік құру жөніндегі ... ... 2 ... ... аталған Форум жұмысының қорытындысы бойынша
Достастықтың жарғылық және басқа да ... ... ... ... ... ... мемлекет басшылары Достастық пен
ТМД-ның Атқарушы Секретариатының жаңа схемасын бекітті, Мемлекетаралық
экономикалық ... ... ... ... ... ... әкімшілік
және біріктіруші орган — ТМД Атқару Комитеті болып қайта құрылды. Сонымен
қатар Атқару ... ... ... саны қысқартылды,
Достастықтың кейбір салалық кеңестері жойылып, ... ... ... комитетіне берілді.
Алайда Достастық органдарының қазіргі жай-күйін талдай келіп, өзара
қимыл жасау деңгейінің іс жүзінде барлық өмірлік маңызы бар ... ... ... ... ... дамытуда айтарлықтай ... айта кету ... ... ... ... қазіргі жағдайы
тұрақсыз Қаржы дағдарысы интеграция жолындағы үлкен бөгет болды және кейбір
Достастық елдері экономикалық ... алыс шет ... ... ... ... Достастық елдерінде пайда болып келе ... ... ... мен дағдарысты ахуалдар барлық мүше-мемлекеттердің ұлттық
қауіпсіздігіне қауіп төндіруде. Осыған байланысты үстіміздігі жылдың ... ... мүше ... ... ... ... дейінгі кезеңге арналған халықаралық терроризм мен ... ... ... ... ... ... ... ТМД-ң
Терроризмге қарсы орталығын құру туралы шешімге қол ... және ... ... ... ... Достастыққа мүше мемлекеттер көсемдері стратегиялық
тұрақтылыққа ... ... ... ... ... қол қойды. Онда 1972
жылғы 2 мамырдағы зымыранға ... ... ... ... ... ... маңызы халықаралық қауіпсіздікті қазіргі жағдайда қамтамасыз етудің
іргетасы ретінде атап өтілді.
Өкінішке орай Достастықтың өзіне артылған үміті ... ... ... атап ... ... ... 2000 жылғы 5 шілдеге дейінгі кезеңде ... 1085 ... ... оның ... 404-ін Мемлекет басшылары
кеңесі және 681-ін Үкімет басшылары кеңесі қабылдады.
Осы құжаттардың 917-сі (84,5%) қол қойылған күннен ... ... ... ... бұл ... ... қысқарған түрде қол
қойылғандығын, яғни бірқатар ... ... ... ... айта кету керек.
168 құжат (15,5%) олардың Достастыққа мүше мемлекеттерде бекітілуін
немесе мемлекет ішіндегі тиісті процедуралардың орындалуын қарастырады. ... ... тек 7-уі ғана ... мүше ... ... үшін
күшіне енді. ТМД шеңберіндегі нормативтік-құқықтың сипаттағы үлкен ... ... ... ... ... есепке ала отырып,
қазіргі уақытта Қазақстан тарапы оларды жүзеге асырудың нақты да ... ... ... ... ... оптималды схемаға көшуі үшін Қазақстан төмендегі
ұсыныстарды алға тартуда:
— —      ТМД мемлекеттері мен ... ... ... ... рет ... тұру және онда ... ... өткен
кезеңдегі қорытындыларын қарастыру, алдағы жылға негізгі бағыттарды
белгілеу, ТМД шеңберінде ғана емес, одан да кең көлемде пайда ... ... ... қауіп-қатерлерге бірігіп жауап беру үшін тиісті
алғышарттар мен жағдайлар туғызатын шешімдер қабылдау
— —     ТМД ... ... ... кеңестері, комитеттер мен
комиссияларға мәселелерді дербес қарастырып, ... ... ... ... сәйкес шешімдер қабылдау құқығын беру.
Қазіргі уақытта Атқарушы комитет жанында әр түрлі ... ... ... ... штаб мүше-мемлекеттердің үлестік
салымдары есебінен жеке қаржыландырылатын құрылымдарды қоспағанда 57
салалық кеңестер, комитеттер мен комиссиялар жұмыс істеуде.
— —     Салалық министрлерге Достастықтың ... ... ... ... басшылары кеңесінің отырыстарына енгізілетін халықаралық
құжаттарға қол қою ... ... ... ... ... ... ... мемлекет басшылары, үкімет
басшылары мен сыртқы істер министрлері қол қоя алады.
Сонымен бірге ... ... ... бірі ... ... ... ... нәтижесіздігі болып отыр. Ол ТМД-ға мүше
мемлекеттер тарапынан тиісті ... ... ... ... ... ... елдердің уставтық органдарды қаржыландыру бойынша өз
міндеттемелерін қалай атқаруларына қарамастан Аткомның ... ... ... ... ... ... жұмыстарын жандандыру мақсатында Қазақстан мынандай
ұсыныстар жасады:
— —     жыл сайын Достастықтың барлық мемлекеттерінің ... ... ... Атком органдарының қаржы жұмыстарын тексеру:
— —     қызметкерлердің жалпы санын қосымша қысқарту, Минск ... ... ... ... органдарының жұмыстарын
жандандыру, Төрағаның жұмыстан босаған ... ... ... ... 4 ... дейін елдердің алфавиттік
реті бойынша қысқарту
— —     ... ... бір ... ... және ... ортақ бюджетімен, ал Мәскеудегі бөлімнің
еркін сауда аймағын ... ... қоса ... ... ... ... отырып, Аткомдағы
департаменттер санын қысқарту.
— —     1994ж. ТМД ... ... ... ... бойынша
құрылған жұмысшы тобының жұмысын жандандыру.
Қазақстанның ТМД Атқару ... ... ... ... мен ... ... жылдың 21 маусымында (Мәскеу)
қабылданған ТМД ... ... ... ... ... ... ТМД ... интеграция мәселелері
бойынша ұстаған позициясы бұрынғы қалпында қалып отыр. Яғни Қазақстан ТМД-
ның нығаюуын, тұрақтылықтың сақталуын, ТМД және ... да ... ... ... ... ... жақтайды.
Қазақстан қазіргі заман талаптарына жауап беретін және ... ... арқа ... ... ... ... және әлеуметтік
стандарттарға қол жеткізуге ұмтылуда.
 
 
Қазақстан ҰҚК шеңберінде
 
Ұжымдық қауіпсіздік ... ... 1992ж. 15 ... ... ... ҰҚК-ға 9 мемлекет мүше болды. Келісім 1999ж. сәуірде күшін ... 2 ... ТМД ... ... ... ... мен ... басқа мүше-мемлекеттер ҰҚК-ның ұзартылуы туралы
Протоколға қол ... ... ... ... ... ... жұмыстар
толық аяқталған соң ғана мүшелікке өтуге келісті.
Басқа 6 мемлекет үшін Протокол 2000ж. ... ... ... ... ... ҰҚК ... ... әскери-саяси
саласындағы интеграция үшін шынайы ядро және ... ... ... ... ... ... ... кірмейтін басқа елдермен саяси байланыстар мен ... ... ... бөлінеді.
Сонымен қатар Ұжымдық Қауіпсіздік туралы келісім (ҰҚК) оның ... ... ... ... ... механизмі және Тәуелсіз
Мемлекеттер Достастығы көлеміндегі инеграциялық процестерді ... ... ... ... ... ... өзіне жүктелген сенімді әскери ... ... ... келтіруге жол ашатын құрал ретінде ғана емес, сондай-
ақ ... ... ... егемендігі мен аумақтық
тұтастығын қамтамасыз етудің маңызды факторы ретінде де ақтады.
Қазақстанның ... ...... ... ... Келісімде
қамтылған, республикалардың ұлттық қауіпсіздігі ... ... ... саяси мәселелерді шешуге арналған потенциалды жоғары ... ... ... ... мүше-мемлекеттермен бірінші
кезекте 2003ж. дейінге уақытқа арналған халықаралық терроризм мен басқа да
экстремизм құбылыстарымен күрес ... ... ... ... 25 ... ... ... аясында Қазақстан мемлекет
Ресейдің Қауіпсіздік ... ... және ... ... ... ... ... жұмыс істеуде.
Қазақстан Республикасы Келісімнің қатаң блоктық сипатта болмауын, мүше-
мемлекеттердің сырт елдермен және халықаралық ... ... ... және дамытуға егемен құқығына қол сұқпауын ... ... ... ахуалдың ушығуы мүмкіндігін есепке алатын және
орын алып келе ... ... ... барынша бейімдей түсуді
ұсынады.
Соңғы жылдары халықаралық террористер мен экстремистердің Орталық Азия
аймағындағы ... ... ... ... ... ... есепке ала отырып, сондай-ақ ... ... ... ... байланысты практикалық шаралар қолдану мақсатында
келісімге мүше-мемлекеттер осы мәселелерді шешуге барынша күш салды.
Осы ... 24 ... ... ... қауіпсіздік Кеңесінің
Сессиясында мемлекет басшылары ҰҚК-ң нәтижелілігін арттыру және оны қазіргі
геосаяси ахуалға ... ... ... Күш қолдану және ұжымдық
қауіпсіздік жүйесінің құралдарын, пайдалану үшін ... ... және ... ... тәртібі туралы ережеге, ҰҚК-не мүше-
мемлекеттердің Коалициялық стратегиясының негізгі ережелері, т.с. ... ... қол ... ... Орталық Азиядағы аймақтық қауіпсіздікті нығайту
мақсатында үстіміздегі жылы 11-қазанда, Бішкектегі ҰҚ Кеңесінің ... ... ... ... жылдам қозғалатын ұжымдық күш пен
олардың басқару органын құру арқылы болуы мүмкін ... ... ... ... ... ... қауіпсіздік жүйесін қалыптастыру бойынша
жұмыстарды белгіледі, президенттер әлемдік қауымдастықты Ауғанстандағы
ахуалды ... ... ... ... ... аталмыш мәселеге орай
нақты шаралар жасап ... үшін БҰҰ ... ... ... ... ұсынды.
Ұлттық, аймақтық және халықаралық қауіпсіздікке төменгі және жаңа қауіп-
қатерлерге қарсы тұруға байланысты ... ... ... ... Келісім аясында 2001—2005 жылдарға арналған ұжымдық
қауіпсіздік жүйесін қалыптастыру бойынша негізгі шаралардың Жоспары іске
қосылған.
Агрессияға ... ... ... шабуылына
ұшыраған мүше-мемлекеттерге қажетті көмек көрсету жағдайында Келісімнің
нәтижелілігін ... үшін ... ... ... күштері мен
құралдарын қалыптастыру мәртебесі туралы Келісімге қол ... ... ... ... ... тұра алар іске
қосылған халықаралық құрылымға айналып келе жатқанын есепке ала отырып,
қазіргі уақытта мүше ... сырт ... ... ... ... ... мәселелері бойынша ынтымақтастық жасауда.
 
Кедендік Одақ
 
2000 жылдың басынан бастап бұқаралық ақпарат ... ... ... ... рет ... Одақ ... маңызы жөнінде бір ауыздан мәлімдеді.
Осы мәселеде үстіміздегі жылдың 23 мамырында Минскіде мемлекет ... ... ... ... осы жылдың 31 наурызында Алматыда
Интеграциялық Комитеттің 19 отырысы өтті.
Қазіргі күндері Кедендік Одақта шынайы ... ... ... құрылды, ТМД-да іске қосылған практикадан бөлек бірлескен
қимылдардың формуласы ... ... ... ... ... ... елдері келісім шарттар бекіту кезеңінен сыртқы
экономикалық байланыстардың ... ... ... ... аяқ басты.
Мемлекет басшыларының Саммиті “бестік” ... ... мен ... баға бере келіп, кезекті мерзімге Мемлекетаралық
Кеңес төрағасы ретінде ... ... ... ... ... ... Кеңесінің төрағасы Қ.К.Тоқаевтың, Интеграциялық
Комитет Төрағасы Н.К.Есенғариннің өкілеттіктері ұзартылды.
“Бестік” ... ... ... ... ... ... ... мәртебесін беру мақсатында мемлекет басшылары КО
негізінде халықаралық ... ұйым — ... ... (Евраз ЭҚ) құру туралы шешім қабылдады.
Тараптар, құрған үкімет аралық топ жұмыс істеп жатқан және ... ... ... ... ... ... мен ... белгілеп, келісті.
Үстіміздегі жылдың 10 қазанында “бестік” президенттері ... ... ... ... мен ... қол ... істеп жатқан және қалыптасу ... ... ... ... мен ... тәртібіне ережелер Бекіткен аталмыш
құжаттың қабылдануы “бестік” елдеріне қатынастардың жаңа ... ... ... ... ... басшыларының пікірлері бір жерден
шықты. Бұл кезекті кезең ғана емес, Европалық ... және ... ... ұйымдарға жақын принциптерге құрылған қоғамға бағытталған
қадам.
Сонымен бірге Қазақстанның ... одақ ... ... ... ... ... ... қабылдаған Шешімде жалпы саяси
еркіндік — өз кезегінде шынайы интеграцияны ... ... ... ... жаңа өмір беру ... тапқан.
Орталық Азия Экономикалық Қауымдастығы туралы
 
Қазақстан сыртқы саясатындағы маңызды стратегиялық міндеттерінің бірі
Орталық Азия ... ... ... ... ... ... дамуы аймақтағы тұрақтылық пен қауіпсіздікті
қамтамасыз ету, өзара тиімді экономикалық байланыстарды дамыту, ішкі қайта
қалыптастырулар мен ... ... ... ... ... үшін ... Азия ... аймақтық интеграциясы идеясы 1994ж. 30
сәуірдегі Қазақстан, Қырғызстан және Өзбекістанның ... ... ... ... (ОЭК) ... Келісімге қол қойылумен өзінің
шынайы көрінісін тапты. Аталмыш келісім толыққанды мүше ... 1998ж. ... ... Тәжікстан қосылды. Келісімді дамыту аясында 1994ж.
шілдеде ... ... ... Кеңес және оның негізгі
институттары — Премъер-министрлер Кеңесі, Сыртқы істер министрлері ... ... ... мен ... ... жұмыс істейтін органы —
Атқару комитеті құрылды. Сол уақытта ... ... ... ... ... ... Азия ... және даму банкін
(ОАЫжОБ) құру туралы Келісімге қол қойылды. Мемлекетаралық кеңес отырысында
(1998ж. 17—18 шілде) аймақтық ... жаңа ...... ... Қауымдастығы (ОАЭҚ) бекітілді.
1996ж. тамызда Мемлекетаралық кеңеске бақылаушы ... ... 1999ж. ... өз ... ... ... ... және
Украина осындай мәртебеге ие болды. 1999ж. тамызда Мемлекетаралық кеңеске
Армения осындай ... ... ... ... Азия ... процестері Достастық
шеңберіндегі әр түрлі деңгейдегі және көп сатылы ... ... ... ... ... бұл құрылым жекелеген державалардың Орталық
Азияны өздерінің орнығуы мен идеологияларының біртіндеп кеңейін келе ... ... ... қарсы ұжымдық қимыл түрі болды.
ОЭК құру туралы Келісімге қол ... ... ... 6 жыл ішінде 200-
ден аса көпжақты ынтымақтастықтың маңызды бағыттары, көкейтесті халықаралық
мәселелер және ... ... ... ... құжаттарға қол қойылды.
Саяси және әскери саладағы ең маңызды ... ... ... Қазақстан Республика, Қырғыз Республика және Өзбекістан Республикалары
қол қойған Мәңгілік ... ... ... ... қ. ... және
Қазақстан Республика, Қырғыз Республика, Тәжікстан ... ... ... ... ... саяси және діни
экстремизммен, транснационалды ұйымдасқан ... және ... ... мен ... ... ... ... бірігіп қимыл
жасау туралы Келісім (Ташкент қ. 21.04.2000)
Келісімге мүше-мемлекеттердегі ... ... ... процестерінің тенденциясы экономикалық дамудың ұлттық
бағдарламаларын жасауға және аймақтық экономикалық ... ... мен ... ... нәтижелі айқындалуға
мүмкіндік берді.
Осыған байланысты Қазақстан Президенті Н.Ә.Назарбаевтың Орталық ... үшін ... ... жөніндегі ұсынысы өте маңызды. Бұл
ұсыныс екі басты мақсатты алға ... ... ... ... ... ... одан әрі нығайта түсу ... Азия ... ... және ... ... ... ... нәрселерге баса назар аударады: транспорттық
инфрақұрылым, су-энергетикалық ... ... ... ... ... және ... ... әлемдік рыноктарға
жеткізудің әр түрлі жолдары.
Интеграциялық процеске мерзімінен бұрындық және ... ... ... үшін қазіргі уақытта;
— Орталық Азия Экономикалық ... ... ... ... ... ... —      ОАЭҚ-на мүше елдердің 2002ж. дейінгі ... ... ... қол ... —      Экономикалық интеграцияның 2000ж. дейінгі Бағдарламасы
белгіленді және Ортазбанк қаржыландыратын ... ... ... ... ... ... ... Кеден ісіндегі ынтымақтастық пен өзара көмекті ары қарай
дамыта түсу туралы, сол сияқты монополияға ... ... ... ... ... ... қол қойылды,
1999—2000 жж.-ға арналған әрекеттер Бағдарламасы келісілді;
— —      Мемлекеттердің май-энергетикалық ... ... ... ... және ... консорциум
аясында Нарын-Сырдария су қоймаларының су-энергетикалық
ресурстарын ... ... ... ... ... ... Теджен мен Мешхед арасындағы темір жол желісінің іске
қосылуымен тұңғыш Трансазия темір жол ... ... ... шоссесіне шығуға болатын автокөлік трассасы ашылды.
Әлеуметтік-гуманитарлық салада аймақтағы көші-қон мәселелеріне баса
назар аударылуда. Көші-қон саласындағы ынтымақтастық ... ... ... БҰҰ ... ісі жөніндегі Жоғарғы Комиссия ... ... ... ... Ұйым ... қатысуымен аймақтық
конференция өткізілді.
Денсаулық сақтау мен білім саласында келісімдер жасалып, ... ... ... ... ... ... және өзара бірігіп
қимыл жасау үшін ... ... ... ... қадағалау
жөнінде Мемлекетаралық Комиссия құрылды. Комиссия туралы ... мен ... ... ... ... ... дамудың
Координациялық Кеңесі (ҒТДКК) туралы ережелер мен оның құрамы бекітілді,
халықаралық ғылыми-техникалық бағдарламалар мен олардың ... ... ... мен ... ... ... туралы екі келісімге
қол қойылды.
Келісімдер мен шарттардың орындалуын талдау арқылы жалпы алғанда ... мүше ... ... ... ... және ... ... ынтымақтастықты дамытуға, әрбір республикалық
мүддесін есепке ала отырып экономикалардың интеграциясын ... ... куә ... ... ... ... ... процестердің жалғаса
беруін жақтайды.
 
“Шанхай бестігінің” жұмыстары жайлы
 
Бес ел ынтымақтастығының нәтижесі деп Қазақстан, Қырғызстан, Ресей және
Тәжікстан сыртқы істер ... ... 1992 ... ... ... ... мен аталмыш елдердің Қытай, Халық Республикасымен
мемлекеттік шекаралары ... ... ... ... ... 26 сәуірде Шанхай қаласында бес мемлекет басшылары Қазақстан
Республикасы, Қытай Халық Республикасы, ... ... ... және Тәжікстан Республикасы арасында шекара аймағында әскери
салада сенім шараларын ... ... ... қол ... (1998ж. ... ... ... 24 сәуірде ел көсемдері ... ... ... ... ... Республикасы, Ресей Федерация және Тәжікстан
Республикасы арасында шекара ... ... ... ... ... ... қол ... күштерді қысқарту туралы ... ... ... ... ... болып табылады:
— —                             Белгіленген сызықтары бар,
географиялық шектер мен осы ... ... ... ... Карта сүйенетін Келісімнің қолданылуының
географиялық шегі туралы протокол.
... ... ... ... ... мен форматтарын белгілейтін ақпарат
алмасу туралы Протокол.
— —                             Бақылау объектілерінде, қысқарту
орындарындағы және тараптар ... ... ... ... ... мен өткізілу тәртібін
мұқият қарастыратын бақылау мен тексеру туралы Протокол.
— —                             Жеке құрам ... ... ... ... пен ... техниканы жою немесе
100 км-ден алыс жерге ... ... ... мен ... ... ... ... Протокол.
 
Келісімнің де 2020 жылғы 31 ... ... ... бес ... ... күші ... 3 шілдеде Алматыда РФ сыртқы істер министрі Е.М.Примаковтың
қатысуымен Қазақстан, Қырғызстан Республика Қытай және ... ... ... ... ... ... істер министрлері Алматы
кездесуінің мүшелері — ... ... ... ... Қырғыз
Республика, Ресей Федерация және Тәжікстанның Біріккен Мәлімдемесіне қол
қойды. Құжат ... ... ... ... ... ету мен
Орталық Азияда және жалпы Азия құрлығында ... ... ... үшін ... сыртқы істер министрлері, үкімет
басшылары мен мемлекет басшылары деңгейінде кездесу ... ... 24-24 ... ... бес ... басшыларының Саммиті болып
өтті. Қазақстан ... ... ... Республикасы, Қырғыз
Республикасы, ... ... және ... ... мемлекет
басшыларының Декларациясына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы, Қытай ... және ... ... ... үш ... мемлекеттік
шекараларының түйісу нүктесі туралы Келісімге қол қойылды.
Шанхай қаласы (26.04.1996ж.) мен Мәскеу қаласында (24.04.1997ж.) қол
жеткізілген уағдаластықтарды ... үшін 1999 ... 1 және 11 ... ... ... ... ... келісім мен Қысқарту туралы Келісім
аясында құрылған Бірлескен бақылау табының (ББТ) бірінші сессиясы өтті.
ББТ сессиясында ... ... ... ... ББТ ... ... ... мен бірінші отырыстық Протоколы толықтай келісіп, оларға
қол қойылды. Ережелерде ББТ жұмысының ұйымдастыру формалары ... ... ... 1998ж. ... ... ... ... орындалуына қатысты мәселелер бойынша консультациялар
өткізілді.
3. 3.                              1999ж. Қарулы күштерді қысқарту
туралы келісімнің күшіне ... ... ... жеке ... екі ... да 100 км ... ... қарулар мен
әскери техника туралы ақпарат, сонымен қатар Қарулы күштерді
қысқарту туралы Келісімде ... ... ... үлгілерінің
альбомдарымен ресми алмасуды жүзеге асырды. Аталмыш факт ... ... орын алды және ... ... едәуір
жетістіктерге қол жетті. ... ... ... мәні ... оны ОБСЕ мен 1999 жылғы Вена Құжаты аясында
әскери ақпарат алмасумен салыстыруға болады.
4. 4.                              2000жылдан бастап, жыл сайын 15
желтоқсанға ... тек ... ... ... қарастырылған
тиісті ақпарат алмасуға дағдаластыққа қол жетті, өйткені ... ... ... келісімге сәйкес ұсынылатын ақпаратқа толық
сай ... ... одан асып ... ... 1999ж. қазанда өткен алғашқы
инспекция барысында пайда болған ... және ... ... ... ... ... инспекциялары
жөніндегі Есептің мазмұны мен формасына байланысты ортақ
шешімдерге қол ... ... ... беру үшін ... ... ... ... мәтіні келісілді.
7. 7.                              Құлақтандырулар туралы және
ақпарат алмасу ... ... ... ... ... талқылау жалғасты.
8. 8.                              Бірлескен делегация ... ... ... ... мен ... ... қысқарту
туралы келісімнің орындалуы жолындағы өзара бірігіп қимылдаудың
принциптері мен тәртібі туралы келісімнің жобасына қатысты пікір
алмасу ... ... ... 13 және 17 ... ... ... Қазақстан
Республикасының ұсынысымен Бірлескен тараптардың әскери эксперттерінің
алғашқы кездесуі ... ... ... ... ... ... ... 2000 жылға арналған Бірлескен тараптардың инспекциялық
жұмыстарының жоспары келісілді.
— —      ... ... ... ... ... ... қаралды, сондай-ақ мүше мемлекеттердің
біріктіруші орган болып табылатын РФ ... ... ... ... ... ... орталығына жоспар ұсыну
мерзімдері анықталды.
— —      “Талап бойынша” инспекциялардың есептері мен “қарулар
және ... ... ... орындарының” формалалары
келісілді.
— —      Жедел хабар ... ... мен ... ... келісілді.
— —      2000 жылдың 1 қаңтарына дейінгі Бірлескен тара мен КХР-
дың әскери ақпарат алмасуына талдау ... ... ... ... ... Бірлескен тарапқа ортақ
бақылау объектілері схемаларының үлгілерін пайдалану мәселесінде
уағдаластыққа қол жеткізілді.
— —      Ресей ... ... ... ... Шығыс ауданда
алғашқы инспекция өткізудің нәтижелері жөнінде құлағдар етті.
— —      ББТ алдына қытай тарапымен талқылау үшін ... ... ... ... ... мәселені қоюға шешім
қабылданды.
2000 жылы 23 мамыр мен 6 ... ... ... ... екінші
сессиясы өтті.
БТТ отырысында төмендегідей жұмыстар атқарылды:
1. 1.                              Тараптар ... ... ... мен ... күштерді қысқарту туралы келісімнің ... ... ... ... ... барысын талқылады
және аталмыш Келісімдердің табысты, жүзеге асып жатқандығын
қанағаттанғандықпен атап өтті.
2. ... ... ... ... ... ... қарастырылғандай инспекция өткізуге кірісуге
дағдаласты және инспекция өткізудің 2000 жылғы жоспарын келісті.
3. 3.                              Тараптар Қарулы күштерді ... ... мен ... ... туралы Келісімде қарастырылған
ақпарат алмасу бойынша құлақтандырулар форматтарын, қару-жарықтар
мен әскери техниканы ... ... ... ... ... ... ... инспекция туралы есеп формалары бекітілді.
4. 4.                              Тараптар 2000 жылғы бақылау
объектілеріне инспекция ... ... ... ... ... ... 3 тәуліктен артық болмауы
белгіленді.
5. 5.                              Бірлескен тарап ... ... ... ретінде инспекциялық топтарға көмек жасауды
ұйымдастырудың әдістемесін жасап ұсынды. Қытай тарапы бұл құжатты
назарына алды.
6. 6.                              Тараптар 2000 ... ... 2 рет 1 ... және 15 желтоқсанға таман ... ... ... ... Талаптар ББТ мүмкіндіктерінің
сондай-ақ, әскери саладағы сенімнің ... мен ... ... ... үшін ... ... және бұл ... ББТ-ның кезекті сессиясында арнайы
қарастыруға уағдаласты.
8. 8.                              Тараптар ББТ-ң ... ... ... Бірлескен тарап елдерінің бірінде өткізуге келісті.
Үшінші отырыстың үстіміздегі жылдық қазан айында Мәскеу қаласында
өтетіндігі жөнінде алдын-ала уағдаластыққа қол ... ... және ... ... ... ... ... асыру мақсатында Қырғызстан астанасында 1999ж. 20
қараша мен 2 желтоқсан аралығында бес мемлекеттің құқық қорғау ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
терроризммен, есірткі мен қару контрабандасымен, заңсыз көші-қонмен
күрестегі ынтымақтастық мәселелеріне ... ... ... ... мүше ...... ... Халық Республикасы, Қырғыз ... ... және ... ... құқық қорғау органдары мен арнайы
қызметкерінің ынтымақтастығы мен ... ... ... ... қол қойды. Соған сәйкес “Бішкек тобын” құру ... ... 29 ... ... ... ұсынысымен бес мемлекет сыртқы
істер министрлерінің кездесуі болды. Кездесу барысында әскери ведомстволар
басшылары Шанхай мен Мәскеу келісімдерінің орындалу сипатын, ... ... ... ... ... ... ... терроризм,
қару мен есірткі контрабандасының көріністеріне ... ... ... ... ... ... ... жасау туралы шешім
қабылданды.
Ресей тарапының ... 2000ж. 21 ... ... ... тобының”
екінші (кезектен тыс) кездесуі өтті. Бес ... ... ... органдары
мен арнайы қызметтерінің басшылары Мемлекет басшыларына халықаралық
терроризм, қару мен ... ... ... ... күрестегі
ынтымақтастықтың нормативті-құқықтық базасын құруды ұсынған Жолдау
қабылданды. Сондай-ақ, “Бішкек тобының” ... ... ... 2000ж. 22-23 ... ... ... істер
министрлері деңгейінде Ұлттық координаторлардың бірінші кездесуі өтті.
Алдын ала көзделгендей, ... ... ... ... “бестік”
шеңберіндегі жұмыстармен байланысты мәселелер бойынша мемлекет ... ... ... болады.
2000ж. 5 шілдеде Душанбе қаласында “Шанхай бестігіне” мүше мемлекеттер
басшыларының кезекті бесінші саммиті болып өтті. Тұңғыш рет форум ... ... ... ... ... ... И.Каримов қатысты.
Қазақстан Республикасы Президенті Н.Назарбаевтың ұсынысымен, сондай-ақ
көпжақты аймақтың өзара ... ... ... ... ... ... ... Қырғызстан Республикасы, Ресей
Федерация және Тәжікстан Республикасы Премьер-Министрінің ... ... ... шешім қабылданды.
Кездесудің қорытынды құжаты ретінде Душанбе Декларациясына қол қойылды.
Онда мүше мемлекеттер арасындағы қарым-қатынастардың даму ... ... ... ... ... ... ... ынтымақтастықтың аймақтық құрылымына айналдыруға” ұмтылысы атап
өтіледі.
Жақын уақыттарда “бестік” ынтымақтастығы салаларын кеңейту көзделуде.
Мүше мемлекеттер ... ... ... жаңа сапалы деңгейге
көтеру міндеті тұр. ... ... ... Республикасы Президенті
Н.Ә. Назарбаевтың елдердің экономикалық өзара ... ... ... дер ... ... ... болды. Көрініп отырғандай,
“Шанхай бестігінің” ... ... әрі ... ынтымақтастығының
құралдарының бірі — “бестік” Үкімет ... ... ... өткізіп
тұру болады. Бес мемлекет Премьер-министрнің 2001ж. басында ... ... ... ... ... ... өткізу де көзделді.
Аймақтағы қауіпсіздік пен тұрақтылықты қолдауға бағытталған ... ... ... мемлекеттердің назарын өзіне аударып ... мен ... ... өзі қол ... құжатқа басқа елдердің
қосылу мүмкіндігін ... ... ... ... ... ... “бестіктің” қысқа және ... ... ... ... шешу ... ... ... мұндай бағдарламаларда мүше елдермен тікелей шектесетін
мемлекеттер ынтымақтаса алатын еді. ... ... ... ... ... келісімімен Әріптес-мемлекеттер бірлескен экономикалық
жобаларға, инвестициялық ... ... ... пен ... ету ... ... терроризм, шабуылдаушы
сепаратизм мен діни экстремизм, қару мен есірткі контрабандасы, заңсыз көші-
қон ... ... ... ... мүмкіндік алатын еді.
Өзбекістанның “Шанхай бестігі” жұмыстарын қосылуы ортақ пікір бойынша
бұл форумның даму ... ... ... ... ету жолындағы маңызды қадам болды. “Бестіктің” қазіргі
форматының Өзбекістан есебінен ғана ... ... да ... ... ... де ... ... болды. Қолда бар деректердің айтуы бойынша “Шанхай
бестігі” жұмыстарына Иран, Моңғолия, Пәкістан және Үндістан да қызығушылық
білдіріп ... ... ... форум қандай да бір ... ... ұйым ... ... ... ... ... негіз
бар.
 Сыртқы экономикалық байланыстар
 
Қазақстан Республикасының сыртқы экономикалық саясаты тәуелсіздік алған
сәттен бастап ең ... ... ... экономикалық байланыстарды біртіндеп
жаңартуға және отандық экономиканың тұтас ... ... ... ... ... ... ... факторларды дамуды жеделдету мүдделеріне пайдалану ... ... Бұл ... ... экономикада алдынғы қатарлы
шетел технологияларын, машиналар мен құрал-жабдықтардың жаңа буындарын,
менеджменттің қазіргі ... ... кең ... қолдану, қосымша
материалдық және қаржы ресурстарын тарту, ... ... кіру ... ... ... ... өз экономикасын айтарлықтай аша түсті.
Бұған республика ВВП-сы көлеміндей сыртқы сауда айналымының 1999ж. ... ... бола ... ... ... сауда квотасының 1995 жылғы орта әлемдік көлемі
43% болды. 1999ж. экспорттық ВВП-ға шаққандағы ... 38%-ті ... ... ... ... ... көп ... екендігін
көрсетеді. Салыстыру үшін: бұл көрсеткіштің маңызы АҚШ-та 7%-ті, Жапонияда
6%-ті құрайды. Сондай-ақ мысалы, экспорттық квота 10%-ке тең ... ... ... ... ... сыртқы экономикалық қатынастарының деңгейін
сыртқы сауда айналымының көлемінен білуге болады. Сонымен ... ... ... ғана ... ... бір ... де алып келеді. Бұл
әсіресе өтпелі экономикалы елдерге ... ... ... ... ... ... ... дамыған елдердің де, негізгі
саудалық әріптестер болып табылатын ... де ... және ... ... ... ... ... ұлттық тауар өндірушілерді
тұншықтыруы сияқты әртүрлі ... орын ... ... ... рыноктардан
жекелей бөліну де келеңсіз жағдайларға соқтаруы ... ... ... ... ... ... ал мұндай жағдай өндіріс қуатының
жұмыс істеу қарқынын бәсеңдетіп, артынша қызметкерлердің бос ... ... ... ... 1998ж. ... ... ... жалпы
алғанда әлемдік экономикалық даму қарқынының төмендеуі мұнай мен басқа да
энергошикізаттық ресурстардың ... ... ... сыртқы
факторларға айтарлықтай тәуелді екендігін көрсетті.
1998ж. сыртқы сауда көрсеткіштерінің көлемінің үлкен ... ... ... ... ... материалдық өндіріс саласын басып
озды. 1995ж. жылдан бері бірінші рет осы ... ... ... ... тек ... ... ұмтылыс республиканың сыртқы
экономикалық саясатының жалғыз айқындаушы бағыты болып қала алмайды. Сыртқы
экономикалық қалыпқа ... ... ... ... ... пен ... ... келеңсіз жайттардан сақтандыру сияқты нәрселерге көбірек
көңіл бөлінуі тиіс.
1998 ... ... ... бір ... 1997ж. қол ... ахуалды, инфляцияның төменгі деңгейін, ұлттық ... ... ... ... ... ерекшеленсе, екінші жағынан
Қазақстан экономикасына ... ... ... мен Ресей рублі
девальвоциясының әсерінің күшеюімен есте қалды. Бұл ... ... өнім ... ... ... ... басындағы әлемдік шикізат рыногы конъюктурасының өзгеруі,
Қазақстан экспортының ... ... ... ... ... ... даму көрсеткіштерін төмендетіп ел экономикасындағы ахуалды қиындатып
жіберді.
Теңгенің тұрақты валюталық ... ... ... ... ... ... сақтау және теңгенің айырбас бағамының қысқа
уақыттағы төмендеуін жөнге ... ... ... ... ... валюталық және теңгелік интервенцияларды пайдалану
арқылы қол жетті. Осы жағдайда биржадан тыс ... ... ... ... ... халықаралық валюта биржасынан асып түсті.
Сол кезеңде Үкімет ... ... ... аса ... ... несие алу саясаты бюджеттің нашар жағдайымен және жиналып ... ... ... ... ... ... алуға деген
қызығушылықтың төмендеуіне үлкен себеп ... орын ... ... мен заимдарына ұзақ мерзімдік тәуелділік болды. ХҚҚ-ң несиелері
мен заимдары республикаға ... ... ... жеңілдетілген
заимдары мен несиелік ресурстардың түсуі үшін айқындаушы шарт ... ... ... жеңілдетілген несиелер мен заимдарға қолдау
жасауды шешті. Алғашқы төлемді 5—10 жылға кейін ... ... ... ... жабу ... ... шектеулер республика экономикасының сырттай қаржыландыруға үлкен
тәуелділігі жағдайында қаржыландырылуын қысқартты. Басты назар ... ... ... ... ... үшін ең жоғарғы
ашықтыққа бағытталған импорттық ... ... ... инвестициялық
ахуалды жақсартуға аударылды.
Осылайша сол жылдары жүргізілген табысты сауда тепе-теңдігі ... ... ... ... мысалы болып
табылады. Шетелге үлкен қарызға ... жол ... ... ... ... ... ... бірақ құрал-жабдықтардың үлкен импорты арқылы
инвестициялық жұмыстарды ... ... ... ... ... табыс әкеле алмады. Осы ... ... ... ... ... ... келеңсіз сипат алды.
Мұндай сауданың ... ... ... ... ... ... Ал машиналар мен құрал-жабдықтардың үлес ... ... ... аспады.
Дағдарысты құбылыстардың пайда болуын ескерту мақсатында 1998ж. 20-
тамызда Үкімет пен ... ... ... қаржы рыноктарындағы орын алып
тұрған ахуалдар туралы біріккен Мәлімдеме жариялады. Онда ... ... оның ... ... дағдарыстардың Қазақстан
экономикасына кері әсерін азайту бойынша әрекеттердің негізгі ... ... ... ... ... мүддені қолдаудың ресми
ставкосын көтеруді, банктердің сырттан қарыз алуы ... ... ... ... ... қарастырды. Ахуалдың айтарлықтай
нашарлауы мүмкіндігіне байланысты Қазақстан ... ... ... ... нақты механизмдерін, құнды қағаздар рыногындағы
кіріс көлемін, банктік жүйелерден келетін ... кері ... алу ... ... ... иек ... ... беріктігіне
қолдау көрсетуді, негізгі ақшалай және валюталық банктік ... ... ... ... әр ... ... болжауды қиын
дүрбелеңдерде теңгені қорғау бойынша шаралар белгіледі.
Қазақстан тауарларының бәсекелестікке ... ... үшін ... ... 1999ж. ... ... жүзуші айырбас баға саясатына көшу,
1999ж. маусымда сыртқы және ішкі сауданың ұлғаюына игі ... ете ... ... тән ... ... ... ... тенденциясы баяулады.
1999ж. сәуір айында өткен теңге девальвациясы валюталардың бағамдық
арақатынасын қалпына келтіріп, импорттың қысқаруына алып ... ... 1999ж. ... ... ... ... 1998 ... басынан бастап ең
төменгі деңгейге түсті.
Қазақстан сыртқы саудасының ТМД-дан тыс елдерге құрылымдық ... ... ... ... тыс ... ... ... үлесі 55,6%-тен 66,3%-
ке өсті. Ал ТМД ... ... ... ... Ресейге тауар
шығарудың төмендеуі есебінен 1998ж. жылғы 44,4%-тен 1999 жылы ... ... ... айырбас бағамының түсуі Ресейде импорттың орнын
отандық құныммен ... алып ... ... ... ... ... ... үлес салмағы тауар айналымының жалпы көлеміне
шаққанда 30%-ті құрайтын (1998ж. 34% ... ... ... бірі
болып қала берді.
Жалпы алғанда бір жыл ішінде және соңғы жылдары тұңғыш рет 1999ж. сауда
тепе-теңдігінде оң өзгерістерге қол жетті ... ... 200 млн. ... Бұған жағдай жасаған нәрселер:
1. 1.         Негізінен 1999 жылдың ІІ-жартыжылдығынан басталған өнеркәсіп
өндірісінің ұлғаюымен байланысты экспорттың физикалық көлемінің өсуі.
Позитивті ... ... ... ... ... ... ... факторымен байланысты. Бұл фактор материалдың
шығындардың өнеркәсіп өнімдерінің өз құнының ... ... ... іркілістерін төмендетуге жағдай жасады. Сондай-ақ
бұл факторлардың қазақстандық өнімдердің әлемдік тауар рыноктарында
бәсекелестік ... ... ... игі ... ... ... потенциалын пайдалануды күшейтуге игі ықпалын тигізгенін де
айтып өтуге болады.
2. 2.         1999 жылдың ІІ-жартысында шикізатқа әлемдік бағаның ... ... ... ... әлемдік тауарлық және
энергетикалық рыноктарының конъюктурасын жақсартып, ол ... ... ... ... ықпал етті.
3. 3.         Теңге девалбвациясына байланысты инвестициялық ... ... ... көрсетуге бағытталған “ұсақ-түйек” саудасы
импорты көлемінің бірден қысқаруы да отандық азық-түлік тауарларын
өндірушілердің ... ... ... ... ... байланысты жоғарыда аталған факторлар 1999 жылғы экспорттың
жылдық ... ... ... 1998 ... ... ... 2% ... өзгертті.
Қазіргі сәтте өнім экспортының бағалық көлемінің өсуіне өткен жылдары
елеулі ықпал еткен экспорттық энтенсивті сипатын ... ... ... өсуі тек ... қосымша бағасы бар өнімдер үлесінің
арту есебінен болуы мүмкін. Сол себепті елдің сауда жүйесін қалыпқа ... ... ... ел ... ... ... қалпына
келтіру қажеттілігі туындайды.
ТМД, Кедендік одақ (КО), ... Азия ... ... ... интеграция, екіжақты келісімдер.
Қазақстан Республикасы ТМД, КО, ОАЭО елдерімен тығыз қарым-қатынастарды
дамытуды тереңдетіп келеді. 1999ж. ТМД ... ... ... ... Осы ... ... алдында тұрған басты
міндет бірігіп әрекет ету және ТМД шеңберінде қол ... ... ... барлық нормалар мен ережелерді дәлме-дәл сақтауды қоса
алғанда ... ... ... саясатты жүзеге асыру болды.
Нарыққа теңдей енуді іске ... және ... ... ... ... ТМД, КО аясында табиғи монополистердің
қызметтері мен тауарларына ... ... ... ... ... пен ... экономикалық кеңістік туралы Келісім ... іске ... КО-ң ... ... ... жж. арналған
Кедендік одақ қалыптастыру мен ... ... ... ... ету ... ... Бағдарламасының жобасы дайындалып,
келісілді. Бұл Мемлекетаралық Кеңестің қолдануына ие ... ... ... мен ... ... арасындағы, кейінірек
1994ж. қаңтарды Қырғыз Республикасы қосылған, Ортақ ... ... ... ... ... құрылған Орталық Азия экономикалық одағы (ОАЭО)
өткен кезеңдердегідей сол жылдары да Келісімнің негізгі ... ... ... ... ... қайта қалыптастыруларды басынан
өткізді. Бұл қиындықтар ең алдымен экономика дамуының әр түрлі ... ... ... ... ... шикізатқа
бағытталғандығымен, өзара қарым-қатынастардың саяси сипатының ... ... ... ... басым болуымен байланысты.
Қаржылық және технологиялық ... ... ... ... валюталар өзара үйлесім таппады, ұлттық
валюталық рыноктардың ... ... ... ... ... ТМД ... бәрімен еркін сауда режимі ... ... ... туралы” келісім күшіне енді.
Украинамен сауда-экономикалық ... ... және ... мен ... ... ... ... ынтымақтастық туралы
келісімге қол қойылды.
 Сыртқы саясаттың қалыптасуы
 
Сыртқы саясат — Қазақстан мемлекеттілігінің ... ... ... ... көп ... ... ... табысты жұмыс
істейтіндіктеріне байланысты десек, артық айтқандық болмайды.
Н.Ә.Назарбаев
 
Тәуелсіздік пен егемендік алғаннан ... ... ... ... ... мен ... ... міндеттері тұрды. КСРО-
ның ыдырауы планетаның басқа аймақтарына қарағанда негізі жоқ ... ... ... ... ... ... терең, бір кездері
жоғалтылып алынған мемлекеттіліктің ... алып ... ... ... ... ... шешу керек болды: а) ... ... ... ... ә) ... процесін дамыту; б)
әлеуметтік және ұлтаралық келісімді сақтау және нығайту; в) сыртқы ... ... г) ... ... ... ғ) заң ... ... қабылданған үлгесіне сәйкес келу мәселесі; д) жаңа мемлекетаралық
ынтымақтастық арқылы интеграциялық процестерді дамыту.
Кеңес Одағының бірден ... және ... ... ... ... ... — елді басқарудың жаңа мемлекеттік институттарын құруды
талап етті. Ең алдыңғы кезектерде биліктің жоғарғы органдарымен қатар, ... ... ... ... саяси ведомствосын құру, онымен
бірге мемлекетіміздің ... ... ... ... ... ... үшін тиісті құжаттар дайындау болды.
Тәуелсіздік алғаннан кейін екі айдан аса уақыттан соң (1992ж. 2 ... ... ... ... мүшелігін алды, ал бүгінгі күні БҰҰ-ң 50-
ден астам әр түрлі ... мен ... ... ... ... ұйымдардың мүшесі немесе қатысушысы болып ... ... Азия Даму ... ОБСЕ, Бүкіләлемдік Денсаулық сақтау Ұйымы,
Бүкіләлемдік Интеллектуалды ... ... ... ... ... ... ... жөніндегі Бас Келісім Европалық Қайта құрастыру мен Даму Банкі,
БҰҰ-ң Европалық Экономикалық ... ... ... ... ... МАГАТЭ, Халықара Валюта ... ... ... ... Даму ... “Бейбітшілік үшін әріптестік”
бағдарламасы, Адам ... ... БҰҰ ... ... пен ... ... алты ... Қазақстанды әлемнің
120-дан аса елі таныды. Егемен Қазақстанның жас тарихының алғашқы айларының
өзінде Қазақстанмен дипломатиялық қатынас орнатқандардың алдыңғы ... ... ... ... ... Франция, және т.б. болды. Жаңа
мемлекеттерді танудың екі формасы болғанын айтып кеткен жөн: де-факто ... ... тану ... емес ... ие. Жаңа ... ... ... өзін мойындай (тани) отырып, ... ... ... ... сипаттағы әр түрлі
себептермен онымен дипломатиялық қатынас ... ... әр ... ... ... ... қатынастары. Қазіргі халықаралық
практикада де-факто түріндегі тану жалпы алғанда уақытша ... ... ... тану ... ... ... екі жақты
дипломатиялық өкілдіктер ашуды, екі ... да ... ... ... және басқа да байланыстарды дамытуды қарастыратын мемлекетті танудың
толық дипломатиялық түрі ... ... ... ... ... екі мемлекет басшыларының жеделхаттарында көрсетіле алады. Ереже
бойынша екі жақ осы саяси және тарихи әрекет жайында ... ... ... етеді. Достық қарым-қатынастың әрі қарай нығая беруіне тілек
білдіреді. Өз ... ... ... ... ... ... Түркияда өз елшіліктерін ашты. Артынша Алматыға дипломатиялық
өкілдіктер мен шетел мемлекеттері ... ... ... ... үлкен тобы жетті, республикада шетел фирмалары ... ... ... ... Қазіргі уақытта Қазақстанда 47
елшілік жұмыс істеуде, 13 Халықаралық ұйымдардың ... бар, ... ірі ... ... ... өз ... ... Мұның бәрі соз
жоқ халықаралық практика негізінде Қазақстанның мемлекеттік протоколын
жасап, ... ... ... ... ... тудырды. Бұл туралы келесі
әңгімелерде сөз болады. ... ... ... ... арасында қолданылатын терминология жөніндегі негізгі
мағлұматтар жайында да ... ... ... өту
 
Біріккен Ұлттар Ұйымының (БҰҰ) құрылуы Екінші дүниежүзілік ... ... бірі ... ... ... ... ... болған
халықаралық ұйым құру туралы келісімге 1954ж. ақпанда Ялта конференциясында
қол жетті. Сол жерде Думбертон Окстағы (АҚШ) 1944ж. ... ... ... ... ... ... Уставын дайындау үшін
1945 жылдың 25 сәуірінде ... ... ... ... туралы шешім қабылданды. Конференция 1945ж. 26 маусымда қол қойылған
Біріккен Ұлттар Ұйымының Уставының мәтінін жасап шығарды. Устав 1945ж. ... ... ... жаңа ... ... оның барлық Мүшелерінің егемендік
тездігі принципине сәйкес келешек ұрпақтық соғыс зардабынан ... пен ... ... ... ... арасындағы достық
қарым-қатынастарды халықтардың тең құқықтылығы мен ... ... ... ... ... әлеуметтік, мәдени және гуманитарлық
сипаттағы халықаралық мәселелерді шешуде және адам құқықтары мен нәсіліне,
жынысына, тілі мен ... ... ... ... ... ... сыйлауды қолдау және дамытудың халықаралық ынтымақтастықты
жүзеге ... ... ... да ... ... ... мақсаттары мен принциптері, ... ... ... ... ... ... ... 1945ж. бері 5 ресми тілде — ағылшын, испан, қытай, орыс,
француз ... ... БҰҰ ... ... ... ... және Әлеуметтік Кеңестің ұлғаюымен байланысты бар жоғы бес рет
өзгеріс енгізілді.
БҰҰ-ң басты органдары ретінде бекітілгендер: Бас Ассамблея, Қауіпсіздік
Кеңесі, ... және ... ... ... ... ... Сот және ... БҰҰ сондай-ақ бірқатар мамандандырылған
мекемелерді қамтиды: ... ... және ... ... ... Ұлттар Ұйымы (ЮНЕСКО), Халықаралық Еңбек Ұйымы (ХЕҰ), Бүкіләлемдік
Пошта Одағы (БПО), Бүкіләлемдік Денсаулық ... ... ... ... Қоры ... Атом ... ... Халықаралық Агенттік (САГАТЭ),
БҰҰ-н дамыту бағдарламалары (БҰҰБАҒ) немесе Балалар қоры (ЮНИСЕФ), ... ... ... ... әр түрлі комитеттері жұмыс істеуде.
Өткен жарты ғасырдан астам ... ... ... орын ... мен ... ... ... әрі өміршең Ұйым екендігін
көрсетті. БҰҰ аясындағы ынтымақтастық ... ... ... ... ... ... ... қалыбын
ығыстырмастан БҰҰ мүше елдердің қарауына олардың халықаралық ... зор ... ... әлемнің 185 мемлекеті мүше. Бұл ауқымды ... ... шешу үшін ... жауапты өкілдері жиі бас қосатын жалғыз
халықаралық ұйым. Ұйым жұмыстарының кез ... ... ... ... ... бар, қоғамдық пікірдің қалыптассуына елеулі ықпал етеді.
Екінші дүниежүзілік соғыс өртінен ... ... БҰҰ ... ... “Суық соғыстар”, халықаралық күрделі ахуалдың өріс алуынан,
мемлекеттер мен блоктардың ыдырауы мен ... ... ... ... ... ... сонда да Ұйым қайта тіріліп, бүкіл әлемдегі ... көп ... ... ең ... ... мен жұмыстарының нәтижелері туралы ... ... ... ... ... ... ... тұтас бейбітшілік
жағдайында өмір сүруге мүмкіндік берілуі, апартеидтің отаршылдық жүйесінің
күйреуі, бірқатар аймақтық қақтығыстардың тынышталуы сияқты ... ... жөн. ... ... адам ... ... бірқатар универсалды құжаттар жасап,
қабылдаудағы және халыаралық құқық қағидаларын іске асырудағы ролінде ... өту ... Бас ... ... оның Бас ... болып Гана өкілі
— Кофи Аннан сайланды. БҰҰ Бас ... ... әр ... ... ... ... Даг Яль-мар Агне Карл Хаммершельд ... У Тан ... ... Курт ... ... ... Перес де Куэльяр (Перу, 1981—1989), ... ... ... атқарды.
Қазақстанның БҰҰ-ға өтуі
 
БҰҰ-ң мүшесі бола отырып, Қазақстанның көптеген халықаралық ... ... ... ... ... бар ... ... кіретін мәселелер
бойынша шешімдер қабылдауға атсалысуға ... бар. ... ... мен ... ... ... ... халықара бейбіт ахуал
құру, оның ішінде еліміз экономикасын реформалау арқылы демократиялық қоғам
орнауына жағдай жасайды. БҰҰ ... (БА 47 ... ... ... рет өзін ... әлем құруға, әлемдік тұрақтылықты
нығайтуға ... ... ... ... ... ... біздің мемлекетіміз әрекеттерінің басты бағыттары халықаралық
бейбітшілік пен қауіпсіздік, берік әлеуметтік-экономикалық өсім ... ... ... ... хабардар етті.
Қазақстанның БҰҰ-ғы Тұрақты және Өкілетті Өкілі — ... ... және ... да ... ... қауіпсіздігі мен
аумақтық тұтастығын кеңестік жылдары ортақ және көп ұлтты, қарудың қазіргі
заманғы ... ... ... ... және ... есебінен,
экипажынан бастап жоғарғы командалық-штабтық инстанцияларға дейін жақсы
дайындықтап өткен КСРО ... ... ... етіп ... Олардың
өмірлерінде қиындықтар мен проблемалар болды, бірақ ... ... ... және ... да солай еді.
1991 жылғы тамыз Одақтың құлауын теңдетті, ал желтоқсан осы істі ... ... ... ... ... мен демократияландыру
эйфориясында радикалды әскери реформа мәселесі бірінші орынға шығып кетуге
шақ қалды. ... оның мәні ... ... ... ... мен ... ... қысқарту мен
жаңартуға келіп тірелді. Әскери қызметкерлер арасындағы ... ... ... олардың отбасы мүшелерінің әлеуметтік қорғалуын
жақсарту туралы да көп ... ... ең ... ... Қарулы күштерді
ортақ күйінде, немесе тым болмағанда біріккен қалыпта сақтаудың көзделуінде
болды.
Алайда 1991ж. қазанда-ақ Украина, одан ... ... мен ... өз
әскерлерін құруға бекінді. Бұған жауап ретінде Президент ... ... ... ... ... Біріккен Қарулы Күштері”
ымырашылдық идеясын ұсынды. Олардың ядросын ядролық күштерді, ерте қолға
түсіру, ... ... ... пен ғарыштық барлау жүйелерін қамтитын
стратегиялық күштер құрауға тиіс ... ... ... ... күштер де ортақ жедел стратегиялық жоспарлар бойынша ... ... ... ... ... пен әскерлерді басқарудың ортақ жүйесі
бар ортақ басқаруға біріктіріледі.
Ахуалды 1991 жылғы 8 ... ... ... және ... ... өмір ... тоқтату туралы шешімі күрт асқындырып
жіберді. 1991 жылғы 21 ... ... ... ... ... ... ... әскери-стратегиялық кеңістік пен ортақ ... және ... ... сөз қозғалды. Алайда сол жылы ... ... ... ... ... мен ... ... бірқатар стратегиялық күштерден ... ... ... орналасқан әскерлердің бас қолбасшысы ... 1992ж. ... ... қана ... ... бірге ТМД-ң біріккен
Қарулы күштерін құру мүмкіндіктері жойылды. Бұл ... ... ... да егемен әскерлерін құруға мәжбүр етті.
“Қазақстан мәселенің оң шешімін табуға болатын соңғы сәтке дейін ортақ
Қарулы Күштер концепциясын қолдап ... — деп ... ... ... Президенті Н.Ә.Назарбаев соңғы мүмкіндік сарқылғанша
жеке әскер құруға кіріспейтіндігін айтты.
1991ж. 25 қазанда Қазақстан ... ... ... әскери комиссариаты мен Азаматтық қорғаныс штабы бар әскери
істерді басқару органы ретінде “Қазақстан ... ... ... (МҚК) құру ... ... ... МҚК төрағасы болып Сағадат
Қожахметұлы Нұрмағамбетов ... Ұлы Отан ... ... ... өзеніндегі ұрыста ол капитан атағындағы ол пулеметтік
ротаны басқарған және жеке ерлігі мен ... ... ... үшін ... ... атағына ие болды. Соғысты ... ... ... ... алған атқыштар батальонының командирі болып
аяқтады. ... ... ... ... ... ... Жоғары
академиялық курстарды тамамдап, генерал-лейтенант, Орта Азия әскери ... соң ... топ ... ... ... орынбасары,
Қазақстан азаматтық қорғаныс Штабының басшысына дейін көтерілді.
Штаб бастығы, МҚК ... ... ... ... ... ... ... тағайындалды. Басқарма мен
бөлімдерді генерал-майор Н.И.Хлюпин, ... ... ... және ... басқаруға алды.
Күрт даму үстіндегі ахуалдар ортақ Қарулы Күштердің ыдырауына
қабылданған ... ... ... тұру ... ... ... да 1992ж. 7 ... Н.Ә.Назарбаев “Қазақстан Республика
Мемлекеттік Қорғаныс Комитетін Қазақстан ... ... ... ... құру ... ... ... Қарулы күштерін құру туралы”
және тұңғыш қорғаныс министрі етіп генерал-полковник (1993ж. 9 ... ... ... ... ... ... ... қол
қойды. Бұл күн елдің Қарулы Күштерінің туған күні болды.
Республика армиясының негізін бірнеше (оның ... бір ... ... ... ... ... әуе корпусы, әуе шабуылына қарсы
қорғаныс корпусы, радио және радиотехникалық барлау бөлімдері, қамтамасыз
ету, ... ... ... Семей сынақ орталығын, сарышағандағы,
Ембідегі, Арал теңізінде ... ... ... ... ... және ... да бөлімдер мен мекемелерді арнайы
қамтамасыз ету бөлімдері құрайды. Қазақстанда жоғарыда аталған ... ... 1200 ... мен бронды ... ... ... және 370 ... ... бар барлығы 200 мың әскери
қызметшілер жасақталды.
Кеңес Армиясының аталмыш бірлестіктері, ... мен ... ... ... ... ... ... Түркістан әскери округының әскери құрамаларын қабылдау әрине,
тиісті ... қол ... ... ... болған жоқ. Көптеген
әкімшілік-құқықтың ... ... ... ... ... ету, ... мен жүк тасымалдауды жүзеге асыру, өндірісті
қалпына келтіру және қару-жарақ пен ... ... ... ... ... ... ... қатысты генерал-лейтенант Анатолий ... ... ... генералдары мен жоғарғы офицерлерінің
ролін ерекше айтып, ... жөн. ... ... республикалық тәжірибесі көп
болған жоқ, бірақ бұны кейінге қалдырмай істеу керек ... және ... ... және жергілікті органдары бұл міндеттерді орындап
шықты.
Әскерлердің өмірі мен әскери дайындықтарын ұйымдастыру, құрамалар мен
бөлімдерді жеке құраммен, ... ... ... толықтыру мәселелеріне
баса көңіл аудару және үлкен ... ... ... ... ... ... өздері қызмет еткен
жерлерден шақырылған немесе туылған “тарихи ... ... ... 1992 ... ... ... ... осы себептермен 1517
офицер кетті және тағы 836-сы көшуге дайындалып ... Ал ... ... ... 621 адам ... ... саяси органдардың жойылуымен бірге іс жүзінде тоқтап
қалған бөлімдердегі түсіндірме және тәрбие жұмыстарын ... ... ... және ... ... ... бойынша командирлер
(бастықтар) орынбасарларының институтын құруды талап етті. Мұндай институт
барлық деңгейде — ... ... ... рота мен оған ... ... 1993 ... 19 ... Жарлығымен енді.
Бөлімдердегі тәртіпті күшейтудегі келесі қадам Президенттің 1993ж. 19
қаңтарда қол қойылған “Қазақстан Республика Қарулы” ... ... ... мен ... ... ... ... шаралар
туралы Өкімімен жасалды. Президент жарлықтары мен өкімдерін орындау үшін,
сонымен қатар ... ... ... мен ... жұмыстарында офицерлердің
жігерін арттыру және беделін көтеру мақсатында Қорғаныс ... 1995ж. ... ... ... ... ... мен Қазақстан Республика Қарулы
Күштері офицерінің честі (қазақшасы белгісіз) Кодексін ... ... мен ... ... ... ... ... бағытты жалғастыра
отырып, Қорғаныс министрі 1996ж. 19 мамырда “Қазақстан Республика Қарулы
Күштеріндегі моральдық-құлықтық ... мен оның ... ... ... ... шығарды. Әскери қызметкерлер ... орын ... ... емес ... және ... де ... тәртіп, мораль
бұзушылықты айыптай отырып, бұйрық ... ... ... етіп қана ... сондай-ақ осы мақсатқа жетудің жолдарымен ... ... ... ... ... ісі, ... мен ... жөніндегі Министрімен
мәтіні келісілгеннен кейін 1996ж. 24 сәуірде бекітілген “Әскери бөлімдерде,
әскери-оқу орындарында және Қазақстан ... ... ... ... жұмыс істеу туралы ережелер” талаптарының орындалуы
да өз септігін тигізді.
Жеке құрамның әскери тәрбиесіне ... ... ... ... ... ... ... бойынша орынбасарларына жүктеледі, бірақ сондай-
ақ жоғарыдағы бастықтар, олардың ... ... ... соң ... ... ... ... офицерлері де нұсқаулар
бұйрықтармен ғана емес, бұл ... ... ... ... әр ... ... ... Айтқали Ғұсманұлы, одан соң
Тоғысов Әмірбек Ануарұлы 2000 ... ... ... ... ... ... Осы жылдары олардың басшылығымен полковниктер Абрайымов
Досай Қасымұлы, Биденко Владимир Дмитриевич, Мамсуров Қазыбек Владимирович,
Мешков Вячаслав Николаевич, Шампиев Мэлс ... т.б. ... ... ... ... өтеудегі саналылықты арттыруға, қазақстандық
патриотизмге тәрбиелеуге Қазақстан ... ... ... ... ... азаттық үшін шетел басқыншыларымен күрестер: парсы, ... ... ... Ресей державашыл отаршыларымен
ұрыстардағы ... ... игі ... ... ... даласының
батырлары Бөгенбай, Қабанбай, Қарасай, Малайсары, Отанды ... ... ... рулар мен жүздердің бірігуіне идеялық рух берушілер Әйтеке,
Қазыбек, Төле ... ... ... мен Әбілқайыр, ұлт-азаттық
көтерілістердің басшылары Амангелді Иманов, ... ... ... ... ... ... олардың даңқты істері взводтар мен
роталардағы, ғылыми және ғылыми-теоретикалық конференциялардағы сабақтарда
кең көлемде насихатталды. Оған ... ... ... мен ... түрде атсалысты, батырлардың есімдері мен ... ... мен ... жиі ... ... достығы және Ұлы Отан соғысы кезіндегі майдангерлер мен
еңбекшілердің ... ... ... тоқтаған емес. Қазір көзі тірі
өткен соғыс батырлары болып көрмеген біздің ... ... ... ... ... ... мен ... фашизммен күрестегі Ұлы
Жеңіс мұрагерлерінің жүректерінен орын алады және ұрпақтар одағының нығая
түсуіне қызмет етеді. Онсыз халықтар ... ... оның ... ... ... ... емес.
Осы жылдары Қарулы Күштердің ... ... ... ... ... де ... ... 1995ж. 29 желтоқсанда ... ... ... айырма белгілерінің ресми ... мен ... ... ... ... ... ... соң — 1996ж.
18 шілдеде “Қазақстан ... ... ... ... нышандары туралы
Жарлық” және “Әскери бөлімнің ... туы ... ... ... Өзін-өзі
идентификациялау шаралары қатарынан 1997ж. ақпандағы барлық ... оның ... ... Қарулы Күштеріне арналған жаңа киім
формасы мен әскери қызметкерлердің айырма белгілерін енгізу де орын ... ... ... ... элементтері мен айырма белгілерін сақтай
отырып, ұлттық ... ... ... ... ... Күштер мен әскер түрлерінің барлық типтері үшін ... ... ... ... ... назар мен көп күш пен білімді
талап етті. Республикада егемендік жариялаудан бұрын ... екі ... оқу орны — ... ... Маршалы И.С.Конев атындағы Алматы жоғарғы
жалпы әскери командалық ... ... мен ... ... ... ... командалық училище (АЖШКУ) болды. Олар үш әскери мамандық
бойынша лейтенанттар даярлайтын. Запастағы офицерлерді ... ... оқу ... ... кафедралар даярлайтын. ... ... ... мен ... ... ... мен ... отырып, қолда бар мекемелер мен олардың мүмкіндіктерін барынша
пайдаланды.
Кейіннен Алматы ... ... ... ... ... аты өзгерген
АЖЖКУ бірнеше факультеттер мен кафедралар ашып, 12 мамандық бойынша
офицерлер даярлай ... ... ... ... училищесінде әскери
факультет ашылды, ал кейінірек училище ҚР ҚМ қарамағына берілді. 1998ж.
21 тамызда ... ... екі ... ... генерал-майор
Т.Я.Бигельдинов атындағы Ақтөбе жоғарғы әскери әуе училищесі 132 ... ... ... ... ... Ел ... Бас Қолбасшы Н.Ә.Назарбаев, Қорғаныс министрі, генерал-
лейтенант М.К.Алтынбаев қатысты, ал ... ... ... , ... ... Батыры, Халық
Қаһарманы Т.Әубәкіров, училище ... ... ... ... ... ... ... академиясында (Алматы) да әскери факультет
ашылды. Ол бұрын Тамбов әскери ... ... ... ... ету ... ... Төрт жылдан соң,
2000 жылдың 12 маусымында ҚР ӘӘК-ға ауадай қажет мамандықтар бойынша 22
лейтенант сапқа тұрды.
Азаматтық ... оқу ... ... ... өзінің жақсы
жабдықталғандығымен, кластық-лабораториялық орындарымен, ... ... ... ... ... ... ... атындағы Қазақ ұлттық техникалық университетінің
әскери кафедрасы ерекшеленеді. ҚазҰТУ-ға негіз болған Қазақ тау-кен
металлургиялық ... ... 1940ж. ... қаланған ол Кеңес
Армиясына бірнеше мың офицер берді. Олардың алтауы — М.П.Баймұханов,
М.Г.Губанов, Қ.А.Засядко, Н.Д.Марселов, ... және ... ... ... ... 1952ж. бастап кафедра құрлық әскерлері
артиллериясы мен Әуе шабуылына қарсы қорғаныс үшін запастағы офицерлер
даярлауда. Соңғы жылдары кафедра жүздеген ... ... ... ... Қазақстан Қарулы Күштерінің артиллерия бөлімдері мен
Әуе Шабуылына ... ... ... ... ... кадрлардың нағыз ордасы Қазақстан Республика ҚК Әскери
академиясы ... Ол ... ... 1997ж. 11 ақпанда АЖӘУ
негізінде қайта құрылған ... Өз ... ... мен ... қамқорлығы арқасында ол біліктендірілген профессорлық-
оқытушылық ... ... ... оқу ... ТМД-дағы ең мықты полигондардың біріне, казармалық-
баспаналық қорға, мәдени-демалыс орталығына және ... ... ... Онда 12 ... ... ... ... олардың ішінде
байланыс бөлімдерінде әскери қызмет етуді өз ... ... ... ... 1998ж. ... ... әскери білімді офицерлер даярлау
ұйымдастырылды. 2000ж. ... ... ... ... толық курсын
тамамдап әскерге оралды. Даярлаудың үшінші жоғары деңгейі адъюнктура
болды. Күрделі түсу ... ... оған ... ... мамандықтары бойынша кандидаттық минимум ... ... ... ... ... жазуға
кірісті. Диссертация қорғау үшін әскери тарих жөнінде және қару-жарақ
пен әскери техниканы қолдану ... ... ... ... ұзамай Әскери академия осы әскери пәндер ... ... ... ... ... ұстар жоғарғы әскери оқу орны — Әскери академияның беделін
жасағандар қазір құрметті демалысқа ... ... мен ... Ал ... қолдап, арттырып жүргендер қазір сонда ... ... ... ... ... АЖЖКУ түлегі, тарих ғылымдарының
кандидаты, профессор, генерал-майор Тасболатов Абай Бөлекбайұлы, ... ... ... ... ... ... ... Кәміл Орманов, кафедра бастықтары, командирлер мен
оқытушылар Анатолий Михайлович Адропов, Александр Николаевич ... ... ... Шермұхаммед Абдуллаұлы Райымқұлов, Сергей
Шаукатович Шакиров, Райымжан Тұрғанұлы Шамшудинов және т.б.
Офицер кадрлар даярлау үшін ... ... ... ... қолдануда. ТМД елдерінің бірінші кезекте
Ресейдің, сондай-ақ АҚШ-тың, Түркияның және ... ... ... әскери оқу орындарында жүздеген қазақстандықтар ... ... шет ... ... ... алдын ала тілдік
дайындықтары үшін ... ... ... ... тіл, ... ... тілдер бөлімдерімен Лингвистикалық орталық құрылды.
Бөлімдердегі физикалық дайындық пен спорт бойынша ... ... оқу ... ... ... ... 1998ж. ҚР ҚМ
Спорткомитеті (төрағасы генерал-майор Павел Максимович Новиков) жанында
Әскери спорт колледжі ашылды. 1998ж. 18 ... ... ... кіші ... ... ... ... өтті. Оларға
ақ жол тілей отырып Қорғаныс министрі генерал-полковник Алтынбаев М.К.
“Физикалық ... ... ... ... ... оның ... бірі” болып табылатындығын айтты.
Қазақстан Республика Қарулы Күштерінің кіші командалық құрамы Қарулы
Күштер түрлері мен ... ... оқу ... мен оқу
орталықтарында дайындалады. 1996ж. Қорғаныс министрлігі Ақмола
облысының ... ... ... ... ... ... ашты. Онда
жасөспірімдер жалпы орта білімді аяқтайды, әскери істі үйреніп кәсіпқой-
сержант дипломын алады. Мұндай ... көп ... ... ... ... асып ... 2000ж. шілдеде кадеттердің екінші
жылғы түлектерінің бітіру салтанатында сөйлеген тәрбие және ... ... ... ... ... ... ... жастармен жұмыс істеудің жаңа принциптеріне, сондай-ақ
отандық және әлемдік тарихтың бай тәжірибесіне негізделген жас ... ... ... ... ... атап ... офицерлер даярлау ісіне Алматыда, Қарағандыда және Шымкентте
жұмыс істеп жатқан әскери мектеп-интернаттар елеулі үлес қосуда. Үш ... 14 ... ... ... ұстаздар мен офицерлердің
басшылығымен жалпы орта білім алып, бірқатар пәндер ... ... ... және ... іс негіздерін үйренеді. Шәкірттердің
басым көпшілігінің ... ... ... ... түсіп, офицер атанып жүргендіктері таңсық нәрсе ... ... ең ...... ... батыры Бауыржан
Момышұлы атындағы Республикалық ... ... ... 142 ... 135-і офицер ... ... ... ... ... 1999ж. 27 ... жаңа елорда –
Астана ... ... ... ... С.К. ... ... ... мектебін құру туралы Үкімет Қаулысы
қабылданды. Бұл ... және шет ... ... ... оқитатын, күшейтілген физикалық дайындықтан өткізетін орта
оқу орны. Оның басшысы болып ... ... ... жылғы 14 қарашадағы мектептің салтанатты ашылуында мемлекет басшысы
жолдау сөз сөйледі. Ол ... ... ... ... ... ... ... үлкен абыроймен толықтыратындарына сенім
білдірді. ... ... ... ұшып”, — деді Н.Ә.Назарбаев — ... ... ... ... ... ... ... керек. Одан соң Беларуссия Республика
Президенті Александр Лукашенко, армия ... ... ... ... ... С.К.Нұрмағамбетов және басқалар оқудың ... ... ... Жаңа ... оқу орны ... ... ... Қазақстан армиясын құру үшін қорғаныс мәселелері бойынша
құқықтық базалар жасау орасан зор ... ие ... Бұл істі ... ... ... министрлігі белсенді және нәтижелі атқарды.
Президент Аппаратындағы ... ... мен ... ... ... Кәрім, Ралов Иван Николаевич, Қаратаев Роллан
Ғалиұлы, Черкашин Петр ... және ... ... кандидаты, Бөлім
меңгерушісі Ким Серікбайұлы Серікбаевтың басқаруындағы ... ... көп іс ... ... алу үшін олар ... ведомстволардың
мамандарына, ғалымдарға жүгініп, шет елдердің тәжірибелерін қолданды. Мұның
бәрі дер кезінде және қажетті ... жас ... Отан ... бойынша алғашқы заңдарын дайындауға мүмкіндік берді. 1992 жылдың
22 қыркүйегінде-ақ Жоғарғы Кеңес ... ... ... ... ... туралы” Заң қабылдады. Төрт айдан соң 1993 ... ... ... ... ... пен ... ... туралы”, ал тағы екі
аптадан соң — 1993ж. жылдың 1-ақпанында “Әскери ... мен ... ... мен ... ... ... заңдар күшіне енді.
Сондай-ақ ұжымдасқан түрде Қазақстан Республиканың алғашқы Әскери
доктринасы ... оны ... 1993ж. 11 ... ... ... ... алу, ... беріктігі, ТМД елдерімен өзара көмек жөніндей
одақ принциптерінен ... еді. ... ... ... ... және әскери жұмыстарында кезінен қолданылды.
1992ж. 29 қаңтарда ... ... ... ... ... бойынша Кеңесудің (ОБСЕ) мүшесі болды, ал сол ... ... ... ... ... ... қабылданды. Кеңес Одағы
келісімдері мен міндеттемелеріне мұрагерлікті мойындау туралы ... ... өзі қол ... келісімдер мен шарттарды, оның ішінде қару-
жарақты шектеу мен қысқарту мәселелері ... ... ... Келісімдердің алдын ала белгілеген мерзімдерінде орта және кіші
радиустарда күші бар зымырандар жойылды. ... ... ... мен ... ... ... негізінде құрлықаралық баллистикалық
және қанатты зымырандар кезектен ... 1995 ... ... ... ... ... соң олармен жарақталған құрамалар шығарылды. 1998 жылға
таман 109 әскери және оқу шахталық қосу ... 16 оқу ... ... ... Сол ... Байқоңырдағы полигонда 10 сынақ
шахталық қосу қондырғылары. Дегенмен тауындағы 12 қондырғы мен 187 штолдың
181-і, Семей полигонын ... ... 13 ... ... 1991ж. ... ... ядролық полигон негізінде 1992ж. мамырда Ұлттық ... ... ал ... қаласы республиканың ядролық физика мен
экология мәселелерін зерттеу саласындағы ғылыми потенциалын күрт арттырды.
Қару-жарақтың бір ... ... мен тағы бір ... бойынша шаралар шетелдерден бақылаушылардың қатысуымен немесе
әскери ... мен ... ... ... ... ... арқылы
жүзеге асырылды. Қазақстан ... ... ... ... 33 инспекторлар тобы болды. Өз кезегінде Қазақстан өкілдері
Германия, ... ... ... келісімдердің жүзеге асырылуы бойынша
көпұлтты инспекцияларға қатысты.
Республиканың ядросыз мемлекетке айналуы идеясын республика ... ... ... ... ... ... идеясын жақтаушылар да табылды.
Олардың айтуы бойынша онсыз елдің қауіпсіздігі мен ... ... алу ... ... ... ... ҚР СІМ мен ҚМ-ң күш
салуымен оқтайлы жол таңдалды. 1994ж. желтоқсанда АҚШ, Англия және Ресеймен
бірлескен “Қазақстан ... ... ... ... туралы
Келісімге оқылуына байланысты меморандум мен кепілдіктерге” қол қойылу
біздің жерімізде, ... ... ... бас ... ... елге ... ... тіпті Қытай мен Франция да берді.
Тәуелсіздік жариялаған күннен бері ... ... ... ... ... ... ... келеді. Қазақстан өзін ешқандай елді
дұшпан ретінде қарамайды, аумақтық та, ... да ... ... деп ... ... ...... Қырғызстан, Ресей
және Тәжікстан үкіметтерінің бірігіп күш ... ... ... шекарасы жөніндегі оңдаған жылдар бойы орын алып келген пікір
қайшылығы жойылды. Атап ... ... ... ... одан ... оның ... өн бойы ... Қазақстан
Республиканың Қырғызстанмен, ... ... ... ... Осы жағдайда аталған мемлекеттер ортақ кедендік
кеңістікті, адамдардың, транспорт құралдары мен тауарлардың өту ... ... ... тек есірткі, қару тасымалдауға, діни және саяси
экстремизмге қойылды.
Биліктің барлық бұтақтарының күш салуымен Қазақстанға өз ... ... ... ... ... сәті түсті. Республика
жағдайының тұрақтылығын ... ... ... ... де әсер етуде.
Блоктар текетіресінің аяқталуымен бірге ядролық, басқа да жаппай ... қару ... ... дүниежүзілік соғыстың туу қаупі де сейілді.
Қару-жарақты қадағалау ... ... ... ... мемлекеттер арасындағы
қақтығыстардың алдын алу мен тоқтату бойынша шаралар жиі қолданылуда. Бірақ
келеңсіз жайттар да жоқ ... ... ... тиым салу ісі ... ... жоқ, ... ... республикаға жақын орналасқан таза ядролық
мемлекеттер — Пәкістан мен Үндістан ... ... ... бәрі мемлекеттің өз
әскеріне үздіксіз қамқор көрсетуін талап етті және етіп келеді.
Құрылған күнінен бері Қазақстан ... ... ... Құрлық
әскерлерінен, әскери-әуе күштерінен және әуе шабуылына қарсы қорғаныс
әскерлерінен тұрды.
1993ж. 2 ... ... ... ... ... құру туралы” Жарлыққа қол қойды. Олардың құрамына алғашқылар болып
енген 1 рангтағы ... ... ... 8 ... ... ... ... Ақтау портын таңдап алды. Әскери-теңіз базасының командирі,
кейінірек ... ... ... күштерінің қолбасшысы болып тұңғыш
қазақ контрадмиралы атанған 1 тангтағы капитан Ратмир Әлімханұлы Комратов
тағайындалды. 1995ж. 6 ... ... бір ... соң ... 4 ... кемелер түсті. Флотты корабльдермен жабдықтау ісіне республика
өнеркәсібі ... ал ... ... ... ... ... алды (зауыт
директоры Валиев Вячаслав Хамзиевич, бас ... ... ... ... ... еліміз бен ТМД-ң басқа қалаларының ... ... ... қарауылдық кеме — “Сұңқарды”, көп ұзамай екіншісі —
“Батырды” суға түсірді.
ҚР ЭТК өзінің бес жылдығын 500 ... ... мен ... 17 кеме мен ... құрамда атап өтті.
1997ж. 17 қарашада Президент Жарлығымен Қазақстан ... ... үш ... ... ... Жалпы Тапсырма күштері (оған Құрлық
әскерлері мен мобильді күштер кіреді) Әуе ... ... (ӘӘК мен ... және ... ... ... Күштері. Сонымен бірге Бас
штаб ҚР ҚК Вас ... ... ... көп ... Шекара әскерлерін Қорғаныс Министрлігіне бағындырудың
негізсіздігі анықталды және 1999ж. 2 шілдеде Ұлттық Қаупсіз ... ... ... ... қарулы күштер құрылған сәттен бастап олардың
басшылары өз ... ... ... ... иек ... ... 1992ж. 15 мамырда Ташкентте Ұжымдық ... ... (ҰҚК) ... 6-уы ғана — Армения, Қазақстан, ... ... және ... қол ... ... жылы ... Беларусия және Грузия қосылды. Бар-жоғы бес жыл ... ... 4 ... ... Грузия және Өзбекстан ҰҚК өздерінің
мүшеліктерін тоқтатуға шешім қабылдағанын мәлімдеді. 2-3 ... ... ... елдің біріне жасалған қадамның дұрыс еместігін ... тура ... ... ... ... ... Ташкент орталығын дүр
сілкіндірді. Осыған ұқсас күштер діни фразеологияны жамылып Қырғызстан ... ... ... ... ... талибтері мен
халықаралық экстремистердің қолдауына сүйене отырып, олар ... ... ... мен ... және ... Сухандария облысының
оған қатарлас аудандарында ислам мемлекеттінің құру ... алға ... осы ... ... ... қуып ... олар 2000ж. өз
авантюраларын қайталап, тағы да қуылып тасталды. Бірақ Қазақстанды қоса
алғанда барлық ... Азия ... ... айтарлықтай қауіп төнгені
анық болды.
Біздің көршіміз — ... ... ... да ... ... Бұл ... бұрынғы Ортаазиялық республикалары мен Қытай кіретін “Шанхай бестігінің”
жұмыс аумағының ұлғаюына ... ... ... ... шешу мен ... ... ... “Шанхай бестігі” терроризм қаупімен де
күресуде бірігіп қимылдауды шешті. Осы мақсатта олардың ... ... ... кеңейіп келеді, халықара террористердің қауіпті әскери
жұмыстарына ... тұру ... ... оқу мен ... ... ... ... көзделуде. Осы және басқа да мәселелер
бойынша уағдаластықтар 2000ж. ... ... ... ... ... ... ... және Тәжікстан сыртқы ... ... ... ... ... Коммюникеде көрініс берді. Бір айдан
кейін ташкентте өткен Қазақстан Президенті — Н.Назарбаев ...... ... ... — И.Каримов, Тәжікстан
Президенті Э.Рахмоновтың екі күндік кездесуінің нәтижесінде саяси және ... ... ... ... және ... ... пен ... төнетін қауіптермен күрес бойынша бірлесе
қимылдау туралы келісімге қол ... ... ... көсемдері оны
“қорғаныс одағы” деп атады. “Баткен соғыстары” деп аталған көрші ... ... ... ... ... көшуінің тікелей
қауіпті “қорғаныс одағы” — ҰҚК-ға мүше елдермен өзара ... ... ғана ... сондай-ақ әскери саясатымызды анықтап, ... ... ... ... де ... ... 10 ... Қазақстан Республика Президенті Н.Ә.Назарбаев жаңа
Әскери Доктринаны бекітті. Ол әлі де қорғанысты ... ие және ... деп ... ... ... алу мен оларды дипломатиялық
құралдармен шешуді санайды. ... ... ... ... ... жаңа қауіп-қатерлердің әсіресе халықаралық терроризм, саяси ... ... ... ... ... қару мен есірткі айналымы
тарапынан өсіп отырғанын мәлімдеді. ... ... ... ... ... ... ... орын алған өзгерістерді есепке ала отырып, жаңа
доктрина соғыстардың ... ... ... мен ... жөніндегі
мәселелерді көрсетеді. Әскери доктрина негізінде 2000ж. 7 шілдеде Әскери
реформа ... мен 2005 ... ... ... ... ... бекітілді.
Қабылданған құжаттардың орындалуы толық қарқынмен жүруде. 2000ж. ... ел ... ... жаңа ... ...
әскери округтар құру ісі басталды. Олардың екеуі қазір жұмыс істеуде. Олар
— қолбасшысы болып генерал-майор Жарболов Әлихан ... ... ... ... және генерал-лейтенант Ертаев Бақытжан Ертайұлына
басқару ... ... ... округі. Екі қолбасшы да И.С.Конев
атындағы Алматы ... ... ... ... ... ... Ертаев
Б.Е. Ауғанстандағы соғысқа қатысушы. Екеуі де әр кездері ҚР ҚК Бас Штабын
басқарған. Қазіргі уақытта ... ... мен ... ... оларды қайта дислокациялау жұмыстары аяқталып келеді, гарнизондар
орналастырылуда, керек-жарақтың барлық түрімен жабдықтау жөнге келтірілуде
биліктің ... және ... ... ... орнатылуда.
Қолбасшылығына генерал-майор Сиқымов Манас Қабардинұлы тағайындалған ... ... ... округін қалыптастыру басталды. Әскердегі ұйымдастыру
Кезеңінің аяқталуы мен ... ... ... байланысты бөлімдер мен құрамалардың әскери дайындығына көп
уақыт, ... және ... ... ... ашылды. Әскери оқу
Ауғанстандағы соғыс тәжірибесімен, сонымен қатар басқа да әлем елдерінің
соңғы онжылдықтағы ... ... ... негізінде жүргізілді
және жүргізілуде. Оқу кластарындағы сабақтар әскери ... ... ... және ... оқулармен, әртүрлі көлемдегі командалық-штабтық
оқулармен, ... 14 ... ... мен ӘӘК ... ... әуе
кеңістігін қорғаудағы бірігіп қимылдау мәселелерін іске асыру бойынша
қомандалық-штабтық ... ... Сол ... 15 тамызында Президент ҚР ... Бас ... ... ... ... ... ... командалық-штабтың жаттығуы өтті. 1995ж. 3-7
қыркүйекте Гвардейский ... тағы да ... ... ... ... ... ... өткізілді. Бір жылдан соң 1996ж. 13
қыркүйекте ӘӘК бөлімдерінің ... ... ... ... ... әдістерін жетілдіру және авиацияның басқа ... ... ... ... іске ... мақсатында жаңа жаттығулар өтті.
Оған қатысқан Н.Ә.Назарбаев тиісті қолбасшыларға ҚР ӘӘК туы мен ... ... 28 ... ... Бас ... қатысуымен тылды қамтамасыз
ету бөлімдерінің комплексті жаттығуы өтті. ... ... ... ... ... батыл әрі жинақы қимылдады. 2000ж. сәуірде Қарулы
Күштері басқару органдарының, Ұлттық ... ... ІІМ ... ... ... ... өтті. Онда
контртеррористік операцияларды жүргізу ... ... ... қолданудың әдістері келісіліп, іске асырылып келді.
Қазақстан Республикасы ... ... ... ... ... ... Ұжымдық қауіпсіздік туралы келісімге (ҰҚК)
қол қойған елдер армияларымен тәжірибе алмасып, бірігіп қимыл ... ... ... ... Осы ... ... ... бірі 1993ж. ТМД мемлекет
басшыларының шешімімен Тәжікстанға ... ... ... үшін ... Жеке ... ... құрлылуы болды. Оның құрамы мен саны ... 700 ... ... шамада болды. Алғашында бұл ... ... екі рота — ҚМ ... ... ... ... ІІМ Ішкі
әскерлерінен жасақталған еді. Олар Қалай-Хумб поселкесінен Хорог қаласына
дейінге аудандағы ТМД-ң 100 ... ... ішкі ... 2001 ... ... ... ... үш жылда батальон қызмет учаскесінде 100 солдат пен
офицерге шектелген құрамда қызмет етті.
Пяндж өзенінің ... ... ... ... ... және
казармаларын тұрғызып, қазақстандықтар қызметті абыроймен атқарды. Тәжік
оппозицияларның ... ... ... ауған
моджахедтері бөлімдерінен ... ... ... ... ... ... Тылдан шабуыл жасаған тәжік оппозициясы қолдаған ірі
күштермен қиян-кескі ұрыстарға дейін барды. Ірі ... бірі ... ... ... ... ... ... Сол уақытта батальон 200-
ден аса тәжік ... ... ... Сол ... ... ұрысқа бірінші
болып кірген кіші сержант Батырханов ... ... ... ... өтінде
жүріп ол көптеген сарбаздардың өмірін сақтап қалды. Қаза ... ... ІІ ... ... ордені берілді.
Осындай орденмен офицерлер Омаров Берік Ілесбекұлы, Сәтбаев Қайрат
Аманжолұлы, Дьяченко Игорь ... ... мен ... қызмет
әскери қызметкерлері Ахметов Марат Тәжіханұлы, Ликов ... ... ... Владимирович, Бақбаев Қалмұхан Сұлтанұлы,
сержанттар мен қатардағы жедел ... ... ... Радик
Бақыткерейұлы, Оғызбаев Алихан Төлеубайұлы, Едырышов Қанат Амангельдіұлы
және Исабаев Ербол Өжекұлының ... ... ... ... әрқашан сәтті аяқтала бермейтін, 1995ж. 7 сәуірде
Пшихровск шатқалында роталардың бірінің автоколоннасы қоршауда ... ... ... ... 17 ... мен сержанты қаза тапты. Тәжікстан-
Ауғанстан шекарасындағы ... ... ... ... 60 ... Осы ... ... шекарадан өтпек болған 30 әрекеттің жолын
кешті, 300-ден аса шекара бұзушылар ұсталды. Батальон өз міндетін ... ... 1995ж. 10 ... қол ... ... мүше мемлекеттердің
Біріккен ӘҚҚ жүйесін құру туралы” Келісім үлкен маңызға ие болды. Соның
негізінде ... ... ... ... ... ... Тәжікстан, Түркменстан және ... ... ... ... жүйесін құру бойынша іске кірісті. ӘҚҚ-ң ортақ жүйесін құрудың
қажеттілігі мен нәтижелілігін цифрлар мен фактілер ... ... ТМД ... ... ... бірлескен әскери кезек,
сондай-ақ әуедегі ахуал жөнінде ақпарат алмасу жүйелерін қалпына келтіре
алды. Жекелеген ... оның ... ... ... және ... көпшілігі мұндай алмасуды автоматтық режимде ... ... ӘҚҚ ... мен құралдарының қажетті деңгейге дейін дайындығын дер
кезінде көтеруге мүмкіндік ... ... ӘҚҚ ... ... ... ... МиГ-
31, Су-25, Су-27 ұшақтарымен жарақталған. Олар ... ... және ... ... ... ... ең үздік ұшақтардың қатарында.
Оларды қолданудың шеберлері екендіктерін көптеген авиаторлар көрсетіп
берді. Олардың ... ... ... ... пен ... ... ... А.Лебедев, А.Никифоров, капитан
М.Едігеевті ерекше бөліп айтады. Майор А.Медведкиннің МиГ-31 ... да ... ... Ол 1998ж. қыркүйекте Астрахань облысының
Ашулук полигонында өткізілген ... ату ... ... ... ... ... ... атып түсірді.
Ашулуктағы жаттығуларда зенитші-жауынгерлер де батыл қимылдады. 1998ж.
құрамында іздестіру офицері М.Жамбыров, ... алу ... ... ... ... т.б. бар ... Б.Закировтың С-300 ... ... дәл ... ... ... осы және басқа
да есептері үш жыл бойы нүктелерді бірінші ... дәл ... ... Әуе қорғанысы, күштерінің басшылығы подполковниктер
А.Бабак, Н. Оспановтың, майорлар ... ... ... ... армияларының әскери ынтымақтастығын іске асыруға 1995ж.
Орталық Азия ... ... ... ... Оның ... ... Ұлттар Ұйымының атынан бейбітшілік шараларына атсалысу. Батальонға
үш мотоатқыштар ротасы, ... ... ... батарея,
байланыс взводы, медициналық пункт және материалдық-техникалық жабдықтау
взводы кірді. Жалпы саны — 553 адам. Жыл ... АҚШ, ... ... т.б.
мемлекеттердің бейбітшілік күштерінің қатысуымен жаттығулар өткізіліп
тұрады. ... ... ... ... қатысушы мемлекеттер
бөлімдерін десантпен түсіру, контртеррористік ... мен ... ... ... ... ... ... да қосылған НАТО-ның “Бейбітшілік жолындағы
бағдарламаларын” ... ... ... ... 1996ж. бастап американ
әскерлерімен Қазақстан аумағында ... және ... ... Форт-Поп), түрік әскерлерімен (“Бейбітшілік көпірі-98”, Түркия),
фин әскерлерімен (“Центразбат”, Тампа қаласы) ... ... ... 23 елі мен ... 6 ... ... ... қалқаны-2000” жаттығуы ірі жаттығу болды.
Бірлескен жаттығулар әскери қимылдардың ... ... ... барлық деңгейдегі басқару органдарының жаттығуларды
дайындау мен ... ... ... ... әртүрлі елдердің
әскерлері мен халықтары арасындағы өзара ... пен ... ... ... ... ... дамыту нәтижелерін орналып әскерлерден
400 өкілдер қатысқан Қарулы Күштер ... ... ... ... ... генерал-лейтенант Тоқпақбаев Сәт Бесімбайұлының
баяндамасы, округтер ... ... ... пен ... ... Әуе қорғанысы күштерінің қолбасшысы генерал-
полковник М.Алтынбаевтың, әскери бөлім ... ... ... сөйлеген сөздері әскер өмірінің ... ... ... ... ... шынайы көріністерін ашып берді. Баяндамашы мен
сөз сөйлегендер ... ... ары ... ... ... ... ... дайындығын күшейту жөнінде ұсыныстар енгізді.
Президент Жоғарғы Бас қолбасшы Н.Ә.Назарбаевтың бағдарламалық сөзі
ерекше ықыласпен ... Ол ... ... ... ... ... қойды.
Қазақстан кейін болған брифингте Н.Ә.Назарбаев өзінің негізгі түйінін
қайталады. Кез келген ... — деді ол — ... ... қарулармен
жарақталған жақсы дайындалған қарулы күштері болуы тиіс. Ол үшін ақша
керек. ... осы ... ашық әрі ... айту ... Бюджеттен әскердің
біздің тәуелсіздігімізді, егемендігімізді және ... ... ... ... үшін ... ... ... П.С.
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 47 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Жергілікті бюджеттің кірістерін қалыптастыру16 бет
Мектепте өзгеріс не үшін керек6 бет
Тұтыну несиесінің экономикалық мәні мен теориялық негізіне жан-жақты зерттеулер жүргізіп, несиелеудің бұл түрінің “Еуразиялық банк” ақ-ның қызметіндегі жүзеге асырылу ерекшеліктерін қарастыру63 бет
«Асыл тұқымды көк түсті қаракөл қой шаруашылығында жұптау түріне байланысты селекциялық белгілерінің көрсеткіші»30 бет
«ақша қаражаттарының есебі»58 бет
«БИАР» ЖШС-нің АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ75 бет
«Қарғын» романы туралы3 бет
Ірі қара мал кетоз ауруының патологоанатомиялық өзгерістері30 бет
Ірі қара төлін өсірудің маңызы34 бет
Абай ойларының қара сөздеріндегі өрнектері4 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь