Еркіндік деңгейлері
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Реферат
Еркіндік философиясы
Орындаған:Алмасқызы Д
Гео21
Тексерген:Есентаева А.М.
Орал 2022
1. Ерік еркіндігі мәселесін зерделеу және түсіндіру.
Еркіндік -- адамның немесе жеке ұлттың , халықтың өз мүдделері мен мүмкіндігіне сай әрекет етіп, өз қалауын жүзеге асыруы. Адамдар өз әрекетінің объективті жағдайларын қалауынша таңдап алуға ерікті емес, алайда олар нақтылы және салыстырмалы еркіндікке ие. Ғылыми-техникалық ілгерілеу әрбір адамға, әлеуметтік топқа, тұтас ұлтқа қызмет ете отырып, олардың табиғаттың объективті заңдарын игеруіне, іс жүзінде қолдануына жәрдемдеседі. Жеке адам мен ұлттың еркіндік дәрежесінің артуы тұтастай алғанда қоғамның ілгерілеу үрдісінің өзекті өлшемі болады. Оның әлеуметтік кедергілерге қарсы күресі, жалпы алғанда, қоғамның алға басуының қуатты қозғаушы күші болып табылады. Адамдардың дүниедегі объективті жағдайды таңдау еркіндігі болмағанымен, олар өзіндік мақсаттарды көздей алады және оған жетудің әр түрлі мүмкіндіктері қатарынан неғұрлым тиімді жолды ерікті түрде пайдаланады. Бірақ, бұл қоғамдағы жалпы объективті жағдай мен мүмкіндікке, субъектілердің (жеке адамның, әлеум. топтың, этникалық топтың) жаратылыс заңдары мен қоғам заңдылықтарын игеру қабілетіне және басқаларына байланысты. Әлемдік философияда еркіндік туралы бір-біріне қайшы көзқарастар қалыптасқан. Гегель еркіндікті субъективті рухпен, Фейербах адамның өзінің ерекшелігімен байланыстырса, дін оны адамдардың құдайға құлшылық етуімен, экзистенциалистер адамның психикалық актілерімен байланыстыра қарастырады. К.Маркс еркіндік мәселесін қажеттілікті және заңдылықтарды білумен, оны игерумен байланысты түсіндіреді. Ф.Энгельс өзінің "Анти-Дюринг" атты еңбегінде еркіндік әлдебір нәрседен тәуелсіздік нышаны емес, керісінше, ол адамның жаратылыс күштеріне, қоғамдық қарым-қатынастарға және өз болмысына үстемдігі дейді. Еркіндік -- нақты және салыстырмалы ұғым. Мысалы, адам әр түрлі жағдайларға байланысты еркін болады немесе одан мүлдем айырылады. Ол өмірдің бір саласында өзін еркін сезінгенімен, өзге бір салада оған жете алмауы да мүмкін. Сол секілді жеке адамның және ұлттың еркіндік дәрежесі де әр түрлі. Мұның өзі қоғамдағы өндіргіш күштердің дамуына да тікелей қатысты.Сонымен қатар ол әлеуметтік, этникалық топтардың, жекелеген адамдардың еркіндігін анықтайтын қоғамның әлеум.-саяси құрылымына да тәуелді. Міне, сондықтан еркіндік мәселесін саясаттану жағынан алып қарайтындар оны азаматтардың және тұтас бір ұлттың қоғамдық құрылым мен басқару түрін таңдауы деп түсіндіреді. Экономика саласында еркін базар, еркін бәсекелестік принциптері негізінде өндіргіш күштер дамитыны, адамдардың еркіндік аясы кеңейе түсетіні рас.
2.Философия тарихындағы еркіндік ұғымы.
Тарихи - философиялық зерттеулер көрсеткендей, адамзаттың тарихи дамуы барысында жауапкершілік ұғымының мағынасы мен көріну формалары ұдайы өзгеріп отырған. Қоғамдық өмірдің шынайы құбылысы ретінде жауапкершіліктің пайда болуы адамның тұлға ретінде қалыптасуымен байланысты ұзақ тарихи дамудың нәтижесі. Адамның қоғамнан бөлінуі, индивидуалдылықтың қалыптасуы, адамның еркін әрекет ете алуы жауапкершілік ұғымының пайда болуына алғышарт болды. Осы себепті адамның еркіндігі оның жауапкершілігінің алғышарты болса, ал жауапкершілік еркіндіктің өлшеміне айналды.
Еркіндік пен жауапкершілік идеялары бізге ежегі Грециядан келді. Ұлы грек трагиктері еркіндік пен жауапкершілік идеяларын ашып таратқанымен, олар дамымай, анықталмай қалып қойды. Грецияда адамдар құдайлардың ойыншығы мен құрбандары болғандықтан, оларға жауапкершілік артылмады. (Бұл жерді толықтыру керек). Адамдарда еркіндік жоқ, демек олар жауапкершіліктен де босатылған. Олар тағдырға бағынған.
Антика дүниесінің көшбасшысы саналатын Сократтың ілімі адамдардың рухани ішкі әлеміне толықтай бағытталған. Адам танымының негізгі мақсаты оның ойынша, тұлғаның жақсылыққа және өнегелілік кемелдікке әрдайым ұмтылысы. Әрбір ойлаушы тұлға о баста еркіндікке ұмтылады, оған құқылы. Шынайы еркіндік абсолютті жақсылық ұғымымен сәйкес. Еркіндік игілік пен әділеттілік ұғымдарымен тығыз байланысты.
Сократтың замандасы Антисфен оның ілімін былайша жалғастырады: игілікті және бақытты өмір, ең алдымен ерікті өмір - деп, еркін болу үшін құл болмау жеткіліксіз дейді. Көптеген саяси еркін адамдар - өз қажеттіліктерін өздері жүзеге асқан, аспаған тілектеріне құл реінде қызмет етеді. Олар үшін бақытты және еркін болудың жағыз жолы - өз қажеттіліктерінің көбінен бас тарту. Киниктер шынайы және сыни еркіндік, ішкі, сыртқы, автономды мораль мен қоғам алдындағы тұлға жауапкершілігі;
Сократтың шәкірті Платонның еркіндік туралы көзқарастары оның ''Мемлекет'', ''Заңдар'' атты диалогтарында айтылады. Еркіндік заңмен реттелінеді дей отырып, Платон әртүрлі қоғам типтерімен қарастырған, соның ішінде ең маңыздысы демократиялық қоғам болып саналған.
Демократиялық қоғамда Платон бойынша, игілік ретінде еркіндік басты орынға шығады. Демократиялық қоғамдағы қарапайым адам алғыр, ұятсыз, дегенмен алғырлық ағартушылық деп аталады. Демократиялық қоғам тираншылыққа тез айнала алады, өйткені тым еркіндік қоғам үшін құлдыққа ұқсас Платон мемлекетіндегі легейммацияға саяси, жеке еркіндік ұшырайды. Платон моральды-саясатпен, индивидуалды игілікті-қоғамдық мүддемен, тұлғаны мемлекетпен теңестіреді.''Ешкім ешқашан басқарушысыз қалмауы керек,ойында да, істе де, ешкім өз қалауымен әрекеттенуге тиіс емес, қашанда соғыста да, бейбітшілікте де, басқарушыға қарап, соның бұйрығымен жүруі тиіс''-дейді ол. Платон мемлекетінде азаматтар үш топқа бөлінген: басқарушылар-философтар, абыздар, әскерлер, жұмысшылар. Осы топтан екеуі еркін. Соңғысы мемлекеттік құл болып табылады.Еркін азаматтар жұмысшыларға тәуелді. Дегенмен, олар саяси құқықпен байланыспаған.Жеке өмір мен әрекет аймағында еркіндікті қолдана отырып, отбасында жекеменшік, шаруашылық үй иелене отырса да, олардың арасында ерекшеліктер жоқ болады дейді ойшыл. Еркіндік шексіз бола алмайды, өйткені практикалық әрекеттің құқықтық кооперативі ретінде заң шегімен шектелмейді, ол өзінің қарама қарсылығына айналады.
Платонды оның шәкірті ретінде Аристотель жалғастырды. Аристотельде еркіндік маңызды ұғым ретінде, саяси-құқықтық аспектіден шығады, заңды моральдық еркіндік шектеулерінің қажеттілігі туралы ілімді дамытады. Тұлғаның қоғамдағы рөлі ең бірінші кезекте оның талант, қабілеті, практикасымен анықталады. Еркіндіктің өлшемін ол қоғамдық пайда мен игілікпен байланыстырып, еркіндік пен мәжбүрлеу арақатынасы диалектикасына ұмтылады. Еркіндік - саналы шектелген индивидуалды әрекет. Ол қоғамдық игілікпен үйлесімде әрекет етеді. Еркіндікке ұмтылу оның ойынша, тікелей өзін кемелдендіруге лайықты мақсатқа игілікті ұмтылыспен байланысты. Бұл ұмтылыста тұлға еркін. Еркіндікті жоғары құндылық ретінде қарастырсақ, отбасын құрудың қерегі не? - дейді ежелге философтардың бірі Еврипид. Себебі, отбасын құрған соң, еркіндік жоғалады деп санаған.
Атомистік ілімнің негізін салушылардың бірі Демокрит жеке индивидтердің еркіндіктері қоғамдық құрылым типімен байланысты деп қарастырады. Оның пікірінше, еркіндік идеясы жеке индивидтің басқа қоғамнан тәуелсіздігін білдірсе де, бұл еркіндіктің жалғыз кепілі сол қоғам ғана бола алады, өйткені, ол индивидтің қауіпсіздігін қамтамасыз ете алады, оның қажеттілігін қанағаттандыру құралы болып табылады. әрбір жеке индивидтің еркіндігін толықтай терістемей, Демокрит азаматтарды заңдды тыңдауға, қоғамдық міндетке ерікті қызмет етуге шақырады. данышпан заңға бағынбай еркін өмір сүруі тиіс - деді ол. Еркін рухты жақтаушы ретінде, Демокрит бай,еріксіз болғанша, кедей, еркін болу артық деп есептеген. Адам еркін болғанда әлеуметтік өажеттілік заңды бойынша, техника мен табиғи қажеттілікті жеңеді.
Ежелге грек ойшылдарының пікірінше, әлем рух тарапынан басқарылады. Әлемдегі барлық оқиғалар осы қажеттіліктен туындайды. Адам осы қажеттілікті түсініп, соған сәйкес әрекет етуі тиіс. Осылай істегенде ғана еркін әрі бақытты бола алады. Өйткені, парасаттылық дегеніміз табиғат және ақылмен сәйкестік, яғни адамның еркін болуы табиғат қажеттідігін түсініп, әрекеттерімізді соған сәйкестіндіру.
3. Б. Спинозың, А. Камюдың, М. Хайдеггердің, Ж -П. Сартрдың ілімдеріндегі адам және оның еркіндігі.
Ақиқат пен шығармашылықтың арақатынасы туралы мәселені қарастыру үшін онтология мен эпистемологияға арналған бірқатар классикалық мәселелерді, мысалы, ақиқат пен білімнің, болмыстың және білімнің, ақиқат пен шындықтың емес, білім мен надандықтың, шығармашылық пен таным процесінің, шығармашылық пен болмыстың мәнін және т. б. талдау қажет. Осы жұмыста барлық мәселелерді қарастыру мүмкін емес, сондықтан біз назарымызды ХХ ғасырдың философиясында қарастырылған аспектілердің біріне аударамыз. Жоғарыда аталған мәселелердің көп бөлігін қамтитын Хайдеггердің шындықты түсіндіруі рефлексия үшін негіз болады.
Хайдеггер шындықты классикалық түсінуді білім мен шындықтың таныс сәйкестігі деп жариялайды және одан кетеді. Оның ақиқат тұжырымдамасы "субъектінің эпистемологиясындағы" шындықты түсінудің тарихи және философиялық көзі болып табылады. "Шындықтың мәні туралы"еңбектерінде, "Платонның ақиқат туралы ілімі" және "Көркем жаратылыстың бастауы" ол танымдық әдістерді түсіну арқылы адамның шындыққа деген көзқарасына айналдырады. Нәтижесінде субъективті-жеке және онтологиялық ерекше байланыс пайда болады.
Хайдеггердің ақиқат тұжырымдамасының маңызды сәттері келесідей. Хайдеггер шындықтың логикалық формасының маңызды емес сұрақтарын қалдырып, шындықты шындық және шындықты дұрыс сөйлем ретінде анықтайды. Шынайы нәрсе болуы керек деген идеямызға сәйкес келетін нәрсе болуы мүмкін: "нағыз алтын-бұл шындық, оның жарамдылығы біз" іс жүзінде "әрдайым"алтын" сөзімен алдын-ала түсінетінімізге сәйкес келеді. Керісінше, біз жалған Алтынды болжайтын жерде: бұл жерде бір нәрсе дұрыс емес.
Ақиқат-пайымдау таным мен заттың арақатынасы принципімен байланысты және екі нұсқа мүмкін: не таным затқа сәйкес келеді, не нәрсе танымға сәйкес келеді. Бір немесе басқа нұсқаға қарамастан, шындық оларда дұрыс деп түсініледі. Шындықтың классикалық тұжырымдамасына сәйкес келетін бұл дұрыстық енді бір нәрсені емес, ол туралы мәлімдемені сипаттайды: "біз бәрін шынайы деп атаймыз, бірақ шын немесе жалған деп атаймыз, біз ең алдымен өзіміздің болмысымыз туралы мәлімдемелерімізді атаймыз, ол өз табиғаты бойынша нақты немесе жалған болуы мүмкін, өз болмысымызда қандай-да бір түрде әрекет етеді". Бірақ шындық-шынайылық және шындық-дұрыстық бір-бірімен бөлінбейді, керісінше, Хайдеггер шындықты-шынайылықты шындық арқылы-дұрыстығын түсіндіруге тырысады.
Хайдеггер шындық механизмдерін түсінудің дәстүрлі әдісіне қанағаттанбайды, өйткені ақиқат ғылымда түсіндірілетін рефлексиялық механизм туралы мәселе тек "мүмкіндік пен мүмкін еместігі туралы, қуыста пайда болатын ассимиляцияның түрі мен дәрежесі туралы дау" бар. Шындықты түсіну үшін-дұрыс және оның нақтылығы арқасында, сіз негізмен емес, "мәлімдеме мен нәрсе арасындағы қарым-қатынас түрін" алуыңыз керек. Шындықтың шынайы тетіктерін сәйкестік табиғаты, "үйлесімділіктің ішкі мүмкіндігі"арқылы ғана түсінуге болады.
Қатынасы арасындағы высказыванием және затты - внелогическое. Ол, біріншіден, нәрсені білдіреді, ерекшелейді, көрсетеді, екіншіден, ұсынылған нәрсе туралы айтады. Бірақ өкілдік - бұл сана немесе идеяның ұстанымы емес, ашықтық... тек ұсыну процесі арқылы жасалмайды. Өкілдік дегеніміз - пән ретінде қабылдау немесе болмыс ретінде қабылдау, яғни адамның ойлау әрекетіне алғашқы гематизацияланбаған болмыстың жорамалы.
Шындықты түсіну үшін-мәлімдеме, тек қана ойлау жағдайларын ғана емес, сонымен бірге оның өмір сүру жағдайларын да талқылау қажет. Ақиқат-дұрыстық логикалық сәйкестік ретінде емес, "ашық хат алмасу", "түсінбеушілік", алетея ретінде мүмкін. Демек, бұл адамның белгілі бір жеткізілімімен және ондағы белгілі бір көрінісімен ғана мүмкін болады.
Бірақ ақиқат алетея сияқты, ашықтық шындықтың толық мәні емес. Хайдеггер түсінігіндегі шындық үшін шындық емес, жасыру қажет. Шындықты толық түсіну антитезді шешуді қамтиды: ақиқат - Бостандық, ашықтық - жасыру, құпия - түсініксіздік, ақиқат - шынайы емес шындық. Шындықтың шынайы емес мәні - құпия.
Бұл түсіндіруде Хайдеггер феноменология мен "өмір философиясы" арасында экзистенциализммен сәйкес келмейтін орын алады, дегенмен ол адамның экзистенциясы туралы айтады. Көптілділік, болмыстың поливекторлығы адамның әр осында-болмысында бар. Бұл қатысу бұрылыста ашылады. Бірақ "бұрылу" дегеніміз-болмыстың формалары мен жалпы іске асыру мен жүзеге асырылмау арасындағы таңдау.
Таңдау жасап, болмыстың қандай да бір векторына тоқтала отырып, адам шындықтан алшақтайды: құпия ұмытып кетуден бас тартып, оған қызмет етуді доғарғандықтан, ол адамды күнделікті өмірінде, өз қоймаларының астында қалдырады. Тастап кеткен адамдар өздерінің әлемін жаңа қажеттіліктер ... жалғасы
Еркіндік философиясы
Орындаған:Алмасқызы Д
Гео21
Тексерген:Есентаева А.М.
Орал 2022
1. Ерік еркіндігі мәселесін зерделеу және түсіндіру.
Еркіндік -- адамның немесе жеке ұлттың , халықтың өз мүдделері мен мүмкіндігіне сай әрекет етіп, өз қалауын жүзеге асыруы. Адамдар өз әрекетінің объективті жағдайларын қалауынша таңдап алуға ерікті емес, алайда олар нақтылы және салыстырмалы еркіндікке ие. Ғылыми-техникалық ілгерілеу әрбір адамға, әлеуметтік топқа, тұтас ұлтқа қызмет ете отырып, олардың табиғаттың объективті заңдарын игеруіне, іс жүзінде қолдануына жәрдемдеседі. Жеке адам мен ұлттың еркіндік дәрежесінің артуы тұтастай алғанда қоғамның ілгерілеу үрдісінің өзекті өлшемі болады. Оның әлеуметтік кедергілерге қарсы күресі, жалпы алғанда, қоғамның алға басуының қуатты қозғаушы күші болып табылады. Адамдардың дүниедегі объективті жағдайды таңдау еркіндігі болмағанымен, олар өзіндік мақсаттарды көздей алады және оған жетудің әр түрлі мүмкіндіктері қатарынан неғұрлым тиімді жолды ерікті түрде пайдаланады. Бірақ, бұл қоғамдағы жалпы объективті жағдай мен мүмкіндікке, субъектілердің (жеке адамның, әлеум. топтың, этникалық топтың) жаратылыс заңдары мен қоғам заңдылықтарын игеру қабілетіне және басқаларына байланысты. Әлемдік философияда еркіндік туралы бір-біріне қайшы көзқарастар қалыптасқан. Гегель еркіндікті субъективті рухпен, Фейербах адамның өзінің ерекшелігімен байланыстырса, дін оны адамдардың құдайға құлшылық етуімен, экзистенциалистер адамның психикалық актілерімен байланыстыра қарастырады. К.Маркс еркіндік мәселесін қажеттілікті және заңдылықтарды білумен, оны игерумен байланысты түсіндіреді. Ф.Энгельс өзінің "Анти-Дюринг" атты еңбегінде еркіндік әлдебір нәрседен тәуелсіздік нышаны емес, керісінше, ол адамның жаратылыс күштеріне, қоғамдық қарым-қатынастарға және өз болмысына үстемдігі дейді. Еркіндік -- нақты және салыстырмалы ұғым. Мысалы, адам әр түрлі жағдайларға байланысты еркін болады немесе одан мүлдем айырылады. Ол өмірдің бір саласында өзін еркін сезінгенімен, өзге бір салада оған жете алмауы да мүмкін. Сол секілді жеке адамның және ұлттың еркіндік дәрежесі де әр түрлі. Мұның өзі қоғамдағы өндіргіш күштердің дамуына да тікелей қатысты.Сонымен қатар ол әлеуметтік, этникалық топтардың, жекелеген адамдардың еркіндігін анықтайтын қоғамның әлеум.-саяси құрылымына да тәуелді. Міне, сондықтан еркіндік мәселесін саясаттану жағынан алып қарайтындар оны азаматтардың және тұтас бір ұлттың қоғамдық құрылым мен басқару түрін таңдауы деп түсіндіреді. Экономика саласында еркін базар, еркін бәсекелестік принциптері негізінде өндіргіш күштер дамитыны, адамдардың еркіндік аясы кеңейе түсетіні рас.
2.Философия тарихындағы еркіндік ұғымы.
Тарихи - философиялық зерттеулер көрсеткендей, адамзаттың тарихи дамуы барысында жауапкершілік ұғымының мағынасы мен көріну формалары ұдайы өзгеріп отырған. Қоғамдық өмірдің шынайы құбылысы ретінде жауапкершіліктің пайда болуы адамның тұлға ретінде қалыптасуымен байланысты ұзақ тарихи дамудың нәтижесі. Адамның қоғамнан бөлінуі, индивидуалдылықтың қалыптасуы, адамның еркін әрекет ете алуы жауапкершілік ұғымының пайда болуына алғышарт болды. Осы себепті адамның еркіндігі оның жауапкершілігінің алғышарты болса, ал жауапкершілік еркіндіктің өлшеміне айналды.
Еркіндік пен жауапкершілік идеялары бізге ежегі Грециядан келді. Ұлы грек трагиктері еркіндік пен жауапкершілік идеяларын ашып таратқанымен, олар дамымай, анықталмай қалып қойды. Грецияда адамдар құдайлардың ойыншығы мен құрбандары болғандықтан, оларға жауапкершілік артылмады. (Бұл жерді толықтыру керек). Адамдарда еркіндік жоқ, демек олар жауапкершіліктен де босатылған. Олар тағдырға бағынған.
Антика дүниесінің көшбасшысы саналатын Сократтың ілімі адамдардың рухани ішкі әлеміне толықтай бағытталған. Адам танымының негізгі мақсаты оның ойынша, тұлғаның жақсылыққа және өнегелілік кемелдікке әрдайым ұмтылысы. Әрбір ойлаушы тұлға о баста еркіндікке ұмтылады, оған құқылы. Шынайы еркіндік абсолютті жақсылық ұғымымен сәйкес. Еркіндік игілік пен әділеттілік ұғымдарымен тығыз байланысты.
Сократтың замандасы Антисфен оның ілімін былайша жалғастырады: игілікті және бақытты өмір, ең алдымен ерікті өмір - деп, еркін болу үшін құл болмау жеткіліксіз дейді. Көптеген саяси еркін адамдар - өз қажеттіліктерін өздері жүзеге асқан, аспаған тілектеріне құл реінде қызмет етеді. Олар үшін бақытты және еркін болудың жағыз жолы - өз қажеттіліктерінің көбінен бас тарту. Киниктер шынайы және сыни еркіндік, ішкі, сыртқы, автономды мораль мен қоғам алдындағы тұлға жауапкершілігі;
Сократтың шәкірті Платонның еркіндік туралы көзқарастары оның ''Мемлекет'', ''Заңдар'' атты диалогтарында айтылады. Еркіндік заңмен реттелінеді дей отырып, Платон әртүрлі қоғам типтерімен қарастырған, соның ішінде ең маңыздысы демократиялық қоғам болып саналған.
Демократиялық қоғамда Платон бойынша, игілік ретінде еркіндік басты орынға шығады. Демократиялық қоғамдағы қарапайым адам алғыр, ұятсыз, дегенмен алғырлық ағартушылық деп аталады. Демократиялық қоғам тираншылыққа тез айнала алады, өйткені тым еркіндік қоғам үшін құлдыққа ұқсас Платон мемлекетіндегі легейммацияға саяси, жеке еркіндік ұшырайды. Платон моральды-саясатпен, индивидуалды игілікті-қоғамдық мүддемен, тұлғаны мемлекетпен теңестіреді.''Ешкім ешқашан басқарушысыз қалмауы керек,ойында да, істе де, ешкім өз қалауымен әрекеттенуге тиіс емес, қашанда соғыста да, бейбітшілікте де, басқарушыға қарап, соның бұйрығымен жүруі тиіс''-дейді ол. Платон мемлекетінде азаматтар үш топқа бөлінген: басқарушылар-философтар, абыздар, әскерлер, жұмысшылар. Осы топтан екеуі еркін. Соңғысы мемлекеттік құл болып табылады.Еркін азаматтар жұмысшыларға тәуелді. Дегенмен, олар саяси құқықпен байланыспаған.Жеке өмір мен әрекет аймағында еркіндікті қолдана отырып, отбасында жекеменшік, шаруашылық үй иелене отырса да, олардың арасында ерекшеліктер жоқ болады дейді ойшыл. Еркіндік шексіз бола алмайды, өйткені практикалық әрекеттің құқықтық кооперативі ретінде заң шегімен шектелмейді, ол өзінің қарама қарсылығына айналады.
Платонды оның шәкірті ретінде Аристотель жалғастырды. Аристотельде еркіндік маңызды ұғым ретінде, саяси-құқықтық аспектіден шығады, заңды моральдық еркіндік шектеулерінің қажеттілігі туралы ілімді дамытады. Тұлғаның қоғамдағы рөлі ең бірінші кезекте оның талант, қабілеті, практикасымен анықталады. Еркіндіктің өлшемін ол қоғамдық пайда мен игілікпен байланыстырып, еркіндік пен мәжбүрлеу арақатынасы диалектикасына ұмтылады. Еркіндік - саналы шектелген индивидуалды әрекет. Ол қоғамдық игілікпен үйлесімде әрекет етеді. Еркіндікке ұмтылу оның ойынша, тікелей өзін кемелдендіруге лайықты мақсатқа игілікті ұмтылыспен байланысты. Бұл ұмтылыста тұлға еркін. Еркіндікті жоғары құндылық ретінде қарастырсақ, отбасын құрудың қерегі не? - дейді ежелге философтардың бірі Еврипид. Себебі, отбасын құрған соң, еркіндік жоғалады деп санаған.
Атомистік ілімнің негізін салушылардың бірі Демокрит жеке индивидтердің еркіндіктері қоғамдық құрылым типімен байланысты деп қарастырады. Оның пікірінше, еркіндік идеясы жеке индивидтің басқа қоғамнан тәуелсіздігін білдірсе де, бұл еркіндіктің жалғыз кепілі сол қоғам ғана бола алады, өйткені, ол индивидтің қауіпсіздігін қамтамасыз ете алады, оның қажеттілігін қанағаттандыру құралы болып табылады. әрбір жеке индивидтің еркіндігін толықтай терістемей, Демокрит азаматтарды заңдды тыңдауға, қоғамдық міндетке ерікті қызмет етуге шақырады. данышпан заңға бағынбай еркін өмір сүруі тиіс - деді ол. Еркін рухты жақтаушы ретінде, Демокрит бай,еріксіз болғанша, кедей, еркін болу артық деп есептеген. Адам еркін болғанда әлеуметтік өажеттілік заңды бойынша, техника мен табиғи қажеттілікті жеңеді.
Ежелге грек ойшылдарының пікірінше, әлем рух тарапынан басқарылады. Әлемдегі барлық оқиғалар осы қажеттіліктен туындайды. Адам осы қажеттілікті түсініп, соған сәйкес әрекет етуі тиіс. Осылай істегенде ғана еркін әрі бақытты бола алады. Өйткені, парасаттылық дегеніміз табиғат және ақылмен сәйкестік, яғни адамның еркін болуы табиғат қажеттідігін түсініп, әрекеттерімізді соған сәйкестіндіру.
3. Б. Спинозың, А. Камюдың, М. Хайдеггердің, Ж -П. Сартрдың ілімдеріндегі адам және оның еркіндігі.
Ақиқат пен шығармашылықтың арақатынасы туралы мәселені қарастыру үшін онтология мен эпистемологияға арналған бірқатар классикалық мәселелерді, мысалы, ақиқат пен білімнің, болмыстың және білімнің, ақиқат пен шындықтың емес, білім мен надандықтың, шығармашылық пен таным процесінің, шығармашылық пен болмыстың мәнін және т. б. талдау қажет. Осы жұмыста барлық мәселелерді қарастыру мүмкін емес, сондықтан біз назарымызды ХХ ғасырдың философиясында қарастырылған аспектілердің біріне аударамыз. Жоғарыда аталған мәселелердің көп бөлігін қамтитын Хайдеггердің шындықты түсіндіруі рефлексия үшін негіз болады.
Хайдеггер шындықты классикалық түсінуді білім мен шындықтың таныс сәйкестігі деп жариялайды және одан кетеді. Оның ақиқат тұжырымдамасы "субъектінің эпистемологиясындағы" шындықты түсінудің тарихи және философиялық көзі болып табылады. "Шындықтың мәні туралы"еңбектерінде, "Платонның ақиқат туралы ілімі" және "Көркем жаратылыстың бастауы" ол танымдық әдістерді түсіну арқылы адамның шындыққа деген көзқарасына айналдырады. Нәтижесінде субъективті-жеке және онтологиялық ерекше байланыс пайда болады.
Хайдеггердің ақиқат тұжырымдамасының маңызды сәттері келесідей. Хайдеггер шындықтың логикалық формасының маңызды емес сұрақтарын қалдырып, шындықты шындық және шындықты дұрыс сөйлем ретінде анықтайды. Шынайы нәрсе болуы керек деген идеямызға сәйкес келетін нәрсе болуы мүмкін: "нағыз алтын-бұл шындық, оның жарамдылығы біз" іс жүзінде "әрдайым"алтын" сөзімен алдын-ала түсінетінімізге сәйкес келеді. Керісінше, біз жалған Алтынды болжайтын жерде: бұл жерде бір нәрсе дұрыс емес.
Ақиқат-пайымдау таным мен заттың арақатынасы принципімен байланысты және екі нұсқа мүмкін: не таным затқа сәйкес келеді, не нәрсе танымға сәйкес келеді. Бір немесе басқа нұсқаға қарамастан, шындық оларда дұрыс деп түсініледі. Шындықтың классикалық тұжырымдамасына сәйкес келетін бұл дұрыстық енді бір нәрсені емес, ол туралы мәлімдемені сипаттайды: "біз бәрін шынайы деп атаймыз, бірақ шын немесе жалған деп атаймыз, біз ең алдымен өзіміздің болмысымыз туралы мәлімдемелерімізді атаймыз, ол өз табиғаты бойынша нақты немесе жалған болуы мүмкін, өз болмысымызда қандай-да бір түрде әрекет етеді". Бірақ шындық-шынайылық және шындық-дұрыстық бір-бірімен бөлінбейді, керісінше, Хайдеггер шындықты-шынайылықты шындық арқылы-дұрыстығын түсіндіруге тырысады.
Хайдеггер шындық механизмдерін түсінудің дәстүрлі әдісіне қанағаттанбайды, өйткені ақиқат ғылымда түсіндірілетін рефлексиялық механизм туралы мәселе тек "мүмкіндік пен мүмкін еместігі туралы, қуыста пайда болатын ассимиляцияның түрі мен дәрежесі туралы дау" бар. Шындықты түсіну үшін-дұрыс және оның нақтылығы арқасында, сіз негізмен емес, "мәлімдеме мен нәрсе арасындағы қарым-қатынас түрін" алуыңыз керек. Шындықтың шынайы тетіктерін сәйкестік табиғаты, "үйлесімділіктің ішкі мүмкіндігі"арқылы ғана түсінуге болады.
Қатынасы арасындағы высказыванием және затты - внелогическое. Ол, біріншіден, нәрсені білдіреді, ерекшелейді, көрсетеді, екіншіден, ұсынылған нәрсе туралы айтады. Бірақ өкілдік - бұл сана немесе идеяның ұстанымы емес, ашықтық... тек ұсыну процесі арқылы жасалмайды. Өкілдік дегеніміз - пән ретінде қабылдау немесе болмыс ретінде қабылдау, яғни адамның ойлау әрекетіне алғашқы гематизацияланбаған болмыстың жорамалы.
Шындықты түсіну үшін-мәлімдеме, тек қана ойлау жағдайларын ғана емес, сонымен бірге оның өмір сүру жағдайларын да талқылау қажет. Ақиқат-дұрыстық логикалық сәйкестік ретінде емес, "ашық хат алмасу", "түсінбеушілік", алетея ретінде мүмкін. Демек, бұл адамның белгілі бір жеткізілімімен және ондағы белгілі бір көрінісімен ғана мүмкін болады.
Бірақ ақиқат алетея сияқты, ашықтық шындықтың толық мәні емес. Хайдеггер түсінігіндегі шындық үшін шындық емес, жасыру қажет. Шындықты толық түсіну антитезді шешуді қамтиды: ақиқат - Бостандық, ашықтық - жасыру, құпия - түсініксіздік, ақиқат - шынайы емес шындық. Шындықтың шынайы емес мәні - құпия.
Бұл түсіндіруде Хайдеггер феноменология мен "өмір философиясы" арасында экзистенциализммен сәйкес келмейтін орын алады, дегенмен ол адамның экзистенциясы туралы айтады. Көптілділік, болмыстың поливекторлығы адамның әр осында-болмысында бар. Бұл қатысу бұрылыста ашылады. Бірақ "бұрылу" дегеніміз-болмыстың формалары мен жалпы іске асыру мен жүзеге асырылмау арасындағы таңдау.
Таңдау жасап, болмыстың қандай да бір векторына тоқтала отырып, адам шындықтан алшақтайды: құпия ұмытып кетуден бас тартып, оған қызмет етуді доғарғандықтан, ол адамды күнделікті өмірінде, өз қоймаларының астында қалдырады. Тастап кеткен адамдар өздерінің әлемін жаңа қажеттіліктер ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz