Аса қажеттілік жағдайында қылмыс жасау жағдайлары

Жоспар
І.Кіріспе
1) Қылмыстық заң
ІІ.Негізгі бөлім
1) Аса қажеттілік жағдайында қылмыс жасау жағдайлары
2) Қылмыстардың көптігі
3) Аса қажеттілік жағдайында жасалған іс.әрекеттің қылмыстылығын
жоққа шығаратын мән.жайлар.

ІІІ.Қорытынды
ІV.Қолданылған әдебиеттер тізімі
        
        Экономика және ақпараттық технологиялар колледжі
Курстық жұмыс
Тақырыбы :
Орындаған: Темеш Талғат
Тексерген: Төлеуғалиева ... ...
1) ... ... ...
* Аса ... ... қылмыс жасау жағдайлары
* Қылмыстардың көптігі
* Аса қажеттілік жағдайында жасалған іс-әрекеттің қылмыстылығын
жоққа ... ... ... ... ... заң.
Қылмыстық құқықты зерттеудегі маңызды институттардың бірі қылмыстық заң болып табылады.
Қылмыстық заң - бұл ҚР ... ... ... ... негізгі ережелерін бекітетін, қылмыс деп танылатын қоғамға қауіпті іс-әрекеттерді анықтайтын және ол үшін ... ... ... ... пен ... ... ... реттейтін нормативтік акт. Қазақстан Республикасының қылмыстық заңы кодификацияланған және негізгі қылмыстық заңы болып ҚР Қылмыстық кодексі саналады. Ол 1997 ж. ... ... 1998 ж. ... ... ... ... енген.
Құжаттық нысаны бойынша қылмыстық заң қылмыстық құқықтың бірден-бір қайнар көзі саналады. Бұл ҚК-тің 3-бабынан көрінеді. ҚК-тің ережелері міндетті әрі ... ... ... лауазымды адамдар мен азаматтардың міндеті. Дегенмен, қылмыстық ... ... ие ... ҚР ... да ... ... ... мемлекетке ҚР азаматын беруге тыйым; кері күш туралы; өлім жазасы ... заң ... ... туралы). Бұл бұл қылмыстық құқықтың материалдық (мазмұны бойынша) қайнар көзі. Қайнар көздің бұл түріне қылмыстық құқықтық сипатқа ие халықаралық құқық ... да ... ... ҚР ... ... нормативтік қаулыларын да жатқызуға болады.
Қылмыстық заң жүйесі қылмыстық құқық сияқты екә ... ... Олар ... ... ... ... ... нормалардың мазмұндарына бола бір-бірінен өзгешеленеді.
Жалпы бөлімде жеті тарау бар. Олардың әрбірінде қылмыс пен жазаның әралуан қырларын айқындайтын нормалар ... ... ... он алты тараудан тұрады. Мұнда қылмыстардың түрлері мен ... ... ... жаза ... мен ... ... және ... бөлімдер баптардан тұрады. Әрбір баптың, өз кезегінде, сәйкес нумерацияланған бір ... ... ... болады.
Құқықтық норма құрылымында әдетте үш элементті ажыратады: гипотезаны, диспозицияны және санкцияны. Алайда норманың мұндай құрылымы тек кейбір ғана ... ... тән. ... ... ... олардан өздерінің құрылымдық спецификасымен ерекшеленеді.
Гипотеза - бұл ... ... ... ... деп ... ... ... заңдағы оның функцияларын Жалпы бөлім баптары атқарады. Ал Ерекше бөлім ... ... ... ... ... ... тыс артықшылыққа жол бермес үшін бар деп саналғанмен, мұнда тек диспозиция мен санкциялар орын алады.
Диспозиция - бұл ... ... ... ... бап ... ... мазмұны саналуан болып келеді. Оның құрылымдық ерекшеліктеріне қарай төрт негізгі түрін ажыратады: қарапайым, суреттеуші, бланкеттік және сілтемелі.
Қарапайым деп тек ... ... өзін ғана атап ... ... ... ҚК-тің 125-бабы - . Егер ... ... ... белгілері неғұрлым толық айқындалатын болса, оны суреттеуші (бейнелеуші) диспозиция деп атайды: ҚК-тің 175-бабы - . Бланкеттік ... заң ... сол ... ... ... ... ... қатар басқа азңдар мен нормативтік құқықтық акттерге сілтемелер жасайды. Мысалы, ҚК-тің ... - . Ал ... ... сілтеме нақ сол заңның басқа нормаларына жасалады. Мысалы, ҚК-тің 106-, 209-, 297-баптары.
Санкция - ... ... үшін ... жазаның түрі мен шегін анықтайтын Ерекше бөлім бабының бөлімі. Қылмыстық заң баптарында салыстырмалы анықталған, баламалы (альтернативті) және аралас ... ... ... ... ... түрі мен ... көрсетіледі. Мұндайда сотта жазаны жеке-даралау үшін біршама мол мүмкіндіктер болады. Оның екі ... ... ... тек ... ... ғана ... ... және жазаның жоғарғы да, төменгі де шектерін анықтайтын санкция. Санкцияның бірінші түріне ҚК-тің 101-бабының 1-бөлімінің санкциясы мысал бола алады. Ескере ... ... ... ... шегі осы жаза үшін ... бөлім нормаларында анықталған мерзім немесе мөлешр болады: бас бостандығынан айыру үшін - 6 ай, бас ... ... үшін - 1 жыл, ... үшін - ҚР заңы ... айлық есептік көрсеткіштің 25 еселенген мөлшері немесе сотталушының екі апталық ... не ... ... да ... мөлшері.
Салыстырмалы анықталған санкциялардың екінші түріне ҚК-тің 162-, 181-, 241-баптарының санкциялары мысал бола ... ... ... жазалардың екі немесе одан да көп түрлері көрсетілген болады, сот істің мән-жайына ... ... жаза ... қол ... неғұрлым көп мүмкіндік беретін жаза түрі мен шегін осы жаза ... ... ... ... ... кісі өлтірілгенде сот бас бостандығын шектеудің, қамаудың және бас бостандығынан айырудың бірін тағайындайды.
Қылмыстық заңның кеңістіктегі ... ... ... екі ... ... ... іске ... - территориялылық және азаматтылық қағидалары.
ҚК-тің 6-бабына сәйкес Қазақстан Республикасының территориясында қылмыс істеген адам осы ... ... ... ... ҚР ... ... және ... болып табылады. 1993-ж. 13-қаңтарындағы Заңның бірінші бабы осы шекараны келесі түрде анықтаған: .
Мемлекеттік ... ... ... - рельефтің тән нүктелері мен сызықтары немесе айқын көрінетін ... ... - ҚР ... ... ... шекарасы бойынша. Территориялық теңізге енін ҚР Парламенті ратификациялаған ҚР ... ... ... ... ... ... жатады.
Ішкі сулар ҚР территориясы болып табылады: теңіздегі неғұрлым алшақ орналасқан ... және ... да ... ... ... шектелген порт сулары, жағалаулары ҚР-на тиесілі болатын ... мен ... да су ... ... ... ішкі суларға жататын акватория ҚР Парламенті ратификациялаған ҚР халықаралық шарттарымен анықталады.
Қылмыстық заң ... ... ... шельфінде және ҚР айрықша экономикалық аймағында істелген жағдайда да әрекет етеді (ҚК-тің 6-бабының 2-бөлімі). Шельф - ... ... ... ... беретін, территориялық теңізге белгілі бір тереңдікте түйісетін (200 метрге дейін және одан да ... ... ... ... Жер қойнауы - құрлық және су территорияларының астының кеңістігін қамтитын, шаруашылық және басқа да мұқтаждықтарды қанағаттандыру үшін ... ... ... ... орта бөлігі. Айрықша экономикалық аймақ территориялық сулардың шегінен тыс теңіз аймақтарында орнатылады. Оның шекараларын халықаралық шарттар анықтайды.
Құрлық және су ... оның ... ... сулардың үстіндегі тік жазық әуе кеңістігінің шекарасы болып саналады.
ҚК-тің 6-бабының үшінші бөлімі ҚР ... ... ... ... ... үшін жауапкершілікті реттейді. Егер ҚР портына тіркелген және ашық су ... әуе ... ... ... қылмыс істелетін болса, жауапкершілік ҚР ҚК бойынша орнатылады. ҚР әскери әуе және су кемелері олардың қай жерде болуына ... ҚР ... ... ... ... заң күшінің территориялық қағидасынан ерекшелік өзара келісімділік бастамаларында шет мемлекеттердің ел басшылары мен ... ... ... ... үшін ... ҚК-тің 6-бабының 4-бөліміне сәйкес шет елдердің дипломатиялық өкілдерінің және иммунитеті бар ... да ... олар ҚР ... ... істегендегі қылмыстық жауапкершілігінің мәселесі халықаралық құқық нормаларына сәйкес шешіледі.
Дипломатиялық иммунитет - шетелдік ... ... ... ... мен қызметкерлеріне берілетін құқықтар мен жеңілдіктер жиынтығы. Дипломатиялық иммунитет мәселелерін реттейтін ... ... ... 1961-ж. ... ... ... Вена Конвенциясында кодификацияланған.
Шет мемлекет өкілдігінің иммунитеті дипломатиялық өкілдік бөлмесіне қол сұғылмайтындықты білдіреді. Орналасу ... ... ... ... ... рұқсатынсыз осы бөлмеге кіре алмайды. Шет мемлекет өкілінің дипломатиялық иммунитеті бойынша ол жеке басына қол сұғылмаушылыққа ие болады: өкілдік ... ... ... ... ... соттық тәртіпте қылмыстық жауапкершілікке тартуға болмайды. Жеке басына қол сұғылмаушылыққа және қылмыстық юрисдикциядан иммунитетке елші, істерде ... ... ... дипломатиялық өкілдіктің мүшелері ие болады. Соңғыларға мыналар жатады: кеңесшілер, ... ... ... ... ... ... әуе атташелар, олардың көмекшілері мен орынбасарлары. Егер аталған ... өз ... ... қоса тұратын болса және олар осы мемлекеттің азаматтары болып саналмайтын болса, дипломатиялық иммунитет құқы оларға да ... ... ... ... ... қызметкерлері мен олардың бірге тұратын отбасы мүшелері де егер олар осы мемлекеттің азаматтары саналмаса, жеке ... қол ... пен ... ие ... ... бір ерекшелік - осы аталған құқыққа олар тек өз қызмет бабын іске ... ... ... қылмыстарына қатысты ие болады.
Дипломатиялық иммунитет оған ие болатын адамдардың істеген қылмыстары үшін мүлдем қылмыстық жауапкершіліктен арылатындығын білдірмейді. Заң бойынша аталған ... ... ... дипломатиялық келісіммен анықталады. Мұнда дауға түсетін мәселе - оларды ... ... ... емес, даулы болатыны ҚР заңдары бойынша қылмыстық істі тергеу мен ... ... ... ҚР ... заң күші бар 1995-ж. ... ... Жарлығының 28-бабына сәйкес мұндай адамдар ҚР-ның шегінен қуылады.
ҚК-тің 6-бабының 2-бөліміне сәйкес Қазақстан территориясында жасалған қылмыс деп ҚР территориясында басталған ... ... не ... осы ... ... ... ... құрамдас қылмыстарға қатысты қылмыстың жасалу орнын анықтау мәселесі не теорияда, не іс жүніде әлдебір қиындықтар туғыза қоймайды, ... ... ... ... қылмыстық заң үшін ең алдымен сәйкес қауіпті іс-әрекеттер маңызды болады. Міне, сол ... ... орны да ... қылмыстың жасалу орны болады. Мысалы, шпионаждың істелу орны ... ... ... көрсетілген іс-әрекеттердің бірін болса да істеген орын саналады. Егер мемлекеттік құпия саналатын құжаттарды ұрлау Қазақстан жерінде жасалса, ал оларды басқаға беру сырт ... ... ... ... ... ... заңдарына сай жауапқа тартылуы керек.
Осы сияқты материалдық құрамдас ... ... ... істелу орны анықталады. Зардаптардың шынайы орын алу жеріне қарамастан, егер ... ҚР ... ... онда ... те ҚР заңдары бойынша орнатылады.
Қылмысты ортақтасып жасаудағы мәселелерге келер болсақ, ... ... жері деп ... ... және айдап салушының әрекеттерінің қай жерде жасалғанына қарамастан, тек орындаушының ғана қылмыс жасаған немесе оған оқталған жері саналады.
Дегенмен, ... ... ... күші тек территориялылық қағидасымен шектеліп қоймайды. Ол азаматтылық қағидасымен толықтырылған, оған сәйкес егер ҚР азаматтары елден тыс ... ... ... ... және ол үшін ... ... ... үкімі бойынша жазаға тартылмаған болса, онда ҚР қылмыстық заңы бойынша жауапкершілікке тартылады.
1991-ж. 20-желтоқсанда қыбылданған Заңда ҚР ... ... осы ... ... ену күні ... ... ... тұратын және осы заңға сәйкес азаматтықты қабылдаған адамдар саналады делінген. Осы заңның ... ... . ... мемлекеттің азаматтығына жататындығы туралы куәлігі жоқ адамдар азаматтығы жоқ деп танылады.
ҚР-нан тыс ... ... ... ҚР ... ... жоқ ... қатысты қылмыстық заңның күші ҚК-тің 7-бабында көрсетілген. Аталған адамдар егер олардың істеген іс-әрекеттері сол әрекет істелген елдің заңы бойынша ... деп ... ... және сол ... олар қылмыстық жауапкершілікке тартылмаған болса, онда ҚР қылмыстық ... ... ... ... ... жаза ... ... елдің заңында сәйкес қылмыс үшін қарастырылған жазаның жоғарғы шегінен аспауға тиіс.
ҚК-тің 7-бабының 4-бөліміне сәйкес ҚР-ның территориясынан тыс ... ... ... шетелдіктер егер олардың істеген қылмыстары ҚР мүдделеріне қарсы бағытталған болса және сло мемлекетте олар қылмыстық жауапқа тартылмаған болса, онда ҚР ... заңы ... ... тартылады. Сонымен бірге, аталмыш адамдардың басқа мемлекеттің жерінде істеген ... үшін орын ... ... мен ... да ... құқықтық салдары Қазақстан жерінде істеген қылмысы үшін жауапқа тартуда, егер халықаралық шарттарда өзгеше көзделмеген болса немесе ... ... ... ҚР ... ... ... болса, ешбір қылмыстық құқықтық маңыздылыққа ие болмайды.
Мысалы: Өзбекстанда талан-тараждық істегені үшін бірнеше рет сотталған К. соңғы рет ... ... үшін ... ... Қазақстандағы таныстарына келген және осында жүріп тағы да ұрлық істеген. Оның басқа мемлекеттегі соттылықтары Қазақстанда істеген ... үшін ... ... ... ... сәйкесінше жазасы да біршама қатаң бола алмайды. Дегенмен, егер оның ... ... ... ... мүдделеріне зиян келтірген болса, онда олар ескерілетіні айқын.
ҚК-тің 7-бабының үшінші бөлімінде ҚР-нан тыс ... ... ... бөлімдердің әскери қызметкерлерінің қылмыстық жауапкершіліктерінің шарттары анықталған. Ондай адамдардың шетелдерде істеген ... үшін ... ҚР ... сай іске ... ... қылмыс істеген адамдарды беру туралы мәселелер қарастырылған. Оған сәйкес егер ҚР азаматы басқа мемлекетте қылмыс жасаған болса ... ... ... ... ... сол ... берілмейді. Ал Қазақстан жерінде қылмыс жасаған шетелдіктер халықаралық шарттарға сәйкес өз ... ... ... ... жазасын өтеу үшін берілуі мүмкін белінген.
ТМД елдерінің азаматтарына қатысты қылмыскерлерді беру және оларды қылмыстық жауапқа тарту, қудалау мәселелері 1993-ж. ... ... ... ... және ... ... бойынша құқықтық көмектесу мен құқықтық қарым-қатынастар туралы Минск Конвенциясында ... Осы ... ... ... ТМД ... өз ... тұратын қылмыскерлерді қылмыстық жауапкершілкке тарту және үкімді атқару үшін ... қою ... ... беру ... ... ... ... болатын. Қылмыскерді беру екі тараптарда да қылмыс деп саналатын және кем дегенде бір жыл бас бостандығынан айырумен жазаланатын іс-әрекеттер үшін ... кем ... 6 ай ... бас бостандығынан айыруға жазған үкімді атқаруға байланысты мәселе туғанда іске асырады.
Егер қылмыскер сұранып жатқан ... ... ... ол ... ... Конвенцияның 72-бабына сәйкес оған қатысушы мемлекеттер қылмыскерді ... ... ... ... ... істегені үшін өз азаматтарына қатысты қылмыстық қудалауды жүргізеді (мұнда мемлекет өз қылмыстық заңын пайдаланады).
Аталмыш шарттың 2-бабына сәйкес тек екі ... ... де ... ... деп ... ғана ... ... мемлекетке беруге болады. Егер қылмыс сұратылып жатқан мемлекетте толығымен ... ... ... ... онда сол ... ... сұрап жатқан мемлекетке сұранысын қанағаттандырудан бас тарта алады. Егер қылмыскер сұраныс бойынша ... ... ... ... онда сол ... оны ... заты ... қылмыстан басқа қылмыстар үшін қылмыстық жауапкершілікке оны берген мемлекеттің рұқсатынсыз тартуға болмайды. Беру туралы сұраныста оны ... ... ... ... ... іс-әрекетті қылмыс деп танитын сұраныс жасаушы тараптың заңының мәтіні, осы іс-әрекетті істеген және сұраныс ... ... адам ... ... ... ... зиян ... мәліметтер көрсетілуі керек. Қылмыскерді беру туралы сұраныс келіп түскен соң 15 күн ішінде оған ... ... ... ... ... ... 4-5-баптары реттейді.
ҚК-тің 4-бабына сәйкес іс-әрекеттің қылмыс екендігі мен оның жазаланатындығын сол іс-әрекеттің істелу ... күші ... ... заң ... ... сәйкес адамның қоғамға қауіпті іс-әрекеттері тек сол іс-әрекеттер істелген кезде әрекет еткен заң ... ғана ... деп ... ... және ... оны істегені үшін жаза тағайындалынады. Күші бар деп заңды күшіне ... және ... ... күші ... заң танылады.
Заң және басқа да нормативтік құқықтық акттерді дайындау, ұсыну, талқылау, күшке енгізу және жариялау тәртіптері арнайы заңда және ... ... ... ... ... заң болып 1998-ж. 24-наурызда қабылданған ҚР Заңы саналады.
Жарияланған қылмыстық заңдардың күшке енуінің келесі ... ... егер ... ... ену ... оның ... тікелей көрсетілген болса, онда ол заң аталған мерзімнің келуінде күшке енеді (әдетте, жариялану мерзімінде немесе нақты датада);
б) егер заңның ... ... ... көрсетілмесе, онда ол республиканың бүкіл территориясында ресми қайнар көздерде ресми жарияланған соң он күннен кейін заңды күшіне ... ... ... ... ... ... деп, зардаптың орын алуының уақытын ескерместен, қоғамға қауіпті іс-әрекетті істеу уақыты танылады.
Бұл норма материалдық та, формальдық та ... ... ... ... істеле басталуының мерзімін анықтаудың ортақ ережесін орнатады.
Қылмыстық ... күші ... ... ... тоқтатылуы мүмкін:
а) басқа заңның қабылдануына байланысты жойылып, күшінен айырылуы;
б) дәл сондай мәселе бойынша оны ... ... ... бола;
в) егер қылмыстық заң белгілі бір мерзімге ғана немесе әлдебір айрықша жағдайға бола қабылданған болса, онда ... ... ... соң ... ... жағдайлар жойылған соң сәйкесінше қылмыстық заңның да күші ... ... ... ... ... ... ережелерден айрықшалық ҚК-тің 5-бабында көрсетілген заңның кері күші туралы ереже саналады.
Осы баптың 1-бөліміне сәйкес ... ... ... жазаланатындығын жоятын, жауапкершілікті немесе жазаны жеңілдететін, не болмаса басқа да күйінде қылмыс істеген адамның жақсартатын заңның кері күші болады, яғни ол осы заң ... ... ... сәйкес қылмыс істеген, сол сияқты жазаларын өтеп жүрген немесе жазаларын өтеген, бірақ соттылығы бар ... да ... ... немесе жазаланатындығын жоятын заң деп осы іс-әрекетті қылмыстылардың ... алып ... ... ... оны алып ... немесе осы іс-әрекетті істегені үшін жаза тағайындауды жоятын заңды айтады.
Жаңа заң бұрын әрекет еткен заңға қарағанда ... ... екі ... ... мен ... ... ... шешілуі керек.
* Аса қажеттілік жағдайында қылмыс жасау жағдайлары
Қылмыстың ... ... - бұл ... ... оған ... және аяқталған қылмысты іске асырудан тұратын қасақана қылмыс дамуының белгілі бір сатылары.
Адамда қылмыстық мінез-құлықтың бастамасы, яғни қылмыстық ... іске ... ... ... ... болып табылады. ҚК-тің 24-бабына сәйкес .
Тікелей ниетпен қылмыс құралдарын немесе қаруларын іздестір, әзірлеу немесе бейімдеп жасау, ... ... ... ... ... сөз ... немесе қылмыс жасау үшін өзге де жағдайлар жасау, егер бұл орайда қылмыс адамның еркіне байланысты емес ... ... ... ... ... ... дайындалу деп танылады (24-баптың 1-бөлімі). Заңда ауыр немесе ерекше ауыр қылмысқа дайындалғаны үшін қылмыстық жауаптылық орнатылған ... ... ... ... ... негізгілері ғана анықталған. Мұнда қасақана қылмыс жасауға туғызылатын жағдайлардың жалпы көріністері ғана ... ... адам күні ... ... аса ауыр қылмыстарды жасау үшін өзіне өте қажетті жағдайларды ... ... ... ... ұрлық жасау үшін алдын ала иесіз пәтерді анықтап, ... ... ... ... немесе басқа да құралдарды дайындайды, жалған ақша жасау үшін соны жасауға қажетті аспаптарды, жабдықтарды, қажетті ... ... ... істеуге дайындалу мына белгілермен сипатталады:
1. ... ... ... ... тек ... ... ... оның ... ... ... ... дейін тоқтатылуы;
4. қылмыс адамның еркінен тыс жағдайларға байланысты істелмеуі. ... ... көп ... ... құрамының объективтік жағының белгілерін қамтамасыз етумен тікелей байланысты болады. өзінің ... ... ... ... ... ... адамның мынадай үш түрлі әрекеттері арқылы іске асырылады: қылмыс істеу үшін ... ... ... ... не ... ... қасақана бір жағдайлар туғызу.
Қылмыс істеу үшін құралдар мен қару-аспаптар іздестіру дегеніміз кез келген тәсілмен ... ... ... ... осы ... алуды айтамыз.
Қылмыс істеу қару-аспаптары болып қылмыс істеуге қолданылатын кез келген ... мен ... ... Оған атылатын немесе суық қарудың барлық түрлері, қолдан жасалған фин пышағын, сондай-ақ әртүрлі кесіп-тесетін нәрселер жатады. Қлымыс ... ... ... ... бейімделіп пайдалнылатын таяқ, үшкір тас, бөтелке сынығы, балта, балға, бұрғы, шеге суырғыш, бұрауыш яиқты ... да ... ... адам ... ... үшкір тасты денеге жарақат келтіруге немесе автокөліктің әйнегін сындырып ішіндегі заттарды ұрлауға пайдалануы мүмкін. Кінәлі адам шеге шығарғышты, бұрауышты немесе ... ... ... ... ... ... ұрлауы үшін дайындауы мүмкін. Қылмыс істеу құралына қылмыс істеуге жеңілдік ... ... ... ... ... ... өтеуден жалтару немесе контрабандамен айналысу үшін жалған құжаттар дайындау, адамды өлтіру үшін у дәріні ... ... әсер ... ... ... ... ұрланған заттарды, қылмысты топ мүшелерін тасуға пайдаланылатын көлік құралдары жатады. Егер де ... ... ... да ... ... ... ... кедергілерді таптап өтуге пайдаланылса, онда ол қылмыс істеудің құралы емес, қылмыс істеудің қаруы ретінде есептелінеді. Құралдар мен қару аспаптарды лайықтау деп ... ... ... заттарды қайта өңдеу, түрін өзгерту, қайта жасауды айтамыз. Мысалы, бөтеннің мүлкін ... ... үшін ... ... ... қайта өңдеу, қолдан тапанша, пышақ, жалған құжаттар ... ... ... ... ... ... жасыруға пайдалануға әзірлеу және т.б. әрекеттер.
Қылмысқа қатысушыларды іздестіру деп әртүрлі тәсілдермен уәде беріп қорқыту, бопсалау жолымен болашықта істелетін қылмысқа бірге ... ... алу ... ... ... ... сөз ... деп екі немесе одан да көп адамдармен ... ... ... ... күні ... ... қол жеткізу болып табылады. Қылмыс істеу үшін қасақана басқа бір жағдайлар туғызу деп құралдар мен қару-аспаптарды ... ... ... ... ... кез ... ... айтамыз. Бұған жататындар: ұрлық істеу үшін қылмыстық топқа мүшелер іздестур, болашық ... ... ... ... ... ... ... зерттеу, қоймаларға жасырын кіру үшін дыбыс беретін құралдарды күні бұрын жою, ... түсу үшін үй ... ... ... болжау сияқты әрекеттер жатады.
Субъективтік жағынан дайындық әрекетін әр уақытта да тікелей, нақты қасақаналылықпен, қасақана қылмыс істеуге ... ... ... қасақаналылықсыз жағдайлардың өзін тудыру мүмкін емес. Кінәлінің ырқынан тыс жағдайларға байланысты ... ... ... деген белгі де қылмыстың тек қана тікелей қасақаналылықпен жасалатындығын көрсетеді. Яғни бұл тұрғыдағы қылмысты ... ... ... қасақаналылықпен жасауға мүлдем болмайды, мұндай жағдайда қылмыстан туатын зардап объективтік және субъективтік жағынан алғанда сөзсіз емес, жорамал күйінде ... ... ... ... ... негізгі бағыты сол, ол жоспарлаған қылмыс нәтижесінің сөзсіз ... ... ету ... ... ... дайындалудың зияндылығы сол, қылмыс субъектісі қылмыс істеуге бар ... ... ... ... ... тыс ... ... жасай алмайды. Кінәлінің еркіне байланысты емес жағдайлармен ... ... ... ... ... ... ... мән-жайларға байланысты орын алуы мүмкін. Мысалы, дайындық сатысында ... ... ... үшін ... алынған аңшылық мылтығын полиция қызметкерінің алып қоюы немесе ұрлық жасау үшін ... ... ... ... ... оны жасай алмай қалуы және т.б. Мысалы ағайынды С және К көршісінің пәтеріне түсу үшін қажетті саймандарды әзірлеп қойған ... сол ... ... ... ... ... ... кездесіп қалып, ұзақ уақыт бойы шахмат ойнайды. Бұл ағайындылардың қымыс істеуге мүмкіндіктерін ... оны іске ... ... келтіреді. Бұл, сөз жоқ, ұрлық істеуге кінәлілердің ырқынан тыс жағдайларға байланысты жол берілмей үзіліс жасалады.
Қылмысқа дайындықтың адам ... ... ... мынадай: адам ойының қалыптасуы - қылмыстың психологиялық сыртқы, объективтік көрініс бермеген сатысы, қылмысқа даыйндық әр ... ... ... жасауға мүмкіндіктер туғызатын нақтылы іс-әрекеттер. Адамның ойын, яғни өзінің ойын қылмыс жасау туралы ... ... ... ... ... ... ол ... жасауға өзінің пікірін айтқанымен, қылмыс істеуге бағытталған әрекет жасамайды. ... ... әр ... да ... ... ықлмыс істеуге қолайлы жағдайлар жасайды, онсыз қылмыстың істелуі мүмкін емес. Қылмыс істеуге дайындықтың қылмысқа оқталудан айырмашылығы бар. Қылмысқа дайындықта ... бір ... ... ... ... мүмкіндік жағдайлар жасалады, ал қылмысқа оқталуда ол мүмкіндіктер нақты іске асырыла бастайды.
Дайындық сатысында істелген қылмыс ... ... ... және Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің тиісті бабы боыйнша сараланады. Мысалы, басқа біреудің пәтерін ұрлау үшін кілт ... ... ... осы кеде әшкереленсе, оның әрекеттері Қылмыстық кодекстің 24, 175-баптары бойынша ұрлық жасауға оқталғаны үшін сараланады. Бұл жерде 24-баптың ... ... ... ... ... жасағанын білдіреді.
Субъект өзінің дайындық әрекеттеріне тыйым салынғанына дейін басқа қылмыс құрамын орындап үлгеруге, оның әрекеттері қылмыстардың жиынтығы бойынша - ... ... ... және ... аяқталған қылмыс жасағаны үшін сараланады. Мысалы, А өзінің қызметтес досы Б-ны кек алу үшін атып ... қара ... ... ... ... ... бірақ оның бұл қылмысты істеуге дайындалғаны дер кезінде анықталып, полиция қызметкерлері оны ... Оның ... ... ... ... ... үшін Қылмыстық кодекстің 251-бабының 1-бөлімімен және кісіні кекшілікпен өлтіруге дайындалу - ... ... ... екі ... ... ... саралануға жатады. Қылмыс істеуге дайындалған субъектке жаза сол Қылмыстық кодекстің аяқталған қылмыс құрамы ... ... ... ... санкциясы шеңберінде тағайындалады. Жаза тағайындағанда сол қылмыс зардабының болуының мүмкіндігін, оның іске аспайқалу себептері, қылмысқа дайындық ... іске ... ... ... ... дайындық сатысында істеген субъектке жаза тағайындаудың ерекше тәртібі анықталған.
Қылмыстық кодекстің 24-бабының 3-, ... ... ... ... ... төрт ... белгісі бар.
Бірінші іс-әрекеттің қылмыс істеуге тікелей бағытталуы қылмыс істеуге оқталғанда, қылмыс ... ... ... ... ... ... және ... құқықтық норма диспозициясының объективтік жағында көрсетілген элементтерін орындайды. Мысалы, кісіні өлтіруде оған ... ... ... ұрлық жасағанда есікті бұзып тұрғын жайға кіреді, көлік құралын айдап әкетуде көлікті қозғалысқа келтіру әрекетін жасайды және басқа да әрекеттер. ... ... ... ... ... туғызатын себептің көрінісін білдіреді. Егер ол іс-әрекет үзіліп қалмаса, онда қылмыс зардабының болуы ... ... ... ... оқталудың екінші белгісі - субъективтік белгісі болып табылады. Қылмыс істеуге оқталу тек тікелей қасақаналылықпен іске асырылады. Бұл ... ... ... ... ... ... үшіт ... бағытталып, істелген әрекет немесе әрекетсіздік деп тура көрсетіліп отыр. Заңдағы тікелей бағытталған деген сөздің өзі осы ... ... тек қана ... ... іске асырылатындығын білдіреді. Мысалы, кісіні қасақана өлтіру туралы сот тәжірибесі туралы Жоғарғы сот қаулысында кісіні ... ... тек қана ... ... ... ... өйткені мұндай жағдайда кінәлі адам өзінің әрекетінің зиянды екенін біле тұра, оның ... ... ... ... бұл зардаптың болуын тілеп істейді.
Мысалы, С деген азамат өзінің жұбайы К-ның Д деген азаматпен көңілдес екенін біліп, екеуінің ... ... ... ... осындай бір сәтте олардың өзара оңаша сүйісіп отырғанының үстінен шығып, С қалтасындағы бәкісімен әйелінің көңілдесі Д-ның күре тамырын қиып ... ... ... ... Д тірі ... Сот ... ... қызғаныштан қасақана кісі өлтіруге тікелей оқталғандық деп саралаған ... ... ... ... ... ... істеуге оқталғандық әрекетсіздік арқылы да іске асырылады. ... ... өз ... ... үшін ... ... өлтіруге бағытталған әрекетсіздігі. Қылмыс істеуге оқталу жанама қасақаналылықпен жүзеге асырылмайды.
Қылмыс істеуге оқталғандықтың үшінші белгісі - ... ... ... ақырына дейін жеткізілмеуі болып табылады. Яғни қылмыс құрамын орындау сатысында қылмыстық ... ... ... Бұл ... қылмыс істеуге оқталғандықтың белгісі қылмыстың аяқталмай қалуы болып отыр. Бұл белгілі аяқталған қылмысты қылмыс істеуге оқталғандықтың айырудың басты белгісі ... ... ... Қылмыстық кодекстің Ерекше бөліміндегі қылмыс құрамының белгілері толық жүзеге асырылмайды немесе ... ... ... зардабы болмай қалады. Сөйтіп аяқталған қылмысқа қарағанда объективтік жағының белгілерін түгелдей орындауға бағытталған іс-әрекет ... ... ... ... ... қас ... ... деп ол ұйықтап жатқанда оның үйінің есік-терезесін сыртынан бекітіп, үйінен ... ... ... өрт ... Нәтижесінде ол ауыр дене жарақатын алып, аман қалады. Бұл жерде кінәлінің ... ... кісі ... ... деп ... ... оның ... адам өмірін жоюға деген әрекеттері ақырына дейін оған ... ... іске ... ... яғни ... ... кісі ... туралы қылмыстық заң нормасының объективтік жағының белгісі қылмыстың зардабы - кісі ... ... ... ... ... оқталғандық үшін жаза тағайындағанда сот кінәлінің істеген әрекетінің дәрежесі мен сипатын, қылмыстық ниетті іске асыру дәрежесін және қылмыстың ақырына дейін ... ... ... ... еске ... бұл ... кінәлінің ырқына байланысты емес себептерден қылмыстың ақырына дейін жеткізілмеуі - қылмыс істеуге оқталғандықтың төртінші белгісі болып табылады. Бұл ... ... ... байланысты емес себептерден деген ұғымды әртүрлі объективтік және субъективтік жағдайлардың жиынтығы ретінде қарау керек. Бұл ... ... ... ниетін іске асыруға бар пәрменін сала кіріскенімен, оның ... ... емес ... ... ... ... ... қалды (мысалы, әйелді зорлағанда жәбірленушінің қарсылық көрсетуінен, үйді ... ... ... от ... ... ... ... және т.б.).
Қылмысты істеуге оқталғандықтың да қылмысты ниетті жүзеге асыру ... ... ... ... ... ... ... өзі аяқталған және аяқталмаған деп екіге бөлінеді. Аяқталған ... деп ... ... ... ... деп ... барлық іс-әрекеттерін толық істеуі, бірақ осыған қарамастан, адамның ырқынан тыс жағдайларда қылмыс аяқталмайды немесе қылмыстың зардабы ... ... бұл ... аяқталған қылмыстан қылмыстың аяқталмауы немесе зардаптың болмай қалуы ғана ажыратып отыр. Мысалы Ж деген азамат арақ ішіп, мас күйінде ... ... ... С-ға ... оның жүрегінің тұсынан екі рет пышақпен соққан. Осыдан кейін Ж далаға шығып, көршілеріне естіріп, - деп ... ... ... ... дер ... ... ... көрсетілуі арқылы өлімнен құтқарылып қалады. Облыстық сот Ж-ның әрекеттерін бұзақылық ниетпен ... ... ... ... деп ... ... деп кінәлінің қылмысты істеуге қажетті деп санаған ... ... ... ... ... орындауы болып табылады. Мысалы У деген азамат Ю деген азаматты атып өлтіру мақсатымен, мылтықты оған ... оның ... баса ... Х ... азамат У-дың қолынан келтекпен ұрып, мылтықты тартып алып, оның өзін ұстаған. Бұл аяқталмаған оқталуға мысал. Ал егер Х ... ... ол К-ге ... ... онда оның ... ... ... болып саналар еді.
Қылмыстық құқық теориясында қылмыс істеуге оқталу ... ... ... немесе жарамсыз құралмен оқталу деп түрлерге бөлінеді. Жарамсыз объектке немесе затқа оқталу деп оған ... ... ... ... жәбірленушінің, қылмыс объектісінің немесе затының өзіндік ерекше өзгешеліктеріне байланысты оған зиян келтіру мүмкіндігінің ... ... ... ... ... тірі адам екен деп өлген адамның басын балтамен шауып, ақша екен деп жәбірленушінің қалтасынан бір бума хатталған ... ... ... ... деп ... адам қылмысты ниетті жүзеге асыруда қателесіп жарамды құралдың орнына жарамсыз құралды пайдаланып қылмыс жасайды. Мысалы, П және Ә деген жігіттер ... ... З ... кәрі ... үйінде пәтерде тұрады. П және Ә қарт адамды уландырып өлтіріп оның пәтерін өздері иелік етіп сатпақ ... ... ... ... ... ... ... у дәрі салып жібереді. Асты қабылдаған З-ға алғаш ешқандай қатер болмайды. Бірақ П мен Ә З ас іше ... өз ... ... қорқып, ішкі істер органына келіп, болған жағдайды шын жүректен өкініп хабарлайды. ... ... сот кісі ... оқталғандық ретінде бағалаған. Қылмыстық кодекстің кейбір баптарында, сондай-ақ құқықтық әдебиеттерде деген сөзді кедзестіруге ... ... ... ... ... ... бұзақылықтың белгілерінің бірі ретінде оқ-дәріні, газбен атылатын қаруды, пышақты кастеттердің және өзге де атылатын қаруды не денеге ... ... ... ... ... ... ... әрееттер деген сөз бар. Бұл біткен қылмыс құрамының түсінігін білдіреді. Өйткені осы қылмыс құрамының диспозициясының ерекшелігі сол, ол аталған заттарды ... ... ... ... ... ... онда оның объективтік жағының қажеті белгілері толық орындалған ... ... ... ... заң бойынша қылмыстық жауаптылықтың бірден-бір негізі болып Қылмыстық кодексте көзделген қылмыс құрамының барлық белгілері бар іс-әрекеттері болып табылады ... Бұл ... ... ... аяқталмаған қылмысқа бірдей қатысты. Сонымен, аяқталмаған қылмысты іс-әреекттер үшін (қылмысқа дайындалу мен оған ... ... ... ... ... ... ... құрамының белгілері бар іс-әрекеттер жатады. Мұндай ретте нақты қылмысқа дайындалу немесе оқталу әрекеттері орын алған жағдайда қылмыстық жауапкершілік кодекстің ... ... ... ... істелген әрекеттер ерекше бөлімнің тиісті баптары бойынша сараланады. ... ... ... үшін оқталғанда кінәлінің әрекеттерін Қылмыстық кодекстің 24-бабының 3-бөлімі және 175-бабының 1-бөлімі бойынша саралау ... ... ... ... ... ... және оның оқталу түрінде істелгенін көрсетсе, ал, 175-баптың 1-бөлімі қылмыс істеген адамның ұрлық істеуге оқталғанын білдіреді. Қылмысқа ... мен ... үшін ... ... ұқсас және олардың бір-бірінен айырмашылықтары да бар. Ұқсастығы екеуі де ... ... ... ... және осы әреекттерді істегенде қылмыстық жауапкершілікке тартылғанда міндетті түрде ... ... ... ... ... ... сол, қылмысқа дайындалуда жауаптылық ауыр немесе аса ауыр қылмыстарға дайындалған кезден бастап іске асырылады, ал ... ... ... ... аса ауыр ... ... тікелей кіріскен уақыттан бастап есепке алынады. Аяқталмаған қылмыстар үшін жаза тағайындалғанда сот қылмыстық заңның ... ... жаза ... жалпы негіздерін басшылыққа алады. Сонымен бірге, жаңа Қылмыстық кодексте аяқталмаған ... үшін жаза ... ... ... ... Олар мынадай:
1. ... ... үшін жаза ... ... ... себебінен қылмыс ақырына дейін жетпеген мән-жай ескеріледі;
2. ... ... үшін ... мерзімі мен мөлшері осы кодекстің Ерекше бөлімінде аяқталған қылмыс үшін тиісті бапта көзделген жазаның неғұрлым қатаң түрінің ең жоғары ... ... ... жартысынан аспауы керек;
3. ... ... үшін ... ... мен ... осы ... Ерекше бөліміндегі тиісті бапта ерекше қылмыс үшін көзделген жазаның ... ... ... ең ... ... немесе мөлешірінің төрттен үшінен аспауы керек;
4. ... ... ... үшін және ... ... ... үшін өлім жазасы мен өмір бойы бас бостандығынан айыру ... ... Яғни осы ... ... ... ... қылмыстың аяқталған қылмысқа қарағанда қауіптілігі аз екендігі ескеріліп, жаза тағайындалғанда есепке алынуы әбден заңды ... ... ... ... ... ... ... үшін жаза қатаңырақ болуы шарт. Аяқталған оқталу үшін жаза аяқталмаған оқталудан көбірек болуы тиіс.
Кінәлінің істеген іс-әрекеттерінде қылмыстық заңда ... ... ... ... болса, ондай қылмысты аяқталған қылмыс деп атаймыз (25-бап). Қылмыстық заңның көрсетілген қылмыс құрамының ерекшеліктеріне байланысты аяқталған ... ... ... ... оның ... ... ... құрамының құрылысының түрліше болуына тікелей байланысты болады. Осыған байланысты қайсыбір қылмыстың аяқталуы қылмыстың объектісіне зиян келтіруге байланысты болып, ал ... бір ... ... сол бір қылмыстың объектісіне зиян келтіру қаупін туғызатын жағдайда-ақ ... ... ... заң осы ... ... орын алған уақыттан бастап қылмыс құрамының аяқталғанын білдіреді. Сол себепті қылмыстың аяқталуы барлық уақытта да белгілі бір ... ... ... ... ... ... ... белгіленген материалдық қылмыс құрамының аяқталуы үшін осы ... ... ... ... ... қажет. Мысалы, 316-баптағы лауазымды салақтылықты атаймыз. Осы қылмыс аяқталды деп тану үшін субъекттің әрекеттерімен мемлекеттік немесе ... ... ... ... зиян ... ... Әрі осы іс-әреекттер мен келтірілген зиян арасында себептік салдарлық ... ... ... ... диспозициясында қылмыстың мүмкін болатын бірнеше зардаптарының түрлері көрсетіледі (103-бапты мысалға алуға болады). ... ... ... деп тану үшін осы ... ... зардаптардың бірінің орын алуы жеткілікті.
Қылмыстық кодексте зардаптары болмайтын формальдық қылмыс құрамдары да бар. ... ... ... ... заңда көрсетілген іс-әреекттерді жасауымен тұжырымдалады (мысалы, 314, 320-баптар).
Кейбір жағдайларда қылмыс істеудің дайындық сатысында-ақ аяқталған қылмыс құрамдарына жол беріледі. ... ... адам адам ... үшін ... ... қару ... ... Мұндайда оның әрекеттерінде кісі өлтіруге дайындалу мен жарылғыш заттарды заңсыз алып жүру, сақтау, сатып алу сияқты қылмыс ... ... ... ... ... ... ... немесе қылмыс істеуге тікелей бағыттаған дайындалу іс-әрекеттерін тоқтатуы не іс-әрекеттерін тоқтату, егер адам қылмысты ақырына дейін жеткізу ... ... ... ... ... өз еркімен бас тарту деп танылады. Егер адам бір қылмысты ақырына ... ... өз ... және ... бас ... ол осы ... үшін ... тартылмайды.
2. ... ... ... ... өз ... бас тартқан адам оның нақты жасаған әрекеттерінде өзге қылмыс құрамы ... ... ғана ... ... ... керек, - делінген. Осы баптың мазмұнынан туындайтын қорытынды, егер адам ... ... ... жеткізуге мүмкіндігі барын біле тұра дайындық әрекеттерін өз еркімен тоқтатса, не болмаса қылмыс істеуге тікелей бағытталған әрекеттерді не ... өз ... ... бұл ... істеуден өз еркімен бас тарту деп танылады. Өз еркімен бас тарту деп танылған іс-әреект қылмыстық ... ... ... өз еркімен бас тарту қылмысқа алдын ала дайындық - қылмыс істеуге дайындалу немесе оқталу сатыларында орын алады. Егер ... ... ала ... дайындалуда іске асыру мүмкіндігі болмай қылмыс істеуден бас тартса, онда оның әрекеттері қылмыс істеуден өз ... бас ... деп ... ... баукеспе ұры кезекті ұрлықты жасаудан өзінің ниетін басқа біреуге білдіріп қою арқылы бас ... ... оның ... ... ... ... ... бар деп саналады.
Қылмысты ақырына дейін жеткізуден бас тартқан адам, егер оның істеген әрекеттерінде басқа бір ... ... бар ... ... ғана ... ... ... Егер оның әрекеттерінде басқа бір қылмыстың белгілері болмаса, ондай адам ... ... ... ... ... бас ... мынадай екі белгінің: өз еркімен бас тарту және түпкілікті бас тарту орын алғандығында ғана жол беріледі.
Өз ... бас ... ... ... ала қылмысты әрекет істеуге кіріскен адам өз еркімен оны одан әрі ... бас ... Бұл ... адам ... ... дейін жеткізуге мүмкіндігі барын біле тұрып, осы мүмкіндікті пайдаланудан өз еркімен бас ... ... ... адам ... ... ойын ... ... Өз еркімен бас тартуда басшылыққа алынған ниеттер әртүрлі болуы мүмкін. Олар бастаған ісінің зардабын зиянды екенінен сескену, қатаң жазаға ... ... ... ... ... ... ісіне өкіну сияқтылар. Заң мұндай ниеттердің түріне мән бермейді. Екіншіден, қылмыс істеуден өз еркімен бас тарту қасақана істелген қылмыстың тек ... ... ... сатыларында болады және де өз еркімен бас тарту сол қылмыс істеліп бітпей тұрып, түпкілікті және біржолата болуы ... Егер ... ... бас ... біраз уақытта тоқтата тұрса, мысалы, инкассатордың ақшына тек жеке өзі алып жүрген уақытын күтіп, оған сол кезде шабуыл ... ... онда бұл ... қылмыс істеуден біржолата бас тарту болмайды.
Кейбір жағдайларда ерікті бас тартудың бастамалары болып басқа адамдар - ... ... ... ... Бұл ... да ... бас ... қылмыс істеуді бастаған адамның өзінің оны ақырына дейін жеткізуге мүмкіндігі бар бола тұра, оны іске асырғысы келмегендігінен туындауы керек.
Қылмыс істеуден бас ... ... ... дайындалу не оқталу сатыларында болуы керек. Бұл жағдайларда бас тарту белсенді түрде қылмыстың зардабын болғызбауға, тойтаруға бағытталуы тиіс. Мысалы, кінәлі адам ... ... у ... ... ... суды өз ... айнып, оны жерге төгіп тастаса немесе орнынан тұра алмай жатқан үй иесін иістендіріп өлтіру мақсатымен газ плитасын іске ... ... ... ... ... оны ... қылмыста қылмыс істеуден өз еркімен бас тартушылық болмайды, себебі бітіріп қойған нәрседен бас ... ... ... ... істеуге дайындалуды немесе оқталуды қайталап жасау мақсатымен бас тарту да өз ... бас ... ... ... ... ... өз ... бас тарту кейбір жағдайларда әреетсіздік арқылы жүзеге асырылады, мысалы, ұрлық жасауға дайындалғанда оны іске асыратын жағдайларды жоюдың өзі жеткілікті. Кейбір ... өз ... ... бас ... ... ... ... керек болады (өрт сөндіру, жарылысты тойтару).
Қылмысқа дайындалудан немесе оқталудан өз еркімен бас тартқаннан кейінгі уақыттағы іс-әрееттер қылмыс болып табылмайды. Егер ... одан ... ... ... ... ... ... ол жауапқа тартылады.
Жаңа Қылмыстық кодекс бұрынғы заңға қарағанда қылмысқа қатысушылардың қылмыс істеуден өз еркімен бас тартулары мәселесін ерекше атап ... ... мен ... ... ... егер ол адамдар мемлекеттік органдарға хабарлаумен немесе өзге де қолданған ... ... ... ... ... ... жол бермесе, қылмыстық жауапқа тартылмайды. Егер орындаушы ... ... ... оған күні ... уәде ... ... бас ... немесе көрсетіліп үлгірген көмектің салдарын жойса, қылмысқа көмектесуші қылмыстық жааупқа тартылмайды.
Егер ұйымдастырушының немесе айдап салушының осы баптың үшінші ... ... ... ... ... ... болдырмауға әкелмесе, олардың қолданған шаралары жаза тағайындағанда жеңілдетілетін мән-жайлар ретінде қарастырылады. Бұл әреекттерді қылмыстық құқықтағы ... ... ... ... ... білу ... ... өкіну келтірілген зиянның орнын толтыру, жәбірленушіден кешірім сұрау, материалдық зиянды өтеу сияқты әрекеттерден құралады. Яғни шын көңілмен өкіну ... ... ... кейін орын алады. Қылмыс істеуден өз еркімен бас ... ... ... ... орын ... ... бұл екі ... өзгешелігі - біріншісі қылмыс болған соң, екіншісі қылмыстың зардабының ... ... ... ... ... ... шын ... өкіну кейде қылмыстық жауаптылықтан босататын жағдайларға жатса, ал кейде ол жазаны жеңілдететін жағдай ... Шын ... ... Қылмыстық кодексте көрсетілген 3-бап бойынша қылмыстық жауаптылықты жояды. Мемлекеттік опасыздық, пара беру, қаруды, оқ-дәріні, жарылғыш ... ... алып ... ... ... алу, ... және ... Қылмыстардың көптігі.
Бір адамның бір (жеке) немесе бірнеше қылмыс істеуі мүмкін. Жеке қылмыс деп қылмыстық заңда ... бір ... ... ... нысанынан құралатын бір құрамды білдіретін және Ерекше ... бір ... ғана ... ... ... бір адам бірнеше қылмыстарды істеуі мүмкін, мұндай жағдайларда оның әрекеттерін дұрыс саралау үшін қылмыстардың көптігінің түсінігін дұрыс анықтау керек. Қылмыстық ... ... ... ... ... сотталғандықтан арылмаған немесе сотталғандығы жойылмаған жағдайда бір адамның екі ... одан да көп ... ... ... ... деп атаймыз. Қылмыстардың көптігінің өзіндік белгілері: бір адамның екі немесе одан да көп әрқайсысы жеке-жеке құрамдар болатын ... ... ... ... Сондықтан әкімшілік құқықбұзушылық іс-әрекеттері қылмыстар көптігіне жатпайды. Сондай-ақ қылмыстық жауапқа тарту мерзімі ескірген немесе сотталғандықтан арылған не онысы ... ... де ... ... ... ... ... белгісі - мұнда бір адам кем дегенде екі қылмыс жасаған болуы керек, әрі ... ... ... ... ... ... болуы керек.
Қылмыстардың көптігін жеке қылмыстардан ажырата білген жөн. Жеке ... мен ... ... ... ... және сот қызметінде ерекше маңызға ие. Өйткені, жеке қылмыстардың өзі жай, күрделі, ... ... ... ... бөлінеді. Жай құрамда бір объектке бір әрекет арқылы кінәнің бір нысанымен зиян келтіру арқылы іске асырылады. Мысалы, 175-баптың ... ... ... жасырын түрде ұрлау. Бұл жерде бір объектке (бөтеннің меншігі) бір әрекет (жасырын ұрлау) арқылы бір кінә нысанымен (қасақаналылық) жәбірленушіге зиян ... ... ... деп екі ... одан да көп ... ... оның әрқайсысының бірінен-бірін бөліп қарағанда жай түрдегі қылмыс құрамына жататын, ... ішкі ... ... бір ... ... құрайтын қылмыстардың жиынтығын айтамыз. Мысалы, қарақшылықтың құрамын алайық. Мұнда бөтеннің мүлігіне ие болу жәбірленушінің ... мен ... ... күш ... ... ... ... (179-бап). Бұл жағдайда әртүрлі қылмыстық әрекеттер өмірі мен ... ... күш ... және ... ... ... ... оқталу бір күрделі қылмыс құрамын - қарақшылықты ... ... осы ... ішкі ... ... бір қылмыс құрамын құрап тұр. Жеке, күрделі қылмыс құрамдарының бір түрі - ... ... ... ... ... табылады. Оның ерекшелігі сол қылмыстық заңда көрсетілген әрбір ... ... ... ... ... құрамын көрсетеді. Мысалы, 165-бапта бір қылмыс құрамы мемлекетке опасыздық туралы жауаптылық көрсетілген, осы қылмыстың ... ... ... ... баламалы әрекеттерінің әрқайсысы жеке-жеке біткен қылмысты білдіреді: жау жағына шығып ... ... ... ... құпияны жатқа беру, Қазақстан Республикасына дұшпандық әрекеттер жасау, шетелдік мемлекетке, ұйымдарға немесе олардың өкілдеріне өзге де көмектер көрсету. Қылмыстық кодекстің ... да ... ... ... жиынтығынан тұратын бір қылмыс құрамы туралы сөз ... ... ... кем өлшеу, кем тарту, кем санау немесе тұтынушыларды өзге де ... ... ... ... ... ... біткен түрін білдіреді, осы әрекеттредің біреуін немесе бірнешесін істеуі де бір ғана қылмыстың ... ... ... деп ... ... қылмыстық заң жазамен қорқытып жүктеген міндеттерін ұзақ ... ... ... ... әрекетсіздік арқылы белгілі бір қылмыс құрамын үзіліссіз, белгілі бір уақыт аралығында жүзеге асыруы болып ... ... ... ... ... ... ... орнын өз бетімен тасап кету, балаларын немесе еңбекке жарамсыз ата-аналарын бағуға арналған қаражаттарды төлеуден әдейі бұлтару, қаруды, ... ... ... ... алып жүру, сақтау, алу, жасау және өткізу, қылмыс туралы хабарламау жатады. Мұндай жағдайларда қылмыстық әрекет кінәлінің кінәсін өзі ... ... ... немесе оның өкімет органына байланысты ұсталуына байланысты жағдайларда ғана үзіледі. Оған дейін істеген іс-әрекет бір созылмалы қылмыс ретінде ... ... ... деп ... ... ... бағытталған ұқсас қылмыстық әрекеттерден құралатын, жиынтығында бір ... ... ... ... айтамыз. Мұндай қылмыстарға, мысалы, 223-бапта көрсетілген тұтынушыларды алдау, үнемі ұрып-соғу ... ... да ... ... ... ... ... құрамдары, сондай-ақ мемлекет мүлкін өзара ұқсас әртүрлі қылмыстық әрекеттер арқылы тегін, заңсыз иелік ету ... ... ... бір ... ... ... талан-тараждар жатады. Жоғарыда сөз болған жеке қылмыстардан қылмыстардың көптігін ажырата білу керек. ... ең ... ... ... ... ... ... жөн. Қылмыстық құқықта қылмыстардың көптігі деп адамның екі немесе одан да көп қылмыстарды кінәлі түрде істеуін айтамыз.
Іс-әрекеттің құрылыиына ... ... ... ... ... ... үш нысанға ажыратады: қылмыстардың бірнеше мәрте жасалуы, қылмыстардың жиынтығы, қылмыстардың қайталануы.
Қылмыстық кодекстің белгілі бір бабында немесе Ерекше бөлімнің бір ... ... ... ... екі ... одан да көп әрекеттерді істеу қылмыстардың бірнеше рет жасалуы деп танылады (11-баптың 1-бөлімі). Сол сияқты ... ... ... ... ... көзделген екі не одан да көп қылмыс жасау осы ... ... ... ... ғана ... рет ... деп танылуы мүмкін (11-баптың 2-бөлімі).
Осы заңның мазмұнына ... ... ... мәрте жасады деп тану үшін бірінші және қылмыстық жауапқа тартудың ескіруі болмаса, егер ... ... ... ... сотталғандығы негізгі шарт болып табылады. Егер бұрын істелген қылмыстар үшін оны істеген адам қылмыстық жауаптылық пен жазадан ... ... ... заңда белгіленген тәртіп бойынша осы қылмыстары үшін сотталғандықтан ... ... ... ... ... бірнеше мәрте жасалды деп танылмайды. Сол сияқты жалғаспалы қылмыстар да ... ... ... ... ... ... құқық теориясында бірнеше мәрте жасалған қылмыс жалпы және арнайы болып екі түрге бөлінеді.
Бірнеше мәрте жасалған қылмыстың ... ... деп ... ... ... ... мәні мен ... қарамастан, кез келген басқа бір қылмысты жасаушылық деп айтамыз. Қылмыстың жалпы қайталануы қылмысты саралауға әсер етпейді, бірақ жаңа тағайындалғанда ... ... ... ... ... мүмкін (54-баптың 1-бөлімінің тармағы).
Бірнеше мәрте жасалған ... ... ... деп ... ... ... ... қылмыстарды қайталап жасауы болып табылады.
Бұл жердегі сөз болып ... ... ... бір ... құрамына жататын қылмыстың қайталанып жасалатыны аталады (мысалы, бұрын адам өлтірген адамның қайталап адам өлтіруі).
Біртектес қылмыстар деп ... және ... ... ... ... бір ... орын алатын, бір немесе бірнеше ұқсас объекттерге қол сұғатын қылмыстарды айтамыз (мысалы, тонау, ұрлық, алаяқтылық). Қылмыстық кодекстің 175-бабында бөтеннің мүлкін ... ... ... ... түсінік берілгенде біртектес қылмыстар құрамы ескерілген. Бірнеше мәрте ... ... деп тану үшін ... адам ... ... үшін ... ... сол іс-әрекеті үшін ол әлі де қылмыстық жауапқа тартылмауы қажет. ... ... ... ... деп тану үшін оны жауапқа тарту мерзімі ескермеуі, сондай-ақ оның соттылығының жойылмауы немесе арылмауы ... Бұл ... ... ... Жоғарғы сотының Пленумының қаулыларында бірнеше рет ескерген.
Бұрынғы істеген қылмысының біткен немесе бітпегеніне, кінәлінің сол қылмысы үшін орындаушы ретінде немесе ... ... ... ... ... тағы да істеген қылмыстары бірнеше мәрте жасалған деп танылады.
Ұдайы жасаған қылмыстар да бірнеше мәрте жасаған қылмыстарға ... ... ... ... ... ... ... қажетті белгісі болуы мүмкін. Мысалы, 107-бапта көрсетілген азаптау. ... ... ... ... өзге де күш қолдану әрекеттері жолымен тән зардабын немесе ... ... ... ... деп ... ... рет ... оны кодексте неғұрлым қатаң жазаға әкеп соқтыратын мән-жай ретінде көзделген жағдайларда адамның ... ... осы ... ... ... ... ... мәрте жасағаны үшін жазалауды көздейтін бабының тиісті бөлімі бойынша айқындалады (11-баптың 5-бөлімі).
Егер адам ... ... ... ... ал жеке ... ... әр бөлімдерінде қарастырылған екі немесе одан да көп қылмыстарды істесе, оның ... ... үшін ... ... ... ... ... бойынша қылмыстық жауаптылықтан босатылмаса, онда оның іс-әрекеттерінде қылмыстардың жиынтығы бар деп танылады. Басқаша айтқанда, кінәлі ... ... ... екі ... одан да көп қылмыстардың белгілері болады. Кінәлінің істеген іс-әрекеттері Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінде көрсетілген әртүрлі баптардың әртүрлі бөлімінің немесе бір ... ... ... көрсетілген қылмыс құрамының белгілеріне сәйкес болуы керек. Сол ... ... ... ... ... біреуі біткен қылмыс та, басқасы қылмысқа дайындалуды, оқталуды немесе қылмысқа қатысуды түзетін болса, онда мұндай іс-әрекеттер де ... ... ... ... ... болу үшін адам істеген іс-әрекеттердің біреуі үшін де сотталмаған немесе заңмен белгіленген негіздер бойынша қылмыстық жауаптылықтан босатылмаған болуы ... ... ... ... ... 65-69, 73, 76-баптарында көрсетілген шын өкінуіне байланысты қылмыстық жауаптылықтан босап, қажетті қорғану кезінде шегінен асқанына байланысты жауаптылықтан босап, ... ... ... ... ... жағдайдың өзгеруіне байланысты жауаптылықтан босату, ескіру мерзімінің өтуіне байланысты жауаптылықтан босату, айыптау ... ... ... ... ... рақымшылық немесе кешірім актісінің негізінде қылмыстық жауаптылық пен жазадан босату сияқты факттер қылмыс ... орын ... ... осы мәселелер болса, онда ондай іс-әрекеттерде қылмыстардың жиынтығы орын алмайды. Заң әдебиеттерінде қылмыстардың жиынтығы идеалды және ... ... екі ... ... ... жиынтығы деп кінәлінің бір іс-әрекетінен бірден қылмыстық заңның әртүрлі баптары, бір ... ... ... тармақтары бойынша сараланатын екі немесе одан да көп қылмыстардың істелуін айтамыз. Қылмыстың идеалдық жиынтығына Ш-ның ... ... бола ... Ш өзінің танысы К-ның саяжайына келеді. Ш К-ның саяжайда қатты мас болып, ұйықтап жатқанын көріп, одан кек алу мақсатымен, есік-терезелерді ... ... ... ... ... он литр ... саяжай ішіне шашып от қояды. Одан саяжай өртеніп, ... К ауыр дене ... ... төрт ... соң ... ... ... Ш бір әрекетімен бөтеннің мүлкін өрт қою арқылы құрттқан (187-баптың 2-бөлімінің тармағы), кісіні кек алу мақсатымен қасақана ... ... ... ... адам бір ... ... бір ... қылмыс істеуге оқталумен бірге екінші бір біткен ... ... ... ол да ... ... жиынтығы болады.
Мысалы, У төртінші қабаттағы пәтерінде тұрып, жолда өтіп бара жатқан өзінің жек көретін танысы С-ны ауыр жаралау мақсатымен оған тас ... Тас С-ға ... Ж ... ... ... оған ауыр дене жарақатын келтіреді. Осы мысалдан У-дың бір әрекетінен екі қылмыстың жасалғанын көріп отырмыз. Оның біріншісі С-ға ауыр дене ... ... ... екіншісі Т-ға абайсызда ауыр дене жарақатын келтіру. Қылмыстардың нақты жиынтығы деп адамның әртүрлі ... ... ... ... әртүрлі бабына (баптың бөлімдеріне, тармақтарына) жататын қылмыстарды жасауын айтамыз. Қылмыстардың ... ... және ... деп ... ... та, ... та маңызы зор. Қылмыстардың нақты жиынтығының зияндылығы идеалдық жиынтыққа қарағанда қомақы болады, сол үшін оған қатаң жаза тағайындалады. Оның ... ... ... ... ... тармағына сәйкес қылмыстардың нақты жиынтығында бұрын бір ... ... ... жаңадан қылмыс істеуі, қылмыстардың қайталануы, жауаптылықты ауырлататын мән-жайларға жатады.
Қылмыстардың ... ... ... ... білу ... ... ... Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің бірнеше баптарын бірдей қамтитын бір ... ... ... ... ... ... сот ... кодекстің бірнеше баптарынан сол іс-әреектке тән бір бапты ғана бөліп алып, іс-әрекетті сол бойынша саралайды.
Жалпы және ... ... ... ... ... ... қолданады.
Егер арнайы нормалар өзара бәсекеге түссе, онда жазаны жеңілдететін мән-жайларды көрсететін қылмыстық құқықтық нормаға артықшылық беріледі.
Егер бір қылмыстық ... ... бір ... ... ... ... көрсетілсе, қылмыстардың жиынтығы болмайды. Мысалы, қызмет өкілеттілігін пайдаланып қиынат жасау жеке қылмыс, ол ... ... ... ... ... ... тәсілі ретінде көрінуі мүмкін.
Бұрын қасақана жасаған қылмысы үшін соттылығы бар адамның қасақана қылмыс жасауы қылмыстардың қайталануы деп танылады ... ... ... білу үшін бұрын міндетті түрде сотталғандығы, бұрынғы істеген қылмысы үшін жазаны толық немесе ішінара өтеуі, соңғы ... ... ... ... атағының болуы шарт. Яғни қылмыстардың қайталануы көптік қылмыстардың ішіндегі ең қауіпті түрінің бірі. Қасақана қылмыс істеп, сол үшін ... одан ... ... ... тағы да қасақана қылмыс істеудің өзі мұндай адамадрдың мемлекет, қоғам, жеке адамдардың мүдделеріне ... ... ... ... орай ... ... Жоғарғы сотының 1993-жылғы 24-маусымдағы № 3 қаулысына сәйкес соттардың назары бұрын сотталған, бірақ ... ... ... ... ... ... ... шараларының қолдануы керектігіне аударылды. Қылмыстардың қайталануы соттың мұндай адамдарға қатаңырақ жаза тағайындауына негіз береді және бұрын сотталғандығы бар ... заң ... ... өтеу ... ... ... режиміне тағайындалады.
Қылмыстық құқық теориясында қылмыстардың қайталануы фактілі және ресми болып бөлінеді.
Адамның бірінші ... ... үшін ... ... ... қарамастан, тағы да жаңа қылмыс істеуі фактілі қылмыстық қайталану деп саналады.
Сотталғандық атағы жойылмаған немесе одан арылмаған ... жаңа ... ... ... қылмыстық қайталану деп танылады.
Ресми қылмыстық қайталау деген атақтың болуы кінәлі адамның іс-әреектін саралауға, оған жаза тағайындағанда немесе бас бостандығынан ... ... ... жаза өтеу колониясының түрін белгілеуге, сондай-ақ шартты жазаны, ... ... ... ... ... ... және ... неғұрлым жеңілірек түрімен ауыстыруды қолдау не қолданбау мәселесінде, сотталғандықтан арылу ... оны жою ... ... ... ... ... ... қайталану жалпы, арнайы, жай, күрделі, пенитенциарлық, қауіпті, аса қауіпті болып бірнеше түрлерге бөлінеді.
Жалпы қайталану деп сотталғандығы бар ... кез ... жаңа ... ... ... Мысалы, ұрлық жасап, сотталған адамның жазасын өтеп келген соң бұзақылық жасауы.
Жалпы қайталанудың қылмысты саралау үшін әсері жоқ, ол тек жаза ... ... ... ... деп ... бар ... ... істеген қылмысына ұқсас немесе біртектес жаңа қылмыс істеуін айтамыз. Мысалы, ұрлық, бұзақылық үшін сотталғандығы бар ... ... ... ... тағы да ... не бұзақылық істеуі.
Қылмыстық кодекстің Ерекше бөлімінің кейбір баптары бойынша істелген ... ... ... ... болуы не болмауы соңғы қылмысты істеуден бұрын соған ұқсас қылмысы үшін сотталғандығының болуы не ... ... ... ... ... ... кісі өлтірген адамның тағы да қасақана кісі өлтіруі (96-баптың 2-бөлімінің ... ... деп бір рет қана ... бар ... ... ... ... айтады.
Күрделі қайталануға екі не одан да көп сотталғандығы бар ... жаңа ... ... ... ... деп ... істеген қылмысы үшін бас бостандығынан айыру жазасына сотталып, адамның жазаны өтеп болған соң немесе соны өтеуі ... тағы да ... ... бас ... айыру жазасына соттталуын айтады.
Қайталанулар туралы Қылмыстық кодекстің ... ... ... Аса ... ... жасалған іс-әрекеттің қылмыстылығын
жоққа шығаратын мән-жайлар.
Әрбір азаматтың конституциялық борышы - қоғамдық қатынастарды қылмыстық жолмен келтірілген зияннан қорғау. Осы міндетті жүзеге асыруда жеке ... ... ... ... іс-әрекеттерді дер кезінде тыюдың, тойтарудың маңызы ерекше. Қоғамға қауіпті іс -әрекетті тойаруда, оның ... ... сол ... ... адамға материалдық, моральдық және басқа да зиян келтіруі мүмкін. Мұндай ... ... ... ... ... ... Ерекше бөлімінің жекелеген баптарында көрсетілген қылмыс құрамына жатуы мүмкін. Бірақ та бұл әрекеттер белгілі бір жағдайларда қылмыс болып табылмайды. Өйткені ... ... ... материалдық белгісі болып табылатын басты белгі - ... ... жоқ. ... ... ... ... ... зиян келтіруге бағытталған қауіпті жою, тойтару қоғамға ... іс - ... деп ... ... ... ... заң ... бұларға қажетті қорғану; аса (мәжбүрлі) қажеттілік; қылмыскерді ұстау; орынды кәсіби тәуекел; күштеу немесе психикалық ... ... ... ... ... ... жатады.
Осы аталған жағдайларда істелген әрекет немесе әрекетсіздік сырттай қылмыс белгілеріне ұқсағанымен, лоарда қоғамға қауіптілік ... ... ... Өйткені бұл аталған институттар қоғамға пайдалы іс - ... ... ... Енді осы мән - ... ... жасайық.
Қылмыстық заңға сәйкес барлық адамдардың кәсіби немесе өзге де арнаулы дайындығына және қызмет жағдайына ... ... ... ... ... ... бар. Бұл ... адамға қауіпті қол сұғушылықтан құтылу басқа адамдардың ... ... ... ... ... ... қарамастан, тиесілі болып табылады (32-бап). Қажетті қорғану жағдайында қол сұғушы адамға зиян келтіру, яғни ... ... өзге бір ... жеке ... ... үйін, менгін, жер учаскесін және басқа да құқықтарын, ... ... ... ... қорғалатын мүдделерін қоғамға қауіпті қол сұғушылықтан қол сұғушыға зиян ... ... ... ... егер бұл ... ... қорғану шегінен асып кетушілікке жол берілмеген болса, ол қылмыс болып табылмайды делінген (32-баптың 1-бөлімі).
Бұл жерде мемлекеттік, қоғамның мүдделеріне қорғанушының өзіне, ... ... ... ... ... ... тікелей қауіп төндіріп тұрған істі тоқтату мақсатымен соны төндірушіге зиян келтірушілік қылмыстық құрамда көрсетілген белгілерге дәл ұқсағанымен, қылмыс болып ... ... ... қорғану - әрбір адамның заңды және заңмен көтермеленетін әрекеті болып табылады. Әлеуметтік мәні бойынша қажетт қорғанудың ... ... жоқ. ... ... ... ең ... табиғи құқықтары, өмірін, денсаулығын, меншігін және т.б. игіліктерін қорғаудың тәсілі болып табылады. Қажетті қорғану қылмыстылықты тыюды, зорлықпен істелетін қылмыстарға және ... ... да ... ... ... ... құралы болып табылады.
Сондай-ақ қажетті қорғануды қолданудың аса ... ... мәні зор. ... ... ... өзі зиян ... ... тойтарыс берілетінін сезінуі оны көп жағдайларда қылмыс істеуден тартындырады.
Міне, осыған байланысты қажетті қорғану ... ... ... ... мен ... ... кепілі, қоғамға пайдалы әрекет деп саналады.
Мұндай жағдайда қиянат жасаушының өмірі, денсаулығы мен меншігі оның қылмыс істеуіне байланысты ... ... ... ... қалады. Қажетті қорғану жағдайында оған зиян келтіру қылмыстық құқықтық әрекетпен заң қорғайтын ... қол ... ... ... ... ... қиянат жасауды тыюдың, оған тойтарыс берудің белсенді нысаны болып табылады. Бұл шабуыл жасаушыға қарсы істелген ... ... ... ... Сол ... ... заңда белгіленген тәртіппен кейбір тәртіп сақшыларына мұндай реттерде қару қолдану ... да жол ... ... ... адам ... ... қауіпті қол сұғушылықтан құтылу немесе мемлекет органдарынан көмек сұрауға мүмкіндігі болғанына ... ... ... ... ... сұрау мүмкіндігіне қауіпті қиянаттан қашып кету, жасырынып қалу, жұлқынып шығу, қиянат жасаушыға басқадай бөгеттер жасау, айқайлап ... ... ... құқық қорғау органдарына, туысқандарына, көршілеріне, таныстарына хабарлау сияқты әрекеттер жатады. Заң бойынша барлық азаматтар - ... ... өзге де ... ... ... ... ... қорғануды жүзеге асыруға бірдей құқылы. Заңда лауазым адамдары ... ... ... органдары үшін қажетті қорғанудың ерекше талаптары белгіленбеген. Көптеген азаматтар үшін қажетті қорғануды қолдану олардың жеке құқығы болып ... ... ... ... ... бас ... ... тек қана моральдық жағынан айыпталады. Керісінше, заңға, уставына және басқа да нормативтік акттерге сәйкес қажетті ... ... ... оның ... қылмыстық немесе тәртіптік жауаптылыққа жатады. Мысалы, полиция ... ... ... ... соты ... қаулысын Қылмыстық кодекстің тиісті бабына сәйкес қажетті қорғану құқығы азаматтардың өмірін, ... ... ... ... ... ... қауіпті әреекттерден қорғаудағы констиутциялық құқықтарын жүзеге асырудың ең бір кепілі екеніне соттардың назарын аудару керек.
Азаматтар заңға сәйкес ашбуылдан ... ... ... ... ... ... тыс, заңға сәйкес қоғамға қауіпті шабуылға қарсы залал жасау ... ... ... ... ... бар. ... кеде олар қоғамға қауіпті шабуылдан қорғану жағдайында келтірген залалы үшін жауап бермейді деп атап ... ... ... ... ... ... ... негізгі шарттары бар.
Қиянатқа байланысты қажетті қорғануды қолданудың заңға сыйымдылық шарттары: оның біріншісі қиянат қоғамға ... ... ... яғни ... арқылы заң қорғайтын мүдделерге тікелей зиян келтіретін немесе зиян келтіру қаупін ... ... ... ... ... ... қауіпті қол сұғушылық жоқ болса, қажетті қорғану да жоқ. Қол ... ... ... кодекстің 32-бабында қорғанушылықты немесе басқа адамның жеке басына тікелей төнген қауіпті қиянаттан болған ... деп ... Бұл ... ... ... жүзеге асырылады. Шабуыл - бұл ашықтан-ашық кенеттен пайда болған зорлық әрекет. Өмірге қауіпті зорлық өлімге әкеліп соғуы, ал ... ... емес ... ... зиян ... мүмкін. Зорлық көрсетемін деп қорқыту өмірді жоюға, немесе денсаулыққа зақым келтіруге нақты бағытталуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... оны кім немесе не төндіргеніне қарамайды. Қорғаныс заңсыз істеудің нәтиженде заң қорғайтын мүддеге қауіп төндіретін ... ... ... да, жасы ... ... ... мен есі ... еместерге, қорғаудың шегінен асып кетушілік әрекеттеріне және жалған қорғануға қарсы қолданылуы мүмкін. ... ... бір ... ... қауіпті қиянатты төндіруші деп айтады. Қауіпті төндірушіге заң ... ... ... ... ... бәрі ... ... заңды әрекетке қолдануға болмайды, сол сияқты қажетті қорғануды қандайда бір ... ... ... ... ... бар, маңызы шамалы әрекет немесе әрекетсіздіке қарсы қолдануға болмайды. Мұндай әреекттерге өте арзан ... ... ... бау-бақшадан жеміс-жидектер ұрлауы сияқты әрекеттері жатады. Адам мұндай іс-әрекеттері арқылы зиян келтірсе, онда олар ... ... ... ... қажеттілікте қауіп құқықтық норма қорғайтын белгілі бір мүддеге немесе мүдделерге төнеді. Осы мүддеге немесе мүдделерге төнген зиянды немесе зиянды заң ... ... ... зиян ... жолымен ғана тойтаруға болады. Мұндай жағдайда келтірілген ... ... ... зиян ... кем ... керек. Аса қажеттілікте қылмыстық заң қорғайтын екі мүдденің қақтығысы орын алады. Мұндайда біреуі жойылмайынша екіншісін сақтап қалуға мүмкіндік болмайды. ... ... ... су ... кету ... болғанда оны болдырмау үшін үйіп қойған ұнтақ тастарды рұқсатсыз алып пайдалануды айтамыз. Бұл жерде елді мекенді су алып кетпеу үшін ... ... ... алып пайдалану аса қажеттіліктен туындап отыр. Жайшылықта осы ұнтақ тастарды рұқсатсыз алу, ... ету ... ... ... ... еді. Ал ... жағдайда аса қажеттіліктен туындайтын осы әрекетті істеу қылмыс қатарына жатпайды. Өйткені келтірілген зиян тойтарылған зияннан анағұрлым кем. Аса қажеттілік ... ... екі ... ... ... ... ... да болуы мүмкін. Мысалы, екі ауру дәрігерді бірдей мезетте шақырса, дәрігер ауыр сырқатқа алдымен жәрдем көрсетіп, жеңілірек аурумен ... ... ... ... ... ол ауырырақ қауіпті бұрын тойтарады.
Объективтік жағынан алғанда аса қажеттілік көп жағдайларда әрекет арқылы, кейде әрекетсіздік арқылы ... ... ... ... ... ... екі ... ауру адамның ауыр науқасқа алдымен барып, жеңілірек ауруға бармай немесе оған кешігіп келуін айтамыз.
Аса қажеттілік жағдайында жасалған әрекет заң қорғайтын кез ... ... зиян ... ... ... ... іске асырылады. Аса қажеттілікті сылтауратып, өзінің заңсыз мүдделерін заң қорғайтын басқа мүдделерге зиян келтіру жолымен жүзеге асыруға ... Аса ... ... жеке ... ... ... адамдардың өміріне, денсаулығына, меншігіне, құқықтары мен заңдық мүдделеріне, қоғамның немесе мемлекеттің мүдделеріне ... ... ... ... үшін ... ... аса қажеттілік жағдайында болуы үшін бірнеше шарттардың жиынтығы болуы керек.
Бірінші шарт. Нақты қауіп қылмыстық заң қорғайтын мүддеге тікелей төнеді. Бұл ... ... ... тап осы адамның немесе басқа адамдардың өміріне, денсаулығына, құқықтары мен заңды мүдделеріне, қоғамның, мемлекеттің мүдделеріне ... ... ... жою үшін ... ... деп ... отыр. Ол қауіп стихиялық апаттардан, машиналар мен механизмдердің ақаулықтарынан, ... ... адам ... ... ... ... ... да бір адамның тарапынан орын алған тікелей төнген қауіптен болуы ... ... (су ... жер ... ... ... өрт ... машиналар мен механизмдердің ақауы (әуе ұшағының двигателінің істен шығуы, жүріп келе жатқа көліктің тежегішінің істен шығуы), жануарлар ... ... ... ... адамның басқа бір үйдің шарбағын бұзып, ішке кіруі немесе бұқаны өлтіруі), адам организмінде болатын физиологиялық өзгерістер (ауру болуы, аштыққа ... ... ... ... ... болып саналады. Мысалы, тұңғиық орман ішінде адамқан адамның аңшылар үйінде ауысып ... ... ... Ауру ... емханаға жеткізу үшін тіл алмаған адамның машинасын иесін итеріп тастап, ауру ... ... ... ... ... ... адамның қоғамға қауіпті іс-әрекетті жасауы да негіз болады. Егер адам заң қорғайтын белгілі бір мүддені қорғауда ... ... зиян ... ... ... ... бұл сөз жоқ қажетті қорғану болады. Мұндай жағдайда аса ... жоқ. ... бұл ... зиян тікелей қиянат жасаушыға келтіріліп отыр. Егер тікелей төнген қауіпті тойтару үшін зиян ... бір ... ... онда ол аса ... ... ... демалыс үйінің жүргізушісі Д тынығушыларды демвлыс үйінен Медеу мұз айдынына айдап апара ... ... ... ... ... ... келе ... автокөлікті көріп, қарсы келе жатқан машинамен соғысып қалмау үшін өзі жүргізіп келе жатқан автобусты жалма-жан сол жаққа бұрып үлгіреді. ... ... ... үш ... орта ... ... зиян ... Д аса қажеттілік халінде әреект жасау арқылы үлкен зиянның алдын алған, өйткені екі машина бетпе-бет келіп соғысса, ... зор зиян орын ... адам ... ... ... еді. Бұл жерде аз зиян келтіру арқылы ірі зиянға жол берілмеген. Осы ... ... ... көзі ... ... келе ... ... жүргізушінің қоғамға қауіпті іс-әрекеті болып табылады. Заң бойынша тікелей төнген қауіпті жою осы мерзімде басқа бір заң қорғайтын мүддеге зиян ... ... ... ... ... ... ... нәрселерге аса қажеттілікті қолдануға болмайды. Сол сияқты өтіп ... ... де аса ... қолдануға болмайды.
Аса қажеттілікті қолданудың екінші шарты: заң қорғайтын мүддеге зиян ... ... ғана ... ... ... ... ондай зиян зала келтірмей оны тойтару ешбір мүмкін емес. Заң қорғайтын басқа мүддеге зиян келтірмей-ақ қауіпті тойтаруға ... ... аса ... ... ... ... мүддеге зиян келтіру кінәлі жағдайда зиян келтіру деп саналып, ол қылмыстық жауапқа әкеп соғады.
Үшінші шарт: аса қажеттілік болу үшін ... ... ... ... ... ... кем ... керек. Келтірілген зиян тойтарылған зиянмен бірдлей болса да, ... аса ... ... ... ... ... Ол туралы заңның өзінде делінген (34-бап). Сондықтан өз ... ... қалу үшін ... ... ... қиып жіберу аса қажеттілікке жатпайды, оның шегінен шығу болып табылады. Аса қажеттілікті қолданып, көп ... ... ... ... қылмыс болып табылмайды. Мысалы, қатты келе жатқан поездың ен ... ... ... ... ... жолында көлденең тұрған машинаны және оның жүргізушісін таптап өтуі, соның ... ... ... ... зақым келмеуі аса қажеттілік жағдайында жасалған деп саналады. Сол себепті поезд жүргізушінің ... ... ... ... зиянның сақтап қалынған зияннан азырақ екендігі нақты жағдайларға байланысты шешіледі. Бұл жерде тікелей төнген қауіп қандай мүддеге бағытталады, ол ... ... ... ... ... зиян ... т.б. ... алынады. Кейбір жағдайларда зиянды тойтарған адам өзінің келтірген ... ... ... ... ... деп ойлайды, ал іс жүзінде оның әрекеттері қоғамға ... ... да, ... ... ... аса қажеттілік актісі бұл жерде қолданылмайды. Бірақ мұндай жағдайларда аса қажеттілік шегінен шығып кеткен адам шын ... ... ... зиян мен келтірілген зиянның арақатынасы жөніндегі қателіктерге ауыр жан ... ... ... ... да ... ... ... түрде жол берсе, онда ол қылмыстық жауапкершілікке тартылмайды. Аса қажеттілікті қолдануда әртүрлі тәсілдер ... ... зиян ... ... ... ... ... негізгі шарт болып табылады.
Абайсыздықпен аса қажеттілік шегінен шығушылық қылмыс болып табылмайды.
Аса қажеттілік те қажетті қорғану сияқты заңды және қоғамға пайдалы ... ... осы екі ... өзара ерекшеліктері бар. Қажетті қорғануда қауіпті қиянаттың көзі болып әр уақытта да адамның қоғамға қауіпті іс-әрекеті болады. Аса қажеттілік ... ... ... ғана ... ... ... ... апаттарынан, міндеттер қайшылықтарынан да туындайды. Тіпті қиянат жасаушыдан қашып құтылуға, басқадай көмек сұрауға мүмкіндігі бола тұра ... ... ... ... ... Ал аса ... ... қауіпке зиян келтіру тәсілін қолданбаса жүзеге аспайды.
Қажетті қорғануда қиянат жасаушыға келтірілген зиян тойтарылған зияннан көп болуы мүмкін. Аса ... ... ... сол, ол ... зиян ... немесе орын алған зияннан көбірек болғанында ғана заңды болып саналады. Қажетті қорғануда зиян тек қиянат жасаушыға келтіріледі, ал аса ... ... зиян ... ... төнген қауіпке қатысы жоқ үшінші жаққа келтіріледі.
Қылмыс істеген адамды ұстау - қылмыстылықпен күресудің негізгі элементтерінің бірі. Сондықтан ... ... ... оны ... ... жеткізу және оның жаңа қол сұғушылық жасау мүмкіндігін тыю үшін ұстау кезінде зиян келтіру, егер ... ... өзге ... ... мүмкін болмаса және бұл орайда осы үшін қажетті шаралар шегінен шығуға жол берілмесе, ... ... ... сұғушылық жасаған адамды ұстауға бұған арнайы өкілеттілігі бар адамдармен ... ... мен ... да ... ... бар ... Бұл ... қызметтік және азаматтық парызы. Қылмыскерді ұстау туралы қылмыстық құқықтық норма бұрынғы Қазақ КСР Қылмыстық кодексінде көрсетілмеген еді. ... ... ... ... ... ... ... ретінде бағаланады. Осындай арнаулы заң нормасы Украина, ... ... ... ... бар ... Қазақстан Республикасының жаңа Қылмыстық кодексінде тұңғыш рет қылмыс істеген адамды ... оған зиян ... ... ... табылмацды деп көрсетілген.
Өйткені қылмыскерді ұстағанда оның жеке өзіне, мүліктік мүддесіне зиян келтірілуі мүмкін. Кейбір жағдайларда ... зиян ... ... ... ... да ... Сондықтан қылмыстық заң мұндай ретерде зиян келтірудің шектік белгілерін көрсетіп беруі ... ... ... ұстағанда зиян келтірудің дұрыстығын анықтаудағы мән-жайлар негізінен екі топқа бөлінеді. Біріншісі қылмыс істеу фактісіне байланысты жағдайлар, ... ... ... соң оны ұстауға байланысты жағдайлар.
Қылмыскерді ұстаудың негізі болып оның біткен немесе аяқталмаған қылмысты істеуі немесе ... ... соң одан ... ... ... ... ... табылады.
Бұл жерде ескеретін жағдай, қылмыскер деп қасақана немесе абайсыздықпен қылмысты істеген адамға ... бір ... оны ... зиян ... ... сөз ... ... Қылмыс істеп жатқан адамның өзін немесе қылмыс істегеннен кейін нақ сол ... ... - осы ... ... асырудың негізгі шарты болып табылады.
Қылмыстық іс жүргізу кодексінің талаптарына сәйкес қылмыс істеді деп сезіктенген адамды ұстауға мынадай негіздердңі бірі болғанда ғана жол ... бұл ... ... ... жатқан үстінен шықса немесе қылмысты жаңа ғана ... ... ... ... ... ... ... соның ішінде жәбірленушіні де қылмысты істеген осы адам деп тура ... ... ... ... ... ... өз қасында немесе үйінде қылмыстың айқын көздері табылса.
Қылмыскерді ұстаудың ... ... ... оның ... ... жаза өтеп ... мекемеден қашуы болып табылады.
Қылмыскерді ұстау деп негізінен ол ... ... ... ... ... ... айтамыз. Бірақ адам қылмыс жасау кезінде ұсталмаса, оны ұстау ... ... ... де ... ... ... мерзімі ішінде жүзеге асырылады.
Қылмыс істеген адамды ұстаған кезде зиян үшінші жаққа емес, тек соның өзіне ғана келтіріледі. Келтірілген зиян ... ... аз және ... ... ... Мұндай зиян келтіру тек амалсыздан, басқа шараның жоқтығынан болуы керек. Егер қылмыс ... ... өзі ... ... болса, айналасындағыларға қауіп төндірілмесе, оған зиян келтіруге ешбір негіз жоқ. Қылмыскерді ұстау ... оған ... зиян ... ... қылмыстың қауіптілігіне, қылмыскердің тұлғасына, оның мінез-құлқына немесе оны ... ... да ... ... ... өте ауыр қылмыс жасаған адамды ұстау кезінде оған елеулі зиян ... ... ... әйел ... ... ... ... ұстағанда олардың қарсылығына қарай зиян мөлшері де соған сәйкес болуы ықтимал. Ұстау кезінде қылмыскерге келтірілген зиян мөлшері ... ... да ... Мысалы, аса қауіпті қылмыскерді ұстау кезінде оған келтірілген зиян мөлшері алғаш рет қылмыс жасаған ... ... ... ... ... көп ... ... түсінікті. Зиян мөлшері ұсталатын қылмыскердің жынысына, жасына да байланысты. Қазақстан Республикасы Қылмыстық атқару кодексінің тиісті бабына сәйкес тұтқын орындарынан қашқан ... ... қару ... ... Осыған байланысты жасөспірімдерді, әйелдерді, өте кәрі адамдарды қылмыс істеген кезде немесе одан кейін ұстағанда оған қолданатын ... ... ... ... Аса ... ... ғана ... адамдарды ұстау оларға зиян келтірумен ұштасуы керек.
Қорытынды
РФ ҚК 39-бабының 1 - бөлігіне сәйкес, қылмыстық заңмен ... ... аса ... ... ... зиян ... яғни белгілі бір адамның немесе өзге де адамдардың өміріне, денсаулығына, құқықтары мен ... ... ... ... ... мүдделеріне тікелей қатер төндіретін қауіпті жою үшін зиян ... егер бұл ... ... ... жою ... ... және бұл ... аса қажеттілік шегінен шығып кетуге жол берілмесе, қылмыс болып табылмайды.
Аса қажеттілік -- әрдайым біреуінен туындайтын зиянның алдын тек ... зиян ... ... ... болатын құқықпен қорғалатын екі мүдденің қақтығысы. Мысалы, куә адам қатты ауырып жатқан туысқанын ... кете ... ... келмеді делік. Сотқа келмеудің өзі өз алдына қылмыс құрамын құрайды (куәнің түсінік беруден бас тартуы). Бірақ, бұл ... ... ... нақты жағдайда бір мезгілде құқықпен қорғалатын екінші ... -- ... ... ... ... елеулі зиян әкелетіндігін білдіреді. Жағдай құқық қорғайтын екі мүдденің қайшылығын ... ... ... ... бір жағында әділ заңдылық мүдделері, екінші жағында адамның өмірі мен денсаулығы тұр. Бұл тығырықтан шығудың төркіні құқықпен қорғалатын мүдделердің ... да зиян ... жол ... ... Бірақ, мұны, жоғарыда айтқандай, екінші бір мүддеге зиян келтіру жолымен ғана ... ... ... Аса ... ... ... ... әрқилы болып келеді, осыған байланысты қылмыстық заң оны қылмыстық-құқықтық тұрғыда реттеуді арнайы қарастырады. Аса ... ... ... ... ... қылмысты болуы мүмкін емес (оларда Қылмыс құрамы болмайды).
Аса қажеттілік жағдайында жасалған әрекеттердің ... ... ... сыйымдылығының) шарттары төнген қауіптің алдын алуға да, сондай-ақ одан қорғануға да қатысты.
Төнген қауіпке қатысты аса қажеттіліктің құқыққа сыйымдылығының шарттары мыналар ... ... ... тізімі
1. Уголовный кодекс РК (Общая часть). Комментарий. Алматы, 1999.
2. ... к УК РК. ... ... ... ... ... РК. Общяа часть. Алматы: Жеті Жарғы, 1998.
4. Комментарий к Уголовному ... РК: Отв. ... ... ... И.Ш., ... ... Г.К. Караганда, 1999.
5. Уголовное право РК. Общая часть. 2-е изд. испр. и доп. - ... Жеті ... ... ... РК от ... // Ведомости ВС РК. 1991. №52.
7. Закон РК от 13.01.1993. // Ведомости Парламента РК. 1993. ... ... РК от ... с изм. от 17.10.01. и 06.03.2002. // Ведомости Парламента РК. 1998. № 2-3.
Қосымша әдебиеттер:
1. ... Н.Ф. ... ... преступлений. М.: ВЮЗИ, 1982. с. 60.
2. ... А.А. ... ... от совершения преступления. М.: Юрид.лит. 1982. с. 93.
3. ... В.Д. ... с ... на ... Учебное пособие. Хабаровск, 1987. с. 64.
4. ... Л.М. ... ... и предупрждение преступлений. Киев, 1992.
5. ... П.А. ... ... от совершения преступления по советскому уголовному праву. Воронеж, 1975.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 32 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұйымдасқан қылмыстық топтардың психологиялық ерекшеліктері туралы5 бет
Абайсызда жасалатын қылмыстар52 бет
Қазақстан Республикасы қылмыстық құқығы бойынша қорқыту мен күш қолданушылық үшін жауаптылық203 бет
Іс - әрекет туралы жалпы түсінік3 бет
А. Н. Леонтьевтің іс-әрекет теориясы8 бет
Ақша айналысы және оның заңы3 бет
Ақша айналысының заңы және оны реттейтін институттар3 бет
Бала емізулі әйелдер мен жүкті әйелдердің тамақтануы8 бет
Бастауыш мектеп оқушыларының оқу-әрекеті мотивтерін қалыптастырудың басты мәселелері46 бет
Басқару кадрларын мотивациялау68 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь