Тамақ өнеркәсіптерінің орналасқан жері, басты өнімдері және кәсіпорындары

Жоспар

І. Кіріспе

ІІ. Негізгі бөлім

1. Тамақ өнеркәсібінің экономикалық көрсеткіштері және мақсаты
2. Тамақ өнеркәсіптерінің орналасқан жері, басты өнімдері және кәсіпорындары
3. Әлемдік масштабта саланың бәсекеге қабілеттілігі
4. Өнеркәсіпті мемлекеттік реттеу (бағдарламалар, заңдар, актілер)
5. Тамақ өнеркәсібіндегі сыртқы экономикалық әрекет (импорт, экспорт)
ІІІ. Қорытынды

IV. Пайдаланған әдебиеттер
        
        Жоспар
І. Кіріспе
ІІ. Негізгі бөлім
1. Тамақ өнеркәсібінің экономикалық көрсеткіштері және мақсаты
2. Тамақ өнеркәсіптерінің орналасқан жері, ... ... ... Әлемдік масштабта саланың бәсекеге қабілеттілігі
4. Өнеркәсіпті мемлекеттік реттеу (бағдарламалар, заңдар, актілер)
5. ... ... ... ... ... ... ... Пайдаланған әдебиеттер
КІРІСПЕ
Бұл өнеркәсіптегі «ең жалпы халықтық» және «тек ... ... ... ... сүт, ет, ... ... ... де жұмыс істейді. Тамақ өнеркәсібі машина жасаумен, саудамен,
көлікпен тығыз ... ... ол, ең ... ауыл шаруашылығымен
байланыс жасайды: оның шикізаттарын өңдеп, мал ... ... ... ... ... немесе өндіріс қалдықтары) және ... ... ... оң ықпал жасайды.
Көптеген «тамак өнеркәсіптері» көлемі үлкен, қымбат құралжабдықтар
пайдаланады. Сонымен қатар кішігірім ... (май ... ... ... ... 2 - 3 ... ... кетеді. Ондай зауыттар қымбат
болмағандықтан, оларды шағын кәсіпорындар да ... ала ... ... - тұтас салалар кешені. Оның ... ... ... ... 2 ... - шикізат және тұтыну. Материалды көп қажет
ететін салаларында дайын өнім ... ... ... ... ... ... әсерін көрсететін ... ... ... ... ... ... Біздің елімізде
«тәтті өнімді» дәстүрлі түрде қант қызылшасынан өндіреді.
Шикізат базаларына май айыру өндірісі, яғни ... ... алу ... ... ... ... ... (Өскемен), мақта мен
мақсары ... ... ... ... ... ... әкелінген майды
шақпақтайды. Өскемендегі май айыру өндірісі халуа шығарумен үйлестірілген.
Жеміс-көкөніс өнеркәсібі тез бұзылатын өнімдер - ... ... ... Ол ... дерлік Қазақстанның оңтүстігінде,
әсіресе, Алматы облысында орналасқан.
Шикізат кезіне бағытталатын салалардың ішінде балық өнер- кәсібі ауыл
шаруашылығымен тікелей ... ... ... ие. Ол ... су ... мен ... балық қорларын пайдаланады.
Саланың басты кәсіпорны - «Атыраубалык» АҚ ... а.). Осы ... ... ... ... өңдейді.
Түтыну орындарына өндірістік өңдеуден өткен шикізатты пайдаланатын
салалар таяу орналасады. Олардың өнімдері нашар сақталатын (торт, ... да ... ... нан) немесе жасалған шикізатынан тасымалдануы
қиын болып келеді.
Нан пісіру көптеген елді ... ... ... де ... ... «бейнесі» осыған ұксайды. Ең ірі
кондитер өндірісі ... шай ... ... енімдері
- Петропавл қаласында орналасқан.
Тамақ индустриясының бірқатар салалары шикізатқа да, тұтынушыға да
бағытталып жұмыс ... ... ... өңдеумен
айналысады.
Сүт өнеркәсібінің бастапқы сатылары ... сүт, ... ... ... тұтынушыға таяу орналасады. Оның соңғы ... ... майы және сары май ... ... ... ... ... көбірек дамыған. Еліміздің ең «сүтті» аудандары -
Солтүстік пен ... Олар 1, 2 ... ... екі жақты болып келеді. Ет өнімдерін даярлау
(шұжық, жіңішке шұжық (сосиска), орама, сүрленген ... еті, т.б.) ... ... «бекітілсе», ал ет консервілерін (бұқтырылған ет)
өндірісі - шикізат көзіне таяу орналасады. Бірақ көбінесе бұл ... ... - ... біріктіріледі.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметтері бойынша, ... ... сүт ... – 40%-ы, ет ... 29%-ы және ... 43%-ы ... жеткізіледі екен. Яғни еліміздің отандық
тамақ ... ... ... ... Сондықтан Елбасымыздың
алдағы он жылда экономикамызды әртараптандыру бойынша Үкімет алдына ... бірі осы ... да ... ... тамақ өнеркәсібі бойынша
осыған дейін жүзеге асырылған инновациялық жобалардың арқасында ... өсім ... төрт ... ... Ал биыл іске кіріскен
«Бизнестің жол ... – 2020» ... ... ... бұл ... тағы арта ... хақ. 
Мысалы, Қазақстан жылына 200 мың ... жуық құс етін ... ... жылы ... 109 мың ... құс еті ... 92 па¬йы¬зын «буштың сирағы» құрайды екен. Осыған байланысты құс еті
импортын жою бойынша Ауыл ... ... ... ... ... ... іс-шаралар қабылдауға да көшкен. Оған таяуда ашылу
салтанатына Елбасымыз арнайы ... ... ... құсы» ЖШС жайы
айғақ бола алады. Күрке тауықты өсіріп қана ... одан ... ... ... ... жүйедегі бұл өнеркәсіп бүгіндері 1500-ге
жуық адамды жұмыспен қамтып отыр. Аталған өндірісті аяғынан тік ... іске ... 3 ... 294 мың ... ... ... ... 715 миллион
теңге «Ордабасы құсы» ЖШС-ның өз ... ... ал ... ... ... арзан несиесі. Биыл бұл кәсіпорын нарыққа 3 мың ... ... ... әрі осы шикізаттан 30 түрлі тамақ өнімін ұсынатындығын
айтады. Бұл арадағы басты мақсат – құс ... ... ... қойып,
нарық сұранысын отандық өніммен өтеу.
Сондай-ақ жыл басында Ауыл шаруашылығы министрлігінің жауапты хатшысы
Е.Аман алдағы бес ... ... ... ... ... ... ... түбегейлі құтылатындығымызды ... ... ... ... ... келе ... Биыл құс етін өндіру көлемі 20-25
мың тоннаға артты. Қазір құс өсіретін бес ... ... ... ... ... тағы алты құс фабрикасын салу жоспарда бар. Осы жағынан алғанда,
алдағы бес ... ... ішкі ... құс еті ... ... өзіміз қамтамасыз ететін жағдайға жетуіміз керек», – дейді ... ... ... ... бағдарламасы бойынша шағын және орта
кәсіпкерлікке 3 миллиард теңгені құрайтын 10 жоба қаржыландырылған екен.
Оның ... ... ... де бар. ... ... ... қорынан
Өскемендегі Raimbek-Vostok-Agro ЖШС-ға бұрынғы қалалық сүт комбинаты кешені
аясында ұзақ мерзімге сақталатын зарарсыздандырылған сүт шығару ... ... құру үшін 750 ... ... қаржы бөлінген. Бұл арада
аталған ... сүт ... ... ... көш ... ... отырғанын айта кетелік. 
Астық, ұн өндірісі бойынша Қазақстан ... ірі ... ... ... Бірақ соған қарамастан, бізде ұннан өндірілетін
тағамдар ішкі сұранысты қамтамасыз етуге ... Ауыл ... ... 2009 жылы елімізде 127 228 ... ... ... бұл 2008 ... (128 858 ... ... ... Ал макаронның ішкі тұтыну көлемі қарқынды өсу үстінде. Бұл ретте соңғы
жылдары макарон өнімдерін ішкі тұтынудың өсімі өндіріс көлемінің ... ... ... ... ... ... ... үлесі
төмендеп, 2009 жылы 7%-ды құрады. Осы ... ... ... ... 422 тонна) 2,5 есеге ... ... ... ... қолдауға ие болғандардың ішінде ұн және ұннан дайындалатын өнімдер
шығарумен айналысатын «Мулен» ЖШС, ... ... ... ... ... ЖШС, ұн және ... ... өнімдер өндіретін «Тағам-Регион» ЖШС
және дәнді-дақылдарды өңдеумен айналысатын «Компания «Аманат ЛТД» ... ... бар. ... ... Плюс М» ЖШС берген мәлімет бойынша,
2009 жылы кәсіпорынның өнім көлемі 133 тоннаны құрапты.133-ке 30% ... 172,9 ... ... қол жеткіземіз. Демек, 39,9 тоннаға артады. Олар
енді экспорт бойынша жоспар құрып ... ... ... ... ... отандық өнімдерге басымдық беру мақсатында «Жол картасы»
бағдарламасы бойынша әлеуметтік сауда желілері де іске ... ... ... тамақ өнеркәсібінің бір мәселесінің ұшы осы сауда желілеріне
келіп тіреліп отырғаны ... ... ... ... өте көп мөлшерде ауылшаруашылығының,
озен мен теңіз промыслдерінің өнімдерін өңдейді.
Қазақстан тамақ өнеркәсібі 1000 жуық тамақ өнімдерінің түрлерін ... ... ... Ең ... сала ет ... республикада
бүкіл тағам өнімдерінің 32% еттен жасалады. Еттен әртүрлі ... ... ... бірі 30-шы ... салынған Семей ет консерві
зауыты.барлық ірі қалаларда май, ірімшік ... ... да сүт ... ... ... Қант, шарап, арақ, сусын, өсімдік майын
жасайтын орталықтарда орналасқан. Тамақ өнеркәсібінің кәсіпорындары ... және ... ... ... ... ... ... байланысты
ластаушы көздің бірі болып саналады. Атмосфераға ... ... ... ... ... буып- түйетін аппараттар, сепараторлар,
нейтрализаторлар, қабық тазалағыштар, темекі кесетін машиналар, ет өңдейтін
өндірістер, еритін кофе мен ... ... ... ... ұны мен
желім дайындайтын кәсіпорындар, дән жарғыш машиналар мен астық тазалайтын
орындар ... ... ... метр суды ... оның ... ластанған түрде қоршаған ортаға қайта жіберіп ... ... ... ... ... ... мындаған тонна деңгейінде.
Ақаба сулардың құрамында көбіне кездесетін ... ас ... ... ... ... ... ... сілтілер,
шикізат пен жем қалдықтары, т.б. косерві шығаратын заыттардан шикізет
ретінде пайдаланылған жеміс- жидектің, ... т.б. ... ... ... ... ... ортаға тасталынады. Сонымен қатар, ақ
қаңылтырды ластағанда қолданылған лак ... мен ... ... ұшып оны ластап отырады.
НЕГІЗГІ БӨЛІМ
Тамақ өнеркәсібінің экономикалық көрсеткіштері және мақсаты
Отандық тамақ ... ... ... барлық экономикалық
жүйелерінің қызығушылықтарын қарастыратындықтан елдің ... ... ... ететін басты фактор болып табылады. Республиканық
азық-түліктік қауіпсіздігін ... ету ... ... дамыту және
оны экономиканың жоғары ... жіне ... ... ... ... қол ... ... тұрақты қызмет етуі тек азық-түліктік қауіпсіздікті
ғана емес, сондай-ақ ... да ... ... су және жер ... ... ортаны қорғау, ауылдық аудандарды дамыту, ландшавтарды
және дәстүрлі ... ... Ауыл ... ... ... ... үшін ... экономикалық жағынан бұл ... ... ... ... ... ... ... саласы бола отырып барлық халық
үшін тағам өнімдерін өндіреді. Аймақтық тағам өнеркәсіптері не ... ... ... немесе соңғы өнімді тұтынушылар үшін тартады.
Тамақ өнеркәсібі ... ... ... ... ... ... ... инфляция шарттарында басқа салаларға ... ... ... алға ... өнім бағасының өсімі түсіндіріледі.
Олардың көтерілу темпі бойынша тамақ өнеркәсібі табиғи ... ... ... ... тамақ өнімдерімен қамтамасыз ету
деңгейіне байланысты болғандықтан тамақ өнеркәсібінің дамуына ... ... ... ... агроөндірістік секторлардың дамуында позитивті
тенденциялар ... ... ... ... дамуы. Бүгінгі таңда
Қазақстанда ... ... сүт, ет, нан ... және ... сыра
қайнату және ликеросулық өнеркәсіптерден ... оның ... ... ... жартысынан астам бөлігі келеді.
2. Тамақтық қайта өңдеу өнеркәсіптерінің әр ... ... ... ... ... салаларындағы негізгі суббьектілер
ұлттық, сондай- ақ шетелдік ... ... ... біріккен
кәсіпорындар болып табылады. ... ... ... ... ... ... жаңа ... басқару жүйелерінің өзгеруінде, қызмет етудің нарықтық
қағидаларына енгізуде тенденциялар пайда болды.
3. Халықты азық- түлік өнімдерімен қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етілгендік
талдауы тұтынудың стандарттарына сәйкес негізінен алғанда
республика азық- ... ... ... ... өзін-өзі
қамтамасыз етілгендігін көрсетеді:
▪ Бидай, күріш, картоп, жемістер, көкөністер, ет, сүт, ... ... ... ... мәндерінен жоғары;
▪ Алма, қант, құс еті, балық, май және ... ... ... ... стандартты нормаларынан төмен.
4. Тамақ өнеркәсібіндегі өнім өндіру көлемінің ... ... ... заманға сай жағдайы жыл ... ... өсу ... ... ... ... ... көрсетеді.
Тамақты қайта өңдеу өндірісінің құрылымында 2002 жылы өндірістің ең
үлкен көлемдерімен келесідей азық- түлік түрлері көрсетілді: ұн- 2107 ... ... 390,5 мың ... ... 122,5 мың ... ... ... қалған түрлері өндірістің жалпы көлемінде аздаған үлесін алады.
(1- кесте).
Тамақ өнеркәсібіндегі өндіретін маңызды өнімдердің түрлері
| | | | | | |
| |1998 |1999 |2000 |2001 |2002 ... ... | | | | | |
| |230.0 |228.5 |279.7 |346.5 |390.5 ... және КРС тамақ өнімдері, |104.0 |99.1 |77.2 |74.3 |67.3 ... құс, ... ат ... | | | | | ... ... |11.9 |9.7 |12.0 |12.4 |16.4 ... аулау және басқа теңіз |23.9 |22.1 |26.6 |23.8 |25.7 ... ... | | | | | ... май | | | | | |
| |4.4 |3.6 |4.4 |6.1 |9.0 ... ... сыр және брынза) | | | | | |
| |3.8 |3.8 |4.6 |4.4 |5.0 ... ... ... сүт | |9 | | | ... |111.0 |90.0 |109.6 |108.5 |122.5 ... және ... |29.8 |35.5 |43.1 |47.9 |53.9 |
| |33.4 |44.1 |55.2 |78.8 |83.5 ... май | | | | | ... ... |2.9 |6.1 |10.4 |17.3 |18.4 ... өнімдері |26.0 |24.8 |28.3 |32.8 |39.9 ... |1546.1 |1261.9 |1740.8 |1776.1 |2107.1 ... |78.7 |34.5 |23.8 |22.3 |26.1 ... ... |63.3 |32.5 |37.8 |46.9 |62.0 ... Қазақстан Республикасының статистика агенттігі
5. Халықтың тамақтану құрылымының ... ... ... ... ... ... нан және нан ... төмендеуі кезінде балық, ет, сүт және ... ... ... Он жыл ... ... халықты есептегенде
тұтынудың орта деңгейіне талдау тұтынудың төмендеу тенденциясы
туралы, содан кейін көлемнің біртіндеп ... ... 1990 жылы етті ... 2000 ... ... 29 кг ... сүт -76 кг – ға, ... -123 данаға. 2002 жылы ... ... 1990 жылы ... көп ... ... қалады, картоп
жемістерді есепке алмағанда және ғылыми негізделген тұтыну ... ... 1998 жылы ... өнімдерін тұтыну, нан және сүт өнімдерін
есептемегенде, бюджеттің ең төменгі тұтыну нормасына да жетпеді. ... ... ... ... ... ... ... қысқаруының негізгі
себебі бағаның өсуі және халықтың нақты ... ... ... ... қабілеттілігі сұранысының төмендеуі болып табылады.
Көптеген оң тенденциялармен бірге қазіргі заманға сай ... ... ... оның дамуына кедергі келтіретін ... ... ... европалық стандарттарына және өндірістің шығындарын
төмендетуге ... ... ... мүмкіндік бермейтін моральды
және физикалық ескірген технологиялық құрал- жабдықтардың ... ... ... ... ... банктық пайыдық қойылымдар;
3. Өндірілген өнімдер сапасының халықаралық ... ... ... ... ала ... ... жоқ ... 2000-2005 жылдарда өнім өндіру (мың тонна)
|Өнімнің атауы |2003 |2004 |2005 ... және ... ... өнімдер |149.6 |209.7 |288.5 ... ... |22 |29 |34.6 ... және ет- ... ... |3.0 |3.4 |4 ... май |4.9 |5.1 |5.3 ... сүт |2.0 |3.0 |10.0 ... сүт |2.8 |3.0 |3.5 ... ірімшік |5.7 |6.0 |6.2 ... |394 |413.7 |434.4 ... майы |75 |80 |98 ... ... консервілері |43.2 |45.9 |48.3 ... ... ... ... ... және ... сатып алуды жетілдіру есебінен 2005 жылы өнеркәсіп өндірісі
2001жылғы деңгейімен салыстырғанда: ет пен ... ... ... ... есе; шұжық өнімдері бойынша 2.9 есе; ет және ет – ... ... 2.7 есе; сары май ... 20%- ға; қоюландырылған сүт бойынша 10
мың тоннаға дейін; құрғақ сүт бойынша 3.5 мың тоннаға ... сары ... 35%- ға; қант ... 30%- ға; өсімдік майы бойынша 1.6 есе, жеміс-
көкөніс консервілері бойынша 20%- ға ұлғаяды.
Отандық шикізатты қайта ... ... 2003 жылы 35 - 40%- ға, ... 45 - 55%- ға, 2005 жылы 80%- ға ... өседі, қант қызылшасын, ... ... ... ... бойынша 30- 35%- ға, 2004 жылы 40- 45%- ... 2005 жылы 60%- ға ... ... ... қайта өңдеуші сала өнімдері жекелеген ... ... ... ... ... ет және ет – ... консервілері–50% –
ға дейін, шұжық өнімдері 85%- ға ... сары май 55%- ға ... сүт 40%- ға ... ... сүт 70%- ға ... жеміс- көкөніс
консервілері 25%- ға ... ... ... 35%- ға ... ... және ... ... 5%- ға дейін, өсімдік майы 70%- ға дейін,
қант 85%- ға дейін.
Жұмыс орындары ... ... және ... қосымша құрылатын
болады, бюджетке түсетін түсімдер ұлғаяды.
Қайта өңдеу шарасында көзделген шараларды іске ... 2003 жылы ... ... қалпына келтіруді және жаңадан 64 жұмыс орнын құруды, ... ... 301 және 64, ал 2005 жылы 330 ... ... ... ... 90 ... орнын құруды талап етеді.
2. Тамақ өнеркәсіптерінің орналасқан жері, басты өнімдері және
кәсіпорындары
Қазақстанда бұл сала ... ... кіші ... ... 800 ... ... ... осы салада көш басында жетекші ет өнеркәсібі, мұнда ауыл
шаруашылық ... ... ... ... көлемінің 32%- і
өндіріледі. Ет өндіруде Қазақстан ТМД елдерінде ... ... ... ... ... басында бұрынғы КСРО үкіметі қуатты тағам индустриясын
дамыту бағдарламасын құрған. Осы ... ... бірі ... ТМД
елдеріндегі ең ірі кәсіпорын – Семей ет– консерві комбинаты саналады. Ірі
ет өнеркәсібі орындары Алматы, ... Орал және ... ... ... ... және ірімшік қайнататын өнеркәсіптің негізгі аймақтары
республиканың солтүстік, солтүстік– шығыс және оңтүстік– шығыс өңірлері, ал
сүт өнекәсібі ... ... және ... ... ... ... ... жеміс– көкөніс жіне шарап шығаратын
өнеркәсіптер орналасқан.
Республикада балық аулауда ... ... ... ... тұр, ... ... май ... және т.б балықтар ауланады. Ірі балық өңдейтін
кәсіпорын – ... ...... комбинаты.
Өкінішке орай, нарыққа өтпелі кезеңде өндірістің төмен құлдырауы тамақ
өнеркәсібін де шалмай кеткен жоқ. 1995 ... ... ... ... 1994 ... салыстырғанда 21%– ке қысқарды. Осы арада ет, шұжық.
Сүт, өсімдік майы, қант және т.б. ... ... ... қысқарды.
Қазіргі кезде шетел инвесторлары мұнай шығаратын, ауыр ... ... ... ... ... ... ... та соңғы жылдары
біртіндеп басқа салалардың кәсіпорындарына ... ... ... ... ... ... ... , Қарағанды тәтті тағамдар фабрикалар және
басқа кәсіпорындарды ... ... Gavex AG ... ... ... 150 млн. ... акция пакетін иемденіп, Атырау балық өңдеуші комбинатын сатып алды.
Атырау балық ... ... ... ... қара уылдырыққа әлем
сұранысының 30% – ін қамтамасыз етсе, 1994-1996 жж. Бұл ... 10%– ... ... ... Gavex AG ... 3 ... ішінде өнеркәсіптік
тоңазытқыш орнатуға, жаңа консерві цехын, тағы ... ... ... ... АҚШ ... ... ... басты проблема маусымдық. Жаз, күз айларында
әсіресе көкөністерді қабылдауда және оны өндіруде іске ... ... және ... ... ... ... уақытта олар тұрып қалады,
цехтар жабылады, тек қана сату бөлімшелері қызмет істейді.
Қосымша бағыттың бар ... ... ... ... ... ... ... Жеке жүзім егістері бар Gold
Product компаниясы кең түрде шарабтың әр түрін шығарады. ... ... ... төмендету үшін полуфабрикаттардан дайындалған өнімдерді сатып
алды.Қазір олар арнайы асептикалық пакеттерде сақталған, 2 жыл ... ... ... жаңа тағамдардан пюре дайындайды. Сондай– ақ
консерві өнеркәсібі де кең түрде дамуда. «Булгарконсервіөнімі» ... жылы ... бен ... ... өнімдерін өндіруді көздеп отыр.
Жоспарланған ... 1млн және 0.5 млн ... ... ... Сондай– ақ
жасыл бұршақты консервілеу «АлуаАгро» ЖШС– де жоспарланып отыр. ... ... ... құру мүмкіндігін ойластыруда.
Ет өнімдерін өндіретін кәсіпорындардың саны 220, олардың қуаты 10%- ға
дейін ғана, оның ішінде тиісінше: ... ... ... ... ... ... ... бойынша - 4.1%- ға, ет консервілері- 3.3% - ға,
шұжық өнімдері-15% -ға ... ... ... ... ... ... кәсіпорындардың саны 195,
олардың қуаты 25%- ға дейін ғана оның ... ... ... ... ... және ... ... бойынша 11.4%- ға, сары май- 8.3%- ға, сары ірімшік
30%- ға ... ... ұн ... 1293 кәсіпорын бар, оның 204- і ірі және
орташа, бұл кәсіпорындардың қуаты 4272 мың ... ... ... ... 6 ... қант ... ... олардың жиынтық қуаты
тәулігіне 2249 ... ... 66%- ға ... ... майын
өндіретін қуаттар 30%- ға пайдаланылады.
Оңтүстік Қазақстан облысындағы көкөніс, жеміс- жидек ... ... ... ... ... жарақтандырылған қуаттар
кәсіпорындарда шикізат сатып алатын айналымдық қаражаттың жоқтығынан 5-10%-
ы пайдаланылады, жидек пюресі, көкөніс томаттары мен ... ... желе ... ... ... 9 ірі және ... кәсіпорындарда
шығарылады, рыноктың 90%- ы негізінен импорттық есебінен толықтырылады.
3. Әлемдік масштабта саланың бәсекеге қабілеттілігі
Қазақстанның ет шаруашылығының бәсекеге ... Етті ... ... ... ... салыстырмалы тұрақты және алдағы даму
үшін айтарлықтай маңызды потенциалмен ... ... ... ... артта қалған технология және ескі ... ... ... бар. Бұл негізінен шикізаттарды қалдықсыз және ... ... ... кешенді жұмыстарды орындауды қамтамасыз ету жағдайында емес
ұсақ кәсіпорындар болып ... ... ... мал сою және ет
шығару және ет консервілері бойынша өндірістері жоқ.
Бүгінгі ... ... 68 ірі және орта ... ... ... бар 220 етті ... ... кәсіпорындар бар. Олардың
көпшілік бөлігінің техникалық жағдайы ... ... және ... ... олар ... ... және ... емес. Көптеген кәсіпорындар
шикізатпен қамтамасыз ету және айналым қаражаттарына байланысты мәселелер
құрметіне өздерінің ... ... ... ... ... ... Елдің оңтүстік және батыс аймақтарындағы кәсіпорындар жұмыстарын
тоқтатты. ... ... ... ... ... етпейді және төрт ірі
еткомбинат жабылған күйінде тұр, Атырау және Маңғыстау ... ... ... ... жоқ, ал ... және ... ... орта
қуаттылықпен бір- бір ғана кәсіпорындар қызмет етеді.Әсіресе өтпелі кезеңде
ет шаруашылығының ең ... ... ... және ... ет
консервілік комбинаттары үлкен азап шекті.
Республикалық ет өндірісі негізінен ... ет ... ... ... ... және ... бойынша, аз дәрежеде- консервілік азық-
түлік және тұтынуға дайын өнімдерден ... ... ... ет өнімдері
өндірісінде оң тенденциялар орын алды: өндірілетін өнімдердің сапасы
жақсарып ... және ... ... ... өндіріс жаңаруда және
модернизациялануда жаңа технологиялар енгізілуде. Дәстүрлі өнімдермен
бірге, отандық ... ... ... ... ... әртүрлі
деңгейлерінде жаңа өнімдері мен жартылай ... ... ... оның ... ... етті ... ... айтарлықтай көлемі
төменгі деңгейде қалып отыр.(1- кесте).
Республиканың жалпы өндірісінде ет өңдеудің көлемі, мың ... |1990 |1995 |1999 |2000 |2001 |2002 |2003 ... ... |1547.6 |985 |634.9 |622.6 |654.5 |672.6 |701.0 ... қайта санау |1103.9 |318.3 |111.7 |92.8 |89.1 |89.3 |110.0 |
|% ... ... |71.3 |32.3 |17.6 |14.9 |13.6 |13.3 |15.8 ... ... | | | | | | | ... ... жалпы қуаттылықты қолдану коэффициенті 15%
аспайды, ол әсіресе ет консервілерін өндіру- 0.8, етті ... ... ... – 14.2% ... ... ... өнімдерімен өндіріс біршама
жақын- 31.9%.
Етті қайта өңдеуші кәсіпорындарының ... ... және ... ... ... ... деңгейінің себебі мыналар
болып табылады:
- аймақтық ... және ... ... ... ... ... төмен концентрациялардың әсерінен шикізатпен
қамтамасыз етілмегендік, сондай- ақ жекелеген ... тірі ... ... дайындау кезіндегі жоғарғы шығындардың әсері;
- соңғы 10 жылда салаға инвестициялардың жоқ болуы, шикізатты сатып алу
және ... ... үшін ... ... ... ... ... банктермен берілетін несиелер бойынша жоғарғы пайыз
қойылымы;
- мал сою жүйесінің ... және ... ... тасу ... ... ... жыл бойы бірдей түсімнің болмауы және ... ... ... ... ... және күзде тауар өндірушілермен өткізіледі;
- экспорттың жоқ болуы және ішкі нарықта дайын өнімді өткізу ... ... ... ... ... ... ... және
импорттық аналогтармен салыстырғанда оның бағасы ... ... ... құны және ... ... жыл ... толқып
отырады. Ауылшаруашылық өнімдердің басқа түрлеріне ... ет ... ... және өте ... ... ... ... ет өнімдері бағасы бойынша аналогиялық импорттық өнімдермен
салыстырғанда бәсекеге қабілетті ... ... ... ... ең ... ... мыналар болып табылады:
- протекционистік саясаттың және етті ... ... ... қолдау шараларының болмауы;
- халықтан сатып алынатын бұзылмайтын ҚҚС бойынша шығындардың бұзылуын
алдын- ала қарастырмайтын ... салу ... ... ... құны 16% - ға ... салықтың артуы;
- энерготасушыларға, технологиялық құрал- жабдықтарға, кешенделетін
өнімдер, қосымша материалдар, тамақ қосымшалары және ингредиенттердің
бағасының жоғары ... ет ... ... ... ... ... банктық пайыздық
қойылымдар;
- халықтың жеткіліксіз төлем қабілеттілігі кезіндегі шикізат бағасының
өсімі;
- аз тиімді және ... ... ... ... ... қолданудың төмен қабілеттілігі;
- ет өнімдерін және малды қайта өңдеу орындарына жеткізу және ... ... ... ... ... ... отандық ұқсастардың жоқ болуы нәтижесінде шикізаттар мен ... ... ... ... ... етті ... өңдеу және ет
өнімдері сферасында өндіріс өнімі байқалады.(2- кесте).
Республикадағы өнімдер өндірісі. 2000- 2005 ж.ж, мың тонна
|өнімдер атаулары |2000 |2001 |2002 |2003 |2004 |2005 ... және ... ... |64.4 |61.1 |81.0 |100.0 |120.0 ... ... |12 |10.7 |16.1 |18.5 |21.6 |26.3 ... және ет |1.5 |2.1 |2.7 |2.9 |4.8 |7.0 ... | | | | | | ... ... ... ... және ... есебінен шикізатты дайындау жүйесін жүзеге асыруда 2005 жылы ... ... ... ... ет ... 2 есе, шұжық өнімдері
бойынша -1.6, ет және ет консервілері бойынша -2.6 есе артты.
4. Өнеркәсіпті мемлекеттік реттеу ... ... ... ... 2003- 2005 ... ... мемлекеттік
аграрлық азық- түлік бағдарламасы.
2003- 2005 жылдарға арналған мемлекеттік аграрлық азық- ... ... ... ... ... ... жүйесін
қалыптастыру және бәсекеге қабілетті өнім ... ... ... ... қауіпсіздігін қамтамасыз ету болып табылады.
Бағдарламаның мақсатына жету үшін мынадай міндеттерді шешу көзделеді:
Елдің азық- түліктік қауіпсіздігін қамтамасыз ету;
Аграрлық бизнестің тиімді ... ... ... өнімін және оны қайта өңдеу өнімдерін ішкі және
сыртқы ... сату ... ... ... ... ... қолдау шараларын ұтымды ету;
Аграрлық азық- түлік бағдарламасының ... ... ... ... ... жай- күйін анықтауға мүмкіндік беретін
өлшемдер жүйесі пайдаланылатын ... ... ... мен ... ... өлшемдер топтары бойынша бағаланатын болады:
1) Халықты азық- ... ... ... және қамтамасыз ету
жүйесінің тұрақтылық деңгейін ... ... ... және экономикалық қол жетімділік деңгейі;
ішкі тұтыну рыногындағы тамақ өнімдері импортының үлес салмағы;
мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... халқының тұтыну нормаларының стандарттарын қамтамасыз ету ... ... ... ... ... ... ... мәндер;
тамақ өнімдерінің сапа және қауіпсіздік станедарттарына сәйкестік
деңгейі;
2) ауыл ... ... және ... ... ... ... ... қайта өңдеу кәсіпорындары кірістерінің деңгейі;
ғылыми негізделген аграрлық технологиялар мен ... ... ... деңгейі;
ішкі азық- түлік рыногындағы негізгі тамақ өнімдерінің бәсекеге
қабілеттілігі;
сыртқы сауда айналымының оң ... ... ... ... ... мен ... рыноктарының
сыйымдылығының теңестірілуі;
халықты жұмыспен қамтудың өсуі;
3) ... ... ... ... ... ... ... базаның агроөнеркәсіптік сектордағы нарықтық өндірістің
қажеттіктеріне сәйкестігі;
ауыл шаруашылығы ... ... мен ... ... ... және ... режимі;
тамақ өнімдеріне баға белгілеуді реттеу деңгейі;
ауыл шаруашылығы өнімдері мен тамақ өнімдерін ... ... және ... жүйесі;
ауыл шаруашылығы өнімдері мен тамақ өнімдерін өндіруді ... ... және ... - ... ... ... және ішкі жағдайларға қарамастан,
тамақтанудың физиологиялық нормаларына сәйкес халықтың ... ... ... ... тиісті ресурстармен, әлеуеттермен және
кепілдіктермен қамтамасыз ... ... ... ... ... ... жай- күйі (« ... туралы» Қазақстан
Республикасының Заңы 19.01.2001 ж. № 143- II- ҚРЗ).
Азық- түліктің нақты қол жетімділігі тұтыну ... ... ... және түр ... ... ... оның ... болуы ретінде
анықталады:
Тамақ өнімдеріне нақты қол жетімділік деңгейін бағалау тамақ өнімдерін
нақты тұтыну ... ... ... ... ... ... ... көлеміне сәйкестігі ретінде анықталады;
Қазақстан Республикасы Білім және Ғылым Министрлігінің «Тағам
институты» ЖАҚ- ы ... ... ... ... ... ... ... деңгейіне негңзделген тамақ өнімдерін тұтынудың ең
төменгі нормаларын әзірледі;
Халықтың тамақ өнімдерін тұтынуының тұтыну стандарттарына сәйкестігін
талдау (1- ... ... ... ... ... ... ... төменгі деңгейі қамтамасыз етілгендігін көрсетеді;
Тамақ өнімдерінің жекелеген топтары бөлінісінде елеулі айырмашылықтар
бар: егер нан- тоқаш өнімдері, картоп, ... ет және ет ... ... сүт ... және қант ... тұтыну шекті мән деңгейінен
жоғары немесе деңгейінде болса, ал жеміс- жидек, жұмыртқа, балық және балық
өнімдері бойынша ... ... ең ... нормаларынан төмен.
Республика халқының азық- түлікті жан басына шаққанда тұтыну
стандартына кг/ ... ... ... 1- ... ... ... ... кг/жыл |Тұтыну |Нақты тұтынудың тұтыну |
|түрі | ... ... |
| | ... ... % |
| |1990 |1997 |2000 | |1990 |1997 |2000 ... ... |148 |200 |105 |116.17 |127.4 |172.2 |90.4 ... |86 |68 |66 |62,34 |138.0 |109.1 |105.9 ... мен |76 |55 |85.5 |55.14 |137.8 |99.7 |155.1 ... ... | | | | | | ... – | | | | | | | ... |23 |9 |15 |29.19 |78.8 |30.8 |51.4 ... және өнімдер| | | | | | | ... және |73 |50 |44 |41.6 |175.5 |120.2 |105.8 ... | | | | | | | ... |311 |196 |235 |179.53 |173.2 |109.2 |130.9 ... және | | | | | | | ... |225 |69 |102 |103.4 |217.6 |66.7 |98.6 ... |10.3 |3.5 |3.5 |4.38 |235.2 |79.9 |79.9 ... майы | | | | | | | ... |38 |18.1 |21 |15.26 |249.0 |118.6 |137.6 ... |11.2 |6.5 |8.9 |8.47 |132.2 |76.7 |105.1 ... |30.12 |2367 |2192 |2165 |139.1 |109.3 |101.2 ... | | | | | | | ... ... ... ... ету жүйесі тұрақтылығының
көрсеткіші ... ... ... мен қауіпсіздігінің деңгейі болып
табылады. Қазіргі кезде отандық ауыл шаруашылығы өнімін өндіру және ... ... ... ... ... ... сапа ... сай
келмейді.
Республикалық СЭС деректері бойынша 2000 жылы ... деп ... ... ... ... тауар өндірушілер өндірген өнім болып отыр.
Сапасыз өнімнің жоғары пайызы ет және ет ... ... ... деп ... 14.7% ... 82%- ын отандық өндіріс, сүт және сүт
тағамдары бойынша 14.5%- дың 79%- ын, өсімдік майы бойынша 21.4%- дың ... қант ... 8.9%- дың 36%- ын ... өнімін құрайды. Ұн, нан, көкөніс
және сусындар бойынша да ... ... Бұл да ... ... ... ұлғайта түседі.
Ауыл шаруашылығы өнімдері мен тамақ өнімдерін өндіру, негізінен кеңес
дәуіріндегі МЕМСТ – тар ... ... ... ... ал бұл ... ... ... төмендетеді.
Жаңа өндірістер құру елеулі қаржы ресурстарын ... ... ... ала ... ... ... ... келтіру
негізінен қоолда бар өндірістік құаттардың базасында қамтамасыз ... және ... сүт пен ... сүт ... мемлекеттік басымды қолдауға тек бұл өндірісттердің қуатын толық
қамтамасыз ететін сүт ресурсы ... ... ғана жол ... ... мұндай талаптарға Солтүстік Қазақстан, ... ... ... сай ... Маңғыстау облыстарында құрғақ сұт негізінде қаймағы алынбаған
сүт өнімін өндірудідамыту қажет;
Ет консервілерін өндіру бұл үшін ... ... ... ... ... олар - ... ... Қазақстан, Қостанай, Солтүстік
Қазақстан, Павлодар облыстары, сондай- ақ ет ет ... ... ... ... бар Ақтөбе және Шығыс Қазақсстан облыстары;
Балалар тағамдары- Алматы, Оңтүстік Қазақстан, Павлодар облыстарында;
Қант өндіру бойынша Алматы және Жамбыл облыстары ьасым ... ... ... ... ... ... (экспорт, импорт)
ФАО бағалауы бойынша азық- түлік импортының қауіпсіз деңгейі, тұтастай
алғанда тұтыну деңгейінің 17%- нан ... ... ... ... ... ... тұтынудағы импорттың
үлесі болмашы. (1- кесте).
Негізгі тамақ өнімдерін тұтынудағы импортының үлесі, %
|Өнімдердің атауы |1995 |1996 |1997 |1998 |1999 |2000 ... ... (нан ... |0.7 |0.7 |3.8 |3.4 |3.4 ... ... | | | | | | ... | | | | | | ... мен бақша |0.3 |1.9 |0.7 |1.5 |2.8 |4.1 ... |4.1 | |1.8 |1.9 |3.2 |1.8 ... және ет ... | | | | | | ... және сүт ... |0.96 |2.3 |6.4 |6.9 |3.9 |5.1 ... (дана) |2.4 |3.2 |5.3 |6.2 |5.6 |9.2 ... және ... | | | | | | ... |0.8 |2.7 |1.7 |3.5 |5.4 |10.5 |
| |18.8 |- |31.4 |30.6 |57 |82.9 ... ақ ... ет, сүт өнімдері, май және мал майлары, өсімдік
майлары, кондитер ... ... ... ... ... ... ... айта кететән жағдай, өндіріс көлемінің
жылдық өсуімен бірге республикада ауылшаруашылық ... ... ... ... (2- ... Республикасының кейбір өнім топтары бойынша экспорты мен
импорты
| |2001 |2002 |
| ... ... ... |импорт |
|Ет және тамақ субөнімі |5104.1 |18338.0 |1115.4 |23078.8 ... және сүт ... |420.8 |45068.9 |1163.5 |37205.9 ... чай, мате |125.5 |27353.6 |304.6 |27274.2 ... |97.2 |6266.3 |25.0 |5671.4 ... ... ... |8185.0 |18126.6 |3845.8 |13124.4 ... және ... ... |1578,7 ... |3250.7 ... |
|Какао және оның өнімдері |526.5 |34568.5 |482.8 |44478.8 ... ... ... және сүт |4406.2 |24610.2 |5382.2 |30022.9 ... ... |1023.7 |12566.1 |1019.9 |16130.8 ... ... ... |627.3 |24873.3 |608.9 |27798.1 ... және ... |1998.4 |22927.1 |3391.5 |28121.5 ... уксус | | | | ... ... ... ... ... Ресей Қазақстанның облыстарынан,
атап айтқанда Ақмола, Ақтөбе, Атырау, Батыс Қазақстан, Павлодар, Қостанай,
Шығыс ... ... ... ет және ... таңамдарды тасымалдауға
рұқсат етті.
Жануарлардың жұқпалы ауруларынан өткен жылдың қараша айында ... тиым ... ... ... ақ ... барлық түрінен
ет және ет өнімдері, сүт және сүт өнімдері, балықтарды тасымалдауға рұқсат
етті.
Қазақстан 2005 жылы экспортқа 5 млн ... ... ... ... ... ... ... жылы ауа райының қолайсыздығына қарамастан ... 13.9 млн ... ... ... ... жылы ішкі нарыққа 5.8 млн
тонна артық астық сатылған болатын, ал 2002 жылы 4.3 млн ... ... ... ... ... ... Ішкі ... 2004 жылы 2003 жылмен салыстырғанда импортқа шыққан күріш 20% ... 6%- ға ... ... ... май 35%- дан 25%- ға ... ... 55%- дан 52%- ға, ... өнімдері 28%- дан 26%- ға қысқарды. Ал
басқа тамақтану өнімдері керісінше өсті. 2004 жылы импортқа сары май ... мен ... -19%, ... ... -42%, қант -15% ... ... талдау Қазақстанға негізгі азық- түлік импорттаушы
Ресей екендігін көрсетіп отыр – оның үлесі импорттың ... ... ... Ол ... тағамдарының, ет және ет - өсімдік консервілерінің, печеньенің,
кондитер тағамдары, ... ... ... ... ... ... және т.б ... 100% - нан 70%- на
дейін ... ... ... екінші импорттаушы АҚШ болып табылады– оның ... ... ... ... ... сальдосы қалыптасып, бұл елден
импортталатын өнімнің көлемі экспорт көлемінен 2 еседен астам ... ... ... ... бір түрі – құс еті импортталады, оның ... ... ... 1.5- нан -3 ... дейін арзан
Қорытынды
Отандық тамақ өнеркәсібінің дамуы мемлекеттің ... ... ... ... ... ... түлік
қауіпсіздігін қамтамасыз ететін басты фактор болып табылады. ... ... ... ету ... ... дамыту және
оны экономиканың жоғары ... жіне ... ... ... ... қол ... ... тұрақты қызмет етуі тек азық-түліктік қауіпсіздікті
ғана емес, сондай-ақ басқа да қызметтерді атқарады: су және жер ... ... ... ... ... аудандарды дамыту, ландшавтарды
және дәстүрлі мәдениеттерді сақтау. Ауыл ... ... ... ... үшін ... экономикалық жағынан бұл саланың жағдайы
маңызды болып табылады.
Қазақстанда бұл сала ... ... кіші ... бөлініп 800 астам
тағам түрлерін өндіреді.
Қазақстанда осы салада көш басында жетекші ет өнеркәсібі, ... ... ... ... ... ... ... 32%- і
өндіріледі. Ет өндіруде Қазақстан ТМД ... ... ... ... ... ... ... проблема маусымдық. Жаз, күз айларында
әсіресе көкөністерді қабылдауда және оны өндіруде іске ... ... және ... ... ... ... ... олар тұрып қалады,
цехтар жабылады, тек қана сату бөлімшелері ... ... ... ... және ... Министрлігінің «Тағам
институты» ЖАҚ- ы Қазақстанның орташа статистикалық тұрғыны тұтынатын тағам
энергиясының қсынылатын деңгейіне негңзделген ... ... ... ең
төменгі нормаларын әзірледі;
Халықтың тамақ өнімдерін тұтынуының тұтыну стандарттарына сәйкестігін
талдау (1- ... ... ... Қазақстанда тамақ өнімдерін тұтынудың
ең төменгі деңгейі қамтамасыз етілгендігін көрсетеді;
Тамақ өнімдерінің жекелеген топтары бөлінісінде елеулі айырмашылықтар
бар: егер нан- ... ... ... ... ет және ет ... ... сүт ... және қант бойынша тұтыну шекті мән ... ... ... ... ал ... жидек, жұмыртқа, балық және балық
өнімдері бойынша нақты тұтыну ең төменгі нормаларынан төмен.
Пайдаланған әдебиеттер
1.Қазақстан Республикасының 2003- 2005 ... ... ... ... ... бағдарламасы. - Астана.- 2002 жыл.
2.Апсалямов Н. Тенденции развития пищевой промышленности в ... // ... ... – 2004. – №5. – С. 39 – ... А. Проблемы обеспечения конкурентноспособности мясной
отрасли ... // ... ... – 2004. – №2. – С. 67 ... ... А. ... экономикасы».
5. Эксперт Казахстана.- 2005. - № 4 (30).
6. Внешне экономическая ... в ... ... – 2005. - №2 (15).
7. Внешне экономическая ... в ... ... – 2005. - №4 (17).
8. Интернет желісі google.kz

Пән: Экономикалық география
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 20 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бейнелеу өнері арқылы бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру24 бет
Бейнелеу өнері мен дүниетану пәндерін кіріктіре оқыту негізінде бастауыш сынып оқушыларына эстетикалық тәрбие беру220 бет
«БИАР» ЖШС-нің АҚША ҚАРАЖАТТАРЫ МЕН ОЛАРДЫ ПАЙДАЛАНУ ЖӘНЕ БӨЛУ МЕХАНИЗМІН ТАЛДАУ75 бет
Ауыл шаруашылығының өндірісіндегі бухгалтерлік есеп3 бет
Индустрияландыруға бағыт алудағы қиыншылықтар.5 бет
Машина жасау өнеркәсібі15 бет
ХХ ғасырдың 20 - 30 жылдарында тау - кен кәсіпорындарындағы ұлттық жұмысшыларды дайындау15 бет
Шқо әлеуметтік-экономикалық дамуы16 бет
Қазақстан Республикасындағы тоқыма және кілем өнеркәсібі кәсіпорындарының дағдарысқа қарсы басқару жүйесін қалыптастыру жолдары21 бет
"Жігер Ақ" сүт өнеркәсібі кәсіпорындарының қазіргі жағдайы және даму тенденциялары23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь