Сыртқа шығару процестерне жалпы сипаттама

Сыртқа шығару процесінің маңызы. Зат алмасу процесінің барысында түзілетін кейбір ыдырау өнімдерін организм пайдалана алмайды. Мысалы, қалыпты жағдайда жүретін клеткадағы зат алмасу процесінің нәтижесінде бір жағынан үнемі жаңа заттар жасалса, екінші жағынан белок және нуклеин қышқылдары ыдырап мочевина, несеп қышқылы, креатинин, аммиак т. б. құра.мында азоты бар «қалдық» ыдырау енімдері бөлінеді. Бүл ыдырау енімдері бірте.бірте көбейе берсе, организмді улап, тіршілік процесіне үлкен зиян келтіреді. Әр түрлі ауруларға байланысты бүйректің жұмысы нашарласа, бұл «қалдық» заттардың концентрациясы қанда және лимфада, ткань аралық сұйықтықта нормадан көп жиналатындығы соншалықты, тіпті организмді өлімге соқтырады. Дені сау адамның қанында мұндай ыдырау өнімдерінің мөлшері үнемі аз қалыпта болады, өйткені түзілген «қалдық» заттарды бүйрек дереу организмнен шығарады.
Қанда кейбір заттардың концентрациясы белгілі бір мөлшерде үнемі тұрақты сақталады. Егерде бүл заттардың концентрациясы организмде керекті мөлшерден көп болса, артығы сыртқа шығару органдары арқылы шығарылады. Мысалы: қанттың мөлшері қанда 0,1%—0,12% болады, одан артығы шығарылып отырады. Ал кейбір, заттар (сульфаттар) организмнен толық шығарылады. Шығару ироцесін — экскреция деп атайды. Экскреция зат алмасу процесінің соңғы буыны болып есептеледі.
Адамдағы негізгі сыртқа шығару органдары — бүйрек пен тері бездері. Экскреция процесіне өкпе, сілекей бездері, қарын, бауыр және ішек қатысады.
Ас қорыту органдарынан щығарылатын қалдық заттар кұрамында, қорытылмай қалған тамақ заттарымен қатар, зат алмасу процесінің ыдырау
        
        Кіріспе
Сыртқа шығару процестерне жалпы сипаттама
Сыртқа шығару процесінің ... Зат ... ... ... ... ыдырау өнімдерін организм пайдалана алмайды.
Мысалы, қалыпты жағдайда жүретін клеткадағы зат ... ... бір ... ... жаңа заттар жасалса, ... ... және ... ... ... мочевина, несеп қышқылы, ... т. б. ... ... бар ... ... ... ... Бүл
ыдырау енімдері ... ... ... ... ... ... үлкен зиян келтіреді. Әр түрлі ауруларға байланысты
бүйректің жұмысы нашарласа, бұл ... ... ... қанда
және лимфада, ткань аралық сұйықтықта ... көп ... ... ... ... ... Дені сау адамның
қанында мұндай ыдырау ... ... ... аз ... ... ... «қалдық» заттарды бүйрек дереу организмнен шығарады.
Қанда кейбір заттардың концентрациясы белгілі бір мөлшерде
үнемі тұрақты сақталады. ... бүл ... ... организмде
керекті мөлшерден көп болса, артығы сыртқа шығару ... ... ... ... ... ... ... болады, одан артығы
шығарылып отырады. Ал ... ... ... ... толық
шығарылады. Шығару ироцесін — экскреция деп атайды. ... зат ... ... буыны болып есептеледі.
Адамдағы негізгі сыртқа шығару органдары — ... пен ... ... ... ... сілекей бездері, қарын, бауыр және ішек
қатысады.
Ас қорыту органдарынан ... ... ... ... ... ... заттарымен қатар, зат алмасу процесінің ыдырау
3
өнімдері де болады. Сондай-ақ ас ... ... ... түскен бояу,
әр гүрлі дәрі-дәрмек заттарын да қоса шығарады.
Өкпенің, сілекей ... ... ... ... ... шығару қызметінің арқасында организмнід ішкі ортасының тұрақтылығы
сақталады.
Зат алмасу процесінің соңында пайда болған ыдырауі өнімдерінің
көбісі оның ... ... ... ... ... Оны ... (зәр) ... Тек газ алмасуі процесінің нәтижесінде пайда болған өнімдер ... өкпе ... ... ... шығарылады.
Организмдегі тіршілік процестері су мен минерал заттарының
мөлшері ... ... ... ғана ... қалыпты жағдайда жүреді.
Осы көрсетілген физңологиялык, нормадан су мен минерал ... ... ... ... ішкі сұйық ортасы — қан, лимфа және ... ... ... оның ... және ... ... Мысалы, қанның реакциясы, оның осмос қысымы т. б. өзгерістерге
ұшырайды.
Жоғары ... ... ... ... органдарының
(омыртқалыларда бүйректің) экскреция пр-цесі, зат алмасу процесінің соңғы
ыдырау өнімдерін ... ... ... болған улы заттарды зиянсыздайды,
организмнің рН ... ... бір ... ... осмос қысымының
тұрақты болуына себін тигізеді. Адамның терісі арқылы тердің ... ... ... басқа да минерал заттары, сол сияқты зат алмасу процесінде
пайда болған, құрамында азоты бар және азоты жоқ ... ... өте ... ас қорыту жолының кілегей қабығында, без ... ... ... ... ... заттар да шығарылады.
4
Негізгі бөлім
Несеп шығару жүйесі
Жануарлар дүниесінің өкілдерінде зат ... ... ... оның ... ... ... ... мен майлардың диссимиляциясында көмір қышқыл газы, сумен қатар
толық тотықпау нәтижесінде жаңа ораникалық қышқылдар ... ... ... сүт, ... т. б. ... ... қатар альдегидтер,
кетондар түзіледі.
Жануарлардың түрлі топтары ... осы ... ... әр ... ... ... Мысалы, дені сау адамда ... ... өте аз ... ... ... мен ... адам
организмінде толық тотығады.
Белок алмасу процесінің ыдырау өнімдері әр ... ... әр қилы ... ... әр ... мөлшерде кемір қышқыл газы және
сумен қатар аммиак, мочевина ... ... ... тағы ... ... бар заттар пайда болады. Оның ішінде қорғағыш синтез нәтижесінде улы
бензой қышқылы сүтқоректілерде гиппур қышқылына ... ... ... ... ал ол ... — орнитур қышқылына айналады. Белок
алмасу процесінің ... ... ...... ... ... ... да жатады. Мысалы, ...... ... ... ... т. ... алмасу процесінің соңғы ыдырау ... ... азот ... жануарлардың өмір ... ... ... Амин қышқылдарының дезаминденуінде бөлінген аммиак өте ... зат, ... ... ... тасталуы қажет. Суда емір ... ... ... болған азот аммиак күйінде сыртқа
5
шығарылады. Теңіз суында тіршілік ететін омыртқасыздар денесінің ... ... ... ... ... ... ... жақсы өтеді. Оларда азотты
заттардың көпшілігі аммиак ... ... ... ... алады. Тұщы суды ... ... және ... ... ішкі ... ... ... ... тіршілік етіп түрған ортасынан жоғары
болғандықтан, шала ...... ... ... ... ... өтіп ... Ал экскреторлық қабықшалар арқылы
өткен сумен бірге аммиак және ... ... ... шығарылады.
Теңіз балықтарында да аммиактың концентрациясы ішкі ... ... ... сүйекті ... ... ... ... ... ... усыз қосылыстарға
айналады. Қос тынысты балықтарда су мөлшері ... ... ... өте көп ... ал су ... ... ... жануарлары суды көп қабылдап және шығара ... ... ... ортасында зат алмасу процесінің қүрамында азоты
бар ыдырау өнімдерінің концентрациясы артады. Олардың организмінен ... ... ... ... ... ... ... және
бауырымен жорғалаушылардың көпшілігінде азот негізінен несеп қышқылы
күйінде сыртқа шығарылады. Мұндай ... ... ... ... ... ... ... және құстардың
жұмыртқасының қабықтары суды өткізбейді, сондықтан да ондағы зат ... ... ... сыртқа шығарылмайды. Осы жағдайда егер ... ... ... ... ... ... ішінде мочевина
концентрациясының көбеюіне байланысты осмос қысымы жоғарылап, тіршілік
процесі ... ... ... оларда аммиак несеп қышқылына айналады, өйткені несеп қышқылы
суда ерімейді, аллантоиста кристалл күйінде жинала ... Зат ... ... ... ... ... ... жануарлар үлкейгенде
де сақталады.
Тіпті бірқатар омыртқасыздарда тіршілік процесінде бөлінген
несеп ... ... ... жинайтын клеткалар да бар. Кейбір ұлуларда
мұндай клеткалар оның ... ... ... ... ... қышқылы ақ тозаң күйінде қанаттарында жиналады.
Бүйректің қанмен ... ... ... бар. ... ... ... ... тамырлары Шумлянский-Боумен
капсуласына кіріп, онда 30—50 капиллярға тарамдалып, ... ... Бұл ... қанды әкелуші тамыр деп атайды. ... ... 0,5 мм ... Осы ... жиналып артериялық әкетуші
тамыр құрайды. Оның диаметрі әкелуші тамырдан 2 есе тар ... ... ... ирек ... мен ілгек тұсында кайтадан тарамдалып,
екінші рет ... ... ... ... соң ғана
капилляртамырларындағы қан вена торына жиналып, одан ... ... ... ... капиллярларында қанның, қысымы әр уақытта ... ... ... ... ... ... ... диаметрі тар, әрі ол одан да ... ... ... ... ... құрсақ қолқасынан шыққандықтан қысқа болады. Бүйрек
қанмен өте ... ... ... ... ... оған қан 20 есе көп ... қан тамырлары минут сайын әр бүйрекке 750 смъ қан жеткізеді. Сонда
бір минутта ... қан ... ... ез ... ... есе
көп екенін көреміз. Бір тәулікте адамның бүйрек қан ... дм3 қан ағып ... оның 170 дм3 ... ... ... ... Адам ... 5 дм3 қан тәулігіне
бүйректен 200—300 рет сүзіледі. ... ... ... ... физиологиялық процесгердің өте қарқыңды ... ... ... екі ... ... дене ... тек ... алады. Ал екі бүйрек организмге келген барлық ... ... екі ... 2 ... аса ... ... ... қабатынын, ішкі бетінін, ... ... ... 4—6 м2, ал ірі ... екі ... 8 — ... жуық ... олардағы каналдар эпителийінің ішкі жақ бетінін, ауданы 40 м2.
Несептің құрамы менқасиеті
Несеп құрамына мочевина, несеп ... ... және ... ... ... органикалық емес тұздар кіреді. Несеп ... ... ... ...... уробилин сияқты заттарға
байланысты. Несептін, рН әлсіз қышқылдық болады, ... ... ... өзгеріп тұрады. Түзілетін несептің ... ... ... ... ... орта есеппен бір тәулікте 1,5 л,
сыбағалы салмағы 1,010— 1,025 болатын ... ... ... ... құрамындағы қатты заттардын, концентрациясы ... ... ... ... жоғарыда көрсетілген мөлшерден несептіқ
сыбағалы салмағы көп арта ... ... ... ... ... ... сүзілу арқылы қан плазмасына ұқсас ... ... ... ... ... ... ... кішкене тесіктер болады. Бұл тесіктер ... ... ... салмағы 70000 артық заттар өтпейді.
Қалыпты жағдайда қызмет жасап тұрған бүйректін
8
капсула тесігінен каналдарға 1 % ... ал ... ... ... өтуі ... ... капсуланың кеңістігінде
жасалған алғашқы несептін, құрамында ... ... ... ... ... 1/6—1/10 бөлігі сүзіліп капсула кеңістігіне
түседі.
Плазманың коллоидтары (негізінде ... ... ... ... ... сүзілуін қиындатқанымен мальпигий
шумағындағы капиллярлардын, қан қысымы ... суды ... ... ... ... ... ... сүзіліп өтуі
мальпигий шумағын құрайтын капиллярлардың қан қысымы мен кеңістік ішіндегі
қысым теңескенше жүреді. Мальпигий ... ... ... 60—70 ... б. Ал ... ... қысымы 30 мм с б Осы екі қысымның айырымы
(40 мм с. б.) ... ... ... деп ... Егер ... ... төмен түссе, несеп жасалу азаяды немесе тіпті тоқталады.
Капсула кеңістігінде ... ... ... одан әрі
каналдармен аққанда олардың қабырғасы арқылы су және ... ... ... ... тұздар, амин қышқылдары, глюкоза т. б. кері заттар
қанға өтеді. Каналдарда нағыз ... ... ... ... ... ... деп аталады. Адамда реабсорбция жүретін бүйрек каналдарының
ауданы 6 м2.
Капсулаларда қан ... ... ... бар су өте ... ... ... ... жасалғанда, қанның көп мөлшерде суынан
айырылуы уақытша ғана ... ... ... ... ... процесінде несеп каналдарының қабырғасынан су қанға кері
сіңеді; организмге сырттан су ... ... ... ... ... ... жүретін каналдарының қабырғасын құрайтын
9
эпителий клеткаларының спецификалық активті ... ... ... ... ... ... ... бірінен соң бірі жүретін
екі ... ... ... және ... ... бүйрек өте көп энергия жұмсайды, ал оч ... өте ... ... ... ... ... шығады. Энергияның
көпшіліп реабсорбцияға кетеді Реабсорбция арқылы су ғана ... ... ... кері сіңуі диффузия мен осмосқа байланысты пассивті түрде
болады. Ал ... мен ... ... ... ... және ... ... 90%, несеп қышқылы 80%,
фосфаттар 55%, натрий және хлор иондары 40% кері сіңеді. Өте аз ... ... және ... да ... ... каналдардық қабырғасынан кері сіңгендіктен соңғы (нағыз)
несептің мөлшері, алғашқы несептен әлде қайда аз болады. Ал ... ... емес ... ... көп ... ... процесін жақсы түсіну үшін, қаннын, плазмасы мен
несептің құрамындағы заттардың концентрациясын салыстыру керек.
Таблицаны пайдалана ... 1 дмг ... ... ... ... үшін қаннан
қандай мөлшерде алғашқы несеп капсулаға сүзілуі ... және оның ... ... кері ... ... ... есептеп шығаруға болады.
Сульфаттар концентрациясы соңғы несепте басқа шығарылатын
заттармен салыстырғанда көп ... кері ... ... ... ... ... ... 90 есе артады. Ендеше 1 дмг
нағыз несеп 90 дмъ қаннын, ... ... ... сульфаттар
каналдарда кері сіңбейді, нағыз несеп құрамымен ... ... ... ... ... минут сайын қан плазмасынан капсула
кеңістігіне сүзілген 120 см3 сүйықтың каналдар
10
қабырғасынан 103 смъ кері сіңеді.
Алғашқы несептің ... 2 ... ... ... ... ... емес ... несептің құрамымен қанда концентрациясы ... ... ... ... олар ... заттары деп аталады және
олардың қандағы ... ... ... ғана ... ол ... нағыз
несептің құрамына кірмейді.
Табалдырық заттарына — қант, хлоридтер, ... ... ... ... қышқылы жатады. Бұл заттар каналдарда кері сіңеді,
сүйтіп ... зат ... ... ... ... бұл ... қажетті концентрациясынын, сақталуын реттейді. Егер қанға ИаСІ
тұзын шамадан тыс енгізсек, керекті ... ... ... ... ... ... бүйрек ... ... ... ... ... емес затар каналдардан кері сіңбейді дс,
организмнен толыққа ... ... ... ... ... Оларға
сульфаттар, креатинин, мочевина жатады.
Фильтрация мен реабсорбция теориясы ... ... ... ... ... ... шумағындағы фильтрация продесі олардың
клеткаларыньщ активті ... деп ... ... Өйткені наркотикалық
заттардың әсерінен мальпигий шумақтарындағы фильтрация процесі төмендейді.
Ескеретін бір жәй, бірінші ... ирек ... ... ... ... және активті түрде кері сіңу процестеріне
байланысты несеп қанмен изотониялы боладьі. Мұның механизмі ... ... ... ... ... кальций және т. б. заттардың
ткань сұйықтығына және ... ... ... ... ... да, ... ... қысымы төмендейді.
Осы осмос қысымдарынын, айырмашылығына ... ... ... су ... мен ... көптеп өтеді. Бұл пассивті процесс ... ... ... ... ... ... ... Судын, кері
өтуінен бірінші қатардағы ирек ... ... ... ... ... мен қанның осмос қысымынын, дегейіне ... ... ... ... ... несептін, изотониялығы бұзылады. Өйткені,
мұнда ерекше механизм — бұрылысты — ағысқа кері ...... Бұл ... ... ...... екі иінінің
төмен қарай ке-тетін (проксимальды) және ... ... ... ... ... ... орналасып тұтас бір механизм
ретінде өзара байланысты қызмет атқаратындығында.
Проксимальды бөлімінін, ... суды ... де, ... ... өткізбейді. Ал дистальдық бөлімнін, эпителийі натрий
иондарын активті ... ... ... ... да, ... ... қарай жібермейді (өткізбейді) екен. Генле ілгегінің проксимальды
бөлімі арқылы жүретін несеп өз құрамындағы суды ... ... ... Бүл ... ... өтуі ... процесс. Өйткені ілгектің
қатар орналасқан ... ... ... (интерстициялық) сұйықтығына
натрий иондарын активті ... ... ... ... ... ... дистальдық бөлімнен емес, проксимальдык бөлімнен тартатын көрінеді.
Міне осыдан бұл бөлім арқылы ... ... ... ... ... келіп,
ілгектің иілетін ұшында ең жоғарғы концентрациясына жетеді. ... ... ... ... ... натрий иондарының одан
ткань сұйықтығына өтуіне себепкер ... ... бұл ... ... ... ... қарай активті өткізеді де, суды өткізбейді. Натрий
иондарының көптеп өтуінен ... ... ... ... да, бұрын айтқанымыздай, бүдан ... ... ... ... ... өтуі күшейеді. Сөйтіп, ... ... ... ... сыртқа етуі дистальдық бөлімде натрий иондарының
ткань сұйықтығына ... ... ... ал ... бөлімнен сыртқа
еткен натрий иондары өз тарапынан ... ... ... ... ... Бұл екі процесс қатар жүреді. Натрий
иондарының несеп құрамынан кетуіне ... ... ... ... ... дистальдық бөлімнің (жоғары қарай бағытталған
иіннің) аяқ ... ... ... ... ... бар ... ... ертіндіге айналады.
Екінші қатардағы ирек каналшаларда натрийдің, калийдің, судың,
тағы басқа заттардың кері ... ... ... ... ... мен ... ілгектеріндегі натрий және калий ... ... ... ... ... реабсорбция), екінші
қатардағы ирек каналшаларда бұл процесс шамасы ... ... ... Бұл ... мен калийдің қандағы ... және ... ... ... ... ... реттеуші механизм болып есептеледі. Сонымен бүйрек ... ... көп ... ... несеп түседі де, онда
концентрленеді, ... да ... ... тәулігіне 1—1,5 л. несеп
түседі. Гипотониялық несептің концентрленуі ... ... ... жүреді, өйткені жинағыш түтіктер қабырғалары суды жақсы өткізеді,
әрі олар ... ... ... ... ... ...... ми
қабатының интерстициальдық ткань бойлап өтеді.
Несеп ... ... ... ... ... да ... ... гиппур қышқылі қанда жоқ, ал нағыз ... ... ... да, бүйректегі несеп жасалу
13
процесі тек жай ғана қысым айырымына байланысты орындалатын фильтрация және
реабсорбциядан тұрмайды. Несеп ... ... ... ... ... ... ... байланысты әр түрлі дәрежеде ... ... ... ... ... Нефрондардың
қызметі рефлекторлық жолмен реттеледі. Орыс гистологы Ю. Д. С м и р н о ... ... нерв ... ... ... ... одан ... барып нерв торын құрай-тындығын және олар бүйректің қалың
қабатына ... ... жеке ... ... ... ... симпатикалық нерв талшықтарын тітіркендірсе, шумақтардың
қанмен ... ... ... де ... ... ... реабсорбция және секреция процестері де, симпатикалық ... ... ... ... ... ... П. П а в л о в ұсынып, Л. А. 0 р б е л и ... ... ... ... тесігін сыртқа шығара отырып, фистула қою әдісі
арқылы жануарларға жасалынған ұзақ ... ... ... ... және ішкі ... ... арқылы өзгертуге болатынын
анықтады. Мәселен, ауыртатын тітіркендіргіштер несептің ... ... ... та ... нервті тітіркендіргенде бүйректегі несеп ... ... ... нерв ... ... кері ... ... Бүйректің несеп жасау процесі, бүйрекке үлкен ... ... ... келу ... да қалыпты жағдайдағыдай жүре
береді мысалы, адам ұйықтағанда т. б. ... ... ... ... ... басқарылмайды деген ұғым тумау керек.
Үлкен ми сыңарларының алдыңғы белімінде несеп жасауға әсер
14
ететін нерв ... бар ... 1879 ж. В. М. ... ... Ал ... ... ... процесінің жылдамдығын, тіпті несептің құрамын ... 1923 ж. В. И. Учко ... ... ... ... ... ... несеп жасалу тоқталмайды, бірақ несеп жасалу процесі
артатындай организмде жағдай болса, ... ... ... ... ... ... тыс су енгізілгенде).
Үлкен ми сыңарларындағы несеп жасау орталығы ... ... ... арқылы ... ... ... ... қарыншаның түбіндегі, сұр ... пен ... ... ... ... жасау процесінің төменгі орталықтарымен байланысады.
Бұл орталықтардың қозуынан қанға несеп жасау процесіне ... ішкі ... ... ... бөлінеді. Мишықты тітіркендірсе,
несептің құрамымен сыртқа қант шығарылады. Сол ... ... ... түбін тітіркендіру арқылы да, өзгертуге болады. Бүйрек ... ... ... ... ... ... өзгерту арқылы әсер етеді.
Несеп жасалудың гуморальдық ... ... ... ... ... ... ... астына тігіп, бүйрек
артериясын күре тамырымен, бүйрек венасымен жалғастырып, бүйрекке ... ... ... соң, ... ... процесі бұрынғы
қалпына келеді. Тіпті іштен және ... ... ... ... қалыпты
жағдайдай жауап береді. Бүйрек ... ... ... ... ... ... процесі жойылмайды, кеспестен бұрын жасалынған ... ... ... ... біз ... ... орталық нерв
системасының эфференттік жолымен қатар, ... ... ... ... ... ... ... аденогипофиз гбрмондары
(диурездік гормон) арттырады. Нейрогипофиз гормондары (антидиурездік
15
гормон) каналдарда судың реабсорбциясын жоғарылатып, несеп жасалу мөлшерін
азайтып, ал оның ... ... және ... ... Бүйректің несеп жасау қызметіне гипофиз гормондары екі түрлі
әсер етеді. Несеп аз жасалғанда диурез азаяды да, ... көп ... ... ... ... ішкі ... ... гормондары
реттейді. Бүйрек үсті безінің қыртыс қабатының ... ... ... реабсорбциясын күшейтеді, ал ішкі ми қабатының гормоны
адреналин малі ... ... ... қан ... қабыр ғасын
тарылтады. Қалқанша, қалқан серік бездеріні гормондары да ... және тұз ... ... әсер ету ... ... ... қатысады.
Бүйректің өзіндегі ренин ферментінің әсерінен ангиотонин заты
түзіледі. Бұл да адреналин сияқты, тамырларды тарылтады. Соның ... ... ... қанның қысымы жоғарылап, капсулада
жүретін фильтрация процесін күшейтеді.
Несептің шығарылуы. ... ... ... ... ... ... ... түтіктер арқылы бүйрек астаушасына бірте-бірте жиналады.
Толған астауша жиырылып, несепті ... ... ... толқыны
несепағардың қабырғасына жайылып, одан әрі 1 секундта 2—3 см жылдамдықпен
қуыққа ... ... ... мөлшеріне байланысты жиырылу толқынының жиілігі
өзгеріп, 10—20 секундта қайталап отырады. Бүйрек астаушасынан ... ... ... ... қуығының келемі 350—500 см3. Ал жаңа туған баланың
қуығының көлемі кішкентай болады, бала ... ... ... ... ...... жиналатын орган. Бұл несепке толғаннан кейін босатылып тұрады.
Қалыпты жағдайда қуық қабырғасынан су кері ... Қуық ... ... сайын қабырғалары керіліп, сфинкторларының жиырылуы күшейе түседі.
Несеп шығару процесі
16
кезінде қуықтың қабырғасын ... ... ... ... ... ... салалы ет талшықтарынын, кернеуін ... ... ... ... ... аз ... қуықтың ішіндегі
қысым аса жоғарыламайды. ... да, ... ... ... кері ... ... ... да, қысым бір ... ... ... ... мен оны қысымының артуының
арасында белгілі шекке дейін тікелей пропарция жоқ. Қуықты несепке ... ... ... оны ... ет ... детрузорлар тонусы
анықтайды. Қуықтьщ қабырғасы қатты ... да, ... ... ... ... ... ... болғандықтан, қуықтың ішіндегі
несептің мөлшері де, ... ... әр ... ... жиналады.
Детрузорлардың мұндай қасиеті несептің куық ішінде ұзақ уақыт ... ... Қуық ... ... қысымы 15—16 см ... ... ... ... ... ... ... мұндай қысым 250—300 см3 несеп ... ... ... жолмен шығарылады. Несеп жиналған сайын
қуықтың ішкі ... ... Қуық ... ... ... қысымның
артуы қуық сфинкторының және несеп шығаратын каналдың кілегей қабатында
орналасқан көптеген рецепторларын ... ... ... қозу ... орталыққа тебетін нервтер арқылы жұлынға
жеткізіледі.
Орталықтан ... ... ... және
симпатикалық нервтер арқылы келіп, қуықтың, ... және ... ... ... ... ... және оның сфинкторларын
жабдықтайтын парасимпа-тикалық нерв талшықтарының
17
көпшілігі жұлыннан шығатын жамбас нервінің ... ... ... нерв ... ... ... Жамбас нервтері детрузор
еттерді жиырылтып, ... ... ... ... және ... ... шажырқай-құрсақ нерв түйіні арқылы өтетін ... ... ... нерв талшықтары да жабдықтайды. Симпатикалық нервтер
қуық детрузорларын босаңсытып, сфкнктор еттерінің тонусын ... ... ... қайта жиыла бастайды.
Қуық еттерінің тонусы ... ... ... ... ... де реттеледі. Несеп шығаратын каналдың
қабырғасының ... ... нерв ... ... ... ... Ал жамбас нервтерінің импульсі несеп шығаратын, каналдын,
еттерін босаңсытады. Несеп шығаратын каналдың ... ... ... ... ... ... ... үлкен ми сықарлары қыртысы ... ... ... ... нерв ... ... бел-құйымшақ
белімінде жатады. Егер бұл ... ... ... ... ... Шамалы уақыттан кейін қуықтың тонусы қайтадан бұрынғы қалпына
келеді, бірақ ... ... ... ... ... және үлкен ми сыңарларының қыртысын-дағы несеп шығару
орталықтарымен ... ... де, ... ... ... бұл қуық
еттерінің автоматиялық қасиетінің бар ... ... ... ... қуық та өзінің жиырылу қасиетін сақтайды. Қуық еттерінің
автоматизмі, ондағы орналасқан ... нерв ... ... ... жас ... несеп шығару процесі қуық жү-лыннан
шығатын импульстер арқылы рефлекторлық жолмен босатылады. Себебі, үлкен ми
сыңарларындағы ... ... нерв ... ... ... ... ... қуыққа келмеиді жас
18
ерекшелігіне белгілі бір уақытта ... ... ... ... өте ауыр ... Бала ... сайын, үлкен ми сьщарларынын
даму ... ... ... ... ... паида бола
бастайды. ... бұл ... ... берік болады, ... ... да ... ... ми сыңарлары
қыртысындағы несеп- шығару ... ... ... нерв ... даму ... бүлінсе, несеп шығаруды
шартты рефлексінің дамуы да толық жүрмейді. Мысалы: кейбір оқу ... тшті оқу ... ... және ... нерв ... ауыр
жаракаттанған үлкен адамдарда несеп шығару күндіз
ұсталғанмен түнде ұйқтағанда ұсталмайды, мұндай жағдада ... ми ... ... ... ... деп ...

Пән: Биология
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 16 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ішкі секреция бездері4 бет
Бүйрек физиологоиясы8 бет
Классикалық экономикалық теорияның негіздері, қосымша құн және пайда теориясы4 бет
Трематодтар15 бет
Қазақ этнопедагогикасының негізінде студенттерге патриоттық тәрбие беру20 бет
Қақтаудың дымқыл әдісін меңгеру Ет консервілерінің сапасын меңгеру6 бет
Өнімнің (жұмыстың және қызыметтің) өзіндік құнын кальку -ляциялаудың және шығынды есепке алудың елімізде және іс – тәжірибеде қолданылатын әдістері10 бет
XV ғасырдың соңы мен XVI ғасырдың басындағы Қазақ хандығының сыртқы саяси қатынастары76 бет
XV – XVI ғасырлардағы қазақ хандығының құрылуындағы керей – Жәнібектің, Хақназар және Тәуекел хандардың тарихи рөлі және оны нығайту жолындағы ішкі және сыртқы саясаты78 бет
XVIIғ Соңы мен XVIII ғ. Қазақ хандығының ішкі және сыртқы саясаты7 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь