Қазақстан статистикасының қалыптасуы мен дамуы тарихынан

Қазақстан статистикасының тамыры өткен ұзақтарға кетеді. Бірінші Қазақ мемлекеті – Қазақ Хандығы туралы оны растайтын статистикалық тарихи мәліметтер бар: оның алғашқы пайда болу кезінде (1459 жыл) Шу және Талас өзендерінің бойында (бүгінгі Жамбыл облысы аумағында) халықтың саны 200 мың адам , ал 15 ғасырдың соңында олар 1 млн болды.
Бірақ, бүгінгі Қазақстан аумағында азды-көпті болса да жүйелі және орталықтандырылған статистикалық қызметтің өмірге келуі 18-ғасырдың екінші жартысына, былайша айтқанда Қазақстанның Ресей империясының құрамына кіру кезеңіне жатады. Оның аумағындағы бірінші жалпы халық санағы, Орыс патшалығының барлық жеріндегідей, 1897 жылдың 9-ақпанындағы (28 – қаңтардағы) жағдай бойынша өткізілді.
Қазақстан аумағында құрылған бірінші мемлекеттік ресми статистикалық орган болып, Түркістан губерналық статистикалық комитет (құрылған күні – 1968 жылдың 22-қаңтары) пен оған бағынышты Сырдария және Жетісу облыстарындағы статбюролар саналады. 19 ғасырдың 70-жылдарының ортасында Орал облыстық статкомитет, 1877 жылы Семей және Ақмола (Омск қаласында) және 1895 жылы Торғай облыстарының статкомитеттері ұйымдастырылды. Бірақ, 1920жылға дейін Қазақстанда аталған және басқа да жергілікті статистикалық орган болған жоқ.
Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы
Құрамында Қазақ Автономиялы Социалистік Республикасы құрылуына (1920ж. 26-тамыз) байланысты Қазақ АКСР-ның Үкіметі өзінің 1920 жылғы 8-қарашадағы қаулысымен «Қазақ АКСР-ы мемлекеттік статистикасы туралы Ережені» бекітті және Қазақ АКСР-ның статистика басқармасы құрылды. Сонымен, Қазақстанның орталықтандырылған бірыңғай статистика органның құрылған күні 1920 жылдың 8-қарашасы
        
        Қазақстан  статистикасының  қалыптасуы  мен  дамуы  тарихынан
Қазақстан статистикасының тамыры өткен ұзақтарға ... ... ...... Хандығы туралы оны ... ... ... бар: оның ... ... болу кезінде (1459 жыл)
Шу және Талас өзендерінің бойында ... ... ... ... саны 200 мың адам , ал 15 ... ... олар 1 млн
болды.
Бірақ, бүгінгі Қазақстан аумағында ... ... да ... ... ... қызметтің өмірге келуі 18-
ғасырдың екінші ... ... ... Қазақстанның Ресей
империясының ... кіру ... ... Оның ... ... халық санағы, Орыс патшалығының барлық жеріндегідей, 1897
жылдың ... (28 – ... ... ... ... ... ... бірінші мемлекеттік ... ... ... ... ... статистикалық
комитет (құрылған күні – 1968 жылдың 22-қаңтары) пен оған ... және ... ... ... ... 19 ... ... Орал облыстық статкомитет, 1877 жылы ... ... ... ... және 1895 жылы ... ... ... ... ... ... Қазақстанда
аталған және басқа да ... ... ... болған жоқ.
Ресей Кеңестік Федерациялық Социалистік Республикасы
Құрамында Қазақ ... ... ... құрылуына
(1920ж. 26-тамыз) ... ... ... ... ... ... 8-қарашадағы қаулысымен «Қазақ ... ... ... ... ... және Қазақ АКСР-ның статистика ... ... ... орталықтандырылған бірыңғай статистика
органның құрылған күні 1920 жылдың 8-қарашасы ... ... ... ... « status» деген сөзінен шыққан, ол ... бір ... ... бір ... айтады.
Ең алғаш рет «статистика» ұғымын неміс ... ... ... ... ... ... ... статистика ұғымы 3 мағынаны білдіреді:
1. Белгілі бір ... ... ... ... ... ... деп статистикалық тәжірибеге қажетті ережелер мен
құжаттарды ... ... ... ... ... бір ... мекемелердегі кәсіпорындардың
әлеуметтік-экономикалық жағдайлары туралы мәліметтер.
Қоғамда болып ... ... ... ... сапа жағымен
қарастыратын пән – статистика пәні.
Статистиканың тілі – сан. Ал ...... ... ... ... , процестің, өзгерістің көлемін,
шамасын, деңгейін есептеу-санақ ... , ... ... ... ... ... санын, оның жынысын,
ұлттық құрамын, географиялық ... ... ... ... ... ... Белгілі бір аумақтағы өндірілген өнімді,
ұлттық табыс мөлшері, оның тұтынуға ... ... ... ... мен ... тағы сол ... ... құбылыстардың
сипатын сипатын анықтайды. Статистика жеке ғылым ретінде құбылыстың,
өзгерістің сан ... ... ... ... ... мәнімен байланыстыра зерттейді. Өнеркәсіп ... ... және ... ... ... ... жалақы қорына
пайдаланылатын қаржы көлемін ... пәні ... ... және ... ... Бұл ... өзгерістердің бағытын, ... үшін оның ... ... ... ғылыми қағида бойынша
іріктеліп ... ... ... ... ... Айта ... кездейсоқтық әдіспен өте аз ... ... ... көрсеткіш даму заңдылығын, қатынасын ... ... ... ... ... ... ... соң біріне жалғасып келуіне ... 3 ... ... ... ... яғни ... мәліметтерді жинау.
2. Жиналған мәліметтерді өздеріне тән ... ... ... ... ... ... ... мәліметтерге талдау және
қорытынды жасау.
Осы аталған ... ... ... ... ... кезеңі деп атайды.
Және де статистикалық әдістемелрдің ... ... және ... ... және ... ... жасау ұғымдары кіреді.
Өмірдегі құбылыстың санын , оның ... ... ... ... ... мәліметтер жинау ... ... ... мыңдаған
кәсіпорын, ұйым, мекеме үздіксіз жұмыс ... ... ғана ... ... заттай немесе ақшалай түрде айналымға шығады.
Өнім ... ... ... ... ... ... ... жайында, еңбектің өнімділігі, қызметтің ... оның ... ... ... ... ... мәліметтер жинауды
статистикалық жалпылама байқау деп атайды.
Статистикалық ... ... және ... ... ... ... көп бірлігін
статистикалық жиын деп ... ... ... бірін немесе шағын
тобын зерттеу ... ... ... ... ... болмайды. Халықтың бірлігіне – адам тұрғыдан, ...... ауыл ... ... ... жеке
шаруашылық иесі жатады. Адамның, кәсіпорынның жеке шаруаның ... ... ... құрайды. Статистикалық зерттеу
мүддесінде жиынтық бірлігін тексеріп, статистикалық ... ... ... ... ... бір ... ... сабақ
үлгерімін тексеріп, ... ... ... ... немесе
институттың үлгерімі жөнінде тұжырым жасауға болмайды. Өйткені ... ... ... ... немесе нашар оқитындар болуы мүмкін.
Зерттеу кезінде ... ... ... ... үшін ... ... ... іріктеу керек.
Қазақстанның мемлекеттік статистикасы нарықтық экономикаға ... ... ... да елдері сияқты, нарықтық
қатынасқа көшуі статистика мен ... ... ... ... құруды
талап етті. Нарықтық экономикада ... ... ... ... ... ... ... экономикалық дамыған елдердің ... ... ... ... мен ... ... ... стандарттарды енгізу қажет ... ... ... ... ... ... Есепке алу мен ... ... ... ... ... ... бағдарламасына
негіз болды.
Бірінші кезектегі және ... ... ... ... ... жалпы әдіснамалық және ... аса ... ... ... ішкі өнім (ЖІӨ) ... ұлттық шоттар ... (ҰШЖ) ... ... оған ұлттық экономикалық қызметтің негізгі сипаттамасы
мәртебесін беру ... ... ... ... ... ... ... мен есепке алудың ... ... ... ... ... органдарының техникалық
базасын кешенді ... ... ... ... ұйымдастырылуы принциптері
Қазақстан Республикасының статистика органдары өз ... ... ... ... комиссиясының 1994 жылы қабылданған
ресми статистикаларының негізгі қағидаттарына негіздейді:
1. Ресми ... ... ... ... және ... ... ... деректермен қамтамасыз ете ... ... ... ... ... ... болып
саналады. Осы мақсатпен практикалық құны бар ... ... ... ... ... ... деген азаматтардың
құрметті құқын қамтамасыз ету үшін ... ... ... ... Ресми статистикаға деген сенімді сақтау ... ... ... ... пікірге сәйкесті, ғылыми қағидат ... ... қоса ... ... ... жинау,
өңдеу , сақтау рәсімдері мен ... ... ... шешім қабылдауы
керек.
3. Статистикалық ... ... ... ... беруді
жеңілдету үшін статистика саласындағы рәсімдер мен ... ... ... ... стандарттарға сәйкесті ақпараттарды ... ... ... ... ... ... ... теріс пайдаланушыларға түсіндірме беруге құқы ... ... ... ... ол статистикалық зерттеулер
болсын немесе әкімшіліктің есебі ... ... ... ... ... ... ... ведомстволары дерек көздерін
оның сапасы, дер ... ... ... ... ... ... ... есептей отырып таңдап алуы керек.
6. Статистикалық ақпаратты дайындау үшін ... ... жеке адам ... олар жеке ... ... заңды
тұлғаға қатыстылығына байланыссыз құпиялық сипат алуы ... ... ... ... ... тиісті.
7. Статистика жүйесі ... ... ... ... ... ... ... керек.
8. Статистика жүйесінде келісімділікті және ... ... үшін ... ... ... ... ... іске
асыру қажет.
9. Әрбір елдің ... ... ... топтастыруларды және әдістерді пайдалану барлық
ресми деңгейде ... ... ... және ... ... ... береді.
10. Статистика саласында екі жақты және көп ... ... ... ресми статистика жүйесін жақсартуға әсер етеді.
Ресми статистиканың негізгі принциптері
1-принцип: ... ... және қол ... ... ... экономикалық топтар мен
жұртшылықты ... ... ... және ... ... деректермен қамтамасыз ете ... ... ... жүйесінің қажетті элементі ... ... ... іс жүзінде құндылығы бар ... ... ... статистикалық ведомстволар азаматтардың қоғамдық ақпаратқа
деген ... ... ... ету үшін объективті негізде
дайындайды және таратады.»
2-принцип: «Кәсіби стандарттар және ... ... ... ... деген сенімді сақтау
мақсатында қатаң кәсіби түсініктерге сәйкес, ... ... ... ... ... статистикалық деректерді жинау, өңдеу, сақтау
және ... ... мен ... ... ... қабылдауы
қажет».
3-принцип: Есеп берушілік және ... ... ... ... ... үшін статистикалық
ведомствалар ақпаратты статистика саласындағы ... ... ... ... ... стандарттарға сәйкес беруі қажет».
4-принцип: Теріс пайдалануды болдырмау
«Статистикалық ведомствалар ... ... қате ... ... ... ... өз ойларын айтуға құқылы».
5-принцип: Ресми ... ... ... үшін ... ... ... немесе
әкімшілік есептілік сияқты дереккөздердің барлық ... ... ... ведомствалар дереккөзді сапасын, уақытылығын,
жұмсалған шығындар мен респонденттерге ... ... ... ... ... ... Статистикалық ақпарат дайындау үшін ... ... жеке ... олар жеке немесе заңды тұлғаларға ... ... ... ... ... болуы керек және
тек статистикалық мақсаттар үшін ғана ... ... ... ... ... алып ... ... заңдар,
нормалар мен шаралар ... ... ... ... ... ... ... пен тиімділікті қамтамасыз ету
үшін ... ... ... ... ел ... асыру қажет».
9-принцип: Халықаралық стандарттарды пайдалану
Әрбір елде статистикалық ... ... ... және әдістерді пайдалануы барлық ресми ... ... ... пен ... қамтамасыз
етуіне ықпал етеді».
10-принцип: Халықаралық ... ... екі ... және көп ... ... ... ... статистика жүйесінің жақсаруына жрдемдеседі».
Біртұтас есеп ... және ... ... ... ... ... ... ұйымдар мен
мекемелердің, шаруашылықтардың, фирмалардың әр ... ... ... яғни ... жедел, бухгалтерлік есеп ... ... ... және талдау жасалынады.
Оперативті жедел немесе оперативті ... ... ... – сол кәсіпорындардың, шаруашылықтың бөліктері мен ... ... ... күнделікті бақылау жасау үшін
жүргізіледі.
Бухгалтерлік ... ... ...... бұл түрі ... ... және т.б. ... Бұл есеп арқылы
әрбір ... ... және тағы ... ақша қаржыларының
қозғалысын, өндірілген өнімнің ... ... ... ... оның пайдалануын, еңбекақы ... ... пен ... ... ... есеп – ... ... қоғамда болып ... ... мен ... барлық сандық
көрсеткіштері мен сапалық жақтары ... ... және ... тән ... ... әр ... ... бөлінеді.
Ұлттық есеп жүргізу департаменті
Ұлттық есеп жүргізу ... ... ... және ... ... ... ... республиканың макроэкономикалық көрсеткіштерін есептеу және
макроэкономикалық баланстық есептеу ... ... ... ... ... әзірлейді; республиканың ұлттық шоттарын,
тауарлар ... ... ... ... кестелерін қалыптастырады.
Кәсіпорындар статистикасы, соның ішінде шағын ... ... ... ... ... ... ... қамтамасыз етеді.
Болжауға және индикативтік жоспарлауға қажетті ... ел ... ... мен ... ... ... еңбек өнімділігін ... үшін ... ... ... ... есеп ... және ... Оперативті жедел немесе оперативті техникалық есеп. ... сол ... ... ... тағы ... бөліктері мен цехтарында болған ... ... мен ... ... ... қолданылуына және тағы басқа операциялардың жүргізілуіне
бақылау жасау үшін ... ... есеп – ... бұл түрі барлық ... ... және тағы ... жүргізіледі. Бухгалтерлік есеп арқылы
әрбір кәсіпорындар, мекемелер және тағы ... ақша ... ... өнімнің өзіндік құнын, материалдық ... оның ... ... ... кіріс пен шығыс
көрсеткіштерінің нақты ... ... есеп – бұл ... ... ... болып жатқан
әлеуметтік-экономикалық құбылыстардың, ... ... ... мен ... ... есепке алынады, ... тән ... ... әр түрлі топқа бөлінеді.
Статистикалық бақылау
Статистикалық ... ...... ... көптеген
құбылыстары мен процестері туралы бастапқы ... ... ... ... ... ... ұйымдастырылған жүйені тіркеу,
жинау тәсілі.
Статистикалық бақылаудың бағдарламасы мен ұйымдастыру ... ... ... ... ... ... тізбегі
байқаудың бағдарламасы болып табылады. Бағдарламаны дұрыс ... ... ... ... ... білу ... Бақылау бағдарламасы
зерттеудің алдына қойылған мақсатына , құбылыс ... ... ... ... құбылыстың негізгі нышаны түгелдей
кіргені шарт. Бақылау ... ... ... емес ... Ол екі ... бөлінеді: тану және бақылау нышаны.
Тану нышанына бағдарламадағы тұрғындардың жеке ... ... ... ... ... , ... ... оның қай
салаға кіретіні, кімге бағынатыны, тағы ... ... ... ... Бағдарламаның тану ... ... ... ... көзге түскен қателерді жөндеу
үшін керек.
Бақылау нышаны тіркелген ... ... ... ... ... ... ... адам жасы, білімі, отбасы
балаларының ... ... ... ... ... сауалдар. Бұл
сұрақтар тану ... де, ... ... да ... ... ... сауалдың жауабы сараптауға, жинақтауға
жеңіл болуы шарт. Ол үшін ... ... ... ... ... ... Сауал-жауап бірнеше түрлі болса, ... ... ...

Пән: Статистика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 11 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 400 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қорғалатын табиғи територияларды экотуризм дамыту ерекшеліктерін таңдау43 бет
ҚР білім беру туралы статистикалық көрсеткіштер жүйесі24 бет
Әлеуметтік - демографиялық статистика жүргізу әдістемелерін талдау28 бет
Statex эксперттік жүйесіне жалпы сипаттама7 бет
StaticText,Label,Pаnel компоненттерінде мәтіннің жазылуы5 бет
Statistic analytic system (SAS) бағдарламалық өнімін қолдана отырып әр бақылау бекетіндегі уақыттың әр түрлі кезеңіндегі (тәулік, ай, жыл), қала кескініндегі (ауданында) атмосфералық ауаны ластайтын заттардың орта шоғырын есептеу бойынша бағдарламалық қамтама өңдеу43 бет
«Алматы қаласындағы жер беті озонының статистикалық сипаттамалары»40 бет
«Статистика» пәнінен дәрістің қысқаша конспектісі22 бет
«Құқықтық статистика»11 бет
Əлеуметтік статистика индикаторы6 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь