Химия пәнінен оқушыларды пәндік олимпиядаға даярлауды ерекшеліктері
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Пән олимпиадасы ғылымның алғашқы басқыштары, пән олимпиадасына дайындық, адамның оқушы кезеңіндегі мидың ең жоғары қабылдау кезеңінде басталатындықтан, ол оқушылардың логикалық ойлау формасын дамытып қана қоймай, ғылымға деген көз қарасын қалыптастырып, болашақ бағдарын айқындайтын тамаша ғылыми ізденіс.
Бастысы жүйелі дайындық және тынымсыз еңбек пәндік олимиаданың шыңын бағындыруға қажетті ең негізгі критерий. Сол үшіде әр сынпты жүйеге түсіре еңбектену бәрімізге таптырмас болашақ силары хақ.
Сонымен химия пәнінен олимпиадаға дайындалудың біз таңдаған негізгі бағыты өмендегідей:
8-сынып оқушысы үшін бейорганикалық химия мен жалпы химиядан базалық білім болғаны дұрыс, сегізінші сынып соңына дейін ертінді, газ және қатты зат қоспалары, электролиз және пластинка тақырыбындағы есептерге толық дайын болғаны абзал. Ал, органикалық химиядан көмірсутектер (алкандар, алкендер, алкиндер, арендер,т.б) тақырыбын толық меңгергені дұрыс
Ұсынылатын кітаптар:
1. Сборник задач по химии (Г.П. Хомченко И.Г. Хомченко)
2. 2400 задач по химии с решениями (Н.Е. Кузменько, В.В. Еремин)
3. Олимпиады по химии (И.И. Кочерга, Ю.В. Холин, Л.А. Слета, О.А. Жикол, В.Д. Орлов, С.А. Комыхов)
4. Сборник олимпиадных задач по химии (Т.П. Адамович, Г.И. Васильевна, С.А. Мечковский, В.И. Тыворский)
5. Задачи по химии (Середа)
9 -- сынып оқушылары үшін жалпы химия мен бейорганикалық химиядан тереңдеген білім болуы керек. Сонымен бірге бейорганикалық химия мен органикалық химияның негізгі теорияларын білуі керек. Органикалық химиядан көмірсутектермен бірге оттекті органиклық қосылыстар және амин, аминқышқылдары туралы толық базалық білім болуы керек.
Электролиз және қоспа туралы есептермен бірге бейорганикалық, органикалық реакцияларды пайдаланып шешілетін есептер көптеп кездеседі.
Жұмбақталған бейорганикалық есептер мен органикалық заттардың формуласын табуға арналған есептерге де мән берген жөн.
Ұсынылатын кітаптар:
1. ХФУ (химия формула успеха)
2. Задачи по химии (П. Будруджак)
3. Сборник задач по химии повышенной трудности (В.К. Николаенко)
4. Химические олимпиады в школе (Чуранов С.С.)
5. Типавойных задачи (Белавин)
6. Сборник задач по химии Повышенной сложности (Леонтьев А.Е.)
7. Задачи химических олимпиад (Сорокин В.В. Загорский В.В. Свитанько В.В.)
8. Справочник по общей химии (Глинка) (на лето)
10-сынып оқушылары жалпы химия, бейорганикалық химия, элементтер химиясы және органикалық химия мазмұндары, маңызды теориялары толық қамтылады. Сонымен бірге, аналитикалық химия мен физикалық химия есептерінің алғашқы бастамалары толық кездеседі.
Ұсынылатын кітаптар:
1. Всероссийские химические олимпиады (9-10-11 класс,1998-2014)
2. Задачи и вопросы по аналитической химии (Е.Н. Дорохова, Г.В.
Прохорова)
3. Общая и неорганическая химия (Ахметов)
4. Современный курс общей химии 1,2-том (Хаускрофт. К., Констебл Э.)
5. Основы органической химии 1-2 том (Дж. Робертс, М. Касерио)
6. Organic chemistry (John E. McMurry)
7. Задачи по органической химии (Курц, Реутов)
11-сынып оқушысы
10-11сыныптың негізгі тақырыптары обылыстық және республикалық олимипадаларында бірдей. Соңғы жылда аналитикалық және физикалық химия тереңдеумен бірге, биологиялық химияның алғашқы сатысы мен кванттық химия есептері қамтылады.
Сонымен бірге ескертетін бір мәселе, 10-11 сынып оқушылары жоғары матемтика ұғымдарын толық білген дұрыс. Мысалы, логарифм, туынды, Интеграл, Тригонометрия (міндетті емес).
Ұсынылатын кітаптар
1. Основы физической химии. Теория и задачи (В.В. Еремин)
2. Теоретическая и математическая химия (В.В. Еремин)
3. Менделеевская олимпиада 1998-2014гг
4. Физическая химия (П. Эткинс) (Physical chemistry (P.Atkins))
5. Жоғары математика курысы (Айдос)
Сонымен бірге әр жылы, әр жылдықта облыстық және республикалық олимпиадаларда үнемі кездсетін бейорганикалық заттар арасындағы генетикалық байланыс, органикалық заттар арасындағы химиялық байланыс, тотығу-тотықсыздану реакцияларын аяқтау, электрондық және жартылай иондық байланыс әдістерімен теңестіру секілді тақырыптарды ұмыт қалдырмаған абзал.
Аятжан Ахметжан. Астана 2015 жылы ақпан.
Жалпы білім беретін мектепте ерекше дарынды балаларды анықтау үшін шығармашылық орта құру керек. Кез келген қоғамға дарынды адамдар қажет және қоғамның басты міндеті оларды анықтап, қабілеттерін дамыту. Алайда, өкінішке орай адамдардың барлығы бірдей өздерінің қабілеттерін өз беттерінше дамытуға дайын емес. Көбінесе бұл жағдай олардың отбасына және мектебіне тәуелді. Отбасының міндеті баланың қабілетін уақытылы көре білу, ал мектептің міндеті - балаға қолдау көрсетіп, оның қабілетін дамыту және оны іске асыруға жағдай жасау. Дәл осы мектеп жасындағы баланың өзіндік шығармашылық тұлғасының негізі қалануы керек.
Дарынды балалар өз қатарластарын басып озып, оқу материалын меңгеру қарқындылығымен ерекшеленеді. Мұндай балалармен жұмыс жасау қызықты да күрделі. Мұғалімнің әрбірі мектеп оқулығымен жұмыс жасау қанағаттандырмайтын оқушылармен өмірінде бір рет болсада кездеседі, оларға сабақтағы жұмыс қызығушылық тудырмайды, олар сөздіктер, энциклопедияларды, арнайы әдебиеттерді іздеп жүріп оқиды, өздерін қызықтыратын сұрақтарға білімнің әр түрлі салаларынан жауап іздейді. Мектеп осындай дарынды балаларға ғылым мен өмірге жол сілтеп, өз қабілеттерін ашуларына ықпал етуі қажет. Білім берудің басты міндеті - тек ғана ғылым мен техника аясындағы жоғары білімді маман дайындау ғана емес, сонымен қатар жалпы мәдениет пен сауаттылық аясында жоғары білімі бар бәсекеге қабілетті тұлға қалыптастыру. Ал ол мектепте білім беру деңгейін арттыруға, тұлғаға бағдарланған даралап оқыту тәсілін арттыруға және оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға тікелей байланысты.
Дарынды балалар сабақ барысында шығармашылық үдеріске түгелдей еніп кетуіне мүмкіндік жасайтын, жаңа жаңалықтарға ұмтылдыратын, белсенді ақыл ой еңбегіне итермелейтін, өз-өздерін тануларына көмектесетін оқытудың ерекше тәсілдерін, ерекше жүйесін талап етеді. Оқыту үдерісін белсендіріп, оған танымдық, шығармашылық сипат беру үшін оқу әрекетінде ақпараттың заманауи құралдарын: медиатеканы, электронды оқулықтар мен энциклопедияларды, интернет желісін, сондай-ақ қазіргі заманғы: ойын, оқу-ізденушілік, проблемалы-ізденушілік және т.б. технологияларды тиімді қолдану қажет.
Оқу әрекетінің мұндай жүйесі дарынды балаларды озық ойлылыққа, жан-жақты салыстырушылыққа, қызығушылыққа тәрбиелеп, түрлі болжамдар жасай алуға үйретеді.
Дарынды балаларды сабақ үдерісінде дамыту мен табысты оқытудың басты мақсаты:
- пәндік біліктіліктері мен дағдыларын жетілдіру;
- дарынды балалардың оқу мотивациясын арттыру;
- ақыл-ой қабілеттерін және зерек ойлылықты дамыту;
- өзін-өзі бақылай алу, өзін-өзі бағалау дағдыларын меңгеру;
- ізденушілік және өз бетінше білім алу әрекеттерін дамыту.
Пәндік олимпиадалар қазіргі уақытта оқу процесінің мазмұны мен оқыту технологиясын жетілдіруге бағытталған сыныптан тыс жұмыстың болашағы бар түрлерінің бірі болып отыр. Биология пәні бойынша мектеп оқушыларын олимпиадаға дайындау мәселесінің өзектілігі бұл күні анықталған және оның әдістемесін жетілдіру жолдары жан-жақты қарастырылуда.
Олимпиада оқушының өзінің қандай екенін көрсете алатын, потенциалды мүмкіндіктерін ашатын әлеуметтік-психологиялық шарттарды жасайды. Олимпиада үздіксіз шығармашылық ізденісте болатын интеллектісі дамыған тұлғалармен қарым-қатынас формасы; олимпиаданың мазмұны,
ұйымдастырылу формасы оқушыға өзінің мәнді күштерін жүзеге асыру жолын еркін және жауапты түрде таңдауына мүмкіндік береді; олимпиадаларда оқушылардың танымдық мүмкіндіктерін, интеллектуалдық потенциалдарын толық әрі еркін іске асыруға, өздерін толық шығармашылық тұлға ретінде байытуына жағдайлар жасайды.
Олимпиадаға дайындау шарттары:
- пән бойынша жалпы және қандай да бір қабілеттері бар оқушыларды анықтап, таңдау.
- пәндік олимпиадаға сабақтан тыс жұмыстар арқылы дайындау;
- дамытушы орта жасау;
- сабақ барысында жоғары деңгейдегі танымдық және шығармашылық тапсырмаларды орындату
Олимпиадаға дайындау барысындағы ұстанымдар:
- мүмкіндігінше өзіндік жұмыстарды орындату;
- белсенді білім алу;
- күрделіліктің озық деңгейлілігі;
- өткен олимпиадалық тапсырмалар нәтижесін талдау;
- жеке жұмыс;
- психологиялық ұстанымның болуы (мен жеңіске жетуім керек ұстанымы)
Сабақ барысындағы жұмыстар:
- сабақ тақырыбымен байланысты олимпиадалық тапсырмаларды орындау:
- шығармашылық және олимпиадалық үй тапсырмаларын беру;
- сыныптан тыс жұмыстар
- жеке өзіндік жұмыс тапсырмаларын беру;
- топтық жұмыс.
- оқу үдерісінде АКТ қолдану
Олимпиадалар - білім жарыстырудың өзіндік ерекшелігі бар бір түрі, оқушылардың сабақтағы және сабақтан тыс уақыттағы жұмыстарының нәтижесі. Егер сабақ - оқу-тәрбие жұмысының негізгі бір формасы болса және оның мазмұны оқу бағдарламасымен анықталса, ал олимпиада оқушыларды сыныптан тыс, қосымша жұмысқа тартатын және оқушылардың ғылыми-көпшілікке арналған әдебиеттерді, анықтамалықтарды өз бетінше оқуға итермелейтін әсерлі тәсілдің бірі. Кез келген деңгейдегі олимпиада оқушының отбасында, мұғалімдер ортасында және сыныптастары арасында мойындаушылыққа қол жеткізуіне мүмкіндік беретін жағдай. Олимпиадаға тиімді дайындау үшін ол бір реттік шара ретінде ғана өткізілмеуі керек. Олимпиадаға дайындау жүйелі жүргізілуі керек. Оқушыларды олимпиадаға дайындаудың түрлі әдістемелік тәсілдері бар.
Оқушыларды пәндік олимпиадаға дайындау үрдісінің мәні және құрылымы жөнінде айқын түсінікке ие болу үшін үлгілеу әдісін пайдалануға болады.
Тапсырмалар түрі және оған мысалдар:
Стандартты деңгейдегі тапсырмалар.
1.Организмнің көбею тәсілдері қандай?
2. Иммунитеттің клеткалық теориясының негізін салушы кім?
а) Ч. Дарвин
б) И. П. Павлов
в) Л. Пастер
г) И. И. Мечников
3. Гүлдің жеміс түзуге қатысатын бөлігі
Зерттеушілік деңгейдегі тапсырмалар. Гүл макетімен, суретті плакатпен жұмыс.
Жүйелік таксондар тізімінен суретте берілген организмдерді сипаттауда үшеуіне де ортақ таксонды анықтаңыз
таксондар тізімі
1) Қос жарнақтылар класс
2) Жасушасыздар патшалығы
3) Прокариотар патшалығы
4) Өсімдіктер патшалығы
5) Көпклеткалылар патшалық тармағы
6) Гүлді өсімдіктер бөлімі
Таңдалған таксондар санын жазыңыз.
Салыстыруға арналаған тапсырмалар
Балықтар класына тән белгілері мен олардың ерекшеліктерін анықтаңыздар. (Жауаптарыңызды кестеге + таңбасы арқылы енгізіңіздер).
Белгілері
Химия , математика интеграция негізінде дарынды балаларды
пәндік олимпиядаға даярлау әдістемесі
Нормативтік құжаттар
Анықтамалар мен түсініктер
Кіріспе
1.Химиядан дарынды балаларды пәндік олимпиядаға даярлаудың теориялық-әдістемелік негіздері.
1.1. Әлемдегі және ҚР химиядан пәндік олимпиядалар жүйесі.
1.2. Химия пәнінен оқушыларды пәндік олимпиядаға даярлауды ерекшеліктері.
2.Химия мен математика интеграция негізінде дарынды балаларды пәндік олимпиядағадаярлау әдістемесі.
2.1 Химидан пәндік олимпияданың теориялық кезеңіне даярлаудағы математикамен интеграциялау моделі.
2.2 Химия мен математика интеграциясы негізііндегі химиядан олимпияда есептер жүйесін жасау және пайдалану әдістемесі.
2.3. Химия мен математика интеграция негізіндегі олимпияданың теориялық есептерін педагогикалық тәжірибеде сынау және оның нәтижелері .
Пәндік олимпиада - ғылымның алғашқы басқышы, бала санасына ғылымның алғашқы ізденістерін қалыптастырып, болашақ ғалымдарды баулитын, ғылымға еркін бойлайтын жастар қосынын қалыптастыратын ең үлкен және ең тамаша бағдарламалық бәсеке. Пән олимпиадасына дайынд ық, адамның мидың ең жоғары қабылдау кезеңінде басталтындықтан, ол оқушылардың логикалық ойлау формасын дамытып қана қоймай, ғылымға деген көзқарасын қалыптастырып, болашақ бағдарын айқындайтын тамаша ғылыми ізденіс. Егер сапалы және жүйелі дайындық жүргізілсе, баланың ми клеткалары сапалы қозғалысқа келіп, оқушының алғырлығы арта түсетіні ғылымда дәлелденіп каледі. Сапалы әрі жүйелі дайындық тек баланың ғылымға ғана көзқарасын қалыптастырып қоймай, болашаққа деген нық сенімін орнатып, өзіне денег сенімін нығайтып, биік мақсаттар қоя алтын тұлға тәрбиелеудегі тамаша дағды. Бастысы, жүйелі дайындық және тынымсыз еңбек пәндік олимпиаданың шыңын бағындыруға қажетті ең негізгі критерий.
Дарынды баланы қалай анықтаймыз?
Дарындылық - бұл адамның белгілі іс-әрекеті аумағында ерекше табыстарға жету үшін көмектесетін қабілет дамуының деңгейі. Дарындылық -- адамның өз бейімділігі арқылы, шығармашылықпен жұмыс істеу арқылы қалыптасатын қасиет. https:youtu.be6iJGs3suB6o
Белгілі ағылшын психологі П.Торранстың өз зерттеулерінің негізінде: "Мұғалімдер үшін дарынды оқушы - бұл жақсы оқитын оқушы деген пікір қалыптасқан,- Оларға оқуда қиыншылық туғызбайтын, тәртіпті, ұйымшыл, білімді, тұрақты, ұғымтал, өз ойын нақты және түсінікті жеткізе алатын оқушылар көбірек ұнайды. Ал қисынсыз сұрақ қоятын, өз жұмысымен ғана айналысатын, тәуелсіз, көбіне түсініспеушілік туғызатын, қияли, әр нәрсеге көзқарасы бөлек оқушылар ұнамайды-деген екен. Шындығында, біз жұмыс
істеуде нәтиже беретін оқушыны іздейміз. Дарынды бала туа біткен дарын иесі және біртіндеп оқып, үйреніп, бақылап, іздену арқылы табысқа жететін дарынды бала болып бөлінеді екен.
Дарынды оқушымен жұмыстың негізгі мақсаты -- олардың шығармашылық жұмыста өзінің қабілетін іске асыруға көмектесу, бірлесіп нәтижеге қол жеткізу. Ал мақсатқа жету - оқу бағдарламасын тереңдетіп оқыту және оқушылардың танымдық белсенділігін дамыту арқылы жүзеге асады.
Дарынды баланың бойында қандай қасиеттер болу керек?
Оқушыны жауарпкершілігі
Оқушының қызығушылығы
Оқушының патриоттық сезімі
Оқушының коммуникативтілігі
Оқушының креативті ойлай білуі
Оқушының өзін-өзі бағалау деңгейі
Дарынды балалармен жұмыс істейтін мұғалімдерде қандай қасиеттер болу керек?
Мұғалімнен үлкен ізденісті
Көп еңбектенуді
Мейірімді, сезімтал болуды;
Төзімділік, оқушыға деген сыйластық;
Жауапкершілікті талап етеді. Оқушымен жұмыс жоспары
1.Химиядан дарынды балаларды пәндік олимпиядаға даярлаудың теориялық-әдістемелік негіздері.
Тұлғаға бағытталған білім беруге көшудің қазіргі жағдайында дарынды білім алушылармен жұмыс істеу проблемасы ерекше маңызға ие. Бұл ретте білім алушылардың қолда бар дарындылығын дамыту ғана емес, сондай-ақ өзін әлі көрсетпеген дарындылықты анықтау да маңызды болып табылады.
Дарынды білім алушылармен жұмыс істеудің тиімді нысандарының бірі әрқашан оқушылар олимпиадасының әртүрлі деңгейлері болды. Бейресми білім берудің бір түрі ретінде пәндік олимпиадалар икемді, дараланған, жасампаз білім алуға мүмкіндік беретін ашық білім беру ортасы болып табылады. Олар сізге ең дарынды студенттерді мектепте оқыту кезеңінде анықтауға, оларды болашақ мамандықты таңдауға дұрыс және уақтылы бағыттауға мүмкіндік береді.
Олимпиада оқу процесінің бір түрі ретінде барлық қатысушылардың: мектеп оқушылары мен мұғалімдердің интеллектуалдық деңгейін көтеруге ықпал етеді. Бұл әсіресе қазіргі уақытта шығармашылық дамыған, жан-жақты білімді мамандарға сұраныс артып келе жатқан кезде өте маңызды. Алайда пәндік олимпиадаларды өткізу әдістемесі бірыңғай жалпы білім беретін мектеп жағдайында қалыптасты, онда білім мен дағдыларды қалыптастыру міндеттері Білім алушының жеке басын дамыту міндеттерімен салыстырғанда басым болды. Әрине, соңғы жылдары барлық деңгейдегі олимпиадаларға көңіл бөлініп, оларды білім алушылардың дарындылығын дамыту бойынша жұмыстың басқа түрлері -- конкурстар, зияткерлік марафондар, конференциялар және т. б. ұйымдастыра бастады. физика пәнінен олимпиадалардың әлеуеті, ең алдымен, оларды дайындау және өткізу әдістемесінің мектеп дамуының қазіргі кезеңінің ерекшеліктеріне сәйкес келмеуіне байланысты жүзеге асырылмайды.
Химия пәнінен олимпиадаларға білім алушыларды даярлау бағдарлама бойынша да, оқыту әдістері бойынша да арнайы, ұзақ мерзімді, кешенді, жүйелі және мектеп сабақтарынан өзгеше болуы тиіс.
-- танымдық мәселені (проблеманы)шешудің бірнеше нұсқасын табыңыз;
-- өз пікірін қорғайды;
-- пікірталастар мен талқылауларға қатысады;
-- өз жолдастары мен оқытушыларына сұрақтар қояды;
-- жолдастардың жауаптарына шолу;
-- жолдастардың жауаптары мен жазбаша жұмыстарын бағалайды;
-- артта қалғандарды оқытумен айналысады;
-- әлсіз оқушыларға түсініксіз жерлерді түсіндіріңіз;
-- мүмкін болатын тапсырманы өз бетінше таңдаңыз.
Оқушы үшін сабақта қоршаған әлемнің процестері мен құбылыстарының өзара байланысына көз жеткізу маңызды. Бұған көпжақты пәнаралық байланыстар ықпал етеді. Сабақтағы оқушылардың танымдық белсенділігі пәнаралық байланыстардың әсерінен айтарлықтай белсендіріледі.
Физика эксперименттік ғылым екенін бәрі біледі. Эксперименттік тапсырмаларды қою кезінде көптеген объективті факторларға байланысты жабдықты пайдалану тұрғысынан артықшылық беріледі. Тапсырманың қарапайымдылығы мен Қолданылатын эксперименттік құралдардың елеулі кемшілігі жоқ екенін атап өткен жөн; керісінше, бұл қадір-қасиет; академик П.Л. Капица эксперимент неғұрлым қарапайым құралдармен орындалса, студенттер үшін соғұрлым құнды болатынын атап өтті.
Сондықтан мен үшін жұмыстың ең жақсы түрі-оқушылардың өзіндік зертханалық жұмыстарын мұғалімнің тәжірибесімен үйлестіру. Менің басты рөлім - байқампаздықты, қызығушылықты дамыту, тек неге бұлай болып жатыр?, бірақ егер не өзгереді?.. Егер не болады?.. Бұл қалай болады?Ақыл-ой іс-әрекетін жандандыруға тиісінше зерттелетін мәселенің маңызды жақтарына назар аудару керек сұрақтар қою арқылы қол жеткізіледі.
Зертханалық жұмыстарды алдыңғы тәжірибелермен қатар мектеп практикасында, әсіресе физиканы оқытудың бірінші сатысында кеңінен қолданамын. Болашақта жұмыстарды орындау кезінде білім алушылардың дербестігі артады. Эксперименттердің нәтижелерін талқылау барлық жұмыстың соңында (немесе келесі сабақта) жүзеге асырылады, кейде оқушылар негізгі тұжырымдарды ұжымдық талқылауға дейін дербес тұжырымдайды.
Мен физиканы оқуға деген ұмтылысты оята алатын, сапалы білім алуға ықпал ететін, оқушының өзін-өзі дамуына әсер ететін және оқушының жас, психологиялық, физиологиялық ерекшеліктерін ескеретін әртүрлі тапсырмаларды тиімді қолданамын:
-- логикалық тізбектерді қолданатын тапсырмалар;
-- сапалы проблемалық міндеттер (пәнаралық мазмұнмен).
Білім алушылар теориялық негіздемені талап ететін сұрақтарға жауап іздеуге белсенді қатысады. Осылайша, оқушылар жаңа материал мен олардың өмірлік идеялары арасында байланыс орнатуға әкеледі.
Оқу-танымдық іс-әрекетті жандандырудың бай мүмкіндіктерін ұсынатын заманауи білім беру процесінің элементтерінің бірі-ақпараттық технологиялар. Олар мұғалімдердің өзін-өзі дамытуына ғана емес, жалпы оқу процесін жетілдіруге және физиканы оқытудың тиімділігін арттыруға үлкен мүмкіндіктер береді. Техникалық білімі бар физика мұғалімі жаңа ақпараттық технологиялардың артықшылықтарын оңай қабылдайды және сонымен бірге өзінің педагогикалық шеберлік деңгейін көтереді.
Компьютердің көмегімен сіз оқушының іс-әрекетін ағымдағы бақылауды жүзеге асыра аласыз, білімді игеру дәрежесіне әсер ете аласыз, оқу процесін жеке ете аласыз. Физиканы зерттеу кезінде компьютер тәжірибеде мүмкін емес экспериментке, виртуалды физикалық экспериментке (молекулалық физика, ядролық физика тәжірибелері, күрделі жабдықты қажет ететін тәжірибелер, қауіпсіздік техникасы бойынша жүргізілмейтін тәжірибелер) мүмкіндік береді. Сонымен қатар, өмірмен байланысты көрсететін көркем емес фильмдер бар.
Дарынды оқушылармен қосымша жұмыс ұйымдастыру қажет.
Қосымша сабақтардың негізгі бағыты-жалпы орта мектептің әртүрлі сыныптарында оқытылатын жеке тақырыптар арасында байланыс орнату. Сабақтың негізгі түрі -- жеке сабақтар немесе жеке консультациялары бар топтық дәрістер.
Дарынды оқушылармен қосымша жұмыс ұзақ мерзімді болуы керек.
Қосымша сабақтардың мақсаты жаңа материалды зерттеу емес, оқушылардың бұрыннан бар білімдерін жалпылау, жүйелеу және кеңейту екенін ескеру қажет. Сондықтан белгілі бір тақырыппен жұмыс жасау кезінде әр түрлі сынып оқушыларын біріктіруге немесе керісінше, сыныптастарын олардың қабілеттеріне сәйкес әр түрлі топтарға бөлуге болады.
Дарынды балалармен қосымша сабақтар жасалған бағдарламаға сәйкес қатаң түрде өткізілуі керек. Қиындықтың жоғарылау мәселелерін шешуге арналған жүйесіз сабақтар көбінесе ештеңе бермейді. Балалардың ұсынылған бағдарламаны игере алмау қабілеттері немесе керісінше анықталғандықтан, ол міндетті түрде түзетіледі. Бұл бағдарлама әр дарынды баланың жеке ерекшеліктерін ескеріп, көрсетуі керек.
Физика олимпиадасына дайындықтың айрықша ерекшелігі -- оның күрделілігі. Бұл тереңдетілген бағдарлама бойынша қосымша сабақтар ғана емес. Басқа пәндерден айырмашылығы, физика пәнінен олимпиадаға дайындық мектепте оқитын математиканың барлық дерлік бөлімдерінің білімін міндетті түрде кеңейтуді және тереңдетуді, химияда оқылатын зат құрылымының негіздерін, информатика негіздерін, сондай-ақ есте сақтауды дамыту әдістері мен есте сақтау әдістерін білуді талап етеді.
Дарынды білім алушылармен жұмыс оқу, оқудан тыс және мектептен тыс жұмыстардың барлық мазмұнына енуі керек және ешқандай жағдайда дарынды балаларға арналған арнайы сабақтарды ұйымдастыруға дейін азаймауы керек. Дарынды балалармен жұмыс істейтін мұғалім түсінуі керек ең бастысы-дарындылық туа біткен де, тұқым қуалайтын да емес; дарындылықтың даму заңдылықтары табиғи және психологиялық ғылыммен жеткілікті зерттелген; дарындылық жағдайға қайшы келетін жеке бірегей балалардың қасиеті емес; дарындылық бастапқыда әрбір білім алушыға тән қасиеттерге негізделеді және қолайлы құрылған білім беру жағдайында дамиды.
Физика бойынша олимпиадаға дайындық бағдарламасына оқушылардың жасына сәйкес бөлімдерді қамтитын математика бағдарламасы міндетті түрде енгізілуі керек. Тәжірибе көрсеткендей, математика сабақтарын физика сабақтарынан озық циклдармен өткізген дұрыс.. Мұндай сабақтардың бағдарламасы студенттердің теңдеулерді (теңсіздіктерді) және әртүрлі типтегі теңдеулер (теңсіздіктер) жүйелерін шешудің практикалық дағдыларын дамытуға бағытталған. Осыдан кейін ғана физика сабақтары тікелей басталады. Олимпиадаларды дайындауда қолданылатын әдістемелік әдістер:
-- батыру: тапсырманың мүмкін шешімін іздеу кезінде оқушының жеке жұмысы.
-- тәжірибе алмасу: жұпта жұмыс істеу, пайда болған идеялармен бөлісу және сын.
-- миға шабуыл: төрт шешімді талқылау.
-- кеңес: авторлық шешіммен, содан кейін тәуелсіз шешіммен еркін танысу.
-- кеңес беру: аға және тәжірибелі жолдастармен кеңесу. Олимпиадашылармен сабақты қалай бастау керектігі туралы 10 кеңес
1 кеңес. Сіз кез-келген бизнесті бастағанда, алдымен төрт өсиетке назар аударыңыз және өзіңізді жақсы көріңіз. Сонда сәтсіздік мүмкін болмайды. Міне, мына өсиеттер: бұл жолға кешікпеңіз, пайдалы болуға тырысыңыз, тарихты құрметтеңіз, жеке махаббат пен жеке азаптан жоғары көтеріліңіз, адам игілігі үшін өмір сүріңіз.
2 Кеңес. Сіздің тәлімгеріңіздің барлық оқу уақытына арналған ұзақ мерзімді жоспарлауды жасаңыз, өз жолыңызды (стратегияңызды) таңдап, оны ұстаныңыз.
3 Кеңес. Сізде мектептен Халықаралық Олимпиадаға дейінгі тапсырмалар жинағы болуы керек. Тек сіздің аймағыңыздың міндеттеріне тоқталмаңыз-кеңірек қараңыз. Әлем параллель дамып келеді.
4 Кеңес. Әрбір зерттелетін сұраққа қосымша әдебиеттерді де, қарапайым дағдыларды пысықтау міндеттерін де таңдау қажет. Принципті ұмытпаңыз: қарапайымнан күрделіге немесе мектеп Олимпиадасынан Халықаралық Олимпиадаға дейін.
5 кеңес. Енді өз тәлімгерлерімізбен өз бетінше жұмыс істейік. Өз пікіріңізді таңдамаңыз. Тек соңғы шара ретінде көмектесіңіз.
6 Кеңес. Жүйелілік-олимпиадашыларды оқыту мен тәрбиелеудегі маңызды принциптердің бірі. Оқушыларыңыз ертең не істейтіні туралы ойлануды ұмытпаңыз.
7 Кеңес. Оқытуда әртүрлі әдістерді қолданыңыз.
8 Кеңес. Оқушыларыңыздан бірдеңе талап ету үшін оны өзіңізден талап етіңіз. Сіз бірінші үлгі болып табыласыз. Оқушыларыңызбен бірге дамыңыз. тағам оскоминаны толтыра алады.
9 кеңес. Әр адам бірегей тұлға, бірақ команданы есте ұстаған жөн, сабақтастықты қолданыңыз. Орта мектеп оқушыларын дауға қосыңыз, қарым-қатынаста, пікірталаста шындықты табуға тырысыңыз.
10 кеңес. Ақырында, менің сүйікті сөзім:қыңыр және шыдамды адам басталған істің қолайлы аяқталуын көреді. Алдымен мүмкін емес болып көрінеді-содан кейін қарапайым.
Мәселені шешу барысында, шешімдерді бірнеше рет қайталаған кезде, білім алушы есепті өз бетінше шығарады және ол болады ол үшін кішкентай жаңалық -- бұл өте маңызды.
Бала өмірде тұлға, кәсіпқой, адам ретінде өмір сүруі үшін, ең алдымен, оны бірге сүю керек жаңа ашылуларға қуаныңыз, армандаңыз және оның жеңістерін тек жеңістерімен салыстырыңыз. Сіз сондай - ақ дәмді және дұрыс тамақтандыруыңыз керек, еңбек пен демалыс режимін қадағалап, қолдау көрсетіп, баланың ертең бақытты жасай алатын адам екеніне сенуіңіз керек.
Мектеп олимпиадаларының негізгі мақсаты:
-- дарынды оқушылар анықтау; -- оқушылардың шығармашылық қабілеттерін және ғылыми-зерттеу жұмыстарына қызығушылығын дамыту;
-- дарынды балаларды қолдау үшін қажетті жағдайлар жасау;
-- оқушылар арасында ғылыми білімді тарату.
Оқушының математикалық олимпиадаға сәтті қатысуына қалай қол жеткізуге болады? Жарыста жақсы нәтижелерге қалай жетуге болады? Бәсекеге қабілеттілікті математикада жетістікке жету үшін, әрине, тапсырмаларды орындай білу керек. Табыс тек қабілеттермен ғана емес, сонымен қатар классикалық олимпиадалық мәселелерді білумен де байланысты. Сондықтан олимпиадаға тыңғылықты дайындық қажет. Егер сіз жүзуді үйренгіңіз келсе, суға еркін кіріп, қиындықтарды шешуді білгіңіз келсе, оларды шешіңіз. (Д. Поиа)
Олимпиадаға тиімді дайындалу үшін олимпиаданы бір реттік шара ретінде қабылдамай, жүйелі жоспар бойынша жұмыс атқару қажет.
олимпиадаға дайындық оқу жылының басынан бастап жүйелі болуы керек;
элективті курстарды теориялық мәселелерді талқылау үшін емес, балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту үшін пайдалану керек;
білімсіздіктен білімге, практикадан шығармашылыққа ... жалғасы
Бастысы жүйелі дайындық және тынымсыз еңбек пәндік олимиаданың шыңын бағындыруға қажетті ең негізгі критерий. Сол үшіде әр сынпты жүйеге түсіре еңбектену бәрімізге таптырмас болашақ силары хақ.
Сонымен химия пәнінен олимпиадаға дайындалудың біз таңдаған негізгі бағыты өмендегідей:
8-сынып оқушысы үшін бейорганикалық химия мен жалпы химиядан базалық білім болғаны дұрыс, сегізінші сынып соңына дейін ертінді, газ және қатты зат қоспалары, электролиз және пластинка тақырыбындағы есептерге толық дайын болғаны абзал. Ал, органикалық химиядан көмірсутектер (алкандар, алкендер, алкиндер, арендер,т.б) тақырыбын толық меңгергені дұрыс
Ұсынылатын кітаптар:
1. Сборник задач по химии (Г.П. Хомченко И.Г. Хомченко)
2. 2400 задач по химии с решениями (Н.Е. Кузменько, В.В. Еремин)
3. Олимпиады по химии (И.И. Кочерга, Ю.В. Холин, Л.А. Слета, О.А. Жикол, В.Д. Орлов, С.А. Комыхов)
4. Сборник олимпиадных задач по химии (Т.П. Адамович, Г.И. Васильевна, С.А. Мечковский, В.И. Тыворский)
5. Задачи по химии (Середа)
9 -- сынып оқушылары үшін жалпы химия мен бейорганикалық химиядан тереңдеген білім болуы керек. Сонымен бірге бейорганикалық химия мен органикалық химияның негізгі теорияларын білуі керек. Органикалық химиядан көмірсутектермен бірге оттекті органиклық қосылыстар және амин, аминқышқылдары туралы толық базалық білім болуы керек.
Электролиз және қоспа туралы есептермен бірге бейорганикалық, органикалық реакцияларды пайдаланып шешілетін есептер көптеп кездеседі.
Жұмбақталған бейорганикалық есептер мен органикалық заттардың формуласын табуға арналған есептерге де мән берген жөн.
Ұсынылатын кітаптар:
1. ХФУ (химия формула успеха)
2. Задачи по химии (П. Будруджак)
3. Сборник задач по химии повышенной трудности (В.К. Николаенко)
4. Химические олимпиады в школе (Чуранов С.С.)
5. Типавойных задачи (Белавин)
6. Сборник задач по химии Повышенной сложности (Леонтьев А.Е.)
7. Задачи химических олимпиад (Сорокин В.В. Загорский В.В. Свитанько В.В.)
8. Справочник по общей химии (Глинка) (на лето)
10-сынып оқушылары жалпы химия, бейорганикалық химия, элементтер химиясы және органикалық химия мазмұндары, маңызды теориялары толық қамтылады. Сонымен бірге, аналитикалық химия мен физикалық химия есептерінің алғашқы бастамалары толық кездеседі.
Ұсынылатын кітаптар:
1. Всероссийские химические олимпиады (9-10-11 класс,1998-2014)
2. Задачи и вопросы по аналитической химии (Е.Н. Дорохова, Г.В.
Прохорова)
3. Общая и неорганическая химия (Ахметов)
4. Современный курс общей химии 1,2-том (Хаускрофт. К., Констебл Э.)
5. Основы органической химии 1-2 том (Дж. Робертс, М. Касерио)
6. Organic chemistry (John E. McMurry)
7. Задачи по органической химии (Курц, Реутов)
11-сынып оқушысы
10-11сыныптың негізгі тақырыптары обылыстық және республикалық олимипадаларында бірдей. Соңғы жылда аналитикалық және физикалық химия тереңдеумен бірге, биологиялық химияның алғашқы сатысы мен кванттық химия есептері қамтылады.
Сонымен бірге ескертетін бір мәселе, 10-11 сынып оқушылары жоғары матемтика ұғымдарын толық білген дұрыс. Мысалы, логарифм, туынды, Интеграл, Тригонометрия (міндетті емес).
Ұсынылатын кітаптар
1. Основы физической химии. Теория и задачи (В.В. Еремин)
2. Теоретическая и математическая химия (В.В. Еремин)
3. Менделеевская олимпиада 1998-2014гг
4. Физическая химия (П. Эткинс) (Physical chemistry (P.Atkins))
5. Жоғары математика курысы (Айдос)
Сонымен бірге әр жылы, әр жылдықта облыстық және республикалық олимпиадаларда үнемі кездсетін бейорганикалық заттар арасындағы генетикалық байланыс, органикалық заттар арасындағы химиялық байланыс, тотығу-тотықсыздану реакцияларын аяқтау, электрондық және жартылай иондық байланыс әдістерімен теңестіру секілді тақырыптарды ұмыт қалдырмаған абзал.
Аятжан Ахметжан. Астана 2015 жылы ақпан.
Жалпы білім беретін мектепте ерекше дарынды балаларды анықтау үшін шығармашылық орта құру керек. Кез келген қоғамға дарынды адамдар қажет және қоғамның басты міндеті оларды анықтап, қабілеттерін дамыту. Алайда, өкінішке орай адамдардың барлығы бірдей өздерінің қабілеттерін өз беттерінше дамытуға дайын емес. Көбінесе бұл жағдай олардың отбасына және мектебіне тәуелді. Отбасының міндеті баланың қабілетін уақытылы көре білу, ал мектептің міндеті - балаға қолдау көрсетіп, оның қабілетін дамыту және оны іске асыруға жағдай жасау. Дәл осы мектеп жасындағы баланың өзіндік шығармашылық тұлғасының негізі қалануы керек.
Дарынды балалар өз қатарластарын басып озып, оқу материалын меңгеру қарқындылығымен ерекшеленеді. Мұндай балалармен жұмыс жасау қызықты да күрделі. Мұғалімнің әрбірі мектеп оқулығымен жұмыс жасау қанағаттандырмайтын оқушылармен өмірінде бір рет болсада кездеседі, оларға сабақтағы жұмыс қызығушылық тудырмайды, олар сөздіктер, энциклопедияларды, арнайы әдебиеттерді іздеп жүріп оқиды, өздерін қызықтыратын сұрақтарға білімнің әр түрлі салаларынан жауап іздейді. Мектеп осындай дарынды балаларға ғылым мен өмірге жол сілтеп, өз қабілеттерін ашуларына ықпал етуі қажет. Білім берудің басты міндеті - тек ғана ғылым мен техника аясындағы жоғары білімді маман дайындау ғана емес, сонымен қатар жалпы мәдениет пен сауаттылық аясында жоғары білімі бар бәсекеге қабілетті тұлға қалыптастыру. Ал ол мектепте білім беру деңгейін арттыруға, тұлғаға бағдарланған даралап оқыту тәсілін арттыруға және оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға тікелей байланысты.
Дарынды балалар сабақ барысында шығармашылық үдеріске түгелдей еніп кетуіне мүмкіндік жасайтын, жаңа жаңалықтарға ұмтылдыратын, белсенді ақыл ой еңбегіне итермелейтін, өз-өздерін тануларына көмектесетін оқытудың ерекше тәсілдерін, ерекше жүйесін талап етеді. Оқыту үдерісін белсендіріп, оған танымдық, шығармашылық сипат беру үшін оқу әрекетінде ақпараттың заманауи құралдарын: медиатеканы, электронды оқулықтар мен энциклопедияларды, интернет желісін, сондай-ақ қазіргі заманғы: ойын, оқу-ізденушілік, проблемалы-ізденушілік және т.б. технологияларды тиімді қолдану қажет.
Оқу әрекетінің мұндай жүйесі дарынды балаларды озық ойлылыққа, жан-жақты салыстырушылыққа, қызығушылыққа тәрбиелеп, түрлі болжамдар жасай алуға үйретеді.
Дарынды балаларды сабақ үдерісінде дамыту мен табысты оқытудың басты мақсаты:
- пәндік біліктіліктері мен дағдыларын жетілдіру;
- дарынды балалардың оқу мотивациясын арттыру;
- ақыл-ой қабілеттерін және зерек ойлылықты дамыту;
- өзін-өзі бақылай алу, өзін-өзі бағалау дағдыларын меңгеру;
- ізденушілік және өз бетінше білім алу әрекеттерін дамыту.
Пәндік олимпиадалар қазіргі уақытта оқу процесінің мазмұны мен оқыту технологиясын жетілдіруге бағытталған сыныптан тыс жұмыстың болашағы бар түрлерінің бірі болып отыр. Биология пәні бойынша мектеп оқушыларын олимпиадаға дайындау мәселесінің өзектілігі бұл күні анықталған және оның әдістемесін жетілдіру жолдары жан-жақты қарастырылуда.
Олимпиада оқушының өзінің қандай екенін көрсете алатын, потенциалды мүмкіндіктерін ашатын әлеуметтік-психологиялық шарттарды жасайды. Олимпиада үздіксіз шығармашылық ізденісте болатын интеллектісі дамыған тұлғалармен қарым-қатынас формасы; олимпиаданың мазмұны,
ұйымдастырылу формасы оқушыға өзінің мәнді күштерін жүзеге асыру жолын еркін және жауапты түрде таңдауына мүмкіндік береді; олимпиадаларда оқушылардың танымдық мүмкіндіктерін, интеллектуалдық потенциалдарын толық әрі еркін іске асыруға, өздерін толық шығармашылық тұлға ретінде байытуына жағдайлар жасайды.
Олимпиадаға дайындау шарттары:
- пән бойынша жалпы және қандай да бір қабілеттері бар оқушыларды анықтап, таңдау.
- пәндік олимпиадаға сабақтан тыс жұмыстар арқылы дайындау;
- дамытушы орта жасау;
- сабақ барысында жоғары деңгейдегі танымдық және шығармашылық тапсырмаларды орындату
Олимпиадаға дайындау барысындағы ұстанымдар:
- мүмкіндігінше өзіндік жұмыстарды орындату;
- белсенді білім алу;
- күрделіліктің озық деңгейлілігі;
- өткен олимпиадалық тапсырмалар нәтижесін талдау;
- жеке жұмыс;
- психологиялық ұстанымның болуы (мен жеңіске жетуім керек ұстанымы)
Сабақ барысындағы жұмыстар:
- сабақ тақырыбымен байланысты олимпиадалық тапсырмаларды орындау:
- шығармашылық және олимпиадалық үй тапсырмаларын беру;
- сыныптан тыс жұмыстар
- жеке өзіндік жұмыс тапсырмаларын беру;
- топтық жұмыс.
- оқу үдерісінде АКТ қолдану
Олимпиадалар - білім жарыстырудың өзіндік ерекшелігі бар бір түрі, оқушылардың сабақтағы және сабақтан тыс уақыттағы жұмыстарының нәтижесі. Егер сабақ - оқу-тәрбие жұмысының негізгі бір формасы болса және оның мазмұны оқу бағдарламасымен анықталса, ал олимпиада оқушыларды сыныптан тыс, қосымша жұмысқа тартатын және оқушылардың ғылыми-көпшілікке арналған әдебиеттерді, анықтамалықтарды өз бетінше оқуға итермелейтін әсерлі тәсілдің бірі. Кез келген деңгейдегі олимпиада оқушының отбасында, мұғалімдер ортасында және сыныптастары арасында мойындаушылыққа қол жеткізуіне мүмкіндік беретін жағдай. Олимпиадаға тиімді дайындау үшін ол бір реттік шара ретінде ғана өткізілмеуі керек. Олимпиадаға дайындау жүйелі жүргізілуі керек. Оқушыларды олимпиадаға дайындаудың түрлі әдістемелік тәсілдері бар.
Оқушыларды пәндік олимпиадаға дайындау үрдісінің мәні және құрылымы жөнінде айқын түсінікке ие болу үшін үлгілеу әдісін пайдалануға болады.
Тапсырмалар түрі және оған мысалдар:
Стандартты деңгейдегі тапсырмалар.
1.Организмнің көбею тәсілдері қандай?
2. Иммунитеттің клеткалық теориясының негізін салушы кім?
а) Ч. Дарвин
б) И. П. Павлов
в) Л. Пастер
г) И. И. Мечников
3. Гүлдің жеміс түзуге қатысатын бөлігі
Зерттеушілік деңгейдегі тапсырмалар. Гүл макетімен, суретті плакатпен жұмыс.
Жүйелік таксондар тізімінен суретте берілген организмдерді сипаттауда үшеуіне де ортақ таксонды анықтаңыз
таксондар тізімі
1) Қос жарнақтылар класс
2) Жасушасыздар патшалығы
3) Прокариотар патшалығы
4) Өсімдіктер патшалығы
5) Көпклеткалылар патшалық тармағы
6) Гүлді өсімдіктер бөлімі
Таңдалған таксондар санын жазыңыз.
Салыстыруға арналаған тапсырмалар
Балықтар класына тән белгілері мен олардың ерекшеліктерін анықтаңыздар. (Жауаптарыңызды кестеге + таңбасы арқылы енгізіңіздер).
Белгілері
Химия , математика интеграция негізінде дарынды балаларды
пәндік олимпиядаға даярлау әдістемесі
Нормативтік құжаттар
Анықтамалар мен түсініктер
Кіріспе
1.Химиядан дарынды балаларды пәндік олимпиядаға даярлаудың теориялық-әдістемелік негіздері.
1.1. Әлемдегі және ҚР химиядан пәндік олимпиядалар жүйесі.
1.2. Химия пәнінен оқушыларды пәндік олимпиядаға даярлауды ерекшеліктері.
2.Химия мен математика интеграция негізінде дарынды балаларды пәндік олимпиядағадаярлау әдістемесі.
2.1 Химидан пәндік олимпияданың теориялық кезеңіне даярлаудағы математикамен интеграциялау моделі.
2.2 Химия мен математика интеграциясы негізііндегі химиядан олимпияда есептер жүйесін жасау және пайдалану әдістемесі.
2.3. Химия мен математика интеграция негізіндегі олимпияданың теориялық есептерін педагогикалық тәжірибеде сынау және оның нәтижелері .
Пәндік олимпиада - ғылымның алғашқы басқышы, бала санасына ғылымның алғашқы ізденістерін қалыптастырып, болашақ ғалымдарды баулитын, ғылымға еркін бойлайтын жастар қосынын қалыптастыратын ең үлкен және ең тамаша бағдарламалық бәсеке. Пән олимпиадасына дайынд ық, адамның мидың ең жоғары қабылдау кезеңінде басталтындықтан, ол оқушылардың логикалық ойлау формасын дамытып қана қоймай, ғылымға деген көзқарасын қалыптастырып, болашақ бағдарын айқындайтын тамаша ғылыми ізденіс. Егер сапалы және жүйелі дайындық жүргізілсе, баланың ми клеткалары сапалы қозғалысқа келіп, оқушының алғырлығы арта түсетіні ғылымда дәлелденіп каледі. Сапалы әрі жүйелі дайындық тек баланың ғылымға ғана көзқарасын қалыптастырып қоймай, болашаққа деген нық сенімін орнатып, өзіне денег сенімін нығайтып, биік мақсаттар қоя алтын тұлға тәрбиелеудегі тамаша дағды. Бастысы, жүйелі дайындық және тынымсыз еңбек пәндік олимпиаданың шыңын бағындыруға қажетті ең негізгі критерий.
Дарынды баланы қалай анықтаймыз?
Дарындылық - бұл адамның белгілі іс-әрекеті аумағында ерекше табыстарға жету үшін көмектесетін қабілет дамуының деңгейі. Дарындылық -- адамның өз бейімділігі арқылы, шығармашылықпен жұмыс істеу арқылы қалыптасатын қасиет. https:youtu.be6iJGs3suB6o
Белгілі ағылшын психологі П.Торранстың өз зерттеулерінің негізінде: "Мұғалімдер үшін дарынды оқушы - бұл жақсы оқитын оқушы деген пікір қалыптасқан,- Оларға оқуда қиыншылық туғызбайтын, тәртіпті, ұйымшыл, білімді, тұрақты, ұғымтал, өз ойын нақты және түсінікті жеткізе алатын оқушылар көбірек ұнайды. Ал қисынсыз сұрақ қоятын, өз жұмысымен ғана айналысатын, тәуелсіз, көбіне түсініспеушілік туғызатын, қияли, әр нәрсеге көзқарасы бөлек оқушылар ұнамайды-деген екен. Шындығында, біз жұмыс
істеуде нәтиже беретін оқушыны іздейміз. Дарынды бала туа біткен дарын иесі және біртіндеп оқып, үйреніп, бақылап, іздену арқылы табысқа жететін дарынды бала болып бөлінеді екен.
Дарынды оқушымен жұмыстың негізгі мақсаты -- олардың шығармашылық жұмыста өзінің қабілетін іске асыруға көмектесу, бірлесіп нәтижеге қол жеткізу. Ал мақсатқа жету - оқу бағдарламасын тереңдетіп оқыту және оқушылардың танымдық белсенділігін дамыту арқылы жүзеге асады.
Дарынды баланың бойында қандай қасиеттер болу керек?
Оқушыны жауарпкершілігі
Оқушының қызығушылығы
Оқушының патриоттық сезімі
Оқушының коммуникативтілігі
Оқушының креативті ойлай білуі
Оқушының өзін-өзі бағалау деңгейі
Дарынды балалармен жұмыс істейтін мұғалімдерде қандай қасиеттер болу керек?
Мұғалімнен үлкен ізденісті
Көп еңбектенуді
Мейірімді, сезімтал болуды;
Төзімділік, оқушыға деген сыйластық;
Жауапкершілікті талап етеді. Оқушымен жұмыс жоспары
1.Химиядан дарынды балаларды пәндік олимпиядаға даярлаудың теориялық-әдістемелік негіздері.
Тұлғаға бағытталған білім беруге көшудің қазіргі жағдайында дарынды білім алушылармен жұмыс істеу проблемасы ерекше маңызға ие. Бұл ретте білім алушылардың қолда бар дарындылығын дамыту ғана емес, сондай-ақ өзін әлі көрсетпеген дарындылықты анықтау да маңызды болып табылады.
Дарынды білім алушылармен жұмыс істеудің тиімді нысандарының бірі әрқашан оқушылар олимпиадасының әртүрлі деңгейлері болды. Бейресми білім берудің бір түрі ретінде пәндік олимпиадалар икемді, дараланған, жасампаз білім алуға мүмкіндік беретін ашық білім беру ортасы болып табылады. Олар сізге ең дарынды студенттерді мектепте оқыту кезеңінде анықтауға, оларды болашақ мамандықты таңдауға дұрыс және уақтылы бағыттауға мүмкіндік береді.
Олимпиада оқу процесінің бір түрі ретінде барлық қатысушылардың: мектеп оқушылары мен мұғалімдердің интеллектуалдық деңгейін көтеруге ықпал етеді. Бұл әсіресе қазіргі уақытта шығармашылық дамыған, жан-жақты білімді мамандарға сұраныс артып келе жатқан кезде өте маңызды. Алайда пәндік олимпиадаларды өткізу әдістемесі бірыңғай жалпы білім беретін мектеп жағдайында қалыптасты, онда білім мен дағдыларды қалыптастыру міндеттері Білім алушының жеке басын дамыту міндеттерімен салыстырғанда басым болды. Әрине, соңғы жылдары барлық деңгейдегі олимпиадаларға көңіл бөлініп, оларды білім алушылардың дарындылығын дамыту бойынша жұмыстың басқа түрлері -- конкурстар, зияткерлік марафондар, конференциялар және т. б. ұйымдастыра бастады. физика пәнінен олимпиадалардың әлеуеті, ең алдымен, оларды дайындау және өткізу әдістемесінің мектеп дамуының қазіргі кезеңінің ерекшеліктеріне сәйкес келмеуіне байланысты жүзеге асырылмайды.
Химия пәнінен олимпиадаларға білім алушыларды даярлау бағдарлама бойынша да, оқыту әдістері бойынша да арнайы, ұзақ мерзімді, кешенді, жүйелі және мектеп сабақтарынан өзгеше болуы тиіс.
-- танымдық мәселені (проблеманы)шешудің бірнеше нұсқасын табыңыз;
-- өз пікірін қорғайды;
-- пікірталастар мен талқылауларға қатысады;
-- өз жолдастары мен оқытушыларына сұрақтар қояды;
-- жолдастардың жауаптарына шолу;
-- жолдастардың жауаптары мен жазбаша жұмыстарын бағалайды;
-- артта қалғандарды оқытумен айналысады;
-- әлсіз оқушыларға түсініксіз жерлерді түсіндіріңіз;
-- мүмкін болатын тапсырманы өз бетінше таңдаңыз.
Оқушы үшін сабақта қоршаған әлемнің процестері мен құбылыстарының өзара байланысына көз жеткізу маңызды. Бұған көпжақты пәнаралық байланыстар ықпал етеді. Сабақтағы оқушылардың танымдық белсенділігі пәнаралық байланыстардың әсерінен айтарлықтай белсендіріледі.
Физика эксперименттік ғылым екенін бәрі біледі. Эксперименттік тапсырмаларды қою кезінде көптеген объективті факторларға байланысты жабдықты пайдалану тұрғысынан артықшылық беріледі. Тапсырманың қарапайымдылығы мен Қолданылатын эксперименттік құралдардың елеулі кемшілігі жоқ екенін атап өткен жөн; керісінше, бұл қадір-қасиет; академик П.Л. Капица эксперимент неғұрлым қарапайым құралдармен орындалса, студенттер үшін соғұрлым құнды болатынын атап өтті.
Сондықтан мен үшін жұмыстың ең жақсы түрі-оқушылардың өзіндік зертханалық жұмыстарын мұғалімнің тәжірибесімен үйлестіру. Менің басты рөлім - байқампаздықты, қызығушылықты дамыту, тек неге бұлай болып жатыр?, бірақ егер не өзгереді?.. Егер не болады?.. Бұл қалай болады?Ақыл-ой іс-әрекетін жандандыруға тиісінше зерттелетін мәселенің маңызды жақтарына назар аудару керек сұрақтар қою арқылы қол жеткізіледі.
Зертханалық жұмыстарды алдыңғы тәжірибелермен қатар мектеп практикасында, әсіресе физиканы оқытудың бірінші сатысында кеңінен қолданамын. Болашақта жұмыстарды орындау кезінде білім алушылардың дербестігі артады. Эксперименттердің нәтижелерін талқылау барлық жұмыстың соңында (немесе келесі сабақта) жүзеге асырылады, кейде оқушылар негізгі тұжырымдарды ұжымдық талқылауға дейін дербес тұжырымдайды.
Мен физиканы оқуға деген ұмтылысты оята алатын, сапалы білім алуға ықпал ететін, оқушының өзін-өзі дамуына әсер ететін және оқушының жас, психологиялық, физиологиялық ерекшеліктерін ескеретін әртүрлі тапсырмаларды тиімді қолданамын:
-- логикалық тізбектерді қолданатын тапсырмалар;
-- сапалы проблемалық міндеттер (пәнаралық мазмұнмен).
Білім алушылар теориялық негіздемені талап ететін сұрақтарға жауап іздеуге белсенді қатысады. Осылайша, оқушылар жаңа материал мен олардың өмірлік идеялары арасында байланыс орнатуға әкеледі.
Оқу-танымдық іс-әрекетті жандандырудың бай мүмкіндіктерін ұсынатын заманауи білім беру процесінің элементтерінің бірі-ақпараттық технологиялар. Олар мұғалімдердің өзін-өзі дамытуына ғана емес, жалпы оқу процесін жетілдіруге және физиканы оқытудың тиімділігін арттыруға үлкен мүмкіндіктер береді. Техникалық білімі бар физика мұғалімі жаңа ақпараттық технологиялардың артықшылықтарын оңай қабылдайды және сонымен бірге өзінің педагогикалық шеберлік деңгейін көтереді.
Компьютердің көмегімен сіз оқушының іс-әрекетін ағымдағы бақылауды жүзеге асыра аласыз, білімді игеру дәрежесіне әсер ете аласыз, оқу процесін жеке ете аласыз. Физиканы зерттеу кезінде компьютер тәжірибеде мүмкін емес экспериментке, виртуалды физикалық экспериментке (молекулалық физика, ядролық физика тәжірибелері, күрделі жабдықты қажет ететін тәжірибелер, қауіпсіздік техникасы бойынша жүргізілмейтін тәжірибелер) мүмкіндік береді. Сонымен қатар, өмірмен байланысты көрсететін көркем емес фильмдер бар.
Дарынды оқушылармен қосымша жұмыс ұйымдастыру қажет.
Қосымша сабақтардың негізгі бағыты-жалпы орта мектептің әртүрлі сыныптарында оқытылатын жеке тақырыптар арасында байланыс орнату. Сабақтың негізгі түрі -- жеке сабақтар немесе жеке консультациялары бар топтық дәрістер.
Дарынды оқушылармен қосымша жұмыс ұзақ мерзімді болуы керек.
Қосымша сабақтардың мақсаты жаңа материалды зерттеу емес, оқушылардың бұрыннан бар білімдерін жалпылау, жүйелеу және кеңейту екенін ескеру қажет. Сондықтан белгілі бір тақырыппен жұмыс жасау кезінде әр түрлі сынып оқушыларын біріктіруге немесе керісінше, сыныптастарын олардың қабілеттеріне сәйкес әр түрлі топтарға бөлуге болады.
Дарынды балалармен қосымша сабақтар жасалған бағдарламаға сәйкес қатаң түрде өткізілуі керек. Қиындықтың жоғарылау мәселелерін шешуге арналған жүйесіз сабақтар көбінесе ештеңе бермейді. Балалардың ұсынылған бағдарламаны игере алмау қабілеттері немесе керісінше анықталғандықтан, ол міндетті түрде түзетіледі. Бұл бағдарлама әр дарынды баланың жеке ерекшеліктерін ескеріп, көрсетуі керек.
Физика олимпиадасына дайындықтың айрықша ерекшелігі -- оның күрделілігі. Бұл тереңдетілген бағдарлама бойынша қосымша сабақтар ғана емес. Басқа пәндерден айырмашылығы, физика пәнінен олимпиадаға дайындық мектепте оқитын математиканың барлық дерлік бөлімдерінің білімін міндетті түрде кеңейтуді және тереңдетуді, химияда оқылатын зат құрылымының негіздерін, информатика негіздерін, сондай-ақ есте сақтауды дамыту әдістері мен есте сақтау әдістерін білуді талап етеді.
Дарынды білім алушылармен жұмыс оқу, оқудан тыс және мектептен тыс жұмыстардың барлық мазмұнына енуі керек және ешқандай жағдайда дарынды балаларға арналған арнайы сабақтарды ұйымдастыруға дейін азаймауы керек. Дарынды балалармен жұмыс істейтін мұғалім түсінуі керек ең бастысы-дарындылық туа біткен де, тұқым қуалайтын да емес; дарындылықтың даму заңдылықтары табиғи және психологиялық ғылыммен жеткілікті зерттелген; дарындылық жағдайға қайшы келетін жеке бірегей балалардың қасиеті емес; дарындылық бастапқыда әрбір білім алушыға тән қасиеттерге негізделеді және қолайлы құрылған білім беру жағдайында дамиды.
Физика бойынша олимпиадаға дайындық бағдарламасына оқушылардың жасына сәйкес бөлімдерді қамтитын математика бағдарламасы міндетті түрде енгізілуі керек. Тәжірибе көрсеткендей, математика сабақтарын физика сабақтарынан озық циклдармен өткізген дұрыс.. Мұндай сабақтардың бағдарламасы студенттердің теңдеулерді (теңсіздіктерді) және әртүрлі типтегі теңдеулер (теңсіздіктер) жүйелерін шешудің практикалық дағдыларын дамытуға бағытталған. Осыдан кейін ғана физика сабақтары тікелей басталады. Олимпиадаларды дайындауда қолданылатын әдістемелік әдістер:
-- батыру: тапсырманың мүмкін шешімін іздеу кезінде оқушының жеке жұмысы.
-- тәжірибе алмасу: жұпта жұмыс істеу, пайда болған идеялармен бөлісу және сын.
-- миға шабуыл: төрт шешімді талқылау.
-- кеңес: авторлық шешіммен, содан кейін тәуелсіз шешіммен еркін танысу.
-- кеңес беру: аға және тәжірибелі жолдастармен кеңесу. Олимпиадашылармен сабақты қалай бастау керектігі туралы 10 кеңес
1 кеңес. Сіз кез-келген бизнесті бастағанда, алдымен төрт өсиетке назар аударыңыз және өзіңізді жақсы көріңіз. Сонда сәтсіздік мүмкін болмайды. Міне, мына өсиеттер: бұл жолға кешікпеңіз, пайдалы болуға тырысыңыз, тарихты құрметтеңіз, жеке махаббат пен жеке азаптан жоғары көтеріліңіз, адам игілігі үшін өмір сүріңіз.
2 Кеңес. Сіздің тәлімгеріңіздің барлық оқу уақытына арналған ұзақ мерзімді жоспарлауды жасаңыз, өз жолыңызды (стратегияңызды) таңдап, оны ұстаныңыз.
3 Кеңес. Сізде мектептен Халықаралық Олимпиадаға дейінгі тапсырмалар жинағы болуы керек. Тек сіздің аймағыңыздың міндеттеріне тоқталмаңыз-кеңірек қараңыз. Әлем параллель дамып келеді.
4 Кеңес. Әрбір зерттелетін сұраққа қосымша әдебиеттерді де, қарапайым дағдыларды пысықтау міндеттерін де таңдау қажет. Принципті ұмытпаңыз: қарапайымнан күрделіге немесе мектеп Олимпиадасынан Халықаралық Олимпиадаға дейін.
5 кеңес. Енді өз тәлімгерлерімізбен өз бетінше жұмыс істейік. Өз пікіріңізді таңдамаңыз. Тек соңғы шара ретінде көмектесіңіз.
6 Кеңес. Жүйелілік-олимпиадашыларды оқыту мен тәрбиелеудегі маңызды принциптердің бірі. Оқушыларыңыз ертең не істейтіні туралы ойлануды ұмытпаңыз.
7 Кеңес. Оқытуда әртүрлі әдістерді қолданыңыз.
8 Кеңес. Оқушыларыңыздан бірдеңе талап ету үшін оны өзіңізден талап етіңіз. Сіз бірінші үлгі болып табыласыз. Оқушыларыңызбен бірге дамыңыз. тағам оскоминаны толтыра алады.
9 кеңес. Әр адам бірегей тұлға, бірақ команданы есте ұстаған жөн, сабақтастықты қолданыңыз. Орта мектеп оқушыларын дауға қосыңыз, қарым-қатынаста, пікірталаста шындықты табуға тырысыңыз.
10 кеңес. Ақырында, менің сүйікті сөзім:қыңыр және шыдамды адам басталған істің қолайлы аяқталуын көреді. Алдымен мүмкін емес болып көрінеді-содан кейін қарапайым.
Мәселені шешу барысында, шешімдерді бірнеше рет қайталаған кезде, білім алушы есепті өз бетінше шығарады және ол болады ол үшін кішкентай жаңалық -- бұл өте маңызды.
Бала өмірде тұлға, кәсіпқой, адам ретінде өмір сүруі үшін, ең алдымен, оны бірге сүю керек жаңа ашылуларға қуаныңыз, армандаңыз және оның жеңістерін тек жеңістерімен салыстырыңыз. Сіз сондай - ақ дәмді және дұрыс тамақтандыруыңыз керек, еңбек пен демалыс режимін қадағалап, қолдау көрсетіп, баланың ертең бақытты жасай алатын адам екеніне сенуіңіз керек.
Мектеп олимпиадаларының негізгі мақсаты:
-- дарынды оқушылар анықтау; -- оқушылардың шығармашылық қабілеттерін және ғылыми-зерттеу жұмыстарына қызығушылығын дамыту;
-- дарынды балаларды қолдау үшін қажетті жағдайлар жасау;
-- оқушылар арасында ғылыми білімді тарату.
Оқушының математикалық олимпиадаға сәтті қатысуына қалай қол жеткізуге болады? Жарыста жақсы нәтижелерге қалай жетуге болады? Бәсекеге қабілеттілікті математикада жетістікке жету үшін, әрине, тапсырмаларды орындай білу керек. Табыс тек қабілеттермен ғана емес, сонымен қатар классикалық олимпиадалық мәселелерді білумен де байланысты. Сондықтан олимпиадаға тыңғылықты дайындық қажет. Егер сіз жүзуді үйренгіңіз келсе, суға еркін кіріп, қиындықтарды шешуді білгіңіз келсе, оларды шешіңіз. (Д. Поиа)
Олимпиадаға тиімді дайындалу үшін олимпиаданы бір реттік шара ретінде қабылдамай, жүйелі жоспар бойынша жұмыс атқару қажет.
олимпиадаға дайындық оқу жылының басынан бастап жүйелі болуы керек;
элективті курстарды теориялық мәселелерді талқылау үшін емес, балалардың шығармашылық қабілеттерін дамыту үшін пайдалану керек;
білімсіздіктен білімге, практикадан шығармашылыққа ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz