Мемлекет белгілері
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Ф.7.05-02
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ЖОҒАРЫ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ атындағы ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН УНИВЕРСИТЕТІ
Тарих және педагогика факультеті факультеті (ЖМ)
Саясаттану кафедрасы
Студенттің практика бойынша
Е С Е Б І
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
Оқу практикасы
(практиканың атауы)
6B03120 Саясаттану білім беру бағдарламасы бойынша
Жеке тапсырма тақырыбы
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
Мемлекет сипаты мен мәні
Орындаған студент
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
Қалдыбай Н.Е. ТП-22-4к
(Т.А.Ж, тобы)
Университеттегі практика жетекшісі
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
Сарсенбеков Ж.А.
(Т.А.Ж., қолы)
Норма бақылаушы
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
Сарсенбеков Ж.А.
(Т.А.Ж., қолы)
Кәсіпорындағы практика жетекшісі
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
(Т.А.Ж., қолы)
М.О.
Шымкент 2023ж.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 3
1 ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТ СИПАТЫ 4
1.1 Мемлекет ұғымы 4
1.2 Мемлекет белгілері 7
2 ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТ МӘНІ 10
2.1 Мемлекеттің басқару қызметі 10
2.2 Мемлекет функциялары 15
ҚОРЫТЫНДЫ 19
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 20
КІРІСПЕ
Мемлекет -- басқару функциясын орындайтын және соның көмегімен қоғамды қамтамасыз ететін, оған қажетті жағдайлар мен алғышарттар жасауға ұмтылатын адамзат қоғамын ұйымдастырудың айрықша нысаны. Өзіне тән ерекше белгілері мен қажетіне, сондай-ақ өзіндегі аса мол мүмкіндіктеріне қарай мемлекет экономиканын дамытудың, әлеуметтік-саяси, рухани, ұлтаралық және жеке адамдардың арасындағы қатынастардың маңызды мәселелерін шешуге нақты қатысып, қоғамдағы істердің жағдайына белсенді түрде әсер ете алады.Көрсетілген негізгі жағдайлар біздің түсінігімізде және мемлекетті анықтауда өзінің керінісін табуы керек. Өзінің көрінісін тапқан құбылыстың күрделігігі мен көп аспектілігіне қарай оның біржақты болуы мүмкін емес және бірнеше "қабатты" қамтиды.
Мемлекет дегеніміз бұл -- адамзат қоғамы дамуының маңызды кезендеріне тән саясат.а) қоғамды басқару міндетін атқару, адамдардың, топтардың, таптардың және басқа да әлеуметтік субъектілердің қарым-қатынасын реттеп, бағыттау, олардың бірлескен іс-қимылына жағдай жасау жүктелген;б) оның саясатын жүзеге асыру жүктелген кең тармақты органдар жүйесі және биліктің ұйымдастырушылық-күш құрлдары бар;в) тапсырмасының орындалуын қоғамдық өмірдің барлық суъбектілері қамтамасыз ететін әкімшілік-мәжбүрлеу өкілеттігі берілген.
Мемлекеттің негізгі белгілері. Мемлекеттің рулық басқару ұйымынан басты айырмашылығы сол, онда арнаулы кәсіби басқару және мәжбүрлеу аппаратының болуымен немесе, оқу және монографиялық әдебиеттерде атайтындай, "жария-биліктің".
Бұл жердегі әңгіме қоғамнан бөлініп шыққан, басқару негізгі жұмысына, кәсібіне, мамандыгына айналған, қатары біртіндеп көбейе бастаған адамдар туралы.
Мемлекеттің басқа бір ерекше белгісі, өзінің өмір сүруі үшін халықтан салық жинауға мәжбүр болуы. Салық - бұл Мемлекеттің өмір сүріп, тіршілік етуінің экономикалық негізі; салықсыз ол күн көре алмайды, өйткені қаржының жетіспеуінен немесе болмауынан оның бүкіл тіршілігі
1 ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТ СИПАТЫ
1.1 Мемлекет ұғымы
Мемлекет-бұл басқарудың жоғары ұйымдастырылған жүйесі,қоғамда туындайтын жалпы мәселелерді орындайтын белгілі бір аумағы бар ел. Мемлекет халықтың еркін дамуына беретін, саяси билік ұйымы. Әр мемлекеттің өзінің азаматтары, заң-құқықтары, ережелері болады. Жалпы айтқанда мемлекет ұғымы белгілі бір аумақта орнатылған биліктің саяси жүйесі. Әр мемлекеттің өзіндік нысандары болады, ол мыналардан тұрады: Басқару нысандары- елді кім басқарады және билік қалай беріледі Әрбір мемлекетте басқарып отыратын Президент-яғни мемлекет басшысы болады. Ол ел Конституцияның, адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының кепілі және мемлекет тұтастығын қорғау үшін шаралар қабылдаушы. Мемлекеттік органдардың өзара іс-қимылдарын қамтамасыз етеді. Мемлекеттің басты міндеті-қоғамның тұрақтылығын орнатып, қалыпты тіршілігіне жағдай жасайды. Мемлекет дамуының кезеңіне келетін болсақ, үш негізгі кезеңі бар: бұрын, дамыған және жетілген.
Ерте мемлекет-әлеуметтік жағынан толық емес мемлекет. Ерте мемлекеттер: Франк мемлекеті, Киев Русі, донорлық Англия.
Дамыған мемлекет-таптық-корпортивті мемлекет,биліктің жоғары дамуымен сипатталады. Ол мемлекеттер Египет, Месопотамия, Қытай.
Жетілген мемлекет-индустриалды қоғамға тән ең дамыған құрылым. Бұл капитализм мен өндірстік қоғам нәтижесі және ең алғашқы дамыған мемлекеттер ол Англия ,Франция, Қытай.
Ал мемлекет ұғымын алғаш рет италяндық ойшыл Николло Макиавелли енгізген. Яғни мемлекет ұгымы оның қызмет ету мақсатын және қоғамдағы қажеттілігін анықтайтын маңызды жиынтық. Мемлекет мәнін анықтап зерттейтін арнайы теориялары бар. Олар - элита теориясы, технократиялық және плюралистік теориялар.
Қазіргі кезде бүкіл әлем бойынша 195 мемлекет бар, оның ішінде 2 мемлекет тәуелсіз, БҰҰ мүшелері емес алайда тұрақты қараушылары болып табылады.
Ал жартылай мойындалған мемлекеттер саны - 8 оның ішінде 2 елді БҰҰ мүшелері мойындамады бірақ жартылай мойындалған мемлекет ішіне кіреді.
Мемлекет келесі сипаттамалармен сипатталады:
oo Халықтың атынан әрекет ететін биліктің болуы (қоғамдық);
oo Қоғам өмірін реттейтін заңнамалық актілерді жариялау;
oo Экономикалық тәуелсіздік;
oo Рәміздер және бірыңғай ресми тіл.
Кез-келген мемлекетте жоғары билік басқаратын мекемелер мен органдардың көп деңгейлі жүйесі болып табылатын арнайы басқару механизмі бар. Осылайша, мемлекет, ең алдымен, аумақ емес, қоғамды басқару құрылымдары болып табылады.
Қазір көп адамдар ел мен мемлекет ұғымын шатастырып жатады. Сонымен, ел мен мемлекеттің айырмашылығы неде? Айырмашылық мынада: ел тек тәуелсіз мемлекет бола алмайды, сонымен қатар өзінің егемендігі болмаса да, біреудің саяси билігінде бола алады, мысалы, қамқорлықтағы аумақ немесе колония. Яғни, мемлекет, мысалы, империя, көптеген елдерді біріктіре алады. Кез-келген мемлекет, елден айырмашылығы, әрқашан дербес және егемендікке ие. Ол дегеніміз жоғарғы билікке бағынатын адамдардың топтарын білдіреді. Мемлекет белгілі бір аумақтың барлық азаматтары үшін міндетті болып табылатын заңдар мен оларды орындау жүйесі арқылы халықтың өмірін басқару үшін құрылады. Яғни, мемлекет аумақ емес, халықты басқару құрылымы. Мемлекетті екі негізгі белгі бойынша анықтау оңай: билікті жүзеге асырудың арнайы механизмі (мекемелер мен органдар) және саяси билік енгізген заңдар мен әртүрлі құқықтық нормалар жүйесі.
Сонымен қатар, мемлекеттік билік аумақтық құрылымның, саяси режимнің және басқарудың әртүрлі формаларына ие болуы мүмкін. Сонымен, аумақтық тұрғыдан мемлекет Федеративті, конфедеративті және унитарлық болуы мүмкін. Саяси режим нысандары бойынша мемлекеттер тоталитарлық, авторитарлық және демократиялық болып бөлінеді. Басқару нысандары бойынша-монархия мен республикада. Ел өзінің егемендігі бар мемлекет бола алады немесе басқа мемлекеттің билігінде бола алады. Мемлекет әрқашан егеменді және тәуелсіз.
Мемлекетті елден осы билік енгізген жоғарғы билік пен құқықтық нормалардың (заңдардың) болуымен ажыратуға болады.
Мемлекеттердің саяси режиміне, басқару формасына және аумақтық құрылымына байланысты әртүрлі формалары бар. Ел ұғымы аумақтық жағдайды, сондай-ақ халықтың менталитетінің, оның тілі мен әдет-ғұрпының ортақтығын неғұрлым жалпылама түрде анықтайды.
Мемлекет дегеніміз өзіне тән басқару міндеті бар, қоғамды ұйымдастыратын және басқаратын арнайы саяси ұйым. Ол өзінің үстемдігін құру мақсатында және өзінің билігін жүргізу үшін арнайы мемлекеттік органдар қоғамын құрады. Мемлекетті өзге саяси ұйымдардан ерекшелейтін өзіндік белгілері бар. Біріншіден мемлекеттің тәуелсіздігі және егемендегі бар. Екіншіден өзіне тән аумақ иеліктері бар.Үшіншіден мемлекеттің арнайы басқарушысы және соған сай заң-құқықтары бар. Төртіншіден тек мемлекет ғана елге ортақ құқықтық актілер қабылдай алады және әр мемлекеттің тетігі болады ол дегеніміз билік жүргізу үшін елдің міндет және қызметтерін іс жүзіне асыру үшін құрылған органдардың жүйесі. Мемлекеттік органдар - мемлекеттің мақсат-міндеттерін жүзеге асыратын мемлекет тетігің арнайы элементтері болып табылады. Мемлекет тетігің құрылымдық белгілері:
1) Заң шығарушы органдар - мемлекет құқық нормаларын реттейді эәне қабылдайды. Олар парламенттер және маслихаттар.
2) Атқарушы органдар - заңға сәйкес нормативтік құқықтарды қабылдау арқылы заңдардың орындалуын қамтамасыз етеді.
3) Әділет органдары - құқықбұзушылықтар үшін жауапкершілікті жүктейді.
4) Құқықбұзушылықтармен күресу - жазаны орындау сияқты мәселелермен айналысады (полиция және әскер).
Мемлекет нысаны - мемлекеттің өмір сүру тәсілі мен биліктің мазмұнын көрсететін элементтердің жиынтығы және ол үш элементтен тұрады:
1) Мемлекеттің басқару нысаны;
2) Мемлекеттің құрылу нысаны;
3) Мемлекеттегі саяси режим.
Сонымен қатар құқықтық мемлекет ұғымы жайында тоқтала кететін болсақ. Құқықтық мемлекет дегеніміз - мемлекетте гуманизм адамгершілік теңдік идеялары құқықтық қағидаларға ұласады. Бұл мемлекетте адам құқықтары тиімді қорғалады.
Мемлекет ішкі функцияларды орындайды, олардың ішінде экономикалық, тұрақтандыру, үйлестіру, әлеуметтік және т.б. сыртқы функциялар да бар, олардың ішіндегі ең маңыздылары қорғанысты қамтамасыз ету және халықаралық ынтымақтастықты жолға қою болып табылады.
Басқару нысаны бойынша мемлекеттер монархияларға (конституциялық және абсолютті) және республикаларға (парламенттік, президенттік және аралас) бөлінеді. Мемлекеттік құрылымның формасына байланысты унитарлық мемлекеттер, федерациялар мен Конфедерациялар бөлінеді. Мемлекеттік билік егеменді, яғни ел ішіндегі барлық ұйымдар мен адамдарға қатысты жоғарғы, сондай-ақ тәуелсіз, басқа мемлекеттерге тәуелсіз. Мемлекет-бүкіл қоғамның, оның барлық мүшелерінің, азаматтар деп аталатын ресми өкілі.
Халықтан алынатын салықтар мен одан алынған қарыздар биліктің мемлекеттік аппаратын ұстауға жіберіледі. Мемлекет-бұл теңдесі жоқ билік және белгілермен ерекшеленетін әмбебап ұйым.
1.2 Мемлекет белгілері
oo Мемлекеттің орталық және жергілікті билік органдары жүйесі болады, оған заңды, атқарушы және сот органдары, әскер және полиция жатады;
oo Мемлекеттің тұрғындары әкімшілік-аумақтық бірлестіктерге (облыс, аудан, ауыл, т.с.с.) бөлінеді.
oo Мемлекеттің шекарасы анық белгіленген аумағы болады;
oo Мемлекеттің әскерді, полицияны, сотты, басқа мемлекеттік мекемелерде қызмет істейтін шенеуніктерді ұстау үшін салық жинайды;
oo Мемлекет заңдар және басқа нормативтік-құқықтық актілер шығарады, солардың көмегімен қоғамда тәртіп орнатады.
Бұрын пайда болған және қазіргі кездегі мемлекеттік құрылымдардың түрлері мен формаларының алуан түрлілігіне қарамастан, кез-келген мемлекетке белгілі бір дәрежеде тән жалпы белгілерді ажыратуға болады.Мұндай белгілердің қатарына мыналар жатады:
Қоғамнан бөлінген және әлеуметтік ұйыммен сәйкес келмейтін қоғамдық билік; қоғамды саяси басқаруды жүзеге асыратын адамдардың ерекше қабатының болуы;
Мемлекеттің заңдары мен өкілеттіктері қолданылатын шекаралармен белгіленген белгілі бір аумақ ;
Егемендік-белгілі бір аумақта тұратын барлық азаматтарға, олардың институттары мен ұйымдарына жоғарғы билік;
Заңды күш қолдану монополиясы. Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын шектеуге, тіпті олардың өмірінен айыруға тек мемлекеттің "заңды" негіздері бар.
Осы мақсаттар үшін оның арнайы күш құрылымдары бар: армия, полиция, соттар, түрмелер ;
Мемлекеттік органдарды ұстау және мемлекеттік саясатты материалдық қамтамасыз ету үшін қажет салықтар мен алымдарды алу құқығы: қорғаныс, экономикалық, әлеуметтік және т. б.;
Мемлекеттің негізгі белгілері:
1) Шекарасы және халқының болуы;
2) Басшысының болуы;
3) Заң шығарушы органдар мен мүшелерінің болуы;
4) Мемлекет тәуелсіздігің болуы;
5) Салық және салық жүйесінің болуы.
Және қосымша тағы белгілері:
1) Мемлекеттік рәміздер
2) Біріңғай қарым-қатынас тіл
3) Ұлттық валюта
Мемлекеттік рәміздер-бұл мемлекеттің айырым белгілері. Мысалы, Қазақстанның бүркіт-күн белгіленген туы, "Алтын күн аспаны " деген сөздерден басталатын әнұран және көгілдір түс аясындағы шаңырақ, (киіз үйдің кұмбез тәрізді жоғарғы бөлігі) түрінде бейнеленген, одан жан-жаққа аңыздардағы жылқының қанатымен жиектелген күн сәулесі түріндегі уықтар (тіреуіштер) бейнеленген. Елтаңба -- Ресей Федерациясының Мемлекеттік рәміздері. Әдетте, бұл рәміздер Конституцияда немесе арнайы заңдарда жазылған.
Мемлекеттік Әнұран - бұл музыкалық шығарма, музыкалық сәйкестендіру белгісі.
Мемлекеттік ту мен Елтаңба -- бұл визуалды немесе көрнекі белгілер. Елтаңбалар әдетте құжаттарға орналастырылады. Егер мемлекет алыстан көрінуі керек болса, жалауша қолданылады.
Басқа түрдің Мемлекеттік рәміздері де бар: ұлттық түстер, ұрандар, гүлдер мен жануарлар түріндегі эмблемалар.
Біріңғай қарым-қатынас тілдері - мемлекеттік (ресми) тіл -- белгілі бір мемлекетте осы аумақта немесе өзге заңда белгіленген аумақ шегінде пайдаланылуы мүмкін басқа тілдермен салыстырғанда Заңда белгіленген жағдайларда ең жоғары құқықтық мәртебе заңмен бекітілген тіл.
Мемлекеттік тіл, ең алдымен, осы мемлекеттің Конституциясының тілі болып табылады, сондықтан кодификацияланған Конституциясы жоқ мемлекеттерде мемлекеттік тіл де жоқ деп санауға болады . Көбінесе мемлекеттік (ресми) тіл-бұл мемлекеттің ең үлкен ұлтының (этникалық тобының) тілі. Сонымен қатар, кейбір мемлекеттердің заңнамасында ресми Мемлекеттік құжаттар басқа тілдерде шығарылуы керек екендігі анықталды.
Мемлекеттік тіл-саяси, әлеуметтік және мәдени салаларда осы мемлекет шеңберінде интеграциялық функцияны орындайтын, осы мемлекеттің символы ретінде әрекет ететін тіл.
Ресми тілі-мемлекеттік басқару, заңнама, сот ісін жүргізу тілі.
Бұл екі анықтама барлық елдер үшін міндетті емес, түсіндірме-ұсыныс ретінде қабылданады .
Мемлекеттік (ресми) тілдер мен ұлттық азшылықтардың немесе балаларды мектептерде оқытуға болатын және іс қағаздарын жүргізуде қолдануға болатын аймақтардың ресми танылған тілдерін ажырату керек .
Конституция бойынша Мемлекеттік тіл мемлекет қамқорлығында;
Мемлекеттік тілді меңгеру мектепке дейінгі оқу-тәрбие мекемелерінде, орта, арнаулы және жоғары білім беретін оқу орындарында міндетті болып саналады;
Мемлекеттік тіл -- мемлекеттік, қоғамдық, саяси, экономикалық, әлеуметтік. салаларда кеңінен қолданылатын негізгі тіл.
Сонымен қатар мемлекетаралық тілдерді де айта кетсек. халықаралық қарым-қатынас үшін арнайы әзірленген жоспарланған тілдер.Мұндай бейтарап тіл ұлттық тілге қарағанда оңай қарым-қатынас жасайды және этникалық тегіне қарамастан ұлтаралық күмәнді жояды деп саналады. Барлығы 1000-нан астам халықаралық тілдік жобалар ұсынылды.
Ұлттық валюта-бұл мемлекеттік немесе Орталық Банк белгілі бір мемлекеттің аумағында есеп айырысулар мен төлемдер үшін пайдалану үшін шығаратын валюта. Валюта - тауарлар құнының шамасын өлшеу үшін қолданылатын ақша өлшемі. Халықаралық валюталық қаржылық операциялар тәжірибесінде мынадай мәндерде қолданылады: 1) мемлекеттің ақшалай мөлшері және оның түрі (алтын, күміс, қағаз ақша), мысалы, Қазақстанның ұлттық ақшасы -- теңге, ресейлік-рубль; 2) шет мемлекеттердің ақшасы; 3) халықаралық есептік мөлшері (вексель, чек, банкнот) және төлем құралы. 19 ғасырға дейін Күміс валюта мен биметаллизм кең таралды. 19 ғасырдың басында. Ұлыбританияда 19 ғасырдың 2-жартысын қоспағанда, алтын валюта енгізілді. Жалпы валюта дағдарысы кезеңінде (1-дүниежүзілік соғыс кезінде) қағаз валютасы кеңінен қолданыла бастады. Алтын мен күміске айырбастауға болмайтын ноталар қағаз ақша түрінде болды. Ел экономикасында мерзімді инфляция болған кезде қағаз валютасы құнсызданған. Мұндай жағдайда кейбір елдер өз валютасының номиналды алтын балын тұрақтандыруға тырысады. Көптеген елдерде валюта бағамы валюталық шектеулермен реттеледі. Валюталар үшке бөлінеді: айырбасталатын (айырбасталатын), ішінара толық айырбасталатын және айырбасталмайтын (сомаға жабық) валюталар оларды пайдалану тәртібіне байланысты.
Бірінші топқа валюталық шектеу жойылған елдердің валютасы (АҚШ доллары және т.б.) жатады. Ол кез келген шетел валютасына айырбасталады. Ішінара айырбасталатын валютаға валюталық операцияларды жасауға толық валюталық шектеу алынып тасталмаған елдердің (мысалы, Ұлыбритания, Франция, Италия, сондай-ақ ТМД елдері) валютасы жатса, соңғы топқа барлық операциялар бойынша валюталық шектеу сақталған елдердің валютасы жатады. Томас-жабық валюта тек өз мемлекетінің шегінде айналымда болады.
Валюта тарихы
Жалпы валюталардың тарихы қағаз ақша алғаш енгізілген ортағасырлық кезеңнен басталады. Бұл валюта саудагерлер арасындағы қарыздарды өтейтін сенімхат сияқты болды. Әр түрлі мемлекеттік, қалалық билеушілер алтын, күміс және басқа да құнды заттардың орнына жазбаша түрде толтырылған бағалы қағаздар шығарумен айналысты. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін валюта нарығы сенімсіз және әлсіз болды. Соғыс аяқталғаннан кейін нарықтағы валютаның тұрақсыздығына байланысты валюта бағамдарының айырмашылығына байланысты жеңіл пайда тапқысы келген инвесторлар көбейді. Алайда, тәуекелге барғандардың бәрі сәтті болды деп айтуға болмайды. Валюта нарығының құлдырауы Ұлы депрессияға әкелді. Дәл осы сәттен бастап қарапайым адамдардан саясаткерлерге дейін әлемдік қаржы жүйесінде валюта нарығының тұрақтылығы қандай маңызды рөл атқаратыны белгілі болды. Ежелгі уақытта, қазіргі ақша пайда болмаған кезде, белгілі бір қоғамда тұтыну заттары тауарларды тең айырбастау құралы ретінде пайдаланылды. Мысалы, үй жануарлары, металл бөліктері, жануарлардың терілері, асыл тастар және жартылай асыл тастар және т. б.
2 ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТ МӘНІ
2.1 Мемлекеттің басқару қызметі
Мемлекеттік басқару-мемлекеттік билік органдары мен олардың лауазымды адамдарының белгіленген мақсаттарға жету үшін әзірленген саясатты іске асыру жөніндегі әкімшілік қызметі, "саясатты азаматтар күн сайын көретін шындыққа айналдыру" .
Мемлекеттік басқару қызметі дәстүрлі түрде бір жағынан саяси қызметке, екінші жағынан саяси бағытты қалыптастыру қызметіне қарама-қайшы келеді. Мемлекеттік басқару теориясында Мемлекеттік басқарудың негізгі принциптерін тұжырымдаудың үш негізгі тәсілі бар:
oo құқықтық тәсіл;
oo саяси көзқарас;
oo басқару әдісі.
Құқықтық тәсілге сәйкес мемлекеттік басқарудың негізгі құндылықтары құқық үстемдігінің, азаматтардың құқықтарын қорғаудың құндылықтары болып табылады. Мемлекеттік қызметші өзінің басшылығына емес, құқықтық мемлекет пен Конституцияның талаптарына бағынады.
Саяси көзқарасқа сәйкес, мемлекеттік басқарудың негізгі міндеті - халықтың еркінің ең жақсы көрінісі. Мемлекеттік қызметшілер саяси жауапкершілікке (есеп беруге), азаматтардың ағымдағы мүдделерін қабылдауға тиіс. Ол үшін кейде "өкілді бюрократия" тұжырымдамасын жүзеге асыру ұсынылады, оның шеңберінде атқарушы органдар миниатюрадағы қоғамның әлеуметтік моделі болуы керек. Бұл жағдайда ведомстволарға қоғамдағы мүдделерді ескеру оңайырақ болады, жекелеген топтарды кемсіту мүмкіндіктері азаяды деп болжануда.
Басқарушылық тәсілге сәйкес, мемлекеттік басқарудың негізгі құндылықтары тиімділік, үнемділік, тиімділік және әлеуметтік жауапкершілік болуы керек (БҰҰ-ның жаһандық шартының принциптерін қараңыз), мүмкіндігінше өлшенетін түрде тұжырымдалған. Бұл тәсілдің негізгі проблемасы-қажетті нәтижені минималды шығындармен қалай қамтамасыз ету керек немесе опция ретінде берілген шығындармен максималды нәтижені қалай алуға болады. Бұл тәсілдің ерекшелігі" мемлекеттік басқару "ұғымының синонимі ретінде"мемлекеттік менеджмент" ұғымын қолдану болып табылады.
Мемлекеттік басқарудың жаңа тәсілдерінің бірін поляк саясаттанушысы Печи 2001 жылы XX Дүниежүзілік саясаттану съезінде тұжырымдады. Осы тәсілге сәйкес мемлекеттік басқару қоғамға ыңғайлы болуы керек және сыртқы саяси тұрақтылық үшін маңызды жүйелік ұйымдардың құқықтарын бұзбауы керек.
Бұл мәселенің қаншалықты шешілгенін бағалау мемлекеттік басқару сапасы деп аталады. Әрбір тәсілде мемлекеттік басқару сапасының әртүрлі көрсеткіштері негізгі тәсіл ретінде пайдаланылады.
Барлық үш тәсілге ортақ мемлекеттік қызметшілердің іс әрекеттерінің алдын ала тұжырымдалған қағидаттарға сәйкестігі болып табылады:
құқық үстемдігі қағидатын ұстану;
халық бостандығын ұстану (саяси көзқарас);
қажетті әлеуметтік-экономикалық нәтиже алу мақсатын ұстану (басқару тәсілі).
Мемлекеттік басқаруды талдау келесі жіктеу арқылы мүмкін болады. Мемлекеттік басқару Мемлекеттік басқару шешімдерінің келесі үш түрін қабылдауға толық негізделеді:
Нормативтік құқықтық акт нысанында ресімделген шешім: Конституция, Заң және сол сияқтылар;
Нормативтік құқықтық актіге сәйкес қабылданған нормативтік емес құқықтық акт, әрекет (әрекетсіздік) нысанында ресімделген шешім;
Нормативтік емес құқықтық акт нысанында ресімделген шешім, оны орындау үшін бірінші түрдегі шешім қабылданады.
Әсер ету дәрежесі бойынша іс-әрекеттің ең үлкен ауқымы мен маңыздылығы бірінші типтегі мемлекеттік басқару шешімдеріне ие. Бұл әсер жойқын (заңнамада тұрақсыздандырушы факторлар немесе заңнаманың жетілмегендігі болған кезде) немесе жасампаз болуы мүмкін. Қазіргі мемлекет экономикасының күйреуі мемлекеттік басқару шешімдерінің үш түрінің сапасыздығы арқылы, ал қайта өрлеу -- олардың жоғары сапасы арқылы жүреді. Осындай жіктеу негізінде 2012 жылы мемлекеттік басқару жүйесінің тұжырымдамасы жасалды [дереккөз?], бұл қазіргі әлемдегі жүйелерден түбегейлі ерекшеленеді.
Қарапайым сөздермен мемлекеттік басқару дегеніміз не?
Мемлекеттік басқару-бұл жалпы мемлекет жүзеге асыратын қоғам істерін басқару (биліктің барлық тармақтары, тиісті мемлекеттік органдар мен ұйымдар және жергілікті өзін-өзі басқару құрылымдары).
Мемлекеттік басқарудың негізгі міндеті-тұрақтылықты, тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін мемлекеттің билігі мен функцияларын іске асыру. Мемлекеттік органдар өз міндеттерін орындау үшін қажетті өкілеттіктер мен ресурстарға, соның ішінде мәжбүрлеу құқығына ие.
Кез-келген әлеуметтік жүйенің, соның ішінде басқарудың негізгі белгілері:
- тұтастық-салыстырмалы автономияға, өзін-өзі қамтамасыз етуге, қоршаған ортадағы белгілі бір тәуелсіздікке ие күрделі жүйелердің ажырамас сипаттамасы;
- орындылық-жүйенің даму ... жалғасы
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ҒЫЛЫМ ЖӘНЕ ЖОҒАРЫ БІЛІМ МИНИСТРЛІГІ
М.ӘУЕЗОВ атындағы ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН УНИВЕРСИТЕТІ
Тарих және педагогика факультеті факультеті (ЖМ)
Саясаттану кафедрасы
Студенттің практика бойынша
Е С Е Б І
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
Оқу практикасы
(практиканың атауы)
6B03120 Саясаттану білім беру бағдарламасы бойынша
Жеке тапсырма тақырыбы
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
Мемлекет сипаты мен мәні
Орындаған студент
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
Қалдыбай Н.Е. ТП-22-4к
(Т.А.Ж, тобы)
Университеттегі практика жетекшісі
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
Сарсенбеков Ж.А.
(Т.А.Ж., қолы)
Норма бақылаушы
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
Сарсенбеков Ж.А.
(Т.А.Ж., қолы)
Кәсіпорындағы практика жетекшісі
----------------------------------- ----------------------------------- ----------
(Т.А.Ж., қолы)
М.О.
Шымкент 2023ж.
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ 3
1 ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТ СИПАТЫ 4
1.1 Мемлекет ұғымы 4
1.2 Мемлекет белгілері 7
2 ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТ МӘНІ 10
2.1 Мемлекеттің басқару қызметі 10
2.2 Мемлекет функциялары 15
ҚОРЫТЫНДЫ 19
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ 20
КІРІСПЕ
Мемлекет -- басқару функциясын орындайтын және соның көмегімен қоғамды қамтамасыз ететін, оған қажетті жағдайлар мен алғышарттар жасауға ұмтылатын адамзат қоғамын ұйымдастырудың айрықша нысаны. Өзіне тән ерекше белгілері мен қажетіне, сондай-ақ өзіндегі аса мол мүмкіндіктеріне қарай мемлекет экономиканын дамытудың, әлеуметтік-саяси, рухани, ұлтаралық және жеке адамдардың арасындағы қатынастардың маңызды мәселелерін шешуге нақты қатысып, қоғамдағы істердің жағдайына белсенді түрде әсер ете алады.Көрсетілген негізгі жағдайлар біздің түсінігімізде және мемлекетті анықтауда өзінің керінісін табуы керек. Өзінің көрінісін тапқан құбылыстың күрделігігі мен көп аспектілігіне қарай оның біржақты болуы мүмкін емес және бірнеше "қабатты" қамтиды.
Мемлекет дегеніміз бұл -- адамзат қоғамы дамуының маңызды кезендеріне тән саясат.а) қоғамды басқару міндетін атқару, адамдардың, топтардың, таптардың және басқа да әлеуметтік субъектілердің қарым-қатынасын реттеп, бағыттау, олардың бірлескен іс-қимылына жағдай жасау жүктелген;б) оның саясатын жүзеге асыру жүктелген кең тармақты органдар жүйесі және биліктің ұйымдастырушылық-күш құрлдары бар;в) тапсырмасының орындалуын қоғамдық өмірдің барлық суъбектілері қамтамасыз ететін әкімшілік-мәжбүрлеу өкілеттігі берілген.
Мемлекеттің негізгі белгілері. Мемлекеттің рулық басқару ұйымынан басты айырмашылығы сол, онда арнаулы кәсіби басқару және мәжбүрлеу аппаратының болуымен немесе, оқу және монографиялық әдебиеттерде атайтындай, "жария-биліктің".
Бұл жердегі әңгіме қоғамнан бөлініп шыққан, басқару негізгі жұмысына, кәсібіне, мамандыгына айналған, қатары біртіндеп көбейе бастаған адамдар туралы.
Мемлекеттің басқа бір ерекше белгісі, өзінің өмір сүруі үшін халықтан салық жинауға мәжбүр болуы. Салық - бұл Мемлекеттің өмір сүріп, тіршілік етуінің экономикалық негізі; салықсыз ол күн көре алмайды, өйткені қаржының жетіспеуінен немесе болмауынан оның бүкіл тіршілігі
1 ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТ СИПАТЫ
1.1 Мемлекет ұғымы
Мемлекет-бұл басқарудың жоғары ұйымдастырылған жүйесі,қоғамда туындайтын жалпы мәселелерді орындайтын белгілі бір аумағы бар ел. Мемлекет халықтың еркін дамуына беретін, саяси билік ұйымы. Әр мемлекеттің өзінің азаматтары, заң-құқықтары, ережелері болады. Жалпы айтқанда мемлекет ұғымы белгілі бір аумақта орнатылған биліктің саяси жүйесі. Әр мемлекеттің өзіндік нысандары болады, ол мыналардан тұрады: Басқару нысандары- елді кім басқарады және билік қалай беріледі Әрбір мемлекетте басқарып отыратын Президент-яғни мемлекет басшысы болады. Ол ел Конституцияның, адам мен азаматтың құқықтары мен бостандықтарының кепілі және мемлекет тұтастығын қорғау үшін шаралар қабылдаушы. Мемлекеттік органдардың өзара іс-қимылдарын қамтамасыз етеді. Мемлекеттің басты міндеті-қоғамның тұрақтылығын орнатып, қалыпты тіршілігіне жағдай жасайды. Мемлекет дамуының кезеңіне келетін болсақ, үш негізгі кезеңі бар: бұрын, дамыған және жетілген.
Ерте мемлекет-әлеуметтік жағынан толық емес мемлекет. Ерте мемлекеттер: Франк мемлекеті, Киев Русі, донорлық Англия.
Дамыған мемлекет-таптық-корпортивті мемлекет,биліктің жоғары дамуымен сипатталады. Ол мемлекеттер Египет, Месопотамия, Қытай.
Жетілген мемлекет-индустриалды қоғамға тән ең дамыған құрылым. Бұл капитализм мен өндірстік қоғам нәтижесі және ең алғашқы дамыған мемлекеттер ол Англия ,Франция, Қытай.
Ал мемлекет ұғымын алғаш рет италяндық ойшыл Николло Макиавелли енгізген. Яғни мемлекет ұгымы оның қызмет ету мақсатын және қоғамдағы қажеттілігін анықтайтын маңызды жиынтық. Мемлекет мәнін анықтап зерттейтін арнайы теориялары бар. Олар - элита теориясы, технократиялық және плюралистік теориялар.
Қазіргі кезде бүкіл әлем бойынша 195 мемлекет бар, оның ішінде 2 мемлекет тәуелсіз, БҰҰ мүшелері емес алайда тұрақты қараушылары болып табылады.
Ал жартылай мойындалған мемлекеттер саны - 8 оның ішінде 2 елді БҰҰ мүшелері мойындамады бірақ жартылай мойындалған мемлекет ішіне кіреді.
Мемлекет келесі сипаттамалармен сипатталады:
oo Халықтың атынан әрекет ететін биліктің болуы (қоғамдық);
oo Қоғам өмірін реттейтін заңнамалық актілерді жариялау;
oo Экономикалық тәуелсіздік;
oo Рәміздер және бірыңғай ресми тіл.
Кез-келген мемлекетте жоғары билік басқаратын мекемелер мен органдардың көп деңгейлі жүйесі болып табылатын арнайы басқару механизмі бар. Осылайша, мемлекет, ең алдымен, аумақ емес, қоғамды басқару құрылымдары болып табылады.
Қазір көп адамдар ел мен мемлекет ұғымын шатастырып жатады. Сонымен, ел мен мемлекеттің айырмашылығы неде? Айырмашылық мынада: ел тек тәуелсіз мемлекет бола алмайды, сонымен қатар өзінің егемендігі болмаса да, біреудің саяси билігінде бола алады, мысалы, қамқорлықтағы аумақ немесе колония. Яғни, мемлекет, мысалы, империя, көптеген елдерді біріктіре алады. Кез-келген мемлекет, елден айырмашылығы, әрқашан дербес және егемендікке ие. Ол дегеніміз жоғарғы билікке бағынатын адамдардың топтарын білдіреді. Мемлекет белгілі бір аумақтың барлық азаматтары үшін міндетті болып табылатын заңдар мен оларды орындау жүйесі арқылы халықтың өмірін басқару үшін құрылады. Яғни, мемлекет аумақ емес, халықты басқару құрылымы. Мемлекетті екі негізгі белгі бойынша анықтау оңай: билікті жүзеге асырудың арнайы механизмі (мекемелер мен органдар) және саяси билік енгізген заңдар мен әртүрлі құқықтық нормалар жүйесі.
Сонымен қатар, мемлекеттік билік аумақтық құрылымның, саяси режимнің және басқарудың әртүрлі формаларына ие болуы мүмкін. Сонымен, аумақтық тұрғыдан мемлекет Федеративті, конфедеративті және унитарлық болуы мүмкін. Саяси режим нысандары бойынша мемлекеттер тоталитарлық, авторитарлық және демократиялық болып бөлінеді. Басқару нысандары бойынша-монархия мен республикада. Ел өзінің егемендігі бар мемлекет бола алады немесе басқа мемлекеттің билігінде бола алады. Мемлекет әрқашан егеменді және тәуелсіз.
Мемлекетті елден осы билік енгізген жоғарғы билік пен құқықтық нормалардың (заңдардың) болуымен ажыратуға болады.
Мемлекеттердің саяси режиміне, басқару формасына және аумақтық құрылымына байланысты әртүрлі формалары бар. Ел ұғымы аумақтық жағдайды, сондай-ақ халықтың менталитетінің, оның тілі мен әдет-ғұрпының ортақтығын неғұрлым жалпылама түрде анықтайды.
Мемлекет дегеніміз өзіне тән басқару міндеті бар, қоғамды ұйымдастыратын және басқаратын арнайы саяси ұйым. Ол өзінің үстемдігін құру мақсатында және өзінің билігін жүргізу үшін арнайы мемлекеттік органдар қоғамын құрады. Мемлекетті өзге саяси ұйымдардан ерекшелейтін өзіндік белгілері бар. Біріншіден мемлекеттің тәуелсіздігі және егемендегі бар. Екіншіден өзіне тән аумақ иеліктері бар.Үшіншіден мемлекеттің арнайы басқарушысы және соған сай заң-құқықтары бар. Төртіншіден тек мемлекет ғана елге ортақ құқықтық актілер қабылдай алады және әр мемлекеттің тетігі болады ол дегеніміз билік жүргізу үшін елдің міндет және қызметтерін іс жүзіне асыру үшін құрылған органдардың жүйесі. Мемлекеттік органдар - мемлекеттің мақсат-міндеттерін жүзеге асыратын мемлекет тетігің арнайы элементтері болып табылады. Мемлекет тетігің құрылымдық белгілері:
1) Заң шығарушы органдар - мемлекет құқық нормаларын реттейді эәне қабылдайды. Олар парламенттер және маслихаттар.
2) Атқарушы органдар - заңға сәйкес нормативтік құқықтарды қабылдау арқылы заңдардың орындалуын қамтамасыз етеді.
3) Әділет органдары - құқықбұзушылықтар үшін жауапкершілікті жүктейді.
4) Құқықбұзушылықтармен күресу - жазаны орындау сияқты мәселелермен айналысады (полиция және әскер).
Мемлекет нысаны - мемлекеттің өмір сүру тәсілі мен биліктің мазмұнын көрсететін элементтердің жиынтығы және ол үш элементтен тұрады:
1) Мемлекеттің басқару нысаны;
2) Мемлекеттің құрылу нысаны;
3) Мемлекеттегі саяси режим.
Сонымен қатар құқықтық мемлекет ұғымы жайында тоқтала кететін болсақ. Құқықтық мемлекет дегеніміз - мемлекетте гуманизм адамгершілік теңдік идеялары құқықтық қағидаларға ұласады. Бұл мемлекетте адам құқықтары тиімді қорғалады.
Мемлекет ішкі функцияларды орындайды, олардың ішінде экономикалық, тұрақтандыру, үйлестіру, әлеуметтік және т.б. сыртқы функциялар да бар, олардың ішіндегі ең маңыздылары қорғанысты қамтамасыз ету және халықаралық ынтымақтастықты жолға қою болып табылады.
Басқару нысаны бойынша мемлекеттер монархияларға (конституциялық және абсолютті) және республикаларға (парламенттік, президенттік және аралас) бөлінеді. Мемлекеттік құрылымның формасына байланысты унитарлық мемлекеттер, федерациялар мен Конфедерациялар бөлінеді. Мемлекеттік билік егеменді, яғни ел ішіндегі барлық ұйымдар мен адамдарға қатысты жоғарғы, сондай-ақ тәуелсіз, басқа мемлекеттерге тәуелсіз. Мемлекет-бүкіл қоғамның, оның барлық мүшелерінің, азаматтар деп аталатын ресми өкілі.
Халықтан алынатын салықтар мен одан алынған қарыздар биліктің мемлекеттік аппаратын ұстауға жіберіледі. Мемлекет-бұл теңдесі жоқ билік және белгілермен ерекшеленетін әмбебап ұйым.
1.2 Мемлекет белгілері
oo Мемлекеттің орталық және жергілікті билік органдары жүйесі болады, оған заңды, атқарушы және сот органдары, әскер және полиция жатады;
oo Мемлекеттің тұрғындары әкімшілік-аумақтық бірлестіктерге (облыс, аудан, ауыл, т.с.с.) бөлінеді.
oo Мемлекеттің шекарасы анық белгіленген аумағы болады;
oo Мемлекеттің әскерді, полицияны, сотты, басқа мемлекеттік мекемелерде қызмет істейтін шенеуніктерді ұстау үшін салық жинайды;
oo Мемлекет заңдар және басқа нормативтік-құқықтық актілер шығарады, солардың көмегімен қоғамда тәртіп орнатады.
Бұрын пайда болған және қазіргі кездегі мемлекеттік құрылымдардың түрлері мен формаларының алуан түрлілігіне қарамастан, кез-келген мемлекетке белгілі бір дәрежеде тән жалпы белгілерді ажыратуға болады.Мұндай белгілердің қатарына мыналар жатады:
Қоғамнан бөлінген және әлеуметтік ұйыммен сәйкес келмейтін қоғамдық билік; қоғамды саяси басқаруды жүзеге асыратын адамдардың ерекше қабатының болуы;
Мемлекеттің заңдары мен өкілеттіктері қолданылатын шекаралармен белгіленген белгілі бір аумақ ;
Егемендік-белгілі бір аумақта тұратын барлық азаматтарға, олардың институттары мен ұйымдарына жоғарғы билік;
Заңды күш қолдану монополиясы. Азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын шектеуге, тіпті олардың өмірінен айыруға тек мемлекеттің "заңды" негіздері бар.
Осы мақсаттар үшін оның арнайы күш құрылымдары бар: армия, полиция, соттар, түрмелер ;
Мемлекеттік органдарды ұстау және мемлекеттік саясатты материалдық қамтамасыз ету үшін қажет салықтар мен алымдарды алу құқығы: қорғаныс, экономикалық, әлеуметтік және т. б.;
Мемлекеттің негізгі белгілері:
1) Шекарасы және халқының болуы;
2) Басшысының болуы;
3) Заң шығарушы органдар мен мүшелерінің болуы;
4) Мемлекет тәуелсіздігің болуы;
5) Салық және салық жүйесінің болуы.
Және қосымша тағы белгілері:
1) Мемлекеттік рәміздер
2) Біріңғай қарым-қатынас тіл
3) Ұлттық валюта
Мемлекеттік рәміздер-бұл мемлекеттің айырым белгілері. Мысалы, Қазақстанның бүркіт-күн белгіленген туы, "Алтын күн аспаны " деген сөздерден басталатын әнұран және көгілдір түс аясындағы шаңырақ, (киіз үйдің кұмбез тәрізді жоғарғы бөлігі) түрінде бейнеленген, одан жан-жаққа аңыздардағы жылқының қанатымен жиектелген күн сәулесі түріндегі уықтар (тіреуіштер) бейнеленген. Елтаңба -- Ресей Федерациясының Мемлекеттік рәміздері. Әдетте, бұл рәміздер Конституцияда немесе арнайы заңдарда жазылған.
Мемлекеттік Әнұран - бұл музыкалық шығарма, музыкалық сәйкестендіру белгісі.
Мемлекеттік ту мен Елтаңба -- бұл визуалды немесе көрнекі белгілер. Елтаңбалар әдетте құжаттарға орналастырылады. Егер мемлекет алыстан көрінуі керек болса, жалауша қолданылады.
Басқа түрдің Мемлекеттік рәміздері де бар: ұлттық түстер, ұрандар, гүлдер мен жануарлар түріндегі эмблемалар.
Біріңғай қарым-қатынас тілдері - мемлекеттік (ресми) тіл -- белгілі бір мемлекетте осы аумақта немесе өзге заңда белгіленген аумақ шегінде пайдаланылуы мүмкін басқа тілдермен салыстырғанда Заңда белгіленген жағдайларда ең жоғары құқықтық мәртебе заңмен бекітілген тіл.
Мемлекеттік тіл, ең алдымен, осы мемлекеттің Конституциясының тілі болып табылады, сондықтан кодификацияланған Конституциясы жоқ мемлекеттерде мемлекеттік тіл де жоқ деп санауға болады . Көбінесе мемлекеттік (ресми) тіл-бұл мемлекеттің ең үлкен ұлтының (этникалық тобының) тілі. Сонымен қатар, кейбір мемлекеттердің заңнамасында ресми Мемлекеттік құжаттар басқа тілдерде шығарылуы керек екендігі анықталды.
Мемлекеттік тіл-саяси, әлеуметтік және мәдени салаларда осы мемлекет шеңберінде интеграциялық функцияны орындайтын, осы мемлекеттің символы ретінде әрекет ететін тіл.
Ресми тілі-мемлекеттік басқару, заңнама, сот ісін жүргізу тілі.
Бұл екі анықтама барлық елдер үшін міндетті емес, түсіндірме-ұсыныс ретінде қабылданады .
Мемлекеттік (ресми) тілдер мен ұлттық азшылықтардың немесе балаларды мектептерде оқытуға болатын және іс қағаздарын жүргізуде қолдануға болатын аймақтардың ресми танылған тілдерін ажырату керек .
Конституция бойынша Мемлекеттік тіл мемлекет қамқорлығында;
Мемлекеттік тілді меңгеру мектепке дейінгі оқу-тәрбие мекемелерінде, орта, арнаулы және жоғары білім беретін оқу орындарында міндетті болып саналады;
Мемлекеттік тіл -- мемлекеттік, қоғамдық, саяси, экономикалық, әлеуметтік. салаларда кеңінен қолданылатын негізгі тіл.
Сонымен қатар мемлекетаралық тілдерді де айта кетсек. халықаралық қарым-қатынас үшін арнайы әзірленген жоспарланған тілдер.Мұндай бейтарап тіл ұлттық тілге қарағанда оңай қарым-қатынас жасайды және этникалық тегіне қарамастан ұлтаралық күмәнді жояды деп саналады. Барлығы 1000-нан астам халықаралық тілдік жобалар ұсынылды.
Ұлттық валюта-бұл мемлекеттік немесе Орталық Банк белгілі бір мемлекеттің аумағында есеп айырысулар мен төлемдер үшін пайдалану үшін шығаратын валюта. Валюта - тауарлар құнының шамасын өлшеу үшін қолданылатын ақша өлшемі. Халықаралық валюталық қаржылық операциялар тәжірибесінде мынадай мәндерде қолданылады: 1) мемлекеттің ақшалай мөлшері және оның түрі (алтын, күміс, қағаз ақша), мысалы, Қазақстанның ұлттық ақшасы -- теңге, ресейлік-рубль; 2) шет мемлекеттердің ақшасы; 3) халықаралық есептік мөлшері (вексель, чек, банкнот) және төлем құралы. 19 ғасырға дейін Күміс валюта мен биметаллизм кең таралды. 19 ғасырдың басында. Ұлыбританияда 19 ғасырдың 2-жартысын қоспағанда, алтын валюта енгізілді. Жалпы валюта дағдарысы кезеңінде (1-дүниежүзілік соғыс кезінде) қағаз валютасы кеңінен қолданыла бастады. Алтын мен күміске айырбастауға болмайтын ноталар қағаз ақша түрінде болды. Ел экономикасында мерзімді инфляция болған кезде қағаз валютасы құнсызданған. Мұндай жағдайда кейбір елдер өз валютасының номиналды алтын балын тұрақтандыруға тырысады. Көптеген елдерде валюта бағамы валюталық шектеулермен реттеледі. Валюталар үшке бөлінеді: айырбасталатын (айырбасталатын), ішінара толық айырбасталатын және айырбасталмайтын (сомаға жабық) валюталар оларды пайдалану тәртібіне байланысты.
Бірінші топқа валюталық шектеу жойылған елдердің валютасы (АҚШ доллары және т.б.) жатады. Ол кез келген шетел валютасына айырбасталады. Ішінара айырбасталатын валютаға валюталық операцияларды жасауға толық валюталық шектеу алынып тасталмаған елдердің (мысалы, Ұлыбритания, Франция, Италия, сондай-ақ ТМД елдері) валютасы жатса, соңғы топқа барлық операциялар бойынша валюталық шектеу сақталған елдердің валютасы жатады. Томас-жабық валюта тек өз мемлекетінің шегінде айналымда болады.
Валюта тарихы
Жалпы валюталардың тарихы қағаз ақша алғаш енгізілген ортағасырлық кезеңнен басталады. Бұл валюта саудагерлер арасындағы қарыздарды өтейтін сенімхат сияқты болды. Әр түрлі мемлекеттік, қалалық билеушілер алтын, күміс және басқа да құнды заттардың орнына жазбаша түрде толтырылған бағалы қағаздар шығарумен айналысты. Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін валюта нарығы сенімсіз және әлсіз болды. Соғыс аяқталғаннан кейін нарықтағы валютаның тұрақсыздығына байланысты валюта бағамдарының айырмашылығына байланысты жеңіл пайда тапқысы келген инвесторлар көбейді. Алайда, тәуекелге барғандардың бәрі сәтті болды деп айтуға болмайды. Валюта нарығының құлдырауы Ұлы депрессияға әкелді. Дәл осы сәттен бастап қарапайым адамдардан саясаткерлерге дейін әлемдік қаржы жүйесінде валюта нарығының тұрақтылығы қандай маңызды рөл атқаратыны белгілі болды. Ежелгі уақытта, қазіргі ақша пайда болмаған кезде, белгілі бір қоғамда тұтыну заттары тауарларды тең айырбастау құралы ретінде пайдаланылды. Мысалы, үй жануарлары, металл бөліктері, жануарлардың терілері, асыл тастар және жартылай асыл тастар және т. б.
2 ТАРАУ. МЕМЛЕКЕТ МӘНІ
2.1 Мемлекеттің басқару қызметі
Мемлекеттік басқару-мемлекеттік билік органдары мен олардың лауазымды адамдарының белгіленген мақсаттарға жету үшін әзірленген саясатты іске асыру жөніндегі әкімшілік қызметі, "саясатты азаматтар күн сайын көретін шындыққа айналдыру" .
Мемлекеттік басқару қызметі дәстүрлі түрде бір жағынан саяси қызметке, екінші жағынан саяси бағытты қалыптастыру қызметіне қарама-қайшы келеді. Мемлекеттік басқару теориясында Мемлекеттік басқарудың негізгі принциптерін тұжырымдаудың үш негізгі тәсілі бар:
oo құқықтық тәсіл;
oo саяси көзқарас;
oo басқару әдісі.
Құқықтық тәсілге сәйкес мемлекеттік басқарудың негізгі құндылықтары құқық үстемдігінің, азаматтардың құқықтарын қорғаудың құндылықтары болып табылады. Мемлекеттік қызметші өзінің басшылығына емес, құқықтық мемлекет пен Конституцияның талаптарына бағынады.
Саяси көзқарасқа сәйкес, мемлекеттік басқарудың негізгі міндеті - халықтың еркінің ең жақсы көрінісі. Мемлекеттік қызметшілер саяси жауапкершілікке (есеп беруге), азаматтардың ағымдағы мүдделерін қабылдауға тиіс. Ол үшін кейде "өкілді бюрократия" тұжырымдамасын жүзеге асыру ұсынылады, оның шеңберінде атқарушы органдар миниатюрадағы қоғамның әлеуметтік моделі болуы керек. Бұл жағдайда ведомстволарға қоғамдағы мүдделерді ескеру оңайырақ болады, жекелеген топтарды кемсіту мүмкіндіктері азаяды деп болжануда.
Басқарушылық тәсілге сәйкес, мемлекеттік басқарудың негізгі құндылықтары тиімділік, үнемділік, тиімділік және әлеуметтік жауапкершілік болуы керек (БҰҰ-ның жаһандық шартының принциптерін қараңыз), мүмкіндігінше өлшенетін түрде тұжырымдалған. Бұл тәсілдің негізгі проблемасы-қажетті нәтижені минималды шығындармен қалай қамтамасыз ету керек немесе опция ретінде берілген шығындармен максималды нәтижені қалай алуға болады. Бұл тәсілдің ерекшелігі" мемлекеттік басқару "ұғымының синонимі ретінде"мемлекеттік менеджмент" ұғымын қолдану болып табылады.
Мемлекеттік басқарудың жаңа тәсілдерінің бірін поляк саясаттанушысы Печи 2001 жылы XX Дүниежүзілік саясаттану съезінде тұжырымдады. Осы тәсілге сәйкес мемлекеттік басқару қоғамға ыңғайлы болуы керек және сыртқы саяси тұрақтылық үшін маңызды жүйелік ұйымдардың құқықтарын бұзбауы керек.
Бұл мәселенің қаншалықты шешілгенін бағалау мемлекеттік басқару сапасы деп аталады. Әрбір тәсілде мемлекеттік басқару сапасының әртүрлі көрсеткіштері негізгі тәсіл ретінде пайдаланылады.
Барлық үш тәсілге ортақ мемлекеттік қызметшілердің іс әрекеттерінің алдын ала тұжырымдалған қағидаттарға сәйкестігі болып табылады:
құқық үстемдігі қағидатын ұстану;
халық бостандығын ұстану (саяси көзқарас);
қажетті әлеуметтік-экономикалық нәтиже алу мақсатын ұстану (басқару тәсілі).
Мемлекеттік басқаруды талдау келесі жіктеу арқылы мүмкін болады. Мемлекеттік басқару Мемлекеттік басқару шешімдерінің келесі үш түрін қабылдауға толық негізделеді:
Нормативтік құқықтық акт нысанында ресімделген шешім: Конституция, Заң және сол сияқтылар;
Нормативтік құқықтық актіге сәйкес қабылданған нормативтік емес құқықтық акт, әрекет (әрекетсіздік) нысанында ресімделген шешім;
Нормативтік емес құқықтық акт нысанында ресімделген шешім, оны орындау үшін бірінші түрдегі шешім қабылданады.
Әсер ету дәрежесі бойынша іс-әрекеттің ең үлкен ауқымы мен маңыздылығы бірінші типтегі мемлекеттік басқару шешімдеріне ие. Бұл әсер жойқын (заңнамада тұрақсыздандырушы факторлар немесе заңнаманың жетілмегендігі болған кезде) немесе жасампаз болуы мүмкін. Қазіргі мемлекет экономикасының күйреуі мемлекеттік басқару шешімдерінің үш түрінің сапасыздығы арқылы, ал қайта өрлеу -- олардың жоғары сапасы арқылы жүреді. Осындай жіктеу негізінде 2012 жылы мемлекеттік басқару жүйесінің тұжырымдамасы жасалды [дереккөз?], бұл қазіргі әлемдегі жүйелерден түбегейлі ерекшеленеді.
Қарапайым сөздермен мемлекеттік басқару дегеніміз не?
Мемлекеттік басқару-бұл жалпы мемлекет жүзеге асыратын қоғам істерін басқару (биліктің барлық тармақтары, тиісті мемлекеттік органдар мен ұйымдар және жергілікті өзін-өзі басқару құрылымдары).
Мемлекеттік басқарудың негізгі міндеті-тұрақтылықты, тәртіп пен қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін мемлекеттің билігі мен функцияларын іске асыру. Мемлекеттік органдар өз міндеттерін орындау үшін қажетті өкілеттіктер мен ресурстарға, соның ішінде мәжбүрлеу құқығына ие.
Кез-келген әлеуметтік жүйенің, соның ішінде басқарудың негізгі белгілері:
- тұтастық-салыстырмалы автономияға, өзін-өзі қамтамасыз етуге, қоршаған ортадағы белгілі бір тәуелсіздікке ие күрделі жүйелердің ажырамас сипаттамасы;
- орындылық-жүйенің даму ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz