Экотуризмды дамыту жолдары
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Қазтұтынуодағы Қарағанды университеті
Экология және бағалау кафедрасы
Қазақстан экологиясы пәні бойынша
Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аумақтары және экотуризм келешегі тақырыбына КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Орындаған:
Эко-20-1 к тобының
студенті Омарбек.А.Ж
Қабылдаған:
ғылыми жетекші:
х.ғ.к., доцент Оспанова Г.К.
Қарағанды 2022
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3
1 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРЫ ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1 Мемлекеттік Қорықтар және Ұлттық саябақтар
0.2 Қорықшалар мен Резерваттар
1.3 Қазақстанның басқада қорғалатын табиғи объектілері
2 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРЫ МЕН ЭКОТУРИЗМДІ ДАМЫТУ
2.1 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың мәселелері
2.2 Қазақстанның қазіргі экотуризм жағдайы
25
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЭКОТУРИЗМ КЕЛЕШЕГІ
Корытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қолданылғанәдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРЫ
2.1 Мемлекеттік Қорықтар және Ұлттық саябақтар
2.2 Қорықшалар мен Резерваттар
2.3 Қазақстанның басқада қорғалатын табиғи объектілері
1 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРЫ МЕН ЭКОТУРИЗМДІ ДАМЫТУ
2.1 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың мәселелері
2.2 Қазақстанның қазіргі экотуризм жағдайы
1 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЭКОТУРИЗМ КЕЛЕШЕГІ
3.1 Экотуризмды дамыту жолдары
КІРІСПЕ
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар типтік және бірегей табиғи ландшафттарды, жануарлар мен өсімдіктер әлемінің алуан түрлілігін сақтауға, елдің табиғи және мәдени мұра объектілерін қорғауға арналған. Шаруашылық пайдаланудан толық немесе ішінара алынған, олар ерекше күзет режиміне ие, оларға іргелес жер учаскелері мен су кеңістігі емес, шаруашылық қызметтің реттелетін режимі бар күзетші аймақтар немесе округтер құрылуы мүмкін.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жалпыұлттық игілік объектілеріне жатады. Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды сақтау және дамыту Қазақстанның мемлекеттік экологиялық саясатының басым бағыттарының бірі болып табылады.
Аталған аумақтардың мынадай негізгі санаттары ажыратылады, атап айтқанда мемлекеттік табиғи қорықтар, мемлекеттік ұлттық табиғи парктер, мемлекеттік табиғи резерваттар, және басқа да қорғалатын табиғи объектілер.
Экологиялық туризм қазіргі мемлекеттің экономикасын қалыптастыру процесінің ажырамас бөлігі болып табылады, қоршаған табиғи ортаны қорғау және қалпына келтіру қоғам дамуындағы барған сайын айқын өлшемге айналуда.
Бұл тақырыптың өзектілігі, ең алдымен, бүкіл әлемде де, Қазақстанда да экологиялық туризмнің қарқынды дамуы болып жатқандығына байланысты. Бұл өз кезегінде Қазақстанда ЕҚТА - ның дамуына түрткі болады, өйткені ЕҚТА-бұл елдегі экологиялық туризмді дамыту үшін іргетас. Қажетті жағдайлар мен ресурстардың болуы бізге экологиялық туризмді белсенді дамытуға мүмкіндік береді, осылайша шетелдік туристердің ағынын тудырады, бұл өз кезегінде біздің республикамыздың экономикасына байланысты.
Бұл жұмыстың объектісі ЕҚТА және экотуризм болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аумақтары мен экотуризмінің қазіргі жағдайы мен даму перспективаларын зерттеу болып табылады.
Қойылған мақсат негізінде жұмыстың мынадай міндеттері айқындалды:
-Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың негізгі түсініктері мен заңнамаларды қарастыру
-Республиканың Ерекше қорғалатың табиғи аумақтар түрлері
-Қазақстандағы экотуризм даму мүмкіндіктері мен келешегі
1 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРЫ
1.1Мемлекеттік қорықтар және Ұлттық саябактар
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар-мемлекеттік билік органдарының шешімдерімен шаруашылық пайдаланудан толық немесе ішінара алынған және олар үшін ерекше қорғау режимі белгіленген ерекше табиғат қорғау, ғылыми, мәдени, эстетикалық, рекреациялық және сауықтыру маңызы бар табиғи кешендер мен объектілер орналасқан жердің, су бетінің және олардың үстіндегі әуе кеңістігінің учаскелері.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар (ЕҚТА) типтік және бірегей табиғи ландшафттарды, жануарлар мен өсімдіктер әлемінің алуан түрлілігін сақтайды, табиғи және мәдени мұра объектілерін қорғауға ықпал етеді. Олар ерекше қорғауда.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жалпыұлттық игілік объектілеріне жатады.
"Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы" Заң 1997 жылы 15 шілдеде қабылданды. Осы нормативтік құқықтық құжатта ЕҚТА түрлері мен санаттарын айқындау, олардың құқықтық жағдайының ерекшеліктері, осы саладағы мемлекеттік органдардың құзыреті, ЕҚТА құру, қорғау және пайдалану тәртібі сияқты мәселелер егжей-тегжейлі регламенттеледі, ЕҚТА саласындағы азаматтар мен қоғамдық бірлестіктердің құқықтары бекітіледі, мемлекеттік есепке алуға және ЕҚТА кадастрына қатысты жалпы талаптар белгіленеді. Оның шөлдерден таулы жерлерге және ішкі теңіз экожүйелеріне дейінгі ландшафттық кешендердің бірегей жиынтығы бар. Елдің экономикалық дамуының өсу қарқыны және табиғи ресурстарды пайдалануды күшейту жағдайында табиғатты аумақтық қорғау жүйесін одан әрі жетілдіру мәселесі өзекті болып отыр. Дәл осындай жағдайлар мемлекеттің биологиялық әртүрлілігін сақтаудың пәрменді жүйесі ретінде Қазақстан Республикасының ерекше қорғалатын табиғи аумақтарын одан әрі дамыту қажеттілігін айқындайды.
Ерекше қорғалатын аумақтарды құрудың басталуы КСРО Министрлер Кеңесінің 1990 жылғы 14 ақпандағы "КСРО Жоғарғы Кеңесінің қаулысын орындауды қамтамасыз ету туралы" N 189 қаулысына, "елді экологиялық сауықтырудың шұғыл шаралары туралы" және Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1990 жылғы 16 сәуірдегі N 150 қаулысына сәйкес қойылды, оған сәйкес ерекше қорғалатын аумақтарды құру жөнінде ұсыныстар әзірлеу тапсырылды. курорттық аймақтар мен демалыс аймақтарын қоса алғанда, аумақтар.
Қазақстан биологиялық әртүрлілікті сақтау жөніндегі Конвенцияның тарапы ретінде (Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 1994 жылғы 19 тамыздағы N 918 қаулысы) биологиялық әртүрлілікті сақтау жөніндегі өз міндеттемелеріне ие. ЕҚТА саласындағы заңнама Қазақстан Республикасының Конституциясына, "ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 10 қарашадағы N 1692 қаулысымен бекітілген Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды дамыту және орналастыру тұжырымдамасына негізделеді.
Қорық ісін дамыту үшін 2004 жылғы наурызда "мемлекеттік табиғи-қорық қорын дамытудың проблемалары мен перспективалары" парламенттік тыңдауларын өткізу үлкен маңызға ие болды, онда Қазақстанда табиғатты аумақтық қорғау жүйесін дамыту мәселелері талқыланып, оларды шешу жолдары айқындалды.
1997 жылы Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейінгі Даму стратегиясы жарияланып, Қазақстан 2030 жылға дейін таза ауасы мен мөлдір суы бар таза және Жасыл ел болуға тиіс деп жариялады. Осы мақсаттарға жетудің бір құралы-ЕҚТА жүйесін құру. ЕҚТА-ның оңтайлы жүйесін қалыптастырудың басты міндеті қорық ядролары (қорықтар мен ұлттық парктер) бір - бірімен онша қатаң қорғалмаған аумақтармен (қорықтар, қорық аймақтары), сондай-ақ экологиялық желі элементтерімен-экологиялық дәліздермен, орман алқаптарымен, су қорғау аймақтары мен белдеулерімен және басқа да қорғалатын табиғи аумақтармен байланысқан кезде олардың ажырамастығын қамтамасыз ету болып табылады.
Қазіргі кезеңде ЕҚТА-ны Қазақстан Республикасының аумағында орналастыруды оның жаһандық мағынасында "экологиялық желі" ретінде саралау қиын. Сонымен қатар, қазір Іле Алатауында, Жоңғар Алатауында және Алтай өңірінде өңірлік мемлекетішілік экологиялық желілерді қалыптастыру жүріп жатыр. Экологиялық желілердің элементтері мемлекетаралық деңгейде қалыптасуда-бұл батыс Тянь-Шань және Алтай-Саян экологиялық аймақтары. Басталған жұмыстар мен әзірленіп жатқан тәсілдер барлық табиғи кешендерде (орман, дала, орманды дала, шөлдер, жартылай шөлдер, жағалау және су экожүйелері) жалғасуы тиіс, олар үшін экологиялық желіні ұйымдастыру таулы аймақтар үшін де өзекті болып табылады.
Мемлекеттiк табиғи қорық - табиғат қорғау және ғылыми мекеме мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ, оның қызметiнiң мақсаты өзiнiң аумағындағы табиғи процестер мен құбылыстардың табиғи барысын, өсiмдiктер мен жануарлар дүниесi объектiлерiн, өсiмдiктер мен жануарлардың жекелеген түрлерi мен қауымдастықтарын, әдеттегi және бiрегей экологиялық жүйелердi сақтау мен зерделеу және оларды қалпына келтiру болып табылады.
Мемлекеттiк табиғи қорықтардың негiзгi қызметiне:
1) мемлекеттiк табиғи қорық пен оның күзет аймағының биологиялық саналуандығын қорғау және қалпына келтiру режимiн қамтамасыз ету;
2) Табиғат жылнамасын жүргiзудi қоса алғанда, мемлекеттiк табиғи-қорық қорының экологиялық жүйелерiн, объектiлерiн зерделеу және олардың мониторингi жөнiнде ғылыми зерттеулер ұйымдастыру және жүргiзу;
3) экологиялық-ағартушылық қызметтi жүргiзу;
4) мемлекеттiк табиғи қорықтың экологиялық жүйелерiне зиянды әсер етуi мүмкiн шаруашылық және өзге объектiлердi орналастыру жобалары мен схемалар мемлекеттiк экологиялық сараптамасына қатысу;
5) мемлекеттiк табиғи қорық пен оның күзет аймағының аумағын экологиялық-ағартушылық, ғылыми және шектеулi туристiк мақсаттарда пайдалануды реттеу жатады.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың санаттары мен түрлері
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мемлекеттік табиғи-қорық қоры объектілерінің маңыздылығына қарай республикалық немесе жергілікті маңызы бар санаттарға жатады.
Қорғау режимін құру мақсаттары мен түріне қарай республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың мынадай түрлері бөлінеді:
1) мемлекеттік табиғи қорықтар;
2) мемлекеттік ұлттық табиғи парктер;
3) мемлекеттік табиғи резерваттар;
4) мемлекеттік зоологиялық парктер;
5) мемлекеттік ботаникалық бақтар;
6) мемлекеттік дендрологиялық парктер;
7) мемлекеттік табиғат ескерткіштері;
8) мемлекеттік табиғи қаумалдар;
9) мемлекеттік қорық аймақтары.
Құру мақсатына және қорғау режимінің түріне байланысты жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың мынадай түрлері бөлінеді:
1) мемлекеттік өңірлік табиғи парктер;
2) мемлекеттік зоологиялық парктер;
3) мемлекеттік ботаникалық бақтар;
4) мемлекеттік дендрологиялық парктер;
5) мемлекеттік табиғат ескерткіштері;
6) мемлекеттік табиғи қаумалдар.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды қорғау режимінің түрлері
Түрге және функционалдық аймақтарға бөлуге байланысты барлық ерекше қорғалатын табиғи аумақта немесе оның арнайы бөлінген аймақтары мен учаскелерінде күзет режимінің мынадай түрлері енгізіледі:
1) кез келген шаруашылық қызметке, сондай-ақ мемлекеттік табиғи-қорық қоры табиғи кешендері мен объектілерінің табиғи жай-күйін бұзатын өзге де қызметке тыйым салуды көздейтін қорық режимі;
2) шаруашылық және өзге де қызметтің жекелеген түрлеріне жыл мезгілдері бойынша белгілі бір мерзімге немесе онсыз толық тыйым салуды немесе шектеуді көздейтін Тапсырыс режимі;
3) табиғи кешендерді шектеулі пайдалануды, сондай-ақ жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардың шаруашылық қызметтің дәстүрлі түрлерін табиғи кешендер мен мемлекеттік табиғи-қорық қорының объектілеріне зиянды әсер етпейтін тәсілдер мен әдістерді жүргізуді көздейтін шаруашылық қызметтің реттелетін режимі.
Біздің елімізде ерекше корғалатын табиғи аумақтардың негізгі түрі -- мемлекеттік табиғи қорықтар. Қорықтар ғылыми мекемелер қатарына жатады. Қорық аумағында ешқандай шаруашылық жұмыстары жүргізілмейді, онда тек ғылыми-зерттеу жұмыстары ғана жүргізіледі. Сондықтан қорық аумағында жоғары білімі бар арнайы мамандар ғылыми зерттеу жұмыстарымен айналысады. Қазір Қазақстанда 10 мемлекеттік табиғи қорық бар. Қорық аумағындағы барлық табиғат байлықтары түгелдей катаң түрде қорғалады. Сонымен бірге қорықтар белгілі бір экожүйелерді қорғау мақсатында арнайы ландшафтыльщ аумақтарда ұйымдастырылады. Мысалы, шөлді, далалы, су-батпақты және т.б. экожүйелердің қорықтары деп бөлінеді.Далалы аймақта ұйымдастырылған Наурызым, Үстірт және Барсакелмес қорықтары шөлді аймақтың табиғи бірлестіктерін қорғау мақсатында ұйымдастырылған. Бұл қорықта 1953 жылы Түрікменстаннан әкелініп құлан жерсіндірілді. Алтынемел ұлттық табиғи саябағында да жерсіндірілген. Ал Қорғалжын қорығы сулы-батпақты алкаптың табиғат байлығын қорғайды. Келешекте Торғай, Сарықопа жәнө Тарбағатай қорықтарын ұйымдастыру көзделуде.
Қорықтар:
1. Ақсу-Жабағылы
2. Алакөл
3. Алматы
4. Барсакелмес
5. Батыс Алтай
6. Қаратау
7. Қорғалжын
8. Марқакөл
9. Наурызым
10. Үстірт
Қорықтардың басты мақсаты-өсімдіктер мен жануарлар әлемі бар табиғи ландшафтық кешендердің эталонын сақтау, сондай-ақ табиғи кешендердің даму заңдылықтарын анықтау. Соңғысы адамның экономикалық белсенділігі нәтижесінде болатын табиғаттағы өзгерістерді болжау үшін өте маңызды. Қорықтар саны бойынша Қазақстан егеменді республикалар арасында алтыншы, ал Алып жатқан аумақ көлемі бойынша үшінші орында. Алайда республика аумағының арақатынасы мен ондағы қорықтар саны бойынша Қазақстан тек 13-ші орынды алады. Бұл Қазақстан сияқты орасан зор ел үшін қорықтар өте аз, қазіргі уақытта тек 10-ы ғана жұмыс істеп тұрғанын көрсетеді.
Қазақстан Республикасының ерекше қорғалатын табиғи аумақтарын дамыту және орналастыру тұжырымдамасына сәйкес 2030 жылға дейін ЕҚТА - ның жалпы алаңын 17 млн.490 мың гектарға дейін ұлғайту көзделіп отыр, бұл Қазақстан Республикасы аумағының 6,4% -., оның ішінде қорықтардың алаңын - 1,6% -,, ұлттық парктерді-1,4% -., мемлекеттік табиғи қорықтар мен табиғат ескерткіштерін-3,4% -. құрайды.
2008 жылғы 7 шілдеде Дүниежүзілік мұра комитетінің 32
сессиясында "Солтүстік Қазақстанның Сары-Арқа - даласы мен көлі" номинациясын ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік Мұра Тізіміне енгізу туралы № 1102 шешім қабылданды. Науырзым және Қорғалжын мемлекеттік қорықтары Бүкіләлемдік мұра объектілері мәртебесін алған Қазақстан мен Орта Азиядағы алғашқы табиғи аумақтар болды
Мемлекеттiк ұлттық табиғи парк - ерекше экологиялық, ғылыми,
тарихи-мәдени және рекреациялық құндылығы бар мемлекеттiк табиғи-қорық қорының бiрегей табиғи кешендерi мен объектiлерiнiң биологиялық және ландшафтық саналуандығын сақтауға, оларды табиғат қорғау, экологиялық-ағартушылық, ғылыми, туристiк және рекреациялық мақсаттарда пайдалануға арналған табиғат қорғау және ғылыми мекеме мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Мемлекеттiк ұлттық табиғи парктердiң негiзгi қызметiне:
1) мемлекеттiк табиғи-қорық қорының табиғи кешендерiн, бiрегей және эталондық табиғи учаскелерiн, объектiлерiн, табиғи және тарихи-мәдени мұраны сақтау;
2) мемлекеттiк ұлттық табиғи парк пен оның күзет аймағының күзет режимiн қамтамасыз ету;
3) экологиялық ағартушылық;
4) биологиялық саналуандықты сақтаудың ғылыми әдiстерiн әзiрлеу;
5) Табиғат жылнамасы бойынша экологиялық жүйелер мен жекелеген табиғи объектiлердiң мониторингiн жүргiзу;
6) мемлекеттiк табиғи-қорық қорының бүлiнген табиғи кешендерiн, объектiлерiн, табиғи және тарихи-мәдени мұра объектiлерiн қалпына келтiру;
7) мемлекеттiк ұлттық табиғи парк пен оның күзет аймағының аумағын экологиялық-ағартушылық, ғылыми, рекреациялық, туристiк және шектеулi шаруашылық мақсаттарда пайдалануды реттеу жатады.
Ұлттық табиғи саябақтарда табиғат қорғау жұмыстарымен бірге табиғат қорғауды насихаттау, экологиялық білім мен тәрбие беру, туризмді үгіттеу жұмыстары қоса жүргізіледі. Ұлттық табиғи саябақтар көбіне табиғаттың көрікті жерлерінде ұйымдастырылып, шаруашылық жұмыстарды табиғат қорғау жұмыстарымен үйлесімді жүргізуге ерекше мән беріледі.
1. Қатон-Қарағай
2. Баянауыл
3. Іле Алатауы
4. Қарқаралы
5. Алтынемел
6. Көкшетау
7. Бурабай
8. Шарын
9. Сайрам-Өгем
10. Көлсай
11. Жоңғар Алатауы
12. Бұйратау
13. Тарбағатай
14. Ұлытау
1.2 Қорықшалар мен Резерваттар
Мемлекеттiк табиғи резерват - табиғи кешендердiң биологиялық саналуандығын және олармен байланысты табиғи және тарихи-мәдени объектiлердi күзетуге, қорғауға, қалпына келтiруге және сақтауға арналған жердегi және судағы экологиялық жүйелердi қамтитын табиғат қорғау және ғылыми мекеме мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Мемлекеттiк табиғи резерваттардың негiзгi қызметiне:
1) биологиялық және ландшафтық саналуандықты, табиғи экологиялық жүйелердi сақтау және қалпына келтiру;
2) мемлекеттiк табиғи резерваттың күзет режимiн қамтамасыз ету;
3) табиғи ресурстарды пайдаланудың экологиялық-экономикалық принципi негiзiнде аумақтың тұрақты әлеуметтiк-экономикалық дамуын қолдау;
4) аумақты қорғау және тұрақты дамыту, сондай-ақ экологиялық ағартушылық және тәрбие беру мақсаттарында зерттеулер мен мониторинг жүргiзу;
5) мемлекеттiк табиғи резерват аумағын және оның күзет аймағын экологиялық-ағарту, ғылыми, рекреациялық, туристiк және шектеулi шаруашылық мақсаттарда пайдалануды реттеу жатады.
Қазақстанның мемлекеттік табиғи резерваттары:
1. Ертіс орманы
2. Семей орманы
3. Ырғыз-Торғай
4. Ақжайық
5. Алтын дала
Жоспарда: "Бөкейорда".
Мемлекеттік табиғи қаумал-мемлекеттік табиғи-қорық қорының бір немесе бірнеше объектілерін сақтауға және молықтыруға арналған, шаруашылық қызметтің тапсырыстық режимі немесе реттелетін режимі бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Қаумал-аумақтар тек олардағы шаруашылық қызметті регламенттей отырып, өндірістік айналымнан жерді алып қоймай, популяциялар мен ландшафттарды қорғау үшін құрылады. Қазақстанда барлығы 50 қорық бар. Олар үш түрге бөлінеді:
зоологиялық қорықтар-32
ботаникалық қорықтар -- 10
кешенді қорықтар-8
1.3 Қазақстанын басқада қорғалатын табиғи объектілері
Мемлекеттiк зоологиялық парктер - мәдени-ағартушылық, ғылыми, оқу және табиғат қорғау қызметiне, тектiк қорды сақтауға және әдеттегi, сирек кездесетiн және жойылып кету қаупi бар жануарлар түрлерiн жасанды орта жағдайында өсiруге арналған табиғат қорғау және ғылыми ұйым мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Мемлекеттiк зоологиялық парктердiң негiзгi қызметiне Қазақстанның жануарлар дүниесiн сақтаудың, молықтыру мен пайдаланудың, дүниежүзiлiк маңызы бар Қазақстан фаунасының ресурстарын игерудiң ғылыми негiздерiн әзiрлеу жатады.
Қазіргі танда Қазақстанда 3 зоологиялық парк бар
-Алматы зоологиялық паркі
-Қарағанды зоологиялық паркі
-Шымкент зоологиялық паркі
Мемлекеттiк ботаникалық бақ - өсiмдiктер дүниесiн, соның iшiнде өсiмдiктердiң сирек кездесетiн және жойылып кету қаупi бар түрлерiн қорғау, молықтыру және пайдалану жөнiнде зерттеулер мен ғылыми талдамалар өткiзуге арналған табиғат қорғау және ғылыми ұйымдар мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Мемлекеттiк ботаникалық бақтардың негiзгi қызметiне Қазақстанның өсiмдiктер дүниесiн сақтаудың, молықтыру мен пайдаланудың, Қазақстанның дүниежүзiлiк маңызы бар флора ресурстарын игерудiң ғылыми негiздерiн әзiрлеу жатады.
1. Бас ботаникалық бақ (Алматы қаласы)
2. Алтай ботаникалық бағы (Риддер қаласы)
3. Жезқазған ботаникалық бағы (Жезқазған қаласы)
4. Іле ботаникалық бағы (Алматы облысы)
5. Маңғышлақ ботаникалық бағы (Ақтау қаласы)
6. Астана ботаникалық бағы (Нұр-сұлтан қаласы)
ЕҚТА мәртебесін жоғалтқандар:
1. Қарағанды ботаникалық бағы (Қарағанды қаласы)
2. Теміртау ботаникалық бағы (Теміртау қаласы)
Мемлекеттiк дендрологиялық парк - ағаш және бұта тұқымдарын қорғауға, молықтыру мен пайдалануға арналған аймақтар бойынша белгiленген күзет режимдерi бар табиғат қорғау және ғылыми ұйымдар мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Мемлекеттiк дендрологиялық парктердiң негiзгi қызметiне Қазақстанның ағаш өсiмдiктерiн сақтаудың, молықтырудың және пайдаланудың ғылыми негiзiн әзiрлеу, Қазақстанның дүниежүзiлiк маңызы бар флорасының ресурстарын игеру жатады. Қазақстан бойынша екі дендросаябағы бар олар: Алматы және Шымкент қалаларында орналасқан. Шымкент қаласындағы дендросаябақ - ең алғашқы саябақ. Ол 1979 жылы орталық қоқыс үйіндісінен тұрғызылған болатын. Ағаштар саны-500 мың-нан астам. Шөптесін өсімдіктер саны-1млн.360 мың.
Мемлекеттiк табиғат ескерткiшi - экологиялық, ғылыми, мәдени және эстетикалық тұрғыдан алғанда жекелеген бiрегей, орны толмайтын, құнды табиғи кешендердi, сондай-ақ мемлекеттiк табиғи-қорық қорының объектiлерiне жатқызылған шығу тегi табиғи және жасанды объектiлердi қамтитын ерекше қорғалатын табиғи аумақ. Бүгінгі таңда Қазақстанда республикалық маңызы бар 25 табиғат ескерткіші және облыстық маңызы бар 53 табиғат ескерткіші бар
Мемлекеттiк қорық аймағы - мемлекеттiк табиғи қорықтар, мемлекеттiк ұлттық табиғи парктер, мемлекеттiк табиғи резерваттар үшiн ... жалғасы
Экология және бағалау кафедрасы
Қазақстан экологиясы пәні бойынша
Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аумақтары және экотуризм келешегі тақырыбына КУРСТЫҚ ЖҰМЫС
Орындаған:
Эко-20-1 к тобының
студенті Омарбек.А.Ж
Қабылдаған:
ғылыми жетекші:
х.ғ.к., доцент Оспанова Г.К.
Қарағанды 2022
КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3
1 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРЫ ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
1.1 Мемлекеттік Қорықтар және Ұлттық саябақтар
0.2 Қорықшалар мен Резерваттар
1.3 Қазақстанның басқада қорғалатын табиғи объектілері
2 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРЫ МЕН ЭКОТУРИЗМДІ ДАМЫТУ
2.1 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың мәселелері
2.2 Қазақстанның қазіргі экотуризм жағдайы
25
3 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЭКОТУРИЗМ КЕЛЕШЕГІ
Корытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
Қолданылғанәдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
МАЗМҰНЫ
КІРІСПЕ
1 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРЫ
2.1 Мемлекеттік Қорықтар және Ұлттық саябақтар
2.2 Қорықшалар мен Резерваттар
2.3 Қазақстанның басқада қорғалатын табиғи объектілері
1 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРЫ МЕН ЭКОТУРИЗМДІ ДАМЫТУ
2.1 Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың мәселелері
2.2 Қазақстанның қазіргі экотуризм жағдайы
1 ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ ЭКОТУРИЗМ КЕЛЕШЕГІ
3.1 Экотуризмды дамыту жолдары
КІРІСПЕ
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар типтік және бірегей табиғи ландшафттарды, жануарлар мен өсімдіктер әлемінің алуан түрлілігін сақтауға, елдің табиғи және мәдени мұра объектілерін қорғауға арналған. Шаруашылық пайдаланудан толық немесе ішінара алынған, олар ерекше күзет режиміне ие, оларға іргелес жер учаскелері мен су кеңістігі емес, шаруашылық қызметтің реттелетін режимі бар күзетші аймақтар немесе округтер құрылуы мүмкін.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жалпыұлттық игілік объектілеріне жатады. Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды сақтау және дамыту Қазақстанның мемлекеттік экологиялық саясатының басым бағыттарының бірі болып табылады.
Аталған аумақтардың мынадай негізгі санаттары ажыратылады, атап айтқанда мемлекеттік табиғи қорықтар, мемлекеттік ұлттық табиғи парктер, мемлекеттік табиғи резерваттар, және басқа да қорғалатын табиғи объектілер.
Экологиялық туризм қазіргі мемлекеттің экономикасын қалыптастыру процесінің ажырамас бөлігі болып табылады, қоршаған табиғи ортаны қорғау және қалпына келтіру қоғам дамуындағы барған сайын айқын өлшемге айналуда.
Бұл тақырыптың өзектілігі, ең алдымен, бүкіл әлемде де, Қазақстанда да экологиялық туризмнің қарқынды дамуы болып жатқандығына байланысты. Бұл өз кезегінде Қазақстанда ЕҚТА - ның дамуына түрткі болады, өйткені ЕҚТА-бұл елдегі экологиялық туризмді дамыту үшін іргетас. Қажетті жағдайлар мен ресурстардың болуы бізге экологиялық туризмді белсенді дамытуға мүмкіндік береді, осылайша шетелдік туристердің ағынын тудырады, бұл өз кезегінде біздің республикамыздың экономикасына байланысты.
Бұл жұмыстың объектісі ЕҚТА және экотуризм болып табылады.
Курстық жұмыстың мақсаты Қазақстанның ерекше қорғалатын табиғи аумақтары мен экотуризмінің қазіргі жағдайы мен даму перспективаларын зерттеу болып табылады.
Қойылған мақсат негізінде жұмыстың мынадай міндеттері айқындалды:
-Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың негізгі түсініктері мен заңнамаларды қарастыру
-Республиканың Ерекше қорғалатың табиғи аумақтар түрлері
-Қазақстандағы экотуризм даму мүмкіндіктері мен келешегі
1 ҚАЗАҚСТАННЫҢ ЕРЕКШЕ ҚОРҒАЛАТЫН ТАБИҒИ АУМАҚТАРЫ
1.1Мемлекеттік қорықтар және Ұлттық саябактар
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар-мемлекеттік билік органдарының шешімдерімен шаруашылық пайдаланудан толық немесе ішінара алынған және олар үшін ерекше қорғау режимі белгіленген ерекше табиғат қорғау, ғылыми, мәдени, эстетикалық, рекреациялық және сауықтыру маңызы бар табиғи кешендер мен объектілер орналасқан жердің, су бетінің және олардың үстіндегі әуе кеңістігінің учаскелері.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар (ЕҚТА) типтік және бірегей табиғи ландшафттарды, жануарлар мен өсімдіктер әлемінің алуан түрлілігін сақтайды, табиғи және мәдени мұра объектілерін қорғауға ықпал етеді. Олар ерекше қорғауда.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жалпыұлттық игілік объектілеріне жатады.
"Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы" Заң 1997 жылы 15 шілдеде қабылданды. Осы нормативтік құқықтық құжатта ЕҚТА түрлері мен санаттарын айқындау, олардың құқықтық жағдайының ерекшеліктері, осы саладағы мемлекеттік органдардың құзыреті, ЕҚТА құру, қорғау және пайдалану тәртібі сияқты мәселелер егжей-тегжейлі регламенттеледі, ЕҚТА саласындағы азаматтар мен қоғамдық бірлестіктердің құқықтары бекітіледі, мемлекеттік есепке алуға және ЕҚТА кадастрына қатысты жалпы талаптар белгіленеді. Оның шөлдерден таулы жерлерге және ішкі теңіз экожүйелеріне дейінгі ландшафттық кешендердің бірегей жиынтығы бар. Елдің экономикалық дамуының өсу қарқыны және табиғи ресурстарды пайдалануды күшейту жағдайында табиғатты аумақтық қорғау жүйесін одан әрі жетілдіру мәселесі өзекті болып отыр. Дәл осындай жағдайлар мемлекеттің биологиялық әртүрлілігін сақтаудың пәрменді жүйесі ретінде Қазақстан Республикасының ерекше қорғалатын табиғи аумақтарын одан әрі дамыту қажеттілігін айқындайды.
Ерекше қорғалатын аумақтарды құрудың басталуы КСРО Министрлер Кеңесінің 1990 жылғы 14 ақпандағы "КСРО Жоғарғы Кеңесінің қаулысын орындауды қамтамасыз ету туралы" N 189 қаулысына, "елді экологиялық сауықтырудың шұғыл шаралары туралы" және Қазақ КСР Министрлер Кеңесінің 1990 жылғы 16 сәуірдегі N 150 қаулысына сәйкес қойылды, оған сәйкес ерекше қорғалатын аумақтарды құру жөнінде ұсыныстар әзірлеу тапсырылды. курорттық аймақтар мен демалыс аймақтарын қоса алғанда, аумақтар.
Қазақстан биологиялық әртүрлілікті сақтау жөніндегі Конвенцияның тарапы ретінде (Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетінің 1994 жылғы 19 тамыздағы N 918 қаулысы) биологиялық әртүрлілікті сақтау жөніндегі өз міндеттемелеріне ие. ЕҚТА саласындағы заңнама Қазақстан Республикасының Конституциясына, "ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы 10 қарашадағы N 1692 қаулысымен бекітілген Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды дамыту және орналастыру тұжырымдамасына негізделеді.
Қорық ісін дамыту үшін 2004 жылғы наурызда "мемлекеттік табиғи-қорық қорын дамытудың проблемалары мен перспективалары" парламенттік тыңдауларын өткізу үлкен маңызға ие болды, онда Қазақстанда табиғатты аумақтық қорғау жүйесін дамыту мәселелері талқыланып, оларды шешу жолдары айқындалды.
1997 жылы Қазақстан Республикасының 2030 жылға дейінгі Даму стратегиясы жарияланып, Қазақстан 2030 жылға дейін таза ауасы мен мөлдір суы бар таза және Жасыл ел болуға тиіс деп жариялады. Осы мақсаттарға жетудің бір құралы-ЕҚТА жүйесін құру. ЕҚТА-ның оңтайлы жүйесін қалыптастырудың басты міндеті қорық ядролары (қорықтар мен ұлттық парктер) бір - бірімен онша қатаң қорғалмаған аумақтармен (қорықтар, қорық аймақтары), сондай-ақ экологиялық желі элементтерімен-экологиялық дәліздермен, орман алқаптарымен, су қорғау аймақтары мен белдеулерімен және басқа да қорғалатын табиғи аумақтармен байланысқан кезде олардың ажырамастығын қамтамасыз ету болып табылады.
Қазіргі кезеңде ЕҚТА-ны Қазақстан Республикасының аумағында орналастыруды оның жаһандық мағынасында "экологиялық желі" ретінде саралау қиын. Сонымен қатар, қазір Іле Алатауында, Жоңғар Алатауында және Алтай өңірінде өңірлік мемлекетішілік экологиялық желілерді қалыптастыру жүріп жатыр. Экологиялық желілердің элементтері мемлекетаралық деңгейде қалыптасуда-бұл батыс Тянь-Шань және Алтай-Саян экологиялық аймақтары. Басталған жұмыстар мен әзірленіп жатқан тәсілдер барлық табиғи кешендерде (орман, дала, орманды дала, шөлдер, жартылай шөлдер, жағалау және су экожүйелері) жалғасуы тиіс, олар үшін экологиялық желіні ұйымдастыру таулы аймақтар үшін де өзекті болып табылады.
Мемлекеттiк табиғи қорық - табиғат қорғау және ғылыми мекеме мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ, оның қызметiнiң мақсаты өзiнiң аумағындағы табиғи процестер мен құбылыстардың табиғи барысын, өсiмдiктер мен жануарлар дүниесi объектiлерiн, өсiмдiктер мен жануарлардың жекелеген түрлерi мен қауымдастықтарын, әдеттегi және бiрегей экологиялық жүйелердi сақтау мен зерделеу және оларды қалпына келтiру болып табылады.
Мемлекеттiк табиғи қорықтардың негiзгi қызметiне:
1) мемлекеттiк табиғи қорық пен оның күзет аймағының биологиялық саналуандығын қорғау және қалпына келтiру режимiн қамтамасыз ету;
2) Табиғат жылнамасын жүргiзудi қоса алғанда, мемлекеттiк табиғи-қорық қорының экологиялық жүйелерiн, объектiлерiн зерделеу және олардың мониторингi жөнiнде ғылыми зерттеулер ұйымдастыру және жүргiзу;
3) экологиялық-ағартушылық қызметтi жүргiзу;
4) мемлекеттiк табиғи қорықтың экологиялық жүйелерiне зиянды әсер етуi мүмкiн шаруашылық және өзге объектiлердi орналастыру жобалары мен схемалар мемлекеттiк экологиялық сараптамасына қатысу;
5) мемлекеттiк табиғи қорық пен оның күзет аймағының аумағын экологиялық-ағартушылық, ғылыми және шектеулi туристiк мақсаттарда пайдалануды реттеу жатады.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың санаттары мен түрлері
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар мемлекеттік табиғи-қорық қоры объектілерінің маңыздылығына қарай республикалық немесе жергілікті маңызы бар санаттарға жатады.
Қорғау режимін құру мақсаттары мен түріне қарай республикалық маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың мынадай түрлері бөлінеді:
1) мемлекеттік табиғи қорықтар;
2) мемлекеттік ұлттық табиғи парктер;
3) мемлекеттік табиғи резерваттар;
4) мемлекеттік зоологиялық парктер;
5) мемлекеттік ботаникалық бақтар;
6) мемлекеттік дендрологиялық парктер;
7) мемлекеттік табиғат ескерткіштері;
8) мемлекеттік табиғи қаумалдар;
9) мемлекеттік қорық аймақтары.
Құру мақсатына және қорғау режимінің түріне байланысты жергілікті маңызы бар ерекше қорғалатын табиғи аумақтардың мынадай түрлері бөлінеді:
1) мемлекеттік өңірлік табиғи парктер;
2) мемлекеттік зоологиялық парктер;
3) мемлекеттік ботаникалық бақтар;
4) мемлекеттік дендрологиялық парктер;
5) мемлекеттік табиғат ескерткіштері;
6) мемлекеттік табиғи қаумалдар.
Ерекше қорғалатын табиғи аумақтарды қорғау режимінің түрлері
Түрге және функционалдық аймақтарға бөлуге байланысты барлық ерекше қорғалатын табиғи аумақта немесе оның арнайы бөлінген аймақтары мен учаскелерінде күзет режимінің мынадай түрлері енгізіледі:
1) кез келген шаруашылық қызметке, сондай-ақ мемлекеттік табиғи-қорық қоры табиғи кешендері мен объектілерінің табиғи жай-күйін бұзатын өзге де қызметке тыйым салуды көздейтін қорық режимі;
2) шаруашылық және өзге де қызметтің жекелеген түрлеріне жыл мезгілдері бойынша белгілі бір мерзімге немесе онсыз толық тыйым салуды немесе шектеуді көздейтін Тапсырыс режимі;
3) табиғи кешендерді шектеулі пайдалануды, сондай-ақ жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардың шаруашылық қызметтің дәстүрлі түрлерін табиғи кешендер мен мемлекеттік табиғи-қорық қорының объектілеріне зиянды әсер етпейтін тәсілдер мен әдістерді жүргізуді көздейтін шаруашылық қызметтің реттелетін режимі.
Біздің елімізде ерекше корғалатын табиғи аумақтардың негізгі түрі -- мемлекеттік табиғи қорықтар. Қорықтар ғылыми мекемелер қатарына жатады. Қорық аумағында ешқандай шаруашылық жұмыстары жүргізілмейді, онда тек ғылыми-зерттеу жұмыстары ғана жүргізіледі. Сондықтан қорық аумағында жоғары білімі бар арнайы мамандар ғылыми зерттеу жұмыстарымен айналысады. Қазір Қазақстанда 10 мемлекеттік табиғи қорық бар. Қорық аумағындағы барлық табиғат байлықтары түгелдей катаң түрде қорғалады. Сонымен бірге қорықтар белгілі бір экожүйелерді қорғау мақсатында арнайы ландшафтыльщ аумақтарда ұйымдастырылады. Мысалы, шөлді, далалы, су-батпақты және т.б. экожүйелердің қорықтары деп бөлінеді.Далалы аймақта ұйымдастырылған Наурызым, Үстірт және Барсакелмес қорықтары шөлді аймақтың табиғи бірлестіктерін қорғау мақсатында ұйымдастырылған. Бұл қорықта 1953 жылы Түрікменстаннан әкелініп құлан жерсіндірілді. Алтынемел ұлттық табиғи саябағында да жерсіндірілген. Ал Қорғалжын қорығы сулы-батпақты алкаптың табиғат байлығын қорғайды. Келешекте Торғай, Сарықопа жәнө Тарбағатай қорықтарын ұйымдастыру көзделуде.
Қорықтар:
1. Ақсу-Жабағылы
2. Алакөл
3. Алматы
4. Барсакелмес
5. Батыс Алтай
6. Қаратау
7. Қорғалжын
8. Марқакөл
9. Наурызым
10. Үстірт
Қорықтардың басты мақсаты-өсімдіктер мен жануарлар әлемі бар табиғи ландшафтық кешендердің эталонын сақтау, сондай-ақ табиғи кешендердің даму заңдылықтарын анықтау. Соңғысы адамның экономикалық белсенділігі нәтижесінде болатын табиғаттағы өзгерістерді болжау үшін өте маңызды. Қорықтар саны бойынша Қазақстан егеменді республикалар арасында алтыншы, ал Алып жатқан аумақ көлемі бойынша үшінші орында. Алайда республика аумағының арақатынасы мен ондағы қорықтар саны бойынша Қазақстан тек 13-ші орынды алады. Бұл Қазақстан сияқты орасан зор ел үшін қорықтар өте аз, қазіргі уақытта тек 10-ы ғана жұмыс істеп тұрғанын көрсетеді.
Қазақстан Республикасының ерекше қорғалатын табиғи аумақтарын дамыту және орналастыру тұжырымдамасына сәйкес 2030 жылға дейін ЕҚТА - ның жалпы алаңын 17 млн.490 мың гектарға дейін ұлғайту көзделіп отыр, бұл Қазақстан Республикасы аумағының 6,4% -., оның ішінде қорықтардың алаңын - 1,6% -,, ұлттық парктерді-1,4% -., мемлекеттік табиғи қорықтар мен табиғат ескерткіштерін-3,4% -. құрайды.
2008 жылғы 7 шілдеде Дүниежүзілік мұра комитетінің 32
сессиясында "Солтүстік Қазақстанның Сары-Арқа - даласы мен көлі" номинациясын ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік Мұра Тізіміне енгізу туралы № 1102 шешім қабылданды. Науырзым және Қорғалжын мемлекеттік қорықтары Бүкіләлемдік мұра объектілері мәртебесін алған Қазақстан мен Орта Азиядағы алғашқы табиғи аумақтар болды
Мемлекеттiк ұлттық табиғи парк - ерекше экологиялық, ғылыми,
тарихи-мәдени және рекреациялық құндылығы бар мемлекеттiк табиғи-қорық қорының бiрегей табиғи кешендерi мен объектiлерiнiң биологиялық және ландшафтық саналуандығын сақтауға, оларды табиғат қорғау, экологиялық-ағартушылық, ғылыми, туристiк және рекреациялық мақсаттарда пайдалануға арналған табиғат қорғау және ғылыми мекеме мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Мемлекеттiк ұлттық табиғи парктердiң негiзгi қызметiне:
1) мемлекеттiк табиғи-қорық қорының табиғи кешендерiн, бiрегей және эталондық табиғи учаскелерiн, объектiлерiн, табиғи және тарихи-мәдени мұраны сақтау;
2) мемлекеттiк ұлттық табиғи парк пен оның күзет аймағының күзет режимiн қамтамасыз ету;
3) экологиялық ағартушылық;
4) биологиялық саналуандықты сақтаудың ғылыми әдiстерiн әзiрлеу;
5) Табиғат жылнамасы бойынша экологиялық жүйелер мен жекелеген табиғи объектiлердiң мониторингiн жүргiзу;
6) мемлекеттiк табиғи-қорық қорының бүлiнген табиғи кешендерiн, объектiлерiн, табиғи және тарихи-мәдени мұра объектiлерiн қалпына келтiру;
7) мемлекеттiк ұлттық табиғи парк пен оның күзет аймағының аумағын экологиялық-ағартушылық, ғылыми, рекреациялық, туристiк және шектеулi шаруашылық мақсаттарда пайдалануды реттеу жатады.
Ұлттық табиғи саябақтарда табиғат қорғау жұмыстарымен бірге табиғат қорғауды насихаттау, экологиялық білім мен тәрбие беру, туризмді үгіттеу жұмыстары қоса жүргізіледі. Ұлттық табиғи саябақтар көбіне табиғаттың көрікті жерлерінде ұйымдастырылып, шаруашылық жұмыстарды табиғат қорғау жұмыстарымен үйлесімді жүргізуге ерекше мән беріледі.
1. Қатон-Қарағай
2. Баянауыл
3. Іле Алатауы
4. Қарқаралы
5. Алтынемел
6. Көкшетау
7. Бурабай
8. Шарын
9. Сайрам-Өгем
10. Көлсай
11. Жоңғар Алатауы
12. Бұйратау
13. Тарбағатай
14. Ұлытау
1.2 Қорықшалар мен Резерваттар
Мемлекеттiк табиғи резерват - табиғи кешендердiң биологиялық саналуандығын және олармен байланысты табиғи және тарихи-мәдени объектiлердi күзетуге, қорғауға, қалпына келтiруге және сақтауға арналған жердегi және судағы экологиялық жүйелердi қамтитын табиғат қорғау және ғылыми мекеме мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Мемлекеттiк табиғи резерваттардың негiзгi қызметiне:
1) биологиялық және ландшафтық саналуандықты, табиғи экологиялық жүйелердi сақтау және қалпына келтiру;
2) мемлекеттiк табиғи резерваттың күзет режимiн қамтамасыз ету;
3) табиғи ресурстарды пайдаланудың экологиялық-экономикалық принципi негiзiнде аумақтың тұрақты әлеуметтiк-экономикалық дамуын қолдау;
4) аумақты қорғау және тұрақты дамыту, сондай-ақ экологиялық ағартушылық және тәрбие беру мақсаттарында зерттеулер мен мониторинг жүргiзу;
5) мемлекеттiк табиғи резерват аумағын және оның күзет аймағын экологиялық-ағарту, ғылыми, рекреациялық, туристiк және шектеулi шаруашылық мақсаттарда пайдалануды реттеу жатады.
Қазақстанның мемлекеттік табиғи резерваттары:
1. Ертіс орманы
2. Семей орманы
3. Ырғыз-Торғай
4. Ақжайық
5. Алтын дала
Жоспарда: "Бөкейорда".
Мемлекеттік табиғи қаумал-мемлекеттік табиғи-қорық қорының бір немесе бірнеше объектілерін сақтауға және молықтыруға арналған, шаруашылық қызметтің тапсырыстық режимі немесе реттелетін режимі бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Қаумал-аумақтар тек олардағы шаруашылық қызметті регламенттей отырып, өндірістік айналымнан жерді алып қоймай, популяциялар мен ландшафттарды қорғау үшін құрылады. Қазақстанда барлығы 50 қорық бар. Олар үш түрге бөлінеді:
зоологиялық қорықтар-32
ботаникалық қорықтар -- 10
кешенді қорықтар-8
1.3 Қазақстанын басқада қорғалатын табиғи объектілері
Мемлекеттiк зоологиялық парктер - мәдени-ағартушылық, ғылыми, оқу және табиғат қорғау қызметiне, тектiк қорды сақтауға және әдеттегi, сирек кездесетiн және жойылып кету қаупi бар жануарлар түрлерiн жасанды орта жағдайында өсiруге арналған табиғат қорғау және ғылыми ұйым мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Мемлекеттiк зоологиялық парктердiң негiзгi қызметiне Қазақстанның жануарлар дүниесiн сақтаудың, молықтыру мен пайдаланудың, дүниежүзiлiк маңызы бар Қазақстан фаунасының ресурстарын игерудiң ғылыми негiздерiн әзiрлеу жатады.
Қазіргі танда Қазақстанда 3 зоологиялық парк бар
-Алматы зоологиялық паркі
-Қарағанды зоологиялық паркі
-Шымкент зоологиялық паркі
Мемлекеттiк ботаникалық бақ - өсiмдiктер дүниесiн, соның iшiнде өсiмдiктердiң сирек кездесетiн және жойылып кету қаупi бар түрлерiн қорғау, молықтыру және пайдалану жөнiнде зерттеулер мен ғылыми талдамалар өткiзуге арналған табиғат қорғау және ғылыми ұйымдар мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Мемлекеттiк ботаникалық бақтардың негiзгi қызметiне Қазақстанның өсiмдiктер дүниесiн сақтаудың, молықтыру мен пайдаланудың, Қазақстанның дүниежүзiлiк маңызы бар флора ресурстарын игерудiң ғылыми негiздерiн әзiрлеу жатады.
1. Бас ботаникалық бақ (Алматы қаласы)
2. Алтай ботаникалық бағы (Риддер қаласы)
3. Жезқазған ботаникалық бағы (Жезқазған қаласы)
4. Іле ботаникалық бағы (Алматы облысы)
5. Маңғышлақ ботаникалық бағы (Ақтау қаласы)
6. Астана ботаникалық бағы (Нұр-сұлтан қаласы)
ЕҚТА мәртебесін жоғалтқандар:
1. Қарағанды ботаникалық бағы (Қарағанды қаласы)
2. Теміртау ботаникалық бағы (Теміртау қаласы)
Мемлекеттiк дендрологиялық парк - ағаш және бұта тұқымдарын қорғауға, молықтыру мен пайдалануға арналған аймақтар бойынша белгiленген күзет режимдерi бар табиғат қорғау және ғылыми ұйымдар мәртебесi бар ерекше қорғалатын табиғи аумақ.
Мемлекеттiк дендрологиялық парктердiң негiзгi қызметiне Қазақстанның ағаш өсiмдiктерiн сақтаудың, молықтырудың және пайдаланудың ғылыми негiзiн әзiрлеу, Қазақстанның дүниежүзiлiк маңызы бар флорасының ресурстарын игеру жатады. Қазақстан бойынша екі дендросаябағы бар олар: Алматы және Шымкент қалаларында орналасқан. Шымкент қаласындағы дендросаябақ - ең алғашқы саябақ. Ол 1979 жылы орталық қоқыс үйіндісінен тұрғызылған болатын. Ағаштар саны-500 мың-нан астам. Шөптесін өсімдіктер саны-1млн.360 мың.
Мемлекеттiк табиғат ескерткiшi - экологиялық, ғылыми, мәдени және эстетикалық тұрғыдан алғанда жекелеген бiрегей, орны толмайтын, құнды табиғи кешендердi, сондай-ақ мемлекеттiк табиғи-қорық қорының объектiлерiне жатқызылған шығу тегi табиғи және жасанды объектiлердi қамтитын ерекше қорғалатын табиғи аумақ. Бүгінгі таңда Қазақстанда республикалық маңызы бар 25 табиғат ескерткіші және облыстық маңызы бар 53 табиғат ескерткіші бар
Мемлекеттiк қорық аймағы - мемлекеттiк табиғи қорықтар, мемлекеттiк ұлттық табиғи парктер, мемлекеттiк табиғи резерваттар үшiн ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz