Автор өмірі

Кіріспе
Оркестрге лайықтап түсіру дегеніміздің өзі көп еңбек талап етілетін шығармашылық процесс. Шығарманы жұмыс жасау барысында музыкалық материалдарды партитура бетіне олардың аспаптық құралына дыбыс бояуының алмасып отыруына жеке топтарды бір.бірімен салыстырып көрсетуіне байланысты орналастырудың маңызы ерекше. Оркестрге лайықтап шығармаларға іріктеп алу кезінде сол шығарманы орындауға тиіс оркестр ұжымының ойнау шеберлігін де ескерген жөн.
Оркестрге лайықтап түсірудің қыры мен сырын жетік меңгеру үшін түсірушінің мыналарды білгені абзал:
а) Аспаптардың техникалық қасиеттерін (құлақ күйі) дыбыс аумағы ойнау тәсілдері олардың нотада жазылу тәртібі:
б) аккорд пен пассаждарды (виртуозды музыкалық шығармалардың үзіндісі) орындау мүмкіншіліктерін:
в) музыканың қарапайым теориясы мен гармонияны:
г) оркестрлік фигураны, яғни функцияның жеке элементтерін талдап қолдана білуді.
Оркестрге лайықтап түсіруде шығармада ойды фактураның бөлшектерін, интонациялық шешімдерін өзгертпеу, осы күйі беруі керек. Шығарманы тыңдағанда оркестрлік ұжымның орындаушылық деңгейін білген жөн. Аспапқа түсіруіш оркестр аспаптарының техникалық, динамикалық және тембрлік қасиеттерін білумен қатар әр аспаптың тембірін ойынша елестету үшін ішкі есту қабілетін дамытқан жөн. Оркестрге лайықтап түсіру барысында шығарманың ыңғайлы үндестігін тапқан жөн. Мүмкіндігінше кілттегі белгілерін азын таңдаған дұрыс.
Жұмыстың келесі кезеңі . аспаптық шығарманың оркестірлік жоспарын құру. Мұнда жеке аспаптар мен оркестр топтарының тембрлік және динамикалық тутти мен жеке дауыс эпизоттары сияқты оркестр әдістерді қолданған жөн.
        
        Кіріспе
Оркестрге лайықтап түсіру дегеніміздің өзі көп еңбек талап етілетін
шығармашылық ... ... ... жасау барысында музыкалық
материалдарды партитура бетіне ... ... ... ... ... отыруына жеке топтарды бір-бірімен салыстырып көрсетуіне байланысты
орналастырудың маңызы ерекше. Оркестрге лайықтап шығармаларға іріктеп алу
кезінде сол ... ... тиіс ... ... ... шеберлігін де
ескерген жөн.
Оркестрге лайықтап түсірудің қыры мен сырын жетік ... ... ... ... абзал:
а) Аспаптардың техникалық қасиеттерін (құлақ күйі) дыбыс аумағы ойнау
тәсілдері олардың ... ... ... ... пен ... ... ... шығармалардың
үзіндісі) орындау мүмкіншіліктерін:
в) музыканың қарапайым теориясы мен ... ... ... яғни ... жеке ... ... ... лайықтап түсіруде шығармада ойды фактураның бөлшектерін,
интонациялық шешімдерін өзгертпеу, осы күйі ... ... ... ... ... ... деңгейін білген жөн.
Аспапқа түсіруіш оркестр аспаптарының техникалық, динамикалық және ... ... ... әр аспаптың тембірін ойынша елестету үшін ішкі
есту ... ... жөн. ... ... ... барысында
шығарманың ыңғайлы үндестігін тапқан жөн. Мүмкіндігінше кілттегі ... ... ... ... ... - аспаптық шығарманың оркестірлік ... ... жеке ... мен ... топтарының тембрлік және динамикалық
тутти мен жеке дауыс эпизоттары сияқты оркестр әдістерді қолданған жөн.
Оркестр жоспарымен жұмыс жасау барысында партитурадағы ... ... екі ... ... өзара қарым-қатынасын, яғни шығарманың
көлбеу және тікелей құрылысын білген жөн. Көлбеу жоспар шығарманың ... және ... ... ... регистірлік өзгерістеріне
байланысты болады. Аспаптардың түрлі тембрлік ... ... ... ... ... ... қарама-қарсылықтарына
байланысты. Оркестрге лайықтап түсірмес бұрын, шығарманың формасын ... ... ... ... фразаға, сөйлемге, кезеңге бөлу керек, жаңа
тақырыптық материалдың ... ... ... ... ... етеді.
Аспаптардың тембрлік және динамикалық мүмкіншіліктерін үнемді пайдалана
білу керек.
Партитураның ... ... ... ... ... ... Партитурадағы әр дауыс белгілі бір қызметті атқарады.
Аспапқа түсірудегі оркестр фактурасының құрамды бөліктері ... ... ... ... құру ... ... түсірушінің негізгі
міндеті әуен, бас, фигурациялар, гармониялық педаль, контрапунк сияқты жеке
функцияларды анықтап көрсету.
Аспаптану мен оркестірге ... ... ... бір-бірімен тығыз
байланыста болып келеді. Себебі аспаптануда шығу ... ... болу ... ... түсіру курсында ол ... ... ... жазу ... ... ... жазуда мынадай ережелерді қолданады.
1.Шығарманың қарқынын көрсететін белгілер партитураның ... ... ... ... әр партия үшін нота жолдарының астына
жазылады.
3.Орындаушының түрі мен тәсілдерін ... ... әр ... ... Егер бір нота ... екі ... жазылса, онда «біріншісінің» құйрықшасы
жоғары «екіншісінің» құйрықшасы төмен жазылады.
АВТОР ӨМІРІ
Ахмет ... ... 1906 ... ... айының 29, Қосуақтам
шатқалында, Орал облысының Темір уезіндегі Темір-Уркачевск ... ... ... ... ... орта шаруа семьясында дүниеге
келді. 1905 жылғы революциядан ... ... ... мен украиндықтар
аштық пен жалаңаштықтан аман қалу мақсатында қазақ ... ... ... Қуан жаратылысынан көпшіл адам болған. Ол қазақ ауылы
үшін ... ... жер ... ... ... ... Ол өз ... қазақ және орыс тілінде жазып, оқуды үйренді, "орыс
үлгісімен" жер жырту, егіншіліктің зор ... ... Оның ... ... ... ... ұлына да әсерін тигізді.
АВТОРДЫҢ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫ
Ахметтің музыкаға деген қабілеті ерте оянды. Алты жасында ол домбыра
тартып, ән салды. Жеті ... оны ... екі ... ... ... Оның ... мұғалімі Құсайын Әжіғалиев жан-жақты, өте
тартымды адам еді. Құхайын Әжіғалиев ... ... ... ... көзқарасын таратушы. Ахмет тілдерді ғана игеріп
қоймай, өмірде болып ... ... ... көзқараспен қарау
қажет екендігін жете түсінді. Үш жыл бойы ... ... ... ... ... Ол ... түрлі аспаптарда - домбыра, балалайка,
мандолин, скрипка аспаптарында ойнауды үйретті.
А.Жұбанов өте зерек оқушы болды, ол көп ... ... ... ... Араб және ... тілдерін өзінің жерлесі, Уфадан
демалысқа келген, кейін белгілі жазушы болған Ж.Тілепбергеновтен үйренді.
Ахметке ... әсер ... ... ... ... ... ... үлкен ағасы болды.
Ол көптеген қызықты кітаптар әкелетін. Жұбановтар үйінің балалары жан-
жақты ... ... ... ... көмегі болды. Бұл жанұяға
1919 жылы ... ... ... ... ... ауыруынан әкесі қайтыс
болады, 1921 ашаршылық жылы Үйдегі малдың бәрі қырылады. ... ... ... істеуге тура келеді. Ол басында хатшы болып, одан ... оқу ... ... ... ... ... оқып жүрген кезінде А.Жұбанов қазақ тіліңде алғашқы
еңбегін жазады. Ол ... ... ... ... деп ... Ол
негізінен әуеской музыканттарға арналған. 1931 жылғы "Әліппенің" ... ... жылы ... ... ... ... жинап, зерттеуіне жол
сілтеп тілек айтты. Бұл кездесу А.Жұбановтың шығармашылық қалыптасу жолында
маңызды да шешуші рөл ... Сол ... ... ... өз ... 50
шақты ән мен күйді жазып алады. Бұл сібір энциклопедиясында басылып, ... ... ... ... ... ... жылы ... мерзімінен бұрын бітіріп, А.Жұбанов өнер
зерттеу институтының аспирантурасына түседі. Қазір бұл оқу ... ... және кино ... деп ... ... ... ... социология, экономика пәндері және шет тілдері жақсы ... ... ... мүмкіндік болмады. 1933 жылдың ... ол ... ... ... ... ... техникумына жұмысқа
шақырылады. А.Жұбанов оқу бөлімін меңгере ... ... ... ... ... ... Техникумдағы ұстаздық жұмысымен қатар ... ... ... ... ұйымдастырады және осы ұжым үшін халық
әндері мен күйлерін оркестрге ыңғайлап өңдейді. Оның ағартушылық ... ... ... ... және ... ... да ... кіріспе сөзінде ол, орыс және шетел композиторларының өмірі
және ... ... ... ... түсінік береді және
халық әндері мен ... ... ... ... олардың орындалу
ерекшеліктеріне тоқтап кетеді. Бірте-бірте атақты халық әншілері ... ... ... жиналып, фольклорлық іс-әрекетін шындады.
1937 жылы "Әдебиет майданы" журналында ... ... ... ... одан ... ... халық композиторлары және орындаушылары туралы
очерктер де ... ... ... ... ... қобызға, скрипкаға, виолончельге арналған
бірнеше аспапты-камералық ... ... ... ... жеке ... ... ... арналған "Тәжіктің он биі", "Қазақтың сегіз биі"
және қобызбен фортепианоға арналған "Бес пьеса" деп ... ... ... шын ... биге ... ... бұл ... кейбір
нөмірлері Шарипа Түрікбаеваға арналған /соғыс жылдары, шығыс ... ... ... биші ... Бұл бишілердің әуені халықтық рухта
жазылған. Пьесалар, фортопианолық миниатюра ретінде орындалып, оқушылардың
педагогикалық репертуарына кірді. Бұл ... ... ... ... мен қазақтың күйлерінен тұрды.
Композитор мұнда халық музыкасын ... ... ... ... ... билері тақырыптарды қарама-қарсы салыстыруы арқылы
және репризалық қайталау принціпінде ... ... ... ... ... ... ... жаңа тақырып пайда болады. Ырғақтың бір
ыңғайлылығы және ... үш ... ... ... ... ... шығармашылығы мен аспаптық музыка саласындағы
еңбектеріне тоқталу лазым. Ең алдымен, оның қазақтың ... ... ... екенін айту керек. Ол - Қазақстанның музыкалық мәдениетінің сан
салаларында жан-жақты өлшеусіз ... ... ... ... ... ... ғұлама ғалым, қоғам қайраткері, академик. Ол - Л.
Хамидимен бірігіп жазған ... қызы ... ... ... «Құрманғазы»
операларының, әр түрлі жанрдағы ... ... ... ... ... ... атындағы Мемлекеттік халық ... ... ... ... ... дирижері, Жамбыл
атындағы Мемлекеттік қазақ филармониясын ... ... ... ... ... ... ұйымдастырушылардың бірі.
А. Жұбанов - аспаптық музыка саласында да өндірте еңбектер ... Ол ... ... ... музыка шығарды, фортепиано,
қобыз, скрипка, виолончель аспаптарына ... ... ... ... арналған «Он тәжік биі», «Сегіз қазақ биі» мен ... ... ... «Бес ... ... ... ... қорымына
қосылған құнды туындылар және ол шығармалар ... оқу ... мен ... ... ... орын ... оқу құралына
айналды.
Оның фортепианоға арналған би топтамаларын тек би ырғағы деп ... Ол ... әуен ... ... рухпен суарылған.
Шығармалардың тақырыптық саз құрылымы шығыс халықтары әуездері мен қазақ
күйлері желісінің ... ... ... бұл топтамаларында халық
музыкасын фортепиано үнімен берудің өзіндік ... ... ... ... ... ... шекаралық шектеулері мен
репризалық қайталауларға тақырыпты ... ... ... ... ... ... регистр, лад, фактуралық өрнектер
алмасып келіп, жаңа тақырып ... ... ... ... тұрақты метро
ырғақ пен композицияның үш бөлімділігі оның біртұтастығын сақтайды.
«№ 5 ... биі» ... ... ... тақырыптың негізін құрайтын
кіріспемен ля-мажор тональдығында басталады.
Ақ жарқын, көңілді ... ... ... ... ... ... тақырып жалпы қуанышты, шаттық көңіл күй желісін ... ... ... ... әсем бейнелі үшінші тақырып алдыңғы тақырыпбына
қарама-қарсы нәзік ... ... ... қайталауда бірінші
тақырып анағұрлым ... ... ... ... ... ғылыми, ағарту және ұстаздық жұмысқа көп көңіл
бөледі. Алматы мемлекеттік ... ... ... ... ... ... меңгерді, 1945 жылдан бастап оның директоры болды. Оның
бастауымен консерваторияда дыбыс жазу кабинеті, фольклор кабинеті, музыка
кітапханасы ұйымдастырылды. Республикамыздың ... ... мен ... белсене қатысуын қолдады. Олар Москвада
/1949/, Берлинде /1951/, Бухаресте /1963/ өткен халықаралық фестивальдарда
өнерін көрсетті. Жас жирижерлер- Ф.Мансуров және Ш.Қажғалиевтің
басшылығымен ... ... және ... ... ... ... атақтарына ие болды.
Сонымен қатар концерваторияда А.Жұбанов Қазақ ... ... ... ... және ... шығармаларын оркестрмен орындауға
ыңғайлау кластарын жүргізді.
А.Жұбанов, қазақ музыкасының ... ... және ... ... Оның ... тарихи және көркемдік жағынан құнды туындыларға
«Ғасырлар пернесі» мен «Ғасырлар бұлбұлдары» атты кітаптары жатады. Мұнда
күйшілер мен ... ... және ... ... сонымен қатар
батыс Европа және орыс музыкасын насихаттап, композиторлардың шығармашылығы
туралы ... ... ... ... ... ... өмірімнің
шежіресі» және А.Виноградовтың «Паганиниді кіналау» атты кітаптарын қазақ
тіліне аударды.
Бұл ... ... ... ... ... ... Қазақстан дәстүрінің ұлы күйшісі Құрманғазы Сағырбаев туралы опера
жазу ойынан кетпейді. Оның шығармашылығын зерттеу жолында көп ... ... ... жылы ... ... композиторы-Құрманғазы» атты кітапшасы, 1942
жыл Құрманғазы туралы жаңа мәліметтері очерк ретінде «Қазақ
композиторларының өмірі мен шығармашылығы атты ... ... 1952 ... ... ... пленумында, А.Жұбанов «Құрманғазы жаңа
зерттеу тұрғысында» баяндамасымен шықты. 1960 жылы ... ... ... жазылған кітабы мен «Құрманғазы күйлері» атты жинағы жарық
көрді.Оның сан қырлы іс-әрекетінің қорытындысы өмірінің соңғы жылдарында
талай уақытын алған «Құрманғазы» ... ... ... еді. ... ... ... соң, оның қызы ... Жұбанова бұл еңбекті аяқтау үшін
қолына алады. Әуелі Х.Ерғалиевтің либреттосы мен А.Жұбановтың жинаған
материалы бойында «Құрманғазы» операсы ... ... еді. ... бұл
өмірден кеткен соң, оның қызы Ғазиза Жұбанова бұл еңбекті аяқтау үшін
қолына алады. Әуелі Х.Ерғалиевтің либреттосы мен А.Жұбановтың ... ... ... радио опера жазады. 1976 жылы бұл шығарма
эфирде берілді. 1986 жылы опера бүтіндей аяқталып, опера театрында қойылды.
Бұл туындының авторлары бір ... ... ... ... және
Ғ.Жұбанова.
А.Жұбановтың шығармашылығының Қазақстан мәдениетінің дамуындағы маңызы
зор. Татар ... ... ... ... деп ... «Егер, әр
композитор А.Жұбанов тәрізді өз халқын сүйсе, онда ол, әр ... ... ... үлкен үлес болар еді. Оның бойына ғалымның
ақылы мен ... дала ... тау ... ... жұпар исі аңқып
жан-жағына шапағатын шашып тұратын. Оның табиғатында ежелгі қазақ халқының
салт-дәстүрі сақталған, ол өз халқы үшін ... ... ... ететін».
Шығармаға талдау
Тәжік билеріне тән нәрсе, әуездік пен ырғақтық. «№5 ТӘЖІК БИІНІҢ»
ерекше белгісі - ... ... ... айқын болып келуі. Би
тақырыбы /ля ... ... кезі ... ... ... ... кең ашық. Ол негізгі тарауға /І-санына/ жылдам енгізіліп, шапшаң
қозғалыспен күш ... ... бар ... ... кіріспенің ырғағтық
суретінен өрістейді. Тақырып өз ырғағымен бірге дауыс ... ... ... ... басы ... бірінші дауыс ырғағы
бағытында баяндалған.
Бастапқы ауфтакт «қолдың бар салмағымен» /немесе екі ... ... ... күшті сілтенуі/, сонан соң ауытқуымен ишараттың күшін ... ... I ... ... ... «Бір ... білезік
қалатындай болуы керек. Сол қолдың мәнерлі ишаратымен ... тыс ... ... алып ... ... ... ... арқылы әрбір әуез
көрсетіліп, олар үлкен фразаға біріктіріледі. Өте жылдам және дәл ... ... ... ету ... ... ... тақырыптың пайда
болуы /ладалық, фактуралық және динамикалық/ қарама -қарсылықты ендіреді.
Бәрінен бұрын тональносы өзгереді /ля ... ми ... ... ... ... ... ... қозғалыспен
оған толымды динамика /фортоссимо/ ... ... ... ... Төртінші тактінің өн бойында қолдың бұлшық етіне үлкен күш ... ... ... ... ... ... өткізеді.
Орта бөлімі /4,5 сандар/ жаңа бейнелі материалдардан құрылған. Оның
мазмұны - жылы сезім ... ... ... - ... Ол қыздың
нәзік бейнесін суреттейді. Тақырып вариациялық ... ... ол ми ... ... ... соң ля минорда /5-санда/ ... ... ... ... ... ... сол өңді игеруі
керек. Оркестрдегі домбыра мен сырнай топтарының ... ... ... ... ... ... және ... білезік шынтақ буынымен жай
байыппен бірігеді.
Репризде /6,7-сандар/ және қолада ... ... таза ... пайдаланған. Негізгі тақырыптарды бөлшектеу, ұяларды мүшелеу
олардың дамуына игі әсер ... ... би ... көлемі үлкен және ол
вариациялық жағынан өзгеріп, бастапқы әуен звеносын және екінші тақырыптың
варианты ... ... ... ... ... ... 6,7-санда
динамикалық салыстырулар, сондай-ақ кодада көрсету, әртүрлі характерлі
толық ... мен ... ... арқылы орындалады.
Қолданылған әдебиеттер:
1.А.Қ.Жұбановтың туғанына 70 жыл (Музыка ғылымы). ... 1976. ... ... ... ... Алматы, 1958.
3.Аравин П. Ахмет Жұбанов (Творчестволық өмірден очерктер). (Дала жұлдыз
шоқтары). Алматы, 1979.
4.Рсалдин Ж. ... ... ету. ... ... ... 1978.

Пән: Әдебиет
Жұмыс түрі: Реферат
Көлемі: 9 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Биосфералық деңгей9 бет
Ислам дініндегі терминдер мен қағидалар15 бет
М. әуезовтың «абай жолы» романы3 бет
М.Әуезов әңгімелеріндегі тарихи және көркем шындық3 бет
Мемуарлық шығарма (конспект)18 бет
Отырар- Фарабидің Отаны4 бет
Педагогикалық қатынастағы ықпал етудің негізгі тәсілдері» бойынша терминологиялық сөздік және жеке практикалық тапсырма6 бет
Р.Тоқтаровтың «Абайдың жұмбағы» романына әдеби талдау12 бет
С.торайғыров пен а.байтұрсынов, м.дулатовтың шығармашылығына арналған бейне фильм сценариі4 бет
Халықаралық жеке құқықтағы неке қатынастарының түсінігі51 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь