Жергілікті бюджеттің экономикалық ролі

Кiрiспе.

Қазақстан Республикасында экономикалық реформаларды жүзеге асыру үшін қазіргі кезеңге дейін нарықтық экономика аумағындағы жинақталған жалпы қаржы қарым.қатынасының, даму тәжірибелерін біліп, дұрыс пайдалану қажет.
Нарықтық механизмге көшуге жағдайында мемлекеттік бюджеттің қаражаттары ең алдымен экономиканың құрылымын қайта құруды,кешенді мақсатты бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыруға, ғылыми.техникалық әлуетті арттыруға, әлеуметтік дамуды тездетуге және халықтың ең аз қамтылған жіктерін, сондай.ақ денсаулық сақтау, бiлiм беру, мәдениет мекемелерiн әлеуметтік қорғауға бағытталуы тиіс.
Нарықтық қатынастардың құрылымында да, мемлекет тарапынан оларды реттеу механизмiнде қаржы зор рөл атқарады. Қаржы . нарықтық қатынастардың құрамды бөлiгiжәне мемлекеттiк саясатты жүзеге асырудың құралы. Бұл орайда қаржының әлеуметтiк . экономикалық мәнiн түсiне бiлудiң , оның iс.әрекет етуiнiң ерекшелiктерiн терең ұғынудың, Қазақстан экономикасын ойдағыдай дамыту мақсатымен қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ұтымды пайдаланудың әдiстерi мен амалдарын көрсете бiлудiң маңызы зор.
Қаржы қатынастарының теориясын зерделейтін қаржының мақсаты қаржы категорияларын, ұғымдарын, терминдерін ұғып алуда олардың сыныптамасын әлеуметтік экономикалық процестердегі маңызы мен формасын, орнын біліп алу теориялық және практикалық жағынан қамтамасыз ету; сонымен бірге қаржыны ұйымдастыру нысандарының өзара байланысы мен өзара іс әрекетін және оның қоғамның әлеуметтік экономикалық дамуының нақтылы жағдайларындағы қолданудың әдістерін түсінуге қол жеткізу міндеті болып табылады.
Экономиканың жұмыс iстеуiнiң нарық жағдайында мемлекет тауар .ақша қатынастарын әлде қайда аз дәрежеде реттейдi, негiзгi реттеуiш тауарлардың,
        
        Кiрiспе.
Қазақстан Республикасында экономикалық реформаларды жүзеге асыру үшін
қазіргі кезеңге дейін нарықтық ... ... ... жалпы
қаржы қарым-қатынасының, даму тәжірибелерін біліп, дұрыс пайдалану қажет.
Нарықтық механизмге көшуге жағдайында ... ... ең ... ... құрылымын қайта құруды,кешенді мақсатты
бюджеттік бағдарламаларды қаржыландыруға, ғылыми-техникалық әлуетті
арттыруға, ... ... ... және ... ең аз ... сондай-ақ денсаулық сақтау, бiлiм беру, мәдениет мекемелерiн
әлеуметтік қорғауға ... ... ... ... да, мемлекет тарапынан оларды
реттеу механизмiнде қаржы зор рөл ... ... - ... қатынастардың
құрамды бөлiгiжәне мемлекеттiк саясатты жүзеге асырудың ... ... ... ...... ... ... бiлудiң , оның iс-
әрекет етуiнiң ерекшелiктерiн терең ұғынудың, ... ... ... ... қаржы ресурстарын неғұрлым толық және ... ... мен ... көрсете бiлудiң маңызы зор.
Қаржы қатынастарының теориясын зерделейтін қаржының мақсаты қаржы
категорияларын, ұғымдарын, терминдерін ұғып ... ... ... экономикалық процестердегі маңызы мен формасын, орнын біліп алу
теориялық және практикалық жағынан қамтамасыз ету; ... ... ... ... ... байланысы мен өзара іс әрекетін және оның
қоғамның әлеуметтік экономикалық дамуының ... ... ... түсінуге қол жеткізу міндеті болып табылады.
Экономиканың жұмыс iстеуiнiң нарық жағдайында мемлекет ... ... әлде ... аз ... ... ... ... тауарлардың,
жұмыстардың және қызметтер көрсетудiң сұранымы мен ұсынымы ... ... ... ... бастапқы шарты ақша қатынастарымен
ортақтастырылған тауар өндiрiсi болып есептелiнедi. ... ... ... ... ... ... әр ... қатысушылар
қаражаттарының қозғалысы түрiнде болып жатады. Тауар –ақша қатынастарының
жалпы қамтуындағы сипатқа ие болып ... ... ... ... нақтылы және үздiксiз болып жататын ақша айналымын – ақша ... ... ... ... ... ... процесін жүзеге
асырудың жаңа ұстанымдарын айқындайды. Ең алдымен, мемлекеттің экономикалық
саясатына сәйкес орта мерзімдік бюджетті ... ... ... ... ... процесіне стратегиялық бағдар ... ... үш ... ... ... ...... саясатын
анықтайтын құжат – Орта мерзімді фискалдық ... жыл ... ... ... [1, ... құжаттың қажеттілігі экономикалық реформалар ... ... ... ... ... жүргізіліп жатқан салық –бюджет
саясатының заман талабына бара – барлығының ... ... ... ... бюджет мемлекеттің ресурстарын жұмылдыру
мен жұмсаудың басты құралы ретінде ... ... ... ... ... ... қайта құрылуын ... ... ... ... ... ... ... қорғалған жіктерін
әлеуметтік қолданумен қамтамасыз етуге шынайы мүмкіндік береді.
Қаржылық байланыстардың ... зор әр ... жеке ... ... ... оқшауланған сфераларды бөліп көрсетуге
болады. Мәселен, мемлекеттің шаруашылық жүргізуші субъектілермен ... ... ... ... жалпы қоғамдық өнімді қүндық
бөлудің ерекше ... ... және ... ... ... орталықтандырылған ақша қорын қалыптастырумен
және пайдаланумен байланысты болады. ... ... бүл ... ... ... ... мазмұнын құрайды. ... ... ... ... ақша ... жасау және оны
ұдайы өндіріс пен қоғамдық қажеттіліктерді қанағаттандыру мақсаттарына
пайдалану жолымен қоғамдық өнімнің ... бөлу және ... бөлу ... пен ... ... ... қатысушылары арасында пайда болатын
экономикалық қатынастарды білдіреді.
Менің дипломдық жұмысымның тақырыбы: ”Жергілікті ... ... ... тақырыбының мақсаты - әрбір шаруашылық жүргізуші
субьектілер іс - ... ... мен ... жету көрсеткіштері,
мемлекеттің бюджеттік бағдарламалардың тиімділігін бағалауды және
мемлекеттің ... ... ... ... талдама жасау және нақты
дұрыс жүргізілу бағыттарын ... ... ... ... ... Республикасының бюджет кодексiн шолу,”
Қазақстан Республикасының ұлттық ... ... ... ... ... ... тапшылығын қаржыландырудың жолдары,
әр бюджетте оның ... және ... ... ... яғни ... ... ... жай-күйін қамтып көрсететін бюджет тапшылығы және
бюджеттік ... ... ... ... ... ... кірістері мен шығыстарының
құрамы мен құрылымы, ... ... ... Мемлекеттік резервтерді
жоспарлауды ұйымдастыруына, бюджет шығыстарының есеп объектілері, бюджет
шығысына ... ... ... мен ... ... ... Жергілікті бюджеттің экономикалық ролі.
1.1 Қазақстан Республикасының “Бюджет кодексіне” шолу.
Осы кодекс бюджеттік және ... ... ... ... ... ... ... бюджет қаражаттарының құрылуы мен
пайдалануының негізгі ережелерін, ... мен ... ... ... бюджет заңдары Қазақстан Республикасының
Конституциясына негізделеді, осы Кодекстен және қабылдануы осы ... өзге де ... ... актілерден тұрады.
Егер Қазақстан республикасының ... ... ... ... өзгеше ерешелер белгіленсе, онда халықаралық шарттың
ережелері ... ... ... ... ... Республикасының
бүкіл аумағында қолданысқа болады және борлық жеке және ... ... ... ... мен ... ... ... республикалық және жергілікті бюджеттерден тиісті
қаржы жылына арнап ақша бөлу туралы ... осы ... ... ақша бөлу туралы ерешелерін қоспағанда, ағымдағы қаржы жылы
аяталғаннан кейін күшін жояды.
Тиісті ... ... ... ... ... ... заңға
өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заңдар, тиісті қаржы ... ... ... ... мәслихаттардың шешімдеріне өзгерістер мен
толықтырулар енгізу туралы мәслихаттардың шешімдері, сондай – ақ Қазақстан
Республикасының үкіметі мен ... ... ... ... іске
асыру туралы актілері тиісті қаржы жылының 1 ... ... ... [1, ... заң актілерінде және өзге де нормативтік құқықтық актілерде
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... көзделсе,
онда Қазақстан Республикасы бюджет заңдарының ережелері қолданылады.
Мемлекеттік бюджет –араларындағы өзара өтелетін операцияларды есепке
алмағанда, республикалық және ... ... ... ... ... ... және бекітуге жатпайтын жиынтық
бюджет;
Инвестициялық ұсыныс –инвестициялық жобаның ... оған ... ... және инвестициялық жобаны одан әрі үшін оны алдын ... ... ... ... ... ететін инвестициялық жоба
тұжырымдамасы;
Кассалық алшақтық –қаржы жылы ішінде шығыстар көлемінің бюджетке
түсетін ... мен ... ... бос ... ... ... ... –облыстық бюджет, республикалық маңызы ... ... ... ... ... маңызы бар қаланың) бюджеті;
Бюджеттік жоспарлау ... ... ... ... ... ... ... бюджеттің орташа
мерзімді кезеңге арналған болжамды көрсеткіштерін және тиісті ... ... ... бюджеттің жобасын жоспарлау жөніндегі функцияларды
жүзеге ... ... ... ... жөніндегі жергілікті уәкілетті орган-жергілікті
бюджеттен қаржылындыратын, бюджетті атқару, жергілікті бюджеттің ... ... есеп және ... ... ... ... асыратын атқарушы орган;
Кірістерді бөлу нормативі –кірістерді әр түрлі деңгейлердегі
бюджеттердің арасында ... ... ... ... бағдарлама-Қазақстан Республикасының Үкіметі
бекітетін, ... ... ... ... ... ... ... бағдарлама;
Басым (республикалық немесе жергілікті) бюджеттік ... ... ... республикалық немесе жергілікті
бюджеттердің қаражаты есебінен қаржыландыру ... ... ... ... ... ... немесе
аймақтарды әлеуметтік-экономикалық дамытудың орта ... ... ... ... қаражатын игерудің барлық деңгейінде
бюджет қаражатын пайдалатын орталық және ... ... ... ... жеке және ... ... ... қаржылық қызмет
көрсететін, соның ішінде азаматтық-құқықтық мәмілелер негізінде қызмет
көрсететін тұлғалар;
Аймақтық ... ... ... әлеуметтік
–экономикалық дамыту міндеттерін шешуге бағытталған бағдарлама;
Түзетілген ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі ... ... ... ... өзгерістер мен толықтыруларды ескере
отырып бекітілген немесе нақтыланғанбюжет;
Әлеуметтік-экономикалық дамудың орташа мерзімдік жосапры-Қазақстан
республикасының ... ... ... бекітетін, республиканы немесе
аймақты әлеуметтік-экономикалық дамытудың үш жылдық кезеңге ... ... мен ... және ... іске ... жөніндегі
шараларды айқындайтын құжат;
Трансфеттер-бюджетке және Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына,
сондай-ақ бюджеттен, соның ішінде жеке және ... ... ... ... ... ... төленетін өтеусіз ... ... ... қаржы жылына арналған, Қазақстан
Республикасының Парламенті немесе ... ... ... ... ... барысында Қазақстан Республикасының
Парламенті немесе ... ... ... ... мен толықтыруларды
ескере отырып тиісті қаржы жылына бекітілген ... ... ... осы ... ... жылы – бюджеттің атқарылуы жүзеге асырылатын, күнтізбелік
жылдың 1 қаңтарынан басталып, 31 ... ... ... ... ... ... жөніндегі орталық әукілетті ... ... ... арналған мемлекеттік бюджеттің болжамды көрсеткіштерін
және тиісті қаржы жылына арналған ... ... ... ... функцияларды жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
Ішкі бақылау жөніндегі ... ... ... ... ... ... жүзеге асыратын орталық атқарушы орган;
Бюджетті атқару жөніндегі ... ... ... және өз ... шегінде жергілікті бюджеттерді атқару жөніндегі
бюджеттік есеп пен есептілікті атқару, жүргізу саласындағы функцияларды
жүзеге ... ... ... ... ... ... орталық уәкілетті орган- Қазақстан
республикасының әлеуметтік-экономикалық дамуының негізгі ... ... ... ... ... ... орган.
Қазақстан Республикасы бюджет заңдарының осы бапта көрсетілмеген
басқа ұғымдары осы ... ... ... ... ... Республикасы бюджет заңдары ... ... ... ... ... ... ... да заң
салалары ұғымдарының анықтамаларымен ... ... ... Қазақстан
Республикасы бюджет заңдарының ұғымдары пайдаланылады. [3]
Осы кодексте пайдаланылатын ... ... ... да ... ... егер осы ... ... көзделмеген болса, Қазақстан
Республикасы заңдарының осы салаларында пайдаланып жүрген ... ... ... ... ... ... емес ... капиталды сатудан түскен түсімдер;
ресми трансфеттер түсімдері;
шығындар:
операциялық сальдо;
таза бюджеттік кредит беру;
бюджеттік кредиттер;
бюджеттік кредиттерді өтеу;
қаржы ... ... ... бойынша сальдо;
қаржы активтерін сатып алу;
мемлекеттің қаржы активтерін сатудан түсетін түсімдер;
бюджет тапшылығы (профициті);
бюджет тапшылығын қаржыландыру ... ... ... ... ... ... ... бекіту және бюджеттердің атқарылуы туралы есептерді түзу
осы баптың 1-тармағында көрсетілген құрылым бойынша жүзеге асырылады. [1, 7
–б.]
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... жылы бойынша шикізат секторы ұйымдарынан
республикалық бюджетке түсетін түсімдердің бекітілген және ... ... ... ... айқыналатын республикалық бюджет шығынын өтеуге
жұмсалады. Өтем мөлшері республикалық бюджеттің ... ... ... ... ... аспауға тиіс. Түсімдердің жалпы нақты көлемі
олардың бекітілген көлемінен асып түскен жағдайда өтем жүзеге асырылмайды;
Қақастан ... ... ... республикалық бюджетке
Қазақстан Республикасының Президенті белгілейтін ... ... ... трансфеттер түрінде;
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын басқаруға және жыл сайын аудит
өткізуге байланысты шығыстарды жабуға жұмасалады.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... Республикасының Ұлттық қорын қалыптастыру көздері;
Шикізат секторы ұйымдарының республикалық бюджетке түсетін ... ... ... ... ... ... бюджет туралы заңда
бекітілген олардың жылдық ... асып ... ... ... ... берілетін ресми трансфеттер;
Республикалық меншіктегі және кен мен өңдеу салаларына ... ... ... түсетін түсімдердің есебінен
айқындалатын ... ... ... ... ... ... ұйымдарынан республикалық ... ... ... ... ... ... он проценті
мөлшерінде есептелген республикалық ... ... ... ... ... ... жер учаскелерін сатудан түскен түсімдер
есебінен айқындалатын жергілікті бюджеттің ресми трансфеттері;
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... Республикасының заңдарымен тыйым салынбаған өзге де
түсімдер мен кірістер болып ... ... ... ресурстарды өндіру ұйымдарының ... ... ... ... ... секторының ұйымдарынан түсетін түсімдер –шикізат секторы
ұйымдарынан бюджетке салықтың ... ... ... ... ... табыс салығы;
Қосылған құнға салынатын салық;
Үстеме пайдаға салынатын салық;
Бонустар;
Роялти
Жасасқан келісім-шарттар бойынша Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... болжамы шикізат
секторының тауарларына республиканың әлеуметтік-экономикалық дамуының ... ... ... дүниежүзілік тұрақты есеп айырысу бағалары
ескеріле отырып жасалады.
Осы баптың 1-тармағының 1) тармақшасында көрсетілген ... ... ... меншіктегі және кен өндіруші және
өңдеуші салаларға ... ... ... ... түсетін
жоспардан тыс түсімдер есебінен айқындалатын ... ... ... трансфеттерді республикалық бюджеттің атқарылуы ... ... ... ... ... бюджетті атқару
жөніндегі орталық уәкілетті ... ... ... бюджеттен
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорына аударады.
Осы баптың 1-тармағының 3) ... ... ... ... республикалық меншіктегі және кен ... ... ... ... ... ... жекешелендіруден түсетін
жоспарлы түсімдер есебінен айқындалатын республикалық бюджеттен ... ... ... қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы
заңмен бекітіледі.
Ауыл шаруашылық мақсатындағы жер учаскелерін сатудан ... ... ... осы ... 1-тармағы 4) тармақшасында көрсетілген
ресми ... ... ... ... ... ... жергілікті
бюджетті атқару барысында оны ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорын басқарудан түсетін
инвестициялық кірістер ... ... ... ... қаржылық
активтерге және материалдық емес активтерді қоспағанда, өзге де мүліктерге
орналастырудан құрылады:
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... сақтау;
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорының жеткілікті өтімділік деңгейін
ұстап ... ... ... жағадайында ұзақ мерзімді перспективада
Қазақстан Республикасының Ұлттық қоры табыстылығының жоғары деңгейін ұстап
тұру;
Инвестициялық кірістер алуды ... ету ... ... ... ... және матеиралдық емес активтерді қоспағанда, өзге ... ... ... ... ... және ... емес ... өзге де мүліктердің тізбесін Қазақстан республикасының Ұлттық
қорын басқару жөніндегі кеңестің ... ... ... ... ... ... Қазақстан Республикасының Үкіметі айқындайды.
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын жеке және заңды тұлғаларға
кредит беруге және ... ... ... ету ретінде
пайдалануға болмайды. [1, 12-б. ]
Қазақстан Республикасы Ұлттық ... ... ... ... өтеу оның ... ... ... Респубикасының Ұлттық қорын
басқару жөніндегі кеңестің келісімімен қаржы жылының қорытындылары бойынша
Қазақстан Республикасының Парламентінде репсубликалық ... ... ... ... ... Ұлттық қорынан республикалық бюджетке
берілетін нысаналы трансферттердің көлемі ... ... ... арналған
республикалық бюджет туралы заңмен бекітіледі.
Активтерді Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... Ұлттық қорын пайдалану тәртібін ... ... ... ... ... қорын басқару жөніндегі кеңес-
Қазақстан Республикасының Президенті жанындағы ... ... ... ... пайдалану және оны қаржылық активтерге және материалдық
емес активтерді қоспағанда, өзге де ... ... ... ... ... ... ... Ұлттық қорын басқару жөніндегі функциялары:
Қазақстан Репсубликасының Ұлттық қорын қалыптастыру мен ... ... ... ұсыныстар талдап-жасау;
Қазақстан Республикасының Ұлттық қорын пайдалану көлемдері бағыттары
жөніндегі ұсыныстарды қарау және ... ... ... ... ... ... үшін рұқсат етілген
қаржылық активтердің және материалдық емес актвтерді ... өзге ... ... ... ... талдап-жасау болып табылады.
Қазақстан Республикасының Ұлттық ... ... ... ... ... шешімді, оның құрамы мен ол туралы ережені Қазақстан Республикасының
Президенті бекітеді. [1, 10-б.]
Республикалық бюджет ... ... мен ... ... жалпы ережелер.
Алдағы қаржы жылына арналған республикалық ... ... ... ... Республикасының Үкіметі жоспарланып отырған ... ... 1 ... ... ... ... енгізеді.
Қазақстан Республикасының Үкіметі алдағы қаржы ... ... ... ... ... ... бір ... мынандай
құжаттарды мен матеиралдарды;
Әлеуметтік-экономикалық дамудың орта мерзімді жоспарын;
Алдағы үш жылдық кезеңге арналған орта мерзімді фискалдық саясатты;
Республикалық ... ... ... ... ... ... ... негіздемелер ме болжамдық
есептерді;
Соңғы есептілік күнгі жағдай ... ... ... ... жайы ... деректерді;
Алдағы қаржы жылына арналған республикалық бюджет жобасында негізге
алынған шешімдерді ашып көрсететін түсіндірме жазбаны табыс етеді.
Алдағы қаржы ... ... ... ... ... ... ... бірлескен отырысында кемінде екі
оқылымда және ағымдағы жылдың 1желтоқсанынан кешіктірмей бекітіледі.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... ... республикалық бюджет туралы заңды қабылдамаған жағдайда,
Қазақстан Республикасының Президенті алдағы қаржы жылының бірінші тоқсанына
арналған республикалық ... ... ... ... ... ... ол
республикалық бюджетті Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... бірінші тоқсанына арналған республикалық ... ... ... 30 ... ... алдағы қаржы жылына
арналған республикалық ... ... ... бір бөлігі көлемінде
бекітіледі. Республикалық қаржы ... ... осы ... ... ... асырылады.
Кезекті қаржы жылының бірінші тоқсанына арналған республикалық
қаржылық жоспар бекітілген ... осы ... ... ... ... ... сол ... 1 наурыздан кешіктірілмей бекітілуге тиіс.
Бұл ретте аталған қаржы жылына ... ... ... ... ... ... арналған республикалық қаржы жоспары ескеріле
отырып бекітіледі.
Алдағы ... ... ... ... ... туралы заң
қосымшаларымен, Қазақстан ... ... ... ... ... тоқсанына арналған республикалық қаржы жоспары туралы Жарлығы
қосымшаларымен бұқаралық ақпарат құралдарында ... ... ... ... мен ... туралы жалпы ережелер.
Алдағы қаржы жылына арналған облыстық бюджеттің, республикалық маңызы
бар ... ... ... жобасын облыстың, республикалық ... ... ... ... ... органы жоспарланып отырған жыл
алдындағы жылдың 15 қазанынан кешіктірмей тиісті мәслихатқа енгізеді. [6]
Алдағы ... ... ... ... ... маңызы бар қала)
бюджетінің жобасын ауданның (облыстық маңызы бар ... ... ... ... ... ... алдындағы жылдың қарашасынан кешіктірмей
тиісті мәслихатқа енгізеді.
Жергілікті атқарушы орган алдағы қаржы ... ... ... жобасымен бір мезгілде мынандай құжаттарды және материалдарды:
Әлеуметтік-экономикалық дамудың орта мерзімді жоспарын;
Үш жылдық кезеңге ... орта ... ... саясатты;
Жергілікті бюджеттік бағдарламалар паспорттарының жобаларын;
Жергілікті бюджеттің түсімдері бойынша негіздемелер мен болжамдық
есептерді;
Алдағы қаржы жылына ... ... ... ... ... ашып көрсететін түсіндірме жазбаны табыс етеді.
Алдағы қаржы жылына арналған облыстық бюджет, ... ... ... ... бюджеті Қазақстан Республикасының Президенті тиісті
қаржы жылына арналған республикалық бюджет туралы заңға қол қойғаннан ... апта ... ... ... (облыстық маңызы бар қаланың) алдағы қаржы ... ... ... ... жылына арналған облыстық бюджетті бекіту ... ... ... қол ... ... екі апта ... бекітіледі.
Мәслихат осы баптың 2-тармағында белгіленген мерзімде алдағы қаржы
жылына арналған жергілікті бюджет ... ... ... жағдайда,
тиісті әкімшілік-аумақтық бірліктің жергілікті атқарушы органы алдағы қаржы
жылының бірінші ... ... ... атқарушы органы алдағы қаржы
жылының бірінші тоқсанында арналған жергілікті қаржы жоспары туралы шешім
шығаруға құқылы, ол ... ... ... ... дейін
қолданылады.
Алдағы қаржы жылының бірінші тоқсанына арналған жергілікті ... ... ... 30 ... кешіктірілмей алдағы қаржы жылына
арналған жергілікті бюджет жобасының ... бір ... ... ... ... атқарылуы осы Кодексте ... ... ... ... ... ... ... арналған жергілікті қаржы
жоспары бекітілген жағдайда осы қаржы жылына арналған жергілікті бюджет ... 1 ... ... ... тиіс. [1, 15-б.]
Облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың, астананың ... ... ... ... ... аудандардың (облыстық
маңызы бар қалалардың) бюджеттерін бекіту туралы шешім қабылдағаннан кейін
бір апта мерзімде бюджеттік жоспарлау жөніндегі ... ... ... ... ... ... ... уәкілетті органға бекітілген
жергілікті бюджеттердің негізінде ... ... ... бар ... астананың бюджеттерін, сондай-ақ тиісті қаржы жылына
арналған жергілікті ... ... ... ... жобалар мен бағдарламалардың тізбесін табыс етеді.
Мәслихаттардың алдағы қаржы жылына арналған жергілікті ... ... ... ... және ... ... ... қаржы жылының бірінші тоқсанына арналған жергілікті қаржы жоспары
туралы шешідері қосымшаларымен бұқаралық қосымшаларымен ... ... ... Республикасы Парламенті палаталарының бірлескен отырысында
заң қабылдау арқылы жүзеге асырылады.
Жергілікті бюджет жобасын ... ... ... ... ... жобасы тиісті мәслихаттың тұрақты комиссияларында
қаралады.
Тиісті мәслихаттардың тұрақты комиссиялары комиссия мүшелерінің
арасынан жұмыс ... ... ... ... ... ... ... тартылуы мүмкін.
Тұрақты комиссиялар жұмыс ... ... ... ... негіздемелермен және есептермен қоса жергілікті бюджет жобасына
өзгерістер мен ... ... ... ... ... және ... мәслихат белгілеген бас тұрақты комиссияға жібереді.
Бас тұрақты комиссия тұрақты комиссиялардан ... ... ... оны мәслихаттың сессиясына шығарады. Бұл ретте
жинақтамаға тиісті негіздемелері мен ... бар ... ... ... ... ... бюджеттің жобасын талқылау
тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік әкімнің немесе жергілікті атқарушы орган
уәкілеттік берген адамның (адамдардың) тиісті ... ... ... ... даму бағдарламасы, орта ... ... және ... ... ... ... ... бюджеттің
жобасы бойынша қорытындысымен қоса баяндамаларын қамтиды.
Мәслихат сессияда алдағы қаржы жылына арналған ... ... ... ... ... ... ... сөздерін
тыңдауға құқылы. [4, 2 –б.]
Қазақстан Республикасының мемлекеттік бюджеті
1 кесте.
2. Бюджет тапшылығын қаржыландырудың ... ... оның ... және ... бөлігін теңестірген, яғни
баланстаған дұрыс. Баланс — бұл тепе-теңдік,бюджетті жасаған кезде ... ... ... түсімдері мен шығыстарының осындай ... ... ... ... ... яғни ... ... жалпы сомасының шығыстардың және қайтарымды негізде ... ... асып ... ... ... ... қүрайды. Ол
мемлекеттік борышты өтеуге бағытталады немесе ... ... және ... бюджеттегі) бос қалдығын құрауы мүмкін.
Аяқталған бюджет жылы ... ... ... ... ... қаражаттардың бос қалдықтары ... пен ... ... ... ... ... және ... айналымдағы нақты
ақшасының өсіміне және биліктің тиісті органының мемлекеттік борышын жабуға
пайдаланылады. Мұндай қажеттік болмаған жағдайда бүл қаражаттарды ... ... ... ... ... кірістерден асып түсүі мемлекеттік бюджеттің ... ... ... әрі ... ... ... дағдарыстық жай-
күйін сипаттаңцы.
Тапшылықтың ұйғарымды деңгейі деп елдің жалпы ішкі өнімге қатысты 2-3%
мөлшері саналады. Мүндай жағдайда тапшылық ... ... ... ... ... ... ... біршама жеңіл жабылуы мүмкін.
Бюджеттің едәуір және созылмалы тапшылығы ... ... ... ... олар ақшаның қосымша (яғни тауар айналымының
қажеттіліктерінен тыс) эмиссиясымен қамтамасыз ... бұл ... ақша ... заңының бұзылуына, ақшаның қүнсыздануына, нақтылы
табыстардың және халықтың тұрмыс деңгейінің төмендеуіне апарып ... ... ... ... жай-күйін қамтып көрсетеді, ал ... мына ... ... ... ... өндірістің жалпы қүлдырауы;
2) қоғамдық өндіріс шығындарының өсуі;
3) айналысқа тауар жиынымен жабылмайтын ақшаны ... тыс ... ... шығыстарында экономиканың даму деңгейіне сәйкес келмейтін
едәуір әлеуметтік шығыстардың басымдығы;
5) әскери-өнеркәсіп кешенін ... ... ... ... ... ... ... ауқымы;
6) "келеңкелі" экономиканың ірі ауқымды айналымы;
7) ұлттық шаруашылықтағы ... ... мен ... ... ... ... ... болады:
1) шығыстар тұрақты, кірістер өседі;
2) кірістер түрақты, шығыстар азаяды;
3) кірістер өседі, ... ... ... 2 ... жылдамырақ
темендейді).
Тапшылықты қаржыландыру — оны жабу үшін қосымша ақша ... ... ... ... Ақша ... ... Бұл жол теріс әлуметтік-экономикалық салдарлары
болатын инфляцияға жеткізеді. Өз кезегінде ақша эмиссиясы айналысқа ақша
белгілерін ... ... да, ... ... ... бағалы қағаздар
шығару жөне оларды коммерциялық банктерге ... ... да ... ... ... ... резервтерін көбейтеді және банктік
мультипликатордың арқасында айналыстағы ақшаның санын ... ... ... Бүл ... қаржыландыруға бос ақша қаражаттары
бар компаниялар, банкгер және т.б. қатысады.
3. Шетелдік қарыздар. Оларды Дүниежүзілік ... ... ... ... ... ... ... береді.
4. Ұлттық байлықты пайдалану. Бұл орайда мемлекет ... ... ... ... ... көбейту бюджет тапшылығын қаржыландырудың
өдісі емес, оны қысқартудың амалы ... ... ... ... және ... қысқартуға, бюджет
тапшылығын реттеуге, басқа экономикалық дағдарысқа қарсы ... ... ... ... ... ... және ... асыру мемлекеттің қаржы жағдайын тұрақтандыруға жағдай жасайды, оның
әлеуметтік экономикалық дамуына жәрдемдесетін ... ... ... ... ... үш тұжырымдамаға
негізделеді.
1. Жыл сайынгы теңгерілетін бюджет. ... ... ... ... ... ... деп ... Алайда бюджеттің мұндай жай-күйі
фискалдық саясаттың тұрақтандырушы, циклге қарсы бағыттылығын азайтады.
Бюджетті тең-геру ... ... ... ... ... ... ... және халықтың табысының қүлдырауы ... ... ... ... қысқарады. Бұл жағдайда бюджетті теңгеру үшін
мемлекетке не салықтардың мөлшерлемелерін ... не ... ... не бүл екі ... жүзеге асыруы қажет.
Қорытындысы ... ... ... және ... одан ... ... ... Бюджетті теңгеру саясаты сонымен бірге инфляцияны
үдетуі мүмкін. Инфляцияның болуы кезінде ... ... ... ... ... ... ... Бюджеттің артығын жою үшін
мемлекет мына ... ... ... не ... ... не ... шығыстарын көбейтуі, не бұл екі ... ... ... ... негізде теңгерілетін бюджет. Бұл тұжырымдамаға сәйкес
бюджет жыл сайын емес, экономикалық ... ... ... құлдырауын болдырмау үшін мемлекет тапшылықты әдейілеп жасай
отырып салықтарды азайтады және шығыстарды көбейтеді. ... ... ... мемлекет салықтарды көбейтеді және шығыстарды қысқартады, ал
пайда болған бюджеттің артығы қүлдырау жылдарындағы ... ... ... ... ... фискалдық саясат және экономикалық цикл
ішінде бюджетті теңгеру ... ... мен ... терендігі мен
ұзақтығы бойынша бірдей болмайтындығы, мұның өзі ... ... ... бұл ... әлсіз буыны болып табылады.
3.Қаржының функциялық тұжырымдамасының мақсаты макроэкономикалық
тұрақтылыққа, инфляциялық емес толық қамтылуды қамтамасыз етуге жету ... ... ... ... табылады. Бұл тұжырымдама кезінде бюджетті
теңгеру болмашы мәселе болып табылады, бюджет тапшылықтары мен мемлекеттік
борыштың да, ... ... да ... ... ... Бұл ... ... қарай салық жүйесі бюджетке түсетін түсімдерді автоматты
түрде қамтамасыз етеді, ал микроэкономикалық ... бұл ... ... ... ... ... ... қаржыландырады
деп шамалауға болады. Бұдан басқа, мемлекет салықтармен іс жүзінде шексіз
айлашарғы жасай алады және ... ... жаба ... ... ... бірге тапшылықтар мен ірі мемлекеттік борыштың болуы
қалыпты ... үшін ... емес деп ... [2]
Циклдік негізде және функциялық қаржы тұжырымдамасында теңгерілетін
бюджеттің түжырымдамасына бағдарланған фискалдық саясат ақша ... ... ... ... ... ... ... шығыстарының бағыттары бойынша тиімді шараларды ... ... ... ... ... ... әзірлеуді
қажет етеді.
Мемлекеттік бюджет пен жергілікті бюджеттің 2007 ж орындалу
қорытындысы.
1. кесте
млн.тенге
| ... ... ... ... |
| ... |нақты |айырма |Орынд|
| | | | ... |
| | | | |% ... ... мемлекеттік |267 443 |242 229 |-25 214 |91 ... | | | | ... |31 882 |10 404 |-21 478 |33 ... беру |4 980 097|5 727 466 |747 369 |115 ... ... |150 |200 |50 |133 ... ... және әлеуметтік |305 466 |333 052 |27 586 |109 ... | | | | ... ... ... |288 131 |64 384 |-223 747|22 ... ... ... және |117 507 |121 504 |3 997 |103 ... ... | | | | ... су, орман, балық |12 721 |11 847 |-874 |93 ... ... ... | | | | ... ... ... ортаны | | | | ... ... ... ... | | | | ... қатынастары | | | | ... ... қала ... |17 226 |6 351 |-10875 |37 ... ... ... | | | | ... және ... |46 535 |25 000 |-21 535 |54 ... |15 503 |31 288 |15 785 |202 ... ... |305 | |-305 |0 ... өтеу |88 463 |58 976 |-29487 |67 ... |6 171 429|6 632 701 |461 272 |107 ... ... ... ұйымдастырудың қажетті қағидаты оларды
жабудың бюджет, кредит және меншікті көздерінің ... ... ... ... ... жеке ... экономикалық маңызы мен
мазмүны жағынан бірыңғай (бір ... ... ... ... ... және ... айырмашылықтар осыған
байланысты болады.
Жергілікті бюджет шығыстарын шектеудің ... аса ... ... ... пен ... ... жасаудың процесінде
олардың қатысы болып ... ... ... мемлекеттің шығыстары
экономикалық мазмүны бойынша үш негізгі топқа бөлінеді:
1) материалдық өндіріспен ... ... және ... ... ... ... ... емес сферасындағы шығыстар;
3) мемлекеттік резервтерді жасау шығыстары; ... ... ... ... қызметімен шарттасылған және ұлттық табысты жасаумен
байланысты. [12]
Жергілікті бюджет шығыстарының екінші тобы қоғамдық ... үшін ... ... тұтынумен байланысты. Өндірістік ... ... ... ең ... оқу-ағарту мен денсаулық сақтау
мекемелерін ұстауға, ғылым және мәдениетті дамытуға, тұрғын үй және ... ... ... ... сақтандыруға, сонымен бірге
қоғамның барлық мүшелерін әлеуметтік қаржыландыруға бағытталады. Мемлекет,
сондай-ақ, қаражаттарды ... ... ... ... ... органдардың қызметімен байланысты басқа шараларға жұмсайды.
Өндірістік емес сфераның қажеттеріне жұмсалатын шыгыстар тұтыну қорына
түсетін ұлттық табыстың ... ... ... ... өндірістік емес
сферадағы шығындардың өсуі ақырында қоғамдық ... өсу және ... ... ... ... ... ... білікті кадрларды
даярлау, ғылым жетістіктерін өндіріске енгізу, материалдық өндіріс
сферасының қызметкерлеріне ... ... ... қамтамасыз ету
есебінен қол жетеді.
Жергілікті бюджет шығыстарын ... қоры мен ... қоры ... бөлу мемлекеттің экономикалық саясатының аса маңызды міндеті ... ... қоры мен ... ... арасалмағы өзгерді: соңғы жылдары
тұтыну қорының өсу қарқыны қорлану ... өсу ... асып ... мен ... пайдаланылатын ұлттық табыстағы түтыну қорының үлес
салмағы Қазақстанда 86 пайызға жуығын құрайды.
Үшінші ... ... ... шығыстары — мемлекеттік резервтерді
жасау мен молықтыруга ... ... ... ... ... ... апаттар кезінде, өндірістік, сондай-ақ, өндірістік емес
сфералардың ... ... ... ... ... ... үйымдарды жөне халықты тауарлармен, азық-
түлікпен жабдықтауды қамтамасыз етуге ... ... ... тәртіппен (жеке әрбір кәсіпорын мен ... ... ... еді. ... ... ... тәртібі олардың
қажетті мөлшерін са-лыстырылмалы төмендетуге және бұл ... ... ... ... ... [11, 119 –б.]
Предметтік (мақсатты) ... ... ... ... әлеуметтік-мәдени шараларга, гыльшга, қорғаныс пен басқаруга
жұмсалатын шығыстарға бөлінеді. Аумақтық белгісі ... ... ... ... ... ... Мұндай сыныптау өндіргіш
күштерді орналастыруға және ... ... ... белсенді ықпал жасауға мүмкіндік береді.
Салалық белгісі бойынша материалдық өндіріс ... ... ... құрылысқа, ауыл шарушалығына, көлік пен байланысқа,
саудаға, жабдықтау мен ... ... ... ... емес ... ... беру, ғылым, денсаулық сақтау мен дене
шынықтыру, әлеуметтік сақтандыру мен ... ... ... ... болып бөлінеді.
Жергілікті бюджет шығыстары қаражаттарды ең жоғары тиімділікпен
пайдаланған жағдайда мемлекеттік қажеттіліктерді неғүрльш ... ... ... ... байланысты шаруашылық жүргізудің ерекшеліктерімен
анықталатын мемлекеттің шығыстарын қаржыландырудың екі ... ... ... ... ... мен уйымдарды қаржыландыру ... банк ... ... және ... ... ... ... жасалынады;
2. Сметалық-бюджеттік қаржыландыру. Сметалық тәртіппен ерекше қүжаттардың —
сметалардың ... ... ... ... ... ... ... ұстау, қорғаныс шығындары қаржыландырылады. Сметалық
төртіппен қаржыланатын мекемелер мен ... ... деп ... ... әдіс ... ... ... ақша шығару және
кредиттік эмиссия есебінен (қолма-қол ақшасыз) эмиссиялык, ... ... мен ... ... ... ... ... және басқа мақсаттарға берілетін нысаналы мемлекеттік қаржылық
көмектің нысаны — ... ... ... ... ... субвенциялар, субсидиялар.
Демеуқаржылар кезінде ақша қаражаттары қайтарусыз тәртіппен бюджет пен
бюджет қорларынан кәсіпорындар мен үйымдардың зияндарын жабу ... ... ... ... ... үшін ... Бұл ... ауыл шаруашылығы
өнімінің бағаларындағы айырманы өтеу, жеке өнімдер мен ... ... ... ... ұй-коммуналдық шаруашьшықтың
зияндарын жабу, театр, ойын-сауық және басқадай ұйымдардың шығындарын
ішінара өтеу ... ... ... — халықты әлеуметтік қолдауды қамтамасыз ету жөніндегі
бағдарламалар мен шараларға және басқа мақсаттарға нысаналы ... ... ... ... ... бұзылған жағдайда қаражаттар
қайтарылуға жатады.
Субсидиялар — үлестік негізде белгілі бір ... ... ... тыс және ... ... ... ... ақша және
заттай нысандағы жәрдемақылар.
Аталған нысандар (оларды ... ... ... жағдайларда)
трансферттік қаржыландырудың түрін ... ... деп ... ... және бюджеттен тыс қорларды белгілі бір қажеттіліктерді
қаржыландыру үшін қаражаттарды қайта бөлу кезінде оларды ... ... ... ... ... бұл ... сақтандыру мен
қамсыздандыру бойынша төлеулер, жұмыссыздық бойынша, білім беру, денсаулық
сақтау, мәдениет және т.б. ... ... ... жәрдемақылар. [17]
4. кесте.
Салық бойынша жоспардың орындалуын жекелей талдау.
| |
| | | | ... |
| | | | ... |
| | | | | (мың |
| | | | ... ... ... ... |Жарты жылдан бері ... ... |
| | ... |(+) (-) |
| | ... |Нақты |% | ... ... ... 8 | 6 | 6 | | |
| ... |236,20 |376,00 |102,20 |139,80 ... ... ... 3 | 3 | 3 | | |
| ... |679,80 |937,00 |107,00 |257,20 ... ... өңіріндегі 5 | 8 | 8 | | |
| ... |882,40 |948,50 |100,70 |211,00 ... ... ... ... | 1 | 1 | |- |
| | |579,80 |531,60 |96,90 |48,20 |
|V ... ауыл ... округі | 1 | | |- |
| | |030,80 |934,10 |90,60 |96,70 ... ... ... 6 | 5 | 4 | |- |
| ... |421,60 |686,30 |86,40 |760,40 ... ... қалашығы | 1 | 1 | |- |
| | |567,80 |116,60 |71,20 |451,20 ... ... ауыл ... | | | |- |
| | |749,40 |446,00 |59,50 |303,40 ... ... ... ... | | | |- |
| | |621,60 |615,80 |99,10 |5,80 ... |ЖАЛПЫ БАРЛЫҒЫ | 29 | 28 |  |- 1 |
| | |769,40 |591,90 | |057,70 |
2. ... ... ... ... ... ... — бұл өндіріс көлемінің
тұрақты өсуі және оның тиімділігін ... үшін ... ... ақша ... Оған ... ... күрделі жүмсалымдар,
негізгі капиталдарды жөндеу; айналым қаражаттарының өсімі; материалдық
резервтер жасау; арнаулы қорлар мен ... ... ... жасау.
Экономикаға жұмсалатын шығыстарда басты орынды ұлттық шаруашылықтың
барлық салаларының негізгі капиталдарын ... ... ... ...... еңбек және ақша ресурстарының жиынтығы
алады.
Күрделі жұмсалымдардың құрамына:
1) құрылыс-монтаж жұмыстарының шығындары;
2) жабдық, сайман, ... ... алу ... өзге ... жүмыстар мен шығындар (жобалау-іздестіру, ... және ... ... жер ... ... беру және қоныс
аудару бойынша және т.б);
4) жаңа ... ... ... үшін ... ... ... кіреді.
Күрделі жұмсалымдар мыналардың есебінен қаржыландырылады:
1) шаруашылық жүргізуші субъектілердің меншікті қаражаттары;
2) банктердің үзақ мерзімді ... ... ... ... (тұрғын үй қүрылысына);
4) бюджеттен қаржы бөлу. [6, 8 –б.]
Кәсіпорындардың ... ... ... өсіп ... ... есеп ... ... қайта жарақтандыру және қайта құруға
арналған және ... ... ... үшін ... жауап береді.
Инвестициялық саясатты қайта қүрудың басты ... ... Ал ... ... ... ... маңызы бар ірі өндірістік
қүрылысты, сондай-ақ әлеуметтік ... ... ... үшін пайдаланылады.
Жөндеуге жұмсалатын шығыстар табиғи тозған және ... ... ... ... ... ... жөне ... жұмыс
қабілеттілігі жағдайында болуын қолдап ... ... ... ... арнаулы қоры есебінен жүргізіледі, бұл қор ... мен ... ... ... ... көрсетуінің)
өзіндік қүнына нормативтер бойынша қоса отырып жасалынады.
Айналым қаражаттарының өсімі кәсіпорындардың меншікті немесе оған
теңестірілген қаражаттары ... ... Олар ... ... жаңа ... үшін бюджет қаражаттары белінеді немесе кейін
өтелетін кредит беріледі. Бұдан ... ... ... ... ... ... қаржыландырудың қаражаттары бағытталады.
Резервтер жасауга жұмсалатын шығындар қаражаттардың үздіксіз ауыспалы
айналымын және ұлғаймалы ұдайы ... ... ... ... ... ... апаттардан болған ысыраптарды өтеуді
қамтамасыз етудің қажетті шарты ... ... ... резервтері ақша
ресурстарын оңтайландыруға, кәсіпорынның шаруашьшық қызметі ... ... ... ... ... ... ... береді. Резервтік
капитал шаруашылық жүргізудің түрлі деңгейлерінде жасалады.
Мемлекеттік резервтер — мемлекет ... ... ... машиналар мен жабдықтың бірқатар түрлерін, астықтың, ... ... ... үшін арналған өнімнің маңызды түрлерінің
босалқы қорлары. Мемлекеттік ... ... ... келтіріліп,
толықтырылып отыратын мемлекеттің айрықша орталықтандырылған қорын құрайды.
Мемлекеттік резервтер мемлекеттік бюджет қаражаттары ... ... ... ... ... ... шараларга — оқу-
ағартуға, ақпарттық қызметтер көрсетуге (баспасөз, радио ... ... ... мәдениетке, өнерге, денсаулық сақтауға, дене шынықтыру мен
спортқа, мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру мен әлеуметтік қамсыздан-дыруға
жұмсалатын ... ... ... табылады.
Бұл шығыстар ірілендірілген түрде мынадай түрлерге бөлінеді:
1) білім беру және ... ... ... ... ... ... және бұқаралық ақпарат құралдары;
3) денсаулық сақтау;
4) мемлекеттік әлеуметтік сақтандыру және ... ... ... ... ... ... қалыптасқан қоғамдық
қорлардан әлеуметтік-мәдени шараларға жұмсалатын шығыстарды қаржыландырудан
бас тарту болды. Нарық жағдайында еңбек ... ... әр ... ... ... ... ... тура тәуелділігі
қалыптасады. Сондықтан қазіргі жағдайда жеке-дара табыстар ... және ... ... қарай қалыптасады, сонымен бірге
орталықтандырылмаған қорлар көбейеді, өйткені ... ... ... жүмысының нәтижелеріне қарай табыстың (пайданың) ... ... ... ... ... ... ... қағидаттары енгізілді: әлеуметтік сфераның мекемелері ... ... есеп ... ... ... Білім беру сферасында — бұл кепілдендірілген бюджетіік ... ... және ... ... үшін ... ... қолдану, денсау-лық
сақтауда — ақылы медициналық қызмет көрсетуді дамыту.
Білім беруге жұмсалатын шығыстар мектепке дейінгі ... ... ... мектептерге, мектептен тыс ұйымдарға, интернаттық ұйымдарға,
даму мүмкіндіктері шектеулі оқушыларға, тәрбиеленушілерге арналған арнаулы
(түзету) білім беру ... ... ... ... беру ... орта ... ... беру оқу орындарына, жоғары көсіптік ... ... ... ... арттыру жөне қайта даярлау ... ... ... ... шығыстар мемлекет кепілдендіретін
деңгей бөлігінде бюджет ресурстары есебінен ... ... ... ... бүл ... ... мен ... бойынша әр
оқушыға анықталатын мемлекеттік нормативтерге сәйкес жүзеге ... ... ... мен ... басқа кадрларды даярлау және олардың
біліктілігін ... ... ... өнімінің (жұмыстардың, қызметтер
көрсетудің) өзіндік құнына кіріктіріледі.
Білім беру мекемелері бюджеттен тыс қаражаттарды және ... ... ... ... ... ... ... көрсету
есебінен тартады; қаражаттардың бір белігін кәсіпорындар мен ... ... ... Республикасының "Білім туралы" заңына сәйкес гранттар және
кредиттер негізінде жоғары ... ... ... жаңа ... ... ... қаражаттар қажетті профилдің ... үшін ... ... ... ... бөлінеді, екіншісінде
оқитындарға келісімшарт негізінде коммерциялық банк ... ... ... ... ... (банк мекемесі — студент — жоғары оқуы
орындары — Білім және ғылым министрлігі)
Мәдениет пен ... ... ... ... ... мұражайлар мен кермелерді, театрларцы, филармонияларды, сазгерлік
ұйымдарды, ансамблдерді, киностудияларды ұстауды қамтиды; олар ... ... ... ... қаражаттары есебінен
қаржыландырылады. ... пен ... ... ... цирктер) шаруашылық есепте тұрады және олар ... ... ... ... ... ... ... қаржының
сомасы белгіленеді. [19, 88 –б.]
Бұқаралық ақпарат ... ... ... шығыстар мемлекет
құрылтайшысы болып келетін мемлекеттік радио хабарын таратуды, теледидарды,
баспаларды, газет-журналдарды қаржыландыруға бағытталады.
Халыққа арналған бірқатар ... ... ... ... ... ... белгілі. Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2000 жылғы
қаңтардың 27-сіндегі № 135 қаулысына орай ... ... ... ... ... Денсаулық сақтау ісі ...... ... қаражаттары есебінен, аумақтық денсаулық
сақтау ...... ... қаражаттары есебінен
көрсетілетін медициналық қызметтерге ақы төлеу жөніндегі уәкілетті органдар
болып табылады. [19, 94 –б.]
Азаматтарға ... ... ... орындалатын тегін
медициналық көмектің кепілдендірілген көлемі:
1) ... ... ... ... ... ... мен ... көмегін қоса алғанда: хирургиялық, ... ... ... және ... ... ... ... акушерлік-гинекологиялық
және зиянды өрі қауіпті өндірістік факторларға байланысты аурулар,
туберкулез, ... ... ... ... ... көрсетуге;
2) ВИЧ-инфекциясын жұқтырған ауруларға медициналық көмек ... ... ... ... ... болған аурулар кезінде медициналық
көмек көрсетуге;
4) ... ... ... ... ... ... орындалатын тегін
медициналық көмек:
1) ... ... ... ... ... ... мамандарының жолдамасы ... ... ... ... ... ... ... көмектен басқа 18 жасқа дейінгі балаларға, жүкті әйелдерге
жөне тісі қатты ауырған науқастарға стоматологиялық көмекті;
18 жасқа дейінгі балаларға ... ... ... және ... жәрдем керсетуді;
3) шүғыл көмек керсетуді;
алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету мамандарының ... ... ... ... ... ... онкологиялық, психоневрологиялық,
инфекциялық, офтальмологиялық, ... ... ... терапевтік, травмотологиялық, тері-
венерологиялық, жүкті әйелдер мен аурулардың ... ... жөне ... ... қант ... ... өкпе ... ауыратындар бойынша жоспарлы көмек көрсетуді ... ... ... ... мен балаларға ... ... ... ... көмек көрсетуді;
4) шұғыл, төтенше жағдайларда пайда болған аурулар кезінде медициналық
көмек көрсетуді;
5) ... ... ... ... көмек көрсетуді
қамтиды.
Әскери қызметшілерге, ішкі істер органдарының, ... ... ... ... ішкі әскерлерінің өскери қызметшілеріне
заңдарда белгіленген төртіппен тегін медициналық көмек көрсетіледі. Басқа
қалғандарының бәрі ақылы ... ... ... бұл ... ... қызметтер көрсетудің дамуына жеткізеді. [18]
Мемлекеттік денсаулық сақтауды қаржыландырудың көздері мыналар болып
табылады: ұзақ мерзімді экономикалық ... ... ... және ... ... ... шаруашылық
жүргізуші субъектілердің кірістерінен ... ... ... және ... басқа органдарының мақсатты
субсидиялары; арнаулы ... ... ... үйымдардың
қаражаттары; республикалық және жергілікті валюта қорларынан бөлінетін
валюталық қаржы;
жүмыс берушілерге нормативтерден тыс ... және ... ... ... үшін және ... ... мен ... қызметтің
басқа түрлерін көрсеткені үшін ... ... ... ... мен ... ... ... басқа мемлекеттердің
қайырымдылық салымдары.
Мемлекеттік денсаулық сақтаудың қаражаттары мыналарға бағытталады:
азаматтарға ... ... ... ... сақтаудың мақсатты
кешенді бағдарламаларына; мемлекеттік денсаулық сақтаудың материалдық-
техникалық базасыи ... ... және ... ... ... ... ... даярлауға және
олардың біліктілігін арттыруға; медициналық ғылымды ... және ... ... ... ... мен ... жұмсалатын шығыстар мемлекеттік бюджеттің
қаражаттары, кәсіподақ ... ... ... ... кірістері, спорт қоғамдарының меншікті қаражаттары есебінен
қаржыландырылады. Стадиондар мен басқа спорт ғимараттарына ... ... ... ... ... ... оқу-жаттығу
жиындары мен жарыстарды өткізуге бөлінетін қаржылар мемлекеттік бюджеттен
қаржыландырылады. ... бір ... ...... ... ... ... Әлеуметтік қамсыздандыру.
Қаржы жүйесінің дербес буыны ретіндегі сақтандыру әдетте ойда болмаған
және төтенше ... ... ... бір объектіні сақтандыру мен
әлеуметтік қамсыздандыру (сақтандыру) сияқты екі оқшауланған нысанада ... ... ... ... ... ... қоспағанда
әлеуметтік сақтандыру проблемаларымен — халықты әлеуметтік қоргау жүйесімен
тікелей байланысты.
Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... науқастанған, мүгедек болған, асыраушысынан
айырылған жағдайда және өзге де ... ... оған ... ... ең төмен мөлшерлеріне, әлеуметтік қамсыздандырылуына кепілдік
береді. [18, 6 –б.]
Нарықтық экономикасы бар ... ... орай ... ... мемлекеттік, мемлекеттік емес ... ... ... ... көп жақты жауаптылығының негізінде құрылады.
Алайда халықты әлеуметтік қорғаудың ... ... мен ... ... ... сипатты болғанымен
бүлар бара-бар ұғымдар емес. Әлеуметтік қамсыздандыруды ... ... ... деп, ал ... ... — осы ... ... асыру
нысандарының бірі деп түсінген жөн. [18, 32 –б.]
Халықты әлеуметтік қорғауға жұмсалатын шығыстар мемлекет шығыстарының
жүйесінде үлкен орын ... ... ... көшу ... халықты
әлеуметтік қорғау басым бола бастайды және тұтыну тауарлары мен ... ... ... ... сондай-ақ инфляцияның және ақшаның
құнсыздануының нәтижесінде өседі.
Әлеуметтік қорғау деп қоғамдық дамудың нақтылы ... ... ... тіршілік әрекетінің кепілдікті деңгейін қамтамасыз
етуге арналған басымдықтардың және ... ... және ... ... жүзеге асыру механизмдерінің жүйесін айтады. Бұл деңгей
қоғамның ... ... ... ... ішкі ... ... ұлттық байлыққа және оларды ... ... іске ... ... жұмыс тиімділігіне байланысты болады.
Әлеуметтік қорғаудың қаржылық тұлғалауы арнаулы ақша ... және ... ... қайта бөлгіштік қатынастарда
көрініп, білінеді, бұл қорлардан халыққа әр түрлі әлеуметтік төлемақылар
жасалынады. Ең ... ... ... ... ... ... орта
есеппен жан басына шаққандагы түтыну бюджетінің мөлшері болып табылады. Бүл
үшін негізгі тамақ өнімдері, ... ... отын ... ... ... жиынының ең төмен түтыну қоржынының қүны мен
қүрамы есеп-теп шығарылады. Ең ... ... ... ... бағалар
деңгейінің өзгеруімен байланысты мезгіл-мезгіл қайта қаралып тұрады және
уәкілетті орган қайта бекітеді.
Әлеуметгік шығыстар зейнетақы ... ... ... ... ... ... қамтылған Мемлекеттік жинақтаушы зейнетақы қоры,
әлеуметтік қорлар немесе шаруашьшық субъектілерінің тұтыну қорлары арқылы
жүзеге асырылады. ... ... ... ... ... субъектілері, ендірістік емес сфера ұйымдары жасап жүргізеді.
Кәсіпорындар мен ұйымдарда ... ... ... ... ... ... ... жұмсалатын шығыстар қаржы құжаттарында,
жоспарларда, болжамдарда, есептерде әлеуметтік ... ... ... жұмсалатын шығыстар ретінде қамтып көрсетіледі. Халықты
әлеуметтік қорғау санатына қосылатын ұғымдардың айырмашылықтары бар.
Әлеуметтік қамсыздандыру ... ... ... және жұмыс
істемейтін мүшелерін материалдық қолдау жөніндегі қатынастардың ... ... ... ... ... ретінде әлеуметтік
сақтандыру, әлеуметтік жәрдемақылар төлеу және халықтың ... ... ... ... деп ... бола ... ... өзінің экономикалық табиғаты жағынан адамның
еңбек қызметімен және бүл қызметтің нөтижесіне байланысты ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтік сақтандыру жөніндегі қаражаттар айтарлықтай дәрежеде, өзін-
өзі қаржыландыру қағидасы бойынша, пайдаланушының (сақтанушының) оларды
алуына ... көп ... аз ... ... ... төмендегілерге әлеуметтік көмек негізінен кедейлік ... ... ... ... ... және мемлекет немесе
қайырымдылық-қоғамдық, мақсатты, жеке меншіктегі қорлардың есебінен болатын
"қайыр ... ... ... және ...... ... болу".
Сөйтіп, әлеуметтік мұқтаждарды ... ... ... үш ... ... ... болады: сақтық, бюджеттік,
қайырымдылық жарналары (қайыр көрсету) әдістері.
Сақтық әдіс ... ... ... қаржыландыру үшін қайта
бөлу арналары бойынша қызмет көлемінен белгілі бір ... ... ... ... әдіс ... ... ақша ... жалпымемлекеттік
қорынан мемлекеттің мүмкіндігімен және әлеуметтік және ... ... ... ... ... жарналары (қайыр көрсету) әдісі кезінде қаражаттардың
тіркелген мөлшерлері ... және ... ... ... ... ... ... іске асыратын ұйымдар анықтайтын мақсаттарға
жұмсалады.
Әлеуметтік сақтандыру көбінесе ... ... ету ... уақытша жарамсыздық жөнінде жәрдемақылар төлеу, жұмысынан айырылган
кезде әлеуметтік қолдау арқылы іске асырылады.
Зейнетақы — бұл зейнетақымен қамсыздандырылуға ... бар ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
орталықтан, Жинақтаушы зейнетақы қорларынан, ал өскери қызметшілер, ... ... ... үшін тиісті қызметтерді ұстауға көзделген
қаражат есебінен төленетін зейнетақы төлемдерінің жиынтығы. ... ... ... ... ... кәсіпорындардың өз қызметкерлері үшін аударған
жарнасы есебінен төленіп ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы телеу үшін қажет болатын қаражат мөлшеріне
жетпей ... ... еді. Оның ... ... ... ұрынып,
жұмыссыздық етек алған түста бүл проблема өткір сипат ала түскен. Осы жайт
жаңа ... ... ... итермелеген ең негізгі себептердің бірі
болды. Ескі, "ынтымақтастык," зейнетақы жуйесі мүндай ... ... ... ... ете ... түсінікті.
"Қазақстан Республикасында зейнетақымен қамсыздандыру туралы" 1997
жылғы маусымның 27-сіндегі заңның қабылдануымен ... ... ... Оның мәні - 1997 ... ... өмір ... зейнетақымен
қамтамасыз етудің зейнетақы қорларын қалыптастыру кезіндегі ұрпақтардың
ынтымақтастық қағидатынан жеке қорланымдардың ... ... ... ... ... төлеу жөніндегі мемлекеттік ... пен ... ... ... ... түлғалар мен жеке тұлғалардың әлеуметтік
салық төлеу ... ... ... жинақтаушы зейнетақы қоры
қарастырылды. [13]
Жинақтаушы зейнетақы жүйесі кезінде әркім өз табысынан (жалақысынан)
міндетті ... ... ... Осы ... ... жиинақтаушы
зейнетақы қорлары салымшыларының зейнетақы қорланымдарды қалыптасады. Ұстау
және жинақтаушы зейнетақы ... ... ... ... ... ... бойынша жүзеге асырылады: ... ... ... заңи ... ... жеке ... ... жеке нотариустар ай сайынғы ақша немесе натуралдық нысандағы ... ... ... өлеуметтік игіліктер немесе басқадай
материалдық пайда ... ... ... он ... ... жарна
аударады. Міндетті зейнетақы жарналарын есептеуге алынатын ай сайынғы табыс
ең төменгі айлық ... ... бес ... ... ... ... ... қорларына аударылатын міндетті зейнетақы жарналары
Салық кодексінің 144 бабының 1), 3), 8), 10), 11), 15), 16), 17), 23), ... 27), 29), 31-1), 34) ... және 316 ... 1 ... ... ... ... төлемдерден ұсталынбайды. Кейін зейнетақы
телемдері мемлекеттік жөне ... емес ... ... ... жеке ... шотынан төленеді. Сондықтан
зейнетақының мөлшеріне бюджеттің жай-күйі, ... ... ... ... жұмыссыз жүргені әсер етпейді. [2, 16 –б.]
Салымшылар немесе жұмыс берушілер міндетті зейнетақы жарналарына
қосымша ретінде ... ... ... төлей алады, олардың мөлшері
шектелінбейді, ... ... рет ... дүркін-дүркін, үдайы немесе
түрақсыз, қолма-қол ақшамен немесе аудару жолымен ... ... ... ... ... ... ... жинақтаушы
зейнетақы қорына немесе Мемлекеттік емес жинақтаушы зейнетақы қорларына
бағьпталады, салымшыға зейнетақы келісім ... ... жеке ... және жекеше нөмір — әлеуметтік жеке код (ӘЖК) ашылады. Қазақстанда 16
жинақтаушы зейнетақы қоры бар. Егер 30 жылдан бері ... ... келе ... ... ... ... белсенді саналатын азаматтарының тек
30 пайызын ғана қамти алса, Қазақстанда 5-6 жылдың ішінде 9 миллионға жуық
адам әлеуметтік жеке код ... ... алып ... 15 ... ... бар
ел үшін бүл үлкен жетістік. Солардың 6,3 миллионға жуығы ... ... яғни бүл ... жарамды республика түрғындарының ... өз ... ... ... ... ... ... зейнетақы қорлары уәкілетті банк
(кастодиан) арқылы Зейнетақы активтерін басқару жәніндегі ұйымга (ЗАБҮ)
береді, ол қаражаттарды бағалы ... ... ... ... ... тетіктеріне орналастырады. Орналастыру кезінде алынған табыс
инвестициялық ... деп ... ол ... жеке ... ... ... сомасына сәйкес бөлінеді; инвестициялық кіріс
қорланудың ұлғаюын және оның ... ... ... ... ... ... қамсыздандыру туралы" заңға
сәйкес Орталықтан зейнетақы телемдері еркектер 63 жасқа толғанда, өйелдер
58 жасқа ... және ... ... 25 жыл ... ... ... — 20 жыл еңбек өтілі болғанда тағайындалады.
Толық емес көлемдегі жасына байланысты зейнетақы төлемдері ... ... ... өтілінің болуына қарай Орталықтан толық ... ... алу ... ... ... тағайындалады.
Төтенше жөне барынша радиациялық қатерлі өңірлерде 1949 жылғы 29
тамыздан 1963 жылғы 5 ... ... ... 10 жыл ... ... "Семей
ядролық сынақ полигонындағы ядролық сынақтардың садцарынан зардап шеккен
азаматтарды әлеуметтік қорғау ... ... ... ... ...... ... өтілі 25 жылдан кем болмаған жағдайда ... ... ... ... ... — 20 жылдан кем болмаған жағдайда ... ... ... ... ... 5 және одан да көп ... оларды сегіз жасқа дейін тәр-биелеген өйелдер 50 ... ... ... ... ... зейнетақы алуға құқылы, аталған зейнетақы
жасы 1998 ... 1 ... ... жыл ... 6 айға өсіп ... қамсыздандыру туралы заңға сәйкес, зейнетақы орташа айлық
кірістің 60 ... ... ... және ... болған үзілістерге
қарамастан, қатарынан кез келген 3 жыл ... үшін ... ... ... ... ... 1995 ... қаңтардың бірінен бастап жүзеге асырылып
келеді. 1998 жылғы қаңтардың 1-іне дейін қажетті еңбек өтілінен тыс ... ... ... жыл үшін ... ... ... 1 пайызға
өсіріледі, бірақ ол зейнетақыны есептеу үшін ... ... ... ... ... ... есептеуге арналған табысқа еңбекке ақы төлеудің
барлық түрлері және тізбесін Үкімет ... өзге де ... ... ... ... үшін 3 жылғы жүмыс ішіндегі табыс
қатарынан 36 күнтізбелік айдағы жүмыс ішіндегі табыстың жалпы ... ... бөлу ... ... жөне орташа айлық жалақы шығарылады. Алайда
зейнетақыны ... ... ... тиісті жылға арналған республикалық
бюджет туралы заңмен ... 15 ... ... ... ... ... ... 1998 жылғы қаңтардың 1-іне дейін тағайындалған ... ең ... ... ... ... ... республикалық бюджет
тура-лы заңмен белгіленген 25 еселенген айлық есептік көрсеткіштің ... ... ... Бұған өндірістердің, жүмыстардың, кәсіптердің,
лауазымдар мен көрсеткіштердің Үкімет бекіткен № 1 ... 1998 ... 1-іне ... ... тағайындалған адамдар жатпайды. [18, 22-б]
2002-2003 жылдары Зейнетақы ... ... ... ... зейнетақьшар мелшері көтерідді, енді оның ең төменгі мөлшері 5800
теңгені қүрайды.
Азаматтарды зейнетақымен қамтамасыз ету ... ... ... ... ету ... ... (1998 жылғы 20
тамыз, №136-1) жүзеге асырылады. Алайда, зейнетақы заңцылығы 2002 жылдың
желтоқсан айынан қазіргі ... ... ... ... ... Үкімет 2003 жылдың 4 шілдедегі қаулысымен "Міндетті зейнетақы
салымдарынан құрылған жинақтаушы зейнетақы ... мен ... ... салымдарынан зейнетақы төлеудің ережесін" бекітті. Сонымен ... ... ... ... ... ... берушілер
тарапынан еркін кәсіби салымдар салу еңгізіліп отыр. Осындай зейнетақы
салымда-рынан жинақталған қордан жасы 50-ге ... ... ... ... ... Сол сияқты, егер азамат 55 жасқа дейін міндетті жинақтаушы
зейнетақы қорына өмірінің сонына дейін жететін ең ... ... ... үлгерсе, зейнет демалысына шығуына ... бар. Бұл ... ... ... ... ... ... сақтық
ұйымдарына езімен келісім негізінде аударылатын болады.
Осылайша отандық зейнетақы жүйесі ... ... ... Зейнетақы
активтері өсіп отыр. Бірақ, осы жиналған қаржыларды сақтаудың өзі ... ... ... ... банк пен ... ... валюталық
тәуекелдіктен қорғаудың жолын ... ... 2003 ... 1
желтоқсанындағы жағдай бойынша зейнеткер саны 1,7 миллионға жуық ... ... ... ... ... сәйкес зейнеткерлік жасы
белгіленген соң, зейнетақы "Зейнетақы төлеу жөніндегі мемлекеттік орталығы"
республикалық мемлекеттік ... ... ... ... ... ... ... зейнетақы активтерін толықтырып ... әр ... ... ... ... 10 ... тіркеуге алу болып
табылады.
Орталықтың барлық облыстар мен қалаларда, аудандарда бөлімшелері жүмыс
істейді. Енді аталмыш жүйемен ... ... ... жасауға
мүмкіндігі бар. Өйткені, қазіргі таңда 90 ... адам ... ... ... ... ... өрбір банк тиімді келісімшартқа отыруға
мүдделі. Осындай екінші дережелі банктердің 13-імен шарт ... ... мен ... ... ... ... яғни 63 пайызы ... ... ... халық банкінің қолында. Ал 30 пайызын "Казпошта"
жүзеге ... ... ... ... ... ... Банктер
зейнетақы мен жәрдемақы төлемдерін ... ... ... ... үшін ... комиссиялық өтемдерді өз мойнына ... ... ... ... жалпы соманың 0,6 пайызын құрайды. [15]
Әлеуметгік сақтандыру жүйесінде әр түрлі жәрдемақылар ... ... — бүл ... ... ... ... ... белгілі
бір жағдайларда пайда болатын ... ... ... ... ... өтемақы.
Әлеуметтік сақтандыру шеңберінде төленетін жәрдемақыларға сырқаттық
бетшелер бойынша телемақылар, жүктілік және ... ... ... ... ... алу ... ... (шаруашылық
жүргізуші субъектілердің — жұмыс берушілердің — қаражаттары есебінен жүзеге
асырылады), жаңа туған сәби үшін ... ... ... балаға қарау
жөніндегі жәрдемақы, жерлеуге берілетін жәрдемақы (жергілікті бюджеттер
есебінен қаржыландырылады) кіріктіріледі.
Еңбекке уақытша ... ... ... ... ... ... (жарақат алуға, жүктілікті жасанды жолмен бұзуға,
карантинге байланысты, туберкулез ... ... ауру ... ... ... ... кезде) еңбекке уақытша жарамсыздық жағдайларында
жөне зандарда белгіленген басқа да жағдайларда ... жыл ... ақы ... ... ... ... кезінде
жүмысқа уақытша жарамсыздығы жағдайында жұмысқа уақытша ... ... ... ... ... дәл ... ... үшін
есептелмейді. Егер қызметкерлердің жұмысқа уақытша жарамсыздығы демалыс
аяқталғаннан кейін де ... онда ... ... жұмысқа кірісуге
тиісті күннен бастап есептеледі. Егер еңбекке уақытша ... ... ... ... ... байланысты болса, әлеуметтік жәрдемақыны
жұмыс беруші еңбекке жарамсыздық орын алған бірінші күннен бастап, жұмысқа
шыққанға ... ... ... ... ... ... ... орташа жалақысының жүз пайызы мөлшерінде төлейді.
Маусымдық жұмыс істейтін қызметкерлерге, үй шаруасымен айналысатындар
мен үйге ... алып ... ... ... ... жарамсыздығы
бойынша әлеуметтік жөр-демақы, егер жеке еңбек ... ... ... ... ... ... ... берушілердің
қаражаты есебінен тағайындаудың және телеудің тәртібі туралы" нүсқаулыққа
сәйкес тағайындалады және төленеді.
Ядролық сынақтардың әсеріне ... ... ... ... және босануы бойынша әлеуметтік жәрдемақылар қалыпты босанғанда
170 күнтізбелік күн үшін, ал босануы ауыр болғанда немесе екі және одан ... бала ... 184 ... күн үшін ... 2003 ... ... ... байланысты 15 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде біржолғы мемлекеттік
жәрдемақы төленеді. [11, 250 ... ... ... ... ... жүйесіне кіреді және мүгедектік жөніндегі, асыраушысынан
айырылғандығы және жас мөлшері бойынша ... ... ... және ... есебінен қамтылмаған азаматтарға ақша қаражатын мемлекеттің мезгіл-
мезгіл төлеп тұруы болып табылады.
Мүгедектігі ... ... ... ... ... ... өтініш жасалған уақытта ... ... ... қашан болғанына (жұмыс немесе ... ... ... ... ... ... тоқтатқаннан кейін) қарамастан
тағайындалады. Бұл жәрдемақылардың мөлшері жәрдемақының түріне ... және олар ... ... көрсеткіштің өзгеруіне байланысты қайта
қаралып отырады. 2002 жылы бірінші ... ... бала ... ... және ... топтағы мүгедектік алған 16 жасқа дейінгі
балаларға бір ... ... ... ал ... топтағы мүгедектерге 0,5
айлық есептік көрсеткішке үлғайтылды.
Мүгедек адамдарга зейнетақы төлеу ... ... ... ... ... немесе зейнетақы төлеу жөніндегі Мемлекеттік
орталық пен Жинақтаушы зейнетақы қорларынан ... ... ... ... ... қайта қаралады.
Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша жәрдемақы алуға ... ... ... ... жарамсыз, оның асырауында болған
мүшелерінің құқығы бар. Асыраушысынан ... ... ... ... бар отбасының барлық мүшелеріне ортақ бір жәрдемақы тағайындалады.
Асыраушысынан айырылу жағдайы бойынша айлық жәрдемақының ең ... ... ... ... ... ... 10 ... есептік көрсеткіштен
аспауы тиіс.
Жасына байланысты жәрдемақы азаматтарға зейнетақы ... ... ... ... белгіленген жасқа жеткен кезде, не зейнетақы
төлемін зейнетақының ең төмен ... аз ... ... ... Жинақтаушы зейнетақы қорларынан тағайындалады. Жәрдемақы 3
айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде тағайындалады.
"Қазақстан Республикасындағы ... ... ... ... оған ... ... өзге де заң актілерінде көзделген негіздерде
және тәртіппен азаматтардың арнаулы мемлекеттік жәрдемақы — ... ... ... және ... өзге ... ... ақшалай өтемақы алуға қүқығы бар. Арнаулы бұл жәрдемақы 1999
жылдың 1 сеуірінен ... ... ... қүқығы бар азаматтардың 14
санатына заңда көрсетілген мөлшерде төленеді. Мәселен, Ұлы Отан ... ... ай ... ... 5,8 ... есептік көрсеткіш
мөлшерін қүрайды. Бұл жәрдемақы тұрғын үйді ұстауға, коммуналдық қыз-меттер
көрсетуге, отынға жұмсалатын, ... ... ... ... ... ... ету, ... жүрт пайдаланатын көліктің
барлық түрімен (таксиден басқа) жүру жөніндегі шығындарды ... ... ... ... ... ... олардың біреуіне жазылуға
төленеді. Ал Ұлы Отан соғысының ... бүл ... ... ... ... ... жолда, әуе, су және қалааралық автомобиль көлігінде
жылына бір рет жүру үшін, ... ... ... алып жүретін
адамның жол шығындарына 7,1 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде беріледі.
[6, 10 –б.]
Бір мезгілде әр ... ... ... ... ... ... бар
адамдарға олардың таңдауы бойынша бір жәрдемақы тағайындалатынын атап айту
қажет.
Өндірістердің, жұмыстардың, ... ... ... ... бекіткен № 1 Тізіміне орай 1998 жылғы 1 қаңтардағы
жағдай бойынша ... жөне ашық кен ... ... ... ерекше
зиянды және ерекше ауыр жұмыстарда істеген адамдарға да мемлекеттік ... ... ... ... еркектер — 53 жасқа толғанда және
жұмыс стажы кемінде 20 жыл болып, оның кемінде 10 жылын аталған жұмыстарда
істегенде; ... — 48 ... ... жөне ... ... 15 жыл болып, оның
кемінде 7 жыл 6 айын аталған жұмыстарда істегенде жәрдемақы тағайындалуға
құқы бар.
2001 ... ... ... ... ... ... ... Заңға сәйкес жан басына шаққанда аймақтарда белгіленген
кедейлік деңгейінен темен орташа табыс ... ... бәрі ... ... ... олар ... ... балалары, жұмыссыздары,
мүгедектері бар отбасылар. Кедейлік шегі мен ең төменгі күнкөріс деңгейі
аймақтар бойынша ... заң ... ... ... ... ... Азаматтар қайда түратыны-на қарамастан, өздерін отбасында
жан басына шаққавда кедейлік шегі деңгейінде орташа табыспен қамтамасыз
ететіндей ... ... ... ... сәйкес, жұмыспен қамту мәселелері
жөніндегі өкілетті органдарда тіркелмеген ... ... ... ... алуға қүқылары жоқ. Мүгедектер, айдан астам ... ... ... ... 1 және 2 топтағы мүгедектерге, жасы 80-
нен асқан кісілерге, 7 жасқа дейінгі балаларға күтім жасаумен ... ... мен ... бұл ... ... ... бірге,
жұмыспен қамту органдарына өтініш берген жағдайда, ... ... ... ... немесе қоғамдық жұмыстарға қатысу үсынылады. Бұл
жұмыстардан бас ... ... олар алты ай ... ... ... көмек алу құқынан айрылады. Занда атаулы кемек тағайындату үшін
өтініш ... ... ... ... ... ... ... бөліп көрсетіледі:
1. Әлеуметтік көмек, ол бойынша төлемақылар мыналарды кіріктіреді:
а) балалары бар отбасына жәрдемақы, ол ... ... ... ... ... (18 ... дейінгі балаларға);
ө) балалары бар мерзімдік қызметтің ескери қызметшілерінің ... ... ... бар отбасыларына жәрдемақы;
в) ВИЧ- инфекциясын жүқтырған балаларға немесе ересектерге жәрдемақы;
г) өкелері алименттер төлеуден жалтарынған ... ... ... 7 ... ... 4 және одан кеп ... бар ... аналарға
жөрдемақы.
2. Тұргын үй жәрдемақысы, отбасының жиынтық табыстарын ескере отырып
тағайындалады.
3. Тұрғын ... ... ... ... соғыс және еңбек
ардагерлеріне, табысы аз зейнеткерлерге және басқаларға медициналық ... ... ... ... ... ... Этникалық отанына оралған қазақтарга жәрдемақы және басқа жәрдемақылар.
Табысы екі, айлық ... ... ... емес ... ... ... ... Республикасының заңдамасымен
жүмыспен қамту ... ... ... ... мемлекеттік әлеуметтік қорғау мына ... ... ... ... ... ... ... даярлау, жұмыссыздарды қайта даярлау
және олар үшін қоғамдық жүмыстар ұйымдастыру;
3) қоғамдық жұмыстармен қамтылған жұмыссыздардың ... ақы ... ... аз ... ... ... мемлекеттік атаулы көмек
көрсету.
Қоғамдық жұмыстарды орталық жөне ... ... ... және ... бюджеттердің қаражаттарынан және олардың
өтінімдері бойынша жұмыс берушілердің қаражаттарынан ... ... ... ... асыраушысынан және жұмысынан
айырылу жағдайлары кезінде ... ... ... ... ... ... ... бір бөлігін өтеу жолымен
әлеуметтік қамсыздандырудың қосымша нысандарын жасауға және ... ... ... ... алушылардың қүқықтарын
қорғауға бағытталған заңның қажеттігі туып ... Бұл ... ... ... жәрдемақылардан, әлеуметтік сақтандыру бойынша
төлемақылардан және өндірістегі жазатайым уақиғадан және ... ... ... жауаптылығын сақтандыру бойынша телемдерден түратын үш
деңгейлі жүйенің ... ... ... Бүл ... ... ... ... қосарлас Әлеуметтік сақтандыру қоры туралы заңның ... ... ... ... ... ... ... болғанда
азаматтардың мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар алуға қүқығы бар, бұл
жәрдемақылар ... ... ... ... ... (бала туғанда, жерлеуге, балалары
бар отбасыларына, табысы аз отбасыларына азаматтарға) тұрғын үй ... ... ... ... ... қаражаттарынан
төленеді.
Жергілікті бюджеттерден әлеуметтік көмек керсету түрінде төлемақылар
мыналарға төленеді:
1) экологиялық апаттардан, нәубеттерден, ... ... ... ... ... ... ... көп балалы аналарға, жан басына
шаққаңда табысы деңгейі ... аз ... ... халықтың бірқатар
басқа санаттарына.
Шаруашылық жүргізуші субъектілер, басқа жұмыс ... ... ... ... жұмыс істеп жүрген қызметкерлеріне, бұрынғы
қызметкерлеріне, олардың отбасы мүшелеріне қосымша материалдық және ақшалай
көмек көрсете алады. [18, 28 ... ... ... — бұл ... ... ... ... ақша шығындары. Экономикалық категория ретінде олар ... ... ... ... сан алуан ... ... ... ішкі ... бір ... ... және
тұтынумен байланысты экономикалық қатынастарды білдіреді.
Жергілікті бюджеттің шығыстары — аумақтық тұрғыда қаржы саясатының
маңызды ... оның ... және ... ... байланысты болатын қаржы қатынастарының бір бөлігі.
Жергілікті бюджет шығыстарының өзгешелігі сол, ол ... тек ... ... ... ... Сондықтан жергілікті бюджет
шығыстарының ... мен ... ... экономикалық, әлеуметтік,
басқару, қорғаныс және т.б. функцияларымен тікелей байланысты. [10, 95-б.]
Бюджет экономикалық қарым-қатынасқа негiзделгендiктен объективтi
түрде ... Өз алды ... сала ... адамзаттың субъективтiк
пiкiрiне байланысты емес, ең адымен ол қоғамдық өндiрiстiң дамуына керектi
орталықтандырылған ресурстарға, мемлекеттiк ... мен ... ... ... ... ... ... кодексiнде
мемлекеттiк бюджетке мынадай түсiнiк берiлген – ол “республикалық және
жергiлiктi ... ... ... өтеу ... ... ақпарат ретiнде пайдаланатын және бекiтуге
жатпайтын қосындысын құрайтын жалпы бюджет”. ... ... ... ... ... ... және ... орталықтандырылған
бюджеттiк қор мағынасында да пайдаланады. [1, 3 –б.]
“Бюджет” ... ... ... ... ... ол ... ... деп айтуға болады:
• ол өз алдында жеке бiр экономикалық категория;
• ол мемлекеттiң ақша ... ... ... ол ... ... арналған құрал (бюджеттiк механизм арқылы);
• ол мемлекеттiң негiзгi қаржы жоспары;
ол барлық бюджеттiк қарым-қатынасқа қатысушылар ... ... ... ... жету үшiн ... ... ... сүйене, мемлекеттiк бюджет жүйесiндегi теориялық және
практикалық аспектiлердi ... ... ... ... ... негiздерiн логикалық тiзбектi түрде жазуын, әр ... ... ... мен ... осы ... ... ... органдардың функцияларын толығынан қарастырады.
Бұл жұмыстың мазмұны мен құрылымы – “Мемлекеттiк бюджет” курсының
негiзi мен Бюджет ... ... және ... бөлiмi негiзiнде жазылған
және олардың құрылымына толық ... ... және ... негізгі мақсаттары – аумақтық
тұрғыда бюджетті есеп ... ... ... өрістету, және бақылау,
жергілікті бюджетті есеп айырысу-кассалық күтуін өрістету оның ішінде ақылы
қызмет ... ... ... және ... пен ... түскен құралдар бойынша шоттарды, ... ... пен есеп ... және ... ... жүйесіндегі ішкі
аудитті дамыту мен жетілдіруге қатынасу, қаржыны дұыс басқару, аумақтық
жерлердегi бюджет саласын тиiмдi ... ... және өз ... ... ... ... тиімді және мақсатты
пайдалануды бақылауын қамтамасыз ету, ... ... ... ... ... ... бюджет, кез келген басқа экономикалық категория сияқты,
өндірістік қатынастарды білдіреді және ... ... ... нақты
материалдық- заттай түрінде болады: ... ... ... ақша ... бюджеттік қорында затталынады.
Мұның нәтижесінде қоғамда болып жатқан нақты экономикалық (бөлгіштік)
процестер ... ... және ... ақшаның ағынында
өзінің көрінісін табады. Бюджеттік ... бүл ... өнім ... ... ... белгілі стадияларын еткен және ұлғаймалы
ұдайы өндіріс, халыққа әлеуметтік-мәдени қызмет көрсету, ... ... ... қажеттіліктерді қанағаттандыру үшін мемлекетке түсетін
бөлігі қозғалысының объективті ... ... ... ... қалыптасуы мен пайдаланылуы қүнды бөлу және қайта бөлумен байланысты
оның қозғалыс процесін білдіреді.
Тақырыптың негізінде ... ... ... жергілікті бюджет
мемлекеттің орталықтандырылған ақша қорын жасау және ... ... ... ... ... ... қоғамдық өнімнің құнын бөлу және ... ... ... пен қоғамдық өндірістің ... ... ... ... ... ... ... Бұл жұмыс
бойынша пiкiр жергілікті бюджеттердiң кiрiстерi мен ... ... және ... ... кеңеюiн ұсынған.
Пайдаланылған әдебиеттер:
Қазақстан Республикасының Бюджет кодексі. – Алматы: Юрист,2004 ж
1. Салық кодексі – ... ... мен ... да ... ... ҚР Заңы. – Алматы: Юрист,2003 ж.
2. Қазақстан Республикасының заңдары.
3. Указ ... ... ... “Об ... ... о
Счетном комитете по контролю за исполнением республиканского бюджета”
от ... г. ... ... Республикасы Үкіметінің Қаулылары.
5. Министрліктер мен ведомстволардың нұсқаулық материалдары.
6. Бюджетная система Российской Федерации:Учебник / ... ... Под ... ... ... ... М.: Юрайт, 2000.- 300-615 с.
7. Годин А.М., Подпорина И.В. Бюджет и бюджетная ... ... ... пособие.- М. Дашков и К,2002- 203-340 с.
8. Зейнелгабдин А.Б. ... ... ... содержание и
механизм использования.-Алматы Қаржы- Қаражат, 1995.- 26-124 с.
9. Иванова Г.Г., Маковник Т.Д. Казначейская система ... ... ... 2001.- 92-208 ... ... К.К., ... В.А. и др. Государственный бюджет: Учебник.-
Алматы: РИК, 1994.-115-268 с.
11. Кулекеев Ж.А., Султангазин А.Ж. и др. ... ... в ... ... Сборник нормативных правовых актов.-
Астана: 2002.- 132 с.
12. Кулекеев Ж.А., ... А.Ж. и др. ... ... ... государственного бюджета Республики Казахстан в
условиях развития рыночных отношений / Под общей ... ...... ... государственной службы при ... ... 2003. – 36-194 ... ... В.Д., Ли В.Д. Қаржының жалпы курсы: Учебник.-Алматы,2005 ж –
25-70 с.
14. Мельников В.Д., Ильясов К.К. Финансы. – Алматы: Қаржы-қаражат, 2001 ... 104-311 ... ... К.В. ... ... зарубежных стран: Учебное
пособие. – М.:Новое знание, 2003. –98-301 с.
16. Сейітқасымов Ғ.С. Ақша, несие, банктер: Оқулық. – ... ... ж. – 208-416 ... ... Б.С. ... ... Оқулық. – Алматы: Экономика, 2006 ж.
– 6-45 бб.
18. Отебаев Б.С., Жунусова Р.М. Бюджетное ... и ... ... ...... 1997 г – 85-103 ... Комментарии к Стандартам внешнего и внутреннего контроля исполнения
республиканского и местных бюджетов: Счетный ... по ... ... ...... г – 24 ... Положение о Комитете Казначейства Министерства финансов Республики
Казахстан. ... ... ... ... ... г. ... Положение о Комитете финансового контроля Министерства финансов
Республики ... ... ... Республики Казахстан
от 19.05.2002 г. №674
22. О среднесрочной фискальной политике Правительства Республики Казахстан
на 2005-2007 гг. ... ... ... ... ... г. ... Правила разработки проектов республиканского и местных бюджетов,
утвержденные ... ... ... Казахстан от
29.05.2002 г. №592
24. Правила исполнения республиканского и местных ... ... ... ... ... от 05.02.2005 г.
№110

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 69 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Салықтардың экономикалық-қаржылық негіздері, даму жолдары30 бет
Салықтардың экономикалық мәнін ашып, олардың жергілікті бюджет кірісін қалыптастырудағы рөлін айқындап, олардың бюджет кірісін қалыптастырудағы маңыздылығын арттыру бағыттары33 бет
Бағалы қағаздардың қалыптасуы мен даму48 бет
"Мемлекеттік бюджеттің экономикалық мәні."30 бет
«жергілікті бюджеттің қалыптасуы мен тиімді пайдалануының есебі мен аудитін ұйымдастыру»91 бет
«Жергілікті өзін-өзі басқару және оны жетілдіру жолдары»67 бет
Бірыңғай бюджеттік жіктеу21 бет
Батыс елдердегі жергілікті бюджеттер және салық салу жүйесі32 бет
Бюджет баланысы. Бюджет тапшылығы16 бет
Бюджет жайлы66 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь