Тәжірибе жетекшілерінің міндеттері
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ МИНИСТРЛІГІ
С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті
ҚАРАЛДЫ
Экономика факультетінің Ғылыми кеңесінде
Хаттама № _____ ________ 2022 ж.
БЕКІТЕМІН
Экономика факультетінің деканы
______________ Н.Н. Нурмухаметов
________ ___________ 2022 ж.
КӘСІПТІК ТӘЖІРИБЕ
6В041 Бизнес және басқару даярлау бағытындағы барлық ББ білім алушыларының өндірістік диплом алдындағы тәжірибеден өтуіне арналған бағдарлама және әдістемелік нұсқаулар
Экономикалық факультет 4 курс, 11триместр
Ұзақтығы: 10 апта
Оқыту нысаны: күндізгі
Астана 2022
Өндірістікдиплом алдындағы тәжірибеден өтуге арналған бағдарлама мен әдістемелік нұсқаулар жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының 2022 жылғы 20 шілдедегі № 2 талаптарына сәйкес әзірленді және барлық қажетті мәліметтер мен кәсіптік тәжірибеден өту тәртібін қамтиды.
Бағдарлама мен әдістемелік нұсқаулар 6В041 Бизнес және басқару бағытындағы барлық ББ білім алушыларына арналған.
Бағдарлама мен әдістемелік нұсқаулар кафедралардың отырыстарында қаралды және мақұлданды:
- Есеп және қаржы хаттама № ____ ____ __________ 202__ ж.
- Менеджмент және маркетинг хаттама № ____ ____ _______ 202__ ж.
- Экономика хаттама № _ ____ __________ 202__ ж.
Әдістемелік нұсқауларды экономика факультетінің Ғылыми кеңесімен ұсынылды, хаттама №_____ _________ _____________ 202___ ж.
(C) С. Сейфуллина атындағы Қазақ агротехникалық университеті КЕАҚ, 2022 ж.
МАЗМҰНЫ
1
Жалпы ережелер
4
2
Тәжірибенің мақсаттары мен міндеттері
4
3
Тәжірибені ұйымдастыру және өткізу
6
4
Тәжірибеден өту нәтижелері және негізгі құзыреттер
8
5
Тәжірибенің көлемі мен мазмұны
9
6
Тәжірибе бойынша есеп беру
10
7
Есеп мәтінін ресімдеуге қойылатын талаптар
12
8
Қорытынды бақылау нысаны және білімді бағалау критерийлері, дағдылар мен мәлімделген құзыреттер
15
9
Тәжірибе жүргізу үшін қажетті "Интернет" желісінің оқу әдебиеті мен ресурстары
16
Қосымшалар
17
1 Жалпы ережелер
Білім алушылардың өндірістікдиплом алдындағы тәжірибесі білім беру бағдарламасының бөлімі болып табылады және студенттерді кәсіптік-практикалық даярлауға бағытталған оқу қызметінің түрі болып табылады.
Өндірістік диплом алдындағы тәжірибеден өту жөніндегі бағдарлама мен әдістемелік нұсқаулар 2022 жылғы 20 шілдедегі № 2 жоғары білімнің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының негізінде әзірленді; Кредиттік оқыту технологиясы бойынша оқу процесін ұйымдастыру қағидалары (ҚР БҒМ 2011.04.20 №152 бұйрығы жаңа редакцияда-ҚР БҒМ 2022.09.23 №79 бұйрығымен); СМЖ МИ 02.2017-2021 "Оқу тәртібі студенттерді тәжірибелік даярлауды ұйымдастыру және өткізу".
Өндірістік және диплом алдындағы тәжірибелер кәсіби тәжірибенің негізгі түрлерінің бірі болып табылады.
Практиканың ұзақтығы 30 сағатқа тең (5 күндік жұмыс аптасында күніне 6 сағат) апта ішінде студенттің практикадағы нормативтік жұмыс уақытына сүйене отырып, апталармен анықталады.
Практиканың мазмұны студенттерді теориялық оқытудың логикалық жалғасы болып табылады және ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындауға және дипломдық жобаны жазуға, сондай-ақ кәсіптік білім беру саласында кәсіби құзыреттілікті қалыптастыруға негіз болады.
Тәжірибені өтуде студентке:
- теориялық білімді бекіту;
-аудиторлық рәсімдерді жүзеге асыру, кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметін талдау және жоспарлау бойынша қажетті өзіндік жұмыс дағдыларын игеру;
- экономикалық-коммерциялық қызметті басқарудың практикалық дағдыларын алу;
- кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттыру және жоспарлауды одан әрі жақсарту бойынша міндеттерді шешу мақсатында шығармашылық бастаманы дамыту;
- экономикалық субъектіде белгілі бір функцияларды орындау үшін қолданылатын арнайы бағдарламалық өнімдердің ортасында тиімді жұмыс істеу;
- тәжірибе туралы есеп жазу үшін қажетті ақпараттық материалдарды жинауды және өңдеуді қамтамасыз ету міндеттері қойылады.
2 Тәжірибе өтудің мақсаттары мен міндеттері
Білім алушының өндірістік және диплом алдындағы практикасы білім беру бағдарламасын меңгеру кезінде студенттердің алған теориялық білімдері мен дағдыларын жүйелеу, жинақтау және тереңдету, бизнес және басқару бакалаврының кәсіби қызметінің кәсіби дағдылары мен тәжірибесін қалыптастыру мақсатында жүргізіледі.
Практика міндеттері:
- болашақ маманның практикалық іс-әрекет дағдыларын дамыту;
- бітіру біліктілік жұмысын жазу үшін практикалық материалдарды жинау;
- белгілі бір ұйымның қызметін зерделеу негізінде арнайы пәндерді зерделеу кезінде алынған білімді бекіту, кеңейту және жүйелеу;
- таңдалған мамандық бойынша бастапқы практикалық тәжірибе алу;
- экономиканың мемлекеттік және нақты секторының экономикалық субъектілерінің тиісті рәсімдерін жүзеге асыру әдістерін, тәсілдері мен технологияларын, заманауи ақпараттық технологияларды қолдана білуді зерделеу;
-заманауи редакциялау және басып шығару құралдарын қолдана отырып, қойылатын талаптарға сәйкес ресімделген есептер, ғылыми-зерттеу жұмыстары, мақалалар түрінде атқарылған жұмыстың қорытындыларын ұсыну қабілетін қалыптастыру.
Диплом алдындағы тәжірибе кезең уақытында студентте дипломдық жұмыс дайындалуы қажет. Зерттеу объектісінде ақпараттарды жинау - тәжірибе өтуде құрамдас бөлігі болып табылады. Бұл кезеңде нормативті-құқықтық актілерден, өзіндік зерттеулерден, кәсіпорынның қызметінде қолданылатын ақпараттар мен деректерден тұратын болашақ жұмысының негізін құрастыру міндеті алда тұрады.
Жұмысты жазуға дайындық болашақ тақырыбын оқу, зерттеу, оның барлық қыр-сырымен танысуды білдіреді. Жұмыс тақырыбы туралы ең толық түсінік қалыптастыру және осы мәселеде жақсы бағдарлау қажет.
Осы мақсатта тәжірибе өту кезінде студентке:
- дипломдық жұмысты орындаубарысында пайдалану мақсатында таңдалған тақырып бойынша әдебиет дереккөздерін;
- зерттеу тақырыбының өзекті сұрақтары мен мәселелері бойынша ғылыми шолу жүргізу үшін зерттеу әдістерін;
- кәсіпорында жиналған практикалық деректерді талдау және өңдеу әдістерін;
- ғылыми зерттеулердегі ақпараттық технологиялар, кәсіби салаға жататын бағдарламалық өнімдерді;
- зерттеу нәтижелерін ресімдеуге қойылатын талаптарды оқып зерттеуі қажет.
орындауы қажет:
- зерттеу тақырыбы бойынша жиналған ғылыми және практикалық материалдарды талдау, жүйелеу және жалпылау;
- қойылған міндеттер шеңберінде теориялық немесе эксперименттік зерттеу;
- зерттеу объектісінде менеджментті, маркетингті, бухгалтерлік есепті, экономикалық және қаржылық талдауды және аудитті ұйымдастыруды сыни бағалау және оны жетілдіру бағыттарын анықтау;
- осы объектіге қатысты жетілдіру үшін зерттелетін мәселелер бойынша ұсынылатын іс-шаралардың практикалық маңыздылығын бағалау.
3 Тәжірибені ұйымдастыру және өткізу
Өндірістік және диплом алдындағы практикадан өту үшін ұйымды таңдау дипломдық жұмыстыңжобаның тақырыбына, студенттің ғылыми мүдделеріне және олардың әрі қарайғы қызметінің перспективаларына байланысты жүргізіледі және әртүрлі меншік нысанындағы ұйымдарда, атап айтқанда, мемлекеттік ұйымдар мен мекемелерде, ғылыми-зерттеу ұйымдарында, практикант алдында қойылған міндеттерді орындау үшін қажетті базасы бар өндірістік кәсіпорындарда өтуі мүмкін.
Тәжірибе университет пен тәжірибе өту базалары арасындағы шарттар негізінде ұйымдастырылады, оған сәйкес аталған кәсіпорындар, мекемелер мен ұйымдар университет студенттеріне тәжірибеден өту үшін орын беруге, тиісті шарттармен қамтамасыз етуге, сондай-ақ кәсіпорыннан тәжірибе жетекшісін тағайындауға міндетті. Шартпен бірге студентке практикадан тәжірибе орнына келу және кету күнін уақтылы белгілеу маңызды (қолы мен мөрі екі жағынан: университет пен кәсіпорыннан қойылуы тиіс).
Тәжірибе қорытындысы бойынша кәсіпорыннан тағайындалған басшы күнделікте студентке оның теориялық дайындығына, кәсіби құзыреттілігіне, алған дағдылары мен дағдыларына қатысты кешенді сипаттама береді, Қажет болған жағдайда тәжірибенің күнтізбелік жоспарына сәйкес тапсырылған тапсырмаларды орындау кезінде практикантқа тәжірибелік жұмыстың белгілі бір аспектілерін одан әрі игеру туралы ескертулер мен ұсыныстар береді. Өз кезегінде, университет тарапынан кафедра жетекшісі студенттерге практиканың басында берілген зерттеу тақырыбы бойынша тапсырманы орындау туралы қорытынды ұсынады.
Тәжірибе жетекшілерінің міндеттері
Кафедрадан практиканы ұйымдастыруға жауапты:
- таңдалған зерттеу бағытына сәйкес студенттердің тәжірибеден өту орындарын анықтайды;
- ұйымдармен (мекемелермен, кәсіпорындармен) тәжірибеден өту туралы шарттар жасасуды ұйымдастырады;
- кіріспе брифинг өткізеді, онда студенттерге тәәжірибе бағдарламасының ережелерін түсіндіреді, тәжірибеден өту күнделігін береді және оны қалай толтыру керектігін түсіндіреді;
- әдістемелік ұсынымдар мен тәжірибеден өту бағдарламасы бойынша ақпаратты студенттердің назарына жеткізеді;
- тәжірибе бойынша есептерді қорғауды және тәжірибеден өту қорытындылары бойынша есептілікті дайындауды ұйымдастырады.
Өндірістік және диплом алдындағы тәжірибенің ғылыми жетекшісі:
- тәжірибе өтетін кәсіпорынның ерекшелігін ескере отырып, тәжірибеден өтудің күнтізбелік жоспарын жасау; тәжірибе бағдарламасының бөлімдерін орындау; күнделік жүргізу және есеп жасау мәселелері бойынша студенттерге кеңес береді;
- кәсіпорын басшылығы арқылы тәжірибеден өтудің қалыпты жағдайларын жасауға ықпал етеді;
- тәжірибеден өту сапасын және күнтізбелік жоспардың сақталуын тексереді;
- кафедрада белгіленген кесте бойынша студенттермен (онлайн немесе офлайн) кездеседі, орындалған тапсырманың көлемін белгілейді, дипломдық жұмыстыжобаны жазу бойынша оның түзетулері мен ұсынымдарын ұсынады;
- тәжірибеден өту туралы есепте ұсынылған материалдың сәйкестігі туралы қорытынды береді.
Ұйымның (мекеменің, кәсіпорынның) тәжірибе жетекшісі:
- білім алушының кәсіпорында болу туралы бұйрығының жобасын оның мерзімін көрсете отырып жасайды;
- тәжірибе бағдарламасын орындау үшін жағдай жасайды;
- тәжірибеден өтуге тұрақты бақылауды жүзеге асырады, оның ішінде практиканттың ұйымның ішкі тәртіп ережелерін орындауын бақылайды;
- практикантқа тәжірибе бағдарламасын орындау үшін қажетті құжаттар мен материалдарға қол жеткізуді қамтамасыз етеді;
- білікті басшылықты жүзеге асырады, тәжірибеден өтуге және оның жеке тапсырмаларын орындауға қатысы бар барлық мәселелер бойынша қажетті әдістемелік және консультациялық көмек көрсетеді;
- практикадан өту мерзімі аяқталғаннан кейін:
а) практика күнделігін тексереді және өз қолымен және ұйымның (мекеменің, кәсіпорынның) мөрімен күнделікке енгізілген мәліметтердің дұрыстығын растайды;
б) практиканттың жұмысына жазбаша сипаттама береді, онда оның орындаушылығы, ұжымда жұмыс істеу қабілеті, теориялық білімді қолдану қабілеті сипатталады;
в) ұсынылған тәжірибе туралы есеппен танысады және оны растайды.
Студенттің міндеттері
Өндірістік және диплом алдындағы тәжірибеден өтетін студент:
- практика жетекшісінің назарына кафедрадан тәжірибеден өту орны туралы өз тілектерін айта алады. Студент өз мүдделеріне сүйене отырып, қолайлы тәжірибе орындарын өз бетінше іздей алады;
- кәсіптік тәжірибеден өту орнын өз бетінше таңдаған жағдайда кафедраға тәжірибеден өту орнын беру туралы ұйыммен жасалған үлгілік шартты мерзімдерін көрсете отырып ұсынады;
- университетте өткізілетін тәжірибеден өтуді ұйымдастыру бойынша нұсқамаға келу, тәжірибе жетекшісінен тәжірибе бойынша құжаттаманы (кәсіптік тәжірибе бағдарламасы, күнделік және т. б.) алу;
- тәжірибе кезеңіне арналған жұмыстың күнтізбелік жоспарын ғылыми жетекшімен келісу, сондай-ақ зерттеу тақырыбы бойынша жеке тапсырма алу (қажет болған жағдайда, зерттеу тақырыбына байланысты).
- тәжірибеден өту орнына ЖОО белгілеген дәл көрсетілген мерзімде келу, келу туралы іссапар куәлігіне белгі қою;
- кәсіпорында (ұйымда) қолданыстағы ішкі тәртіп ережелері мен еңбек заңнамасының талаптарын сақтауға, ұжымның қоғамдық өміріне қатысуға;
- тәжірибе бағдарламасын орындауға жауапкершілікпен қарау, жеке кестеге сәйкес кәсіпорын мен университет басшыларының нұсқауларын орындау;
- зерттелетін мәселе бойынша нұсқаулық және нормативтік материалдарды зерделеу;
- субъект қолданатын арнайы бағдарламалар негізінде тәжірибелік жұмыс дағдыларын белсенді меңгеру;
- күнделікті тәжірибе күнделігін жүргізу, тәжірибе және дипломдық жұмысжоба туралы есеп жазу үшін қажетті материалды жинау және талдау;
- тәжірибе бағдарламасының мазмұнына сәйкес тәжірибеден өткені туралы есепті ресімдеу;
- университетте белгіленген мерзімде тәжірибе күнделігін, тәжірибе бойынша есепті және зерттеу тақырыбы бойынша жеке тапсырманы ғылыми жетекшіге тапсыру;
- белгіленген мерзімде тәжірибе бойынша есепті қорғау.
4 Тәжірибеден өту нәтижелері және негізгі құзыреттер
Тәжірибе бағдарламасын игеру нәтижесінде білім алушыда құзыреттер қалыптастырылуы тиіс:
- Деректерді жинау, өңдеу және экономикалық-статистикалық, математикалық талдауды жүзеге асыру, өз зерттеулерінің нәтижелерін аналитикалық шолулар, тезистер түрінде ұсыну, презентация түрінде рәсімдеу мүмкіндігі;
- мемлекеттік, орыс және шет тілдерінде ауызша және жазбаша нысанда тұлғааралық әлеуметтік және кәсіби қарым-қатынас жасау қабілеті;
- алған білімдерін практикада қолдану қабілеті, білім беруді жалғастыруға және өзін-өзі тәрбиелеуге дайындығы.
Білім беру бағдарламасын игерудің жоспарланған нәтижелерімен байланысты тәжірибеден өту кезінде берілген құзыреттерді игеру нәтижесінде кәсіптік қызметтің мынадай міндеттері шешілетін болады:
1) жүргізілетін зерттеулердің құралдарын әзірлеу, олардың нәтижелерін талдау;
2) шолуларды, есептерді және ғылыми жұмыстарды жасау үшін деректерді дайындау;
3) зерттеу тақырыбы бойынша ақпаратты жинау, өңдеу, талдау және жүйелеу, зерттеу міндеттерін шешудің әдістері мен құралдарын таңдау;
4) шаруашылық жүргізуші субъектіні есепке алу және салық салу мәселелері бойынша ішкі аудитті ұйымдастыру және жүргізу, қазіргі заманғы бағдарламалық өнімдерді қолдану;
5) кәсіптік қызмет саласына жататын шаруашылық процестерді, құбылыстар мен объектілерді дамытудың теориялық тұжырымдары мен тәжірибелік ұсынымдарын әзірлеу, алынған нәтижелерді бағалау және түсіндіру.
5 Тәжірибенің көлемі мен мазмұны
Күндізгі бөлімде оқитын студенттерге арналған өндірістік және диплом алдындағы тәжірибе 11 триместрдегі ББ (бес күндік жұмыс аптасында) байланысты 8-10 аптаға немесе 40-50 күнге есептелген. Тәжірибенің басталу және аяқталу күндері жеке және ұжымдық кәсіптік тәжірибеден өтуге жасалған шарттарға сәйкес университет бойынша бұйрықпен белгіленеді.
Өндірістік және диплом алдындағытәжірибе кезеңінде білім алушы тиісті тәжірибе базасының кәсіби қызметі бойынша нақты материалды, дипломдық жұмысжоба тақырыбы бойыншатәжірибелік материалды жинауды жүзеге асырады. Тәжірибе нәтижелері дипломдық жұмысты жобаны жазу үшін пайдаланылады және ғылыми жетекшімен құрастырылған дипломдық жұмысты жобаны тексеруге ұсыну кестесіне сәйкес сәйкес рәсімделеді.
Тәжірибеден өтудің күнтізбелік жоспарының нысаны
№
Тақырып атауы
Жұмыс күндерінің саны
1
Дайындық кезеңі
Білім алушының тәжірибе орнына келуі.
Кәсіпорын (мекеме) атынан болатын жетекшіге білім алушыны таныстыру.
Тәжірибе күнделігінде білім алушынының келгені жөнінде белгі соғу.
Білім алушыны бос орынға рәсімдеу.
2
2
Тәжірибе бағдарламасын орындау (Жалпы тапсырма)
Кәсіпорындардың ұйымдық - құқықтық формаларын яғни:
-ұйымдық және құрылымдық;
- басқару жүйелерін, жоспарлау, қаржыландыру, техникалық-технологиялық қамсыздандыру, өндірісті өніммен қамтамасыз ету және өнімді өткізу;
- Еңбек(әлеуметтік-экономика-лық) қатынастарының сипатта-масын біліп тану керек.
28
3
Тәжірибе бағдарламасын орындау (жеке тапсырма)
Пробеманы қоя білу және оны қабылдаған кәсіпорын (ұйым,мекеме) мысалында шеше білу.
15
4
Соңғы кезең
Тәжірибе бағдарламасының аяқталуы.
Қажетті құжаттардың рәсімделуі.
Білім алушынының тәжірибе орнынан кетуі. Тәжірибе есебін аяқтау.
5
Жоғарыда көрсетілген күнтізбелік жоспарға сәйкес студент есеп жазу кезінде оның әр бөлімінің мазмұнын келесідей ашады:
Дайындық кезеңі
Қауіпсіздік туралы кіріспе нұсқаулық.
Кәсіпорын (мекеме) бойынша Экскурсия. Басшылармен және мамандармен танысу. Білім алушы-практиканттың жұмыс орнын, күн тәртібін және қызметтік міндеттерін айқындау. Жұмыс орнындағы алғашқы нұсқаулық.
Тәжірибе бағдарламасын орындау (Жалпы тапсырма)
Тәжірибеге арналған жалпы тапсырма практикант зерттелетін объектінің келесі тақырыптық блоктарға қатысы бар аспектілерін мұқият зерделеуді қамтиды: (барлық тармақтар практика базасының ерекшелігіне және дипломдық жұмыс тақырыбына байланысты қарастырылмауы мүмкін).
1. Кәсіпорын туралы жалпы мағлұматтар
Ұйымның толық және қысқа атауы, заңды және нақты адресі, оның қысқаша арихи қалыптсуы, мақсаты мен міндеттері
Географиялық жағдайы, ірі елді және өндірістік мекендерге, тасымал тораптарына дейінгі қашықтығы;
Жалпы жер ауданы, қыртыс, климаттық жағдайы; тасымал қатынасы, автомобиль жолдарының жағдайы мен ұзақтығы, өткізу нарықтарына дейінгі қашықтық (ауыл шаруашылығы кісіпорындары үшін).
2. Кәсіпорын әрекетінің ұйымдық-құқықтық негіздері
а) зерттелетін кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық формасы (өндірістік кооператив, жауапкершілігі шектелген серіктестік, акционерлік қоғам);
ұйымның негізгі құрылтай құжаттарының мазмұны (устав, құрылтай келісімі т.с.с.);
құрылудың тәртібі мен тәртібі, капиталдың қалыптасуы, кооператив мүшесі(қауымдастық,серістестік т.с.с.)
қатысушылардың құқтары, міндеттері және жауапкершіліктері;
кірістерінің(пайданың) үлестіру тәртібі;
кәсіпорынға кірудің және шығудың тәртібі, өзінің үлесін(пай,салым) басқаларға беру тәртібі;
таңдалған ұйымдық-құқықтық формалардың заңдылық талаптарға және ұйымның өндірістік-экономикалық жағдайына сай екендігі
кәсіпорынның келісімшарт тәжірибесі кәсіпорынның екі және көпжақты келісімдері орындалу мерзімдері мен шарттары;
келісімге отырған тараптар арасындағы пайда болатын даулар мен келіспеушілік және оларды шешу тәжірибесі (тәжірибе машығын коммерциялық ұйымдарда өткен жағдайда);
3. Кәсіпорынның ұйымдық құрылымы
Кәсіпорын кешенді(жүйелік) құрылым ретінде;
Кәсіпорынның құрылымдық бөлімдері және олардың өзара байланыс формалары.
4. Кәсіпорындағы басқаруды ұйымдастыру:
Басқару органдарын қалыптастырудың және жұмыс жасауының реті (жалпы жиналыс, бақылау кеңесі,басқарма т.с.с.)
Басқару органдарының құрамы және құрылымы, олардың біліктілігі шақырылуы және жұмысы т.с.с.;
Кәсіпоорын деңгейінде басқару шешімдерін қабылдау және оның мазмұны(коммерциялық емес);
Басқару шешімдерінің қабылдануының шұғылдылығы;
Басқару шешімдерінің рәсімделу реті;
Басқару еңбегін ұйымдастыру.
5. Басқарудың тиімділігі
Өндірістің тиімділігі, өнімді өткізу кәсіпорынның ресурстық әлеуетін пайдалану;
Әр түрлі деңгейдегі басқарудың стилін сипаттау(жоғары,орта, төменгі)
жетекшілердің еңбегін бағалайтын көрсеткіштер
жұмыс жасап тұрған қызмет мансабын сипаттау
6. Өндірістің технологиялық үдерісінің сипаттамасы
Өсімдік және мал шаруашылығы өндірісінің технологиясын сипатттау
Өсімдік шаруашылығы, жеміс-көкөніс және мал шаруашылығы өнімдерін сақтау және өңдеу технологиясы
аш бір өнімін өндіру технологиялық картасын жасау
биохимиялық көрсеткіштердің негізінде аш өнімін бағалау
өсімдіктердің сорттары мен жануарлардың түрлерін сипаттау
өсімдік және мал шаруашылығының өнімдерін өндіретін маман-технологтардың негізгі функциялары
дайын өнімге мемлекеттік және халықаралық стандарттар
7. Ұйымдағы еңбек қатынастары:
Ұйымдағы еңбек қатынастарын құқықтың реттеу(жұмысқа алу, басқа жұмысқа ауысу және босау, ішкі еңбек тәртіп мәселелері,тәртіп және матеиалдық жаупкершілікке тарту, еңбек даулары және оның себептері)
ұйымдардағы еңбек пен демалыс режимдерін ұйымдастырудың реті мен реттелуі;
кәсіпорында еңбекті қорғау заңдылығын қадағалау жағдайын сипаттау;
еңбекті материалдық ынталандыру мәселелері (өлшем, форма және еңбекақы жүйесі, қосымша төлем түрлері, сыйақы және оларды төлеу, жалдамалы қызметкерлердің пайданы бөлуге қатысуы)
жетекшілердің құрамы, бұқаралық кәсіптің мамандары мен жұмысшылардың білімі жынысы және жасы(жұмыс өтілі);
қызметкерлердің біліктілігін көтеру және қайта даярлау, проблемаларды шешу, қаржыландыру көздері.
8. ... жалғасы
С.Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті
ҚАРАЛДЫ
Экономика факультетінің Ғылыми кеңесінде
Хаттама № _____ ________ 2022 ж.
БЕКІТЕМІН
Экономика факультетінің деканы
______________ Н.Н. Нурмухаметов
________ ___________ 2022 ж.
КӘСІПТІК ТӘЖІРИБЕ
6В041 Бизнес және басқару даярлау бағытындағы барлық ББ білім алушыларының өндірістік диплом алдындағы тәжірибеден өтуіне арналған бағдарлама және әдістемелік нұсқаулар
Экономикалық факультет 4 курс, 11триместр
Ұзақтығы: 10 апта
Оқыту нысаны: күндізгі
Астана 2022
Өндірістікдиплом алдындағы тәжірибеден өтуге арналған бағдарлама мен әдістемелік нұсқаулар жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының 2022 жылғы 20 шілдедегі № 2 талаптарына сәйкес әзірленді және барлық қажетті мәліметтер мен кәсіптік тәжірибеден өту тәртібін қамтиды.
Бағдарлама мен әдістемелік нұсқаулар 6В041 Бизнес және басқару бағытындағы барлық ББ білім алушыларына арналған.
Бағдарлама мен әдістемелік нұсқаулар кафедралардың отырыстарында қаралды және мақұлданды:
- Есеп және қаржы хаттама № ____ ____ __________ 202__ ж.
- Менеджмент және маркетинг хаттама № ____ ____ _______ 202__ ж.
- Экономика хаттама № _ ____ __________ 202__ ж.
Әдістемелік нұсқауларды экономика факультетінің Ғылыми кеңесімен ұсынылды, хаттама №_____ _________ _____________ 202___ ж.
(C) С. Сейфуллина атындағы Қазақ агротехникалық университеті КЕАҚ, 2022 ж.
МАЗМҰНЫ
1
Жалпы ережелер
4
2
Тәжірибенің мақсаттары мен міндеттері
4
3
Тәжірибені ұйымдастыру және өткізу
6
4
Тәжірибеден өту нәтижелері және негізгі құзыреттер
8
5
Тәжірибенің көлемі мен мазмұны
9
6
Тәжірибе бойынша есеп беру
10
7
Есеп мәтінін ресімдеуге қойылатын талаптар
12
8
Қорытынды бақылау нысаны және білімді бағалау критерийлері, дағдылар мен мәлімделген құзыреттер
15
9
Тәжірибе жүргізу үшін қажетті "Интернет" желісінің оқу әдебиеті мен ресурстары
16
Қосымшалар
17
1 Жалпы ережелер
Білім алушылардың өндірістікдиплом алдындағы тәжірибесі білім беру бағдарламасының бөлімі болып табылады және студенттерді кәсіптік-практикалық даярлауға бағытталған оқу қызметінің түрі болып табылады.
Өндірістік диплом алдындағы тәжірибеден өту жөніндегі бағдарлама мен әдістемелік нұсқаулар 2022 жылғы 20 шілдедегі № 2 жоғары білімнің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының негізінде әзірленді; Кредиттік оқыту технологиясы бойынша оқу процесін ұйымдастыру қағидалары (ҚР БҒМ 2011.04.20 №152 бұйрығы жаңа редакцияда-ҚР БҒМ 2022.09.23 №79 бұйрығымен); СМЖ МИ 02.2017-2021 "Оқу тәртібі студенттерді тәжірибелік даярлауды ұйымдастыру және өткізу".
Өндірістік және диплом алдындағы тәжірибелер кәсіби тәжірибенің негізгі түрлерінің бірі болып табылады.
Практиканың ұзақтығы 30 сағатқа тең (5 күндік жұмыс аптасында күніне 6 сағат) апта ішінде студенттің практикадағы нормативтік жұмыс уақытына сүйене отырып, апталармен анықталады.
Практиканың мазмұны студенттерді теориялық оқытудың логикалық жалғасы болып табылады және ғылыми-зерттеу жұмыстарын орындауға және дипломдық жобаны жазуға, сондай-ақ кәсіптік білім беру саласында кәсіби құзыреттілікті қалыптастыруға негіз болады.
Тәжірибені өтуде студентке:
- теориялық білімді бекіту;
-аудиторлық рәсімдерді жүзеге асыру, кәсіпорынның қаржы-шаруашылық қызметін талдау және жоспарлау бойынша қажетті өзіндік жұмыс дағдыларын игеру;
- экономикалық-коммерциялық қызметті басқарудың практикалық дағдыларын алу;
- кәсіпорын қызметінің тиімділігін арттыру және жоспарлауды одан әрі жақсарту бойынша міндеттерді шешу мақсатында шығармашылық бастаманы дамыту;
- экономикалық субъектіде белгілі бір функцияларды орындау үшін қолданылатын арнайы бағдарламалық өнімдердің ортасында тиімді жұмыс істеу;
- тәжірибе туралы есеп жазу үшін қажетті ақпараттық материалдарды жинауды және өңдеуді қамтамасыз ету міндеттері қойылады.
2 Тәжірибе өтудің мақсаттары мен міндеттері
Білім алушының өндірістік және диплом алдындағы практикасы білім беру бағдарламасын меңгеру кезінде студенттердің алған теориялық білімдері мен дағдыларын жүйелеу, жинақтау және тереңдету, бизнес және басқару бакалаврының кәсіби қызметінің кәсіби дағдылары мен тәжірибесін қалыптастыру мақсатында жүргізіледі.
Практика міндеттері:
- болашақ маманның практикалық іс-әрекет дағдыларын дамыту;
- бітіру біліктілік жұмысын жазу үшін практикалық материалдарды жинау;
- белгілі бір ұйымның қызметін зерделеу негізінде арнайы пәндерді зерделеу кезінде алынған білімді бекіту, кеңейту және жүйелеу;
- таңдалған мамандық бойынша бастапқы практикалық тәжірибе алу;
- экономиканың мемлекеттік және нақты секторының экономикалық субъектілерінің тиісті рәсімдерін жүзеге асыру әдістерін, тәсілдері мен технологияларын, заманауи ақпараттық технологияларды қолдана білуді зерделеу;
-заманауи редакциялау және басып шығару құралдарын қолдана отырып, қойылатын талаптарға сәйкес ресімделген есептер, ғылыми-зерттеу жұмыстары, мақалалар түрінде атқарылған жұмыстың қорытындыларын ұсыну қабілетін қалыптастыру.
Диплом алдындағы тәжірибе кезең уақытында студентте дипломдық жұмыс дайындалуы қажет. Зерттеу объектісінде ақпараттарды жинау - тәжірибе өтуде құрамдас бөлігі болып табылады. Бұл кезеңде нормативті-құқықтық актілерден, өзіндік зерттеулерден, кәсіпорынның қызметінде қолданылатын ақпараттар мен деректерден тұратын болашақ жұмысының негізін құрастыру міндеті алда тұрады.
Жұмысты жазуға дайындық болашақ тақырыбын оқу, зерттеу, оның барлық қыр-сырымен танысуды білдіреді. Жұмыс тақырыбы туралы ең толық түсінік қалыптастыру және осы мәселеде жақсы бағдарлау қажет.
Осы мақсатта тәжірибе өту кезінде студентке:
- дипломдық жұмысты орындаубарысында пайдалану мақсатында таңдалған тақырып бойынша әдебиет дереккөздерін;
- зерттеу тақырыбының өзекті сұрақтары мен мәселелері бойынша ғылыми шолу жүргізу үшін зерттеу әдістерін;
- кәсіпорында жиналған практикалық деректерді талдау және өңдеу әдістерін;
- ғылыми зерттеулердегі ақпараттық технологиялар, кәсіби салаға жататын бағдарламалық өнімдерді;
- зерттеу нәтижелерін ресімдеуге қойылатын талаптарды оқып зерттеуі қажет.
орындауы қажет:
- зерттеу тақырыбы бойынша жиналған ғылыми және практикалық материалдарды талдау, жүйелеу және жалпылау;
- қойылған міндеттер шеңберінде теориялық немесе эксперименттік зерттеу;
- зерттеу объектісінде менеджментті, маркетингті, бухгалтерлік есепті, экономикалық және қаржылық талдауды және аудитті ұйымдастыруды сыни бағалау және оны жетілдіру бағыттарын анықтау;
- осы объектіге қатысты жетілдіру үшін зерттелетін мәселелер бойынша ұсынылатын іс-шаралардың практикалық маңыздылығын бағалау.
3 Тәжірибені ұйымдастыру және өткізу
Өндірістік және диплом алдындағы практикадан өту үшін ұйымды таңдау дипломдық жұмыстыңжобаның тақырыбына, студенттің ғылыми мүдделеріне және олардың әрі қарайғы қызметінің перспективаларына байланысты жүргізіледі және әртүрлі меншік нысанындағы ұйымдарда, атап айтқанда, мемлекеттік ұйымдар мен мекемелерде, ғылыми-зерттеу ұйымдарында, практикант алдында қойылған міндеттерді орындау үшін қажетті базасы бар өндірістік кәсіпорындарда өтуі мүмкін.
Тәжірибе университет пен тәжірибе өту базалары арасындағы шарттар негізінде ұйымдастырылады, оған сәйкес аталған кәсіпорындар, мекемелер мен ұйымдар университет студенттеріне тәжірибеден өту үшін орын беруге, тиісті шарттармен қамтамасыз етуге, сондай-ақ кәсіпорыннан тәжірибе жетекшісін тағайындауға міндетті. Шартпен бірге студентке практикадан тәжірибе орнына келу және кету күнін уақтылы белгілеу маңызды (қолы мен мөрі екі жағынан: университет пен кәсіпорыннан қойылуы тиіс).
Тәжірибе қорытындысы бойынша кәсіпорыннан тағайындалған басшы күнделікте студентке оның теориялық дайындығына, кәсіби құзыреттілігіне, алған дағдылары мен дағдыларына қатысты кешенді сипаттама береді, Қажет болған жағдайда тәжірибенің күнтізбелік жоспарына сәйкес тапсырылған тапсырмаларды орындау кезінде практикантқа тәжірибелік жұмыстың белгілі бір аспектілерін одан әрі игеру туралы ескертулер мен ұсыныстар береді. Өз кезегінде, университет тарапынан кафедра жетекшісі студенттерге практиканың басында берілген зерттеу тақырыбы бойынша тапсырманы орындау туралы қорытынды ұсынады.
Тәжірибе жетекшілерінің міндеттері
Кафедрадан практиканы ұйымдастыруға жауапты:
- таңдалған зерттеу бағытына сәйкес студенттердің тәжірибеден өту орындарын анықтайды;
- ұйымдармен (мекемелермен, кәсіпорындармен) тәжірибеден өту туралы шарттар жасасуды ұйымдастырады;
- кіріспе брифинг өткізеді, онда студенттерге тәәжірибе бағдарламасының ережелерін түсіндіреді, тәжірибеден өту күнделігін береді және оны қалай толтыру керектігін түсіндіреді;
- әдістемелік ұсынымдар мен тәжірибеден өту бағдарламасы бойынша ақпаратты студенттердің назарына жеткізеді;
- тәжірибе бойынша есептерді қорғауды және тәжірибеден өту қорытындылары бойынша есептілікті дайындауды ұйымдастырады.
Өндірістік және диплом алдындағы тәжірибенің ғылыми жетекшісі:
- тәжірибе өтетін кәсіпорынның ерекшелігін ескере отырып, тәжірибеден өтудің күнтізбелік жоспарын жасау; тәжірибе бағдарламасының бөлімдерін орындау; күнделік жүргізу және есеп жасау мәселелері бойынша студенттерге кеңес береді;
- кәсіпорын басшылығы арқылы тәжірибеден өтудің қалыпты жағдайларын жасауға ықпал етеді;
- тәжірибеден өту сапасын және күнтізбелік жоспардың сақталуын тексереді;
- кафедрада белгіленген кесте бойынша студенттермен (онлайн немесе офлайн) кездеседі, орындалған тапсырманың көлемін белгілейді, дипломдық жұмыстыжобаны жазу бойынша оның түзетулері мен ұсынымдарын ұсынады;
- тәжірибеден өту туралы есепте ұсынылған материалдың сәйкестігі туралы қорытынды береді.
Ұйымның (мекеменің, кәсіпорынның) тәжірибе жетекшісі:
- білім алушының кәсіпорында болу туралы бұйрығының жобасын оның мерзімін көрсете отырып жасайды;
- тәжірибе бағдарламасын орындау үшін жағдай жасайды;
- тәжірибеден өтуге тұрақты бақылауды жүзеге асырады, оның ішінде практиканттың ұйымның ішкі тәртіп ережелерін орындауын бақылайды;
- практикантқа тәжірибе бағдарламасын орындау үшін қажетті құжаттар мен материалдарға қол жеткізуді қамтамасыз етеді;
- білікті басшылықты жүзеге асырады, тәжірибеден өтуге және оның жеке тапсырмаларын орындауға қатысы бар барлық мәселелер бойынша қажетті әдістемелік және консультациялық көмек көрсетеді;
- практикадан өту мерзімі аяқталғаннан кейін:
а) практика күнделігін тексереді және өз қолымен және ұйымның (мекеменің, кәсіпорынның) мөрімен күнделікке енгізілген мәліметтердің дұрыстығын растайды;
б) практиканттың жұмысына жазбаша сипаттама береді, онда оның орындаушылығы, ұжымда жұмыс істеу қабілеті, теориялық білімді қолдану қабілеті сипатталады;
в) ұсынылған тәжірибе туралы есеппен танысады және оны растайды.
Студенттің міндеттері
Өндірістік және диплом алдындағы тәжірибеден өтетін студент:
- практика жетекшісінің назарына кафедрадан тәжірибеден өту орны туралы өз тілектерін айта алады. Студент өз мүдделеріне сүйене отырып, қолайлы тәжірибе орындарын өз бетінше іздей алады;
- кәсіптік тәжірибеден өту орнын өз бетінше таңдаған жағдайда кафедраға тәжірибеден өту орнын беру туралы ұйыммен жасалған үлгілік шартты мерзімдерін көрсете отырып ұсынады;
- университетте өткізілетін тәжірибеден өтуді ұйымдастыру бойынша нұсқамаға келу, тәжірибе жетекшісінен тәжірибе бойынша құжаттаманы (кәсіптік тәжірибе бағдарламасы, күнделік және т. б.) алу;
- тәжірибе кезеңіне арналған жұмыстың күнтізбелік жоспарын ғылыми жетекшімен келісу, сондай-ақ зерттеу тақырыбы бойынша жеке тапсырма алу (қажет болған жағдайда, зерттеу тақырыбына байланысты).
- тәжірибеден өту орнына ЖОО белгілеген дәл көрсетілген мерзімде келу, келу туралы іссапар куәлігіне белгі қою;
- кәсіпорында (ұйымда) қолданыстағы ішкі тәртіп ережелері мен еңбек заңнамасының талаптарын сақтауға, ұжымның қоғамдық өміріне қатысуға;
- тәжірибе бағдарламасын орындауға жауапкершілікпен қарау, жеке кестеге сәйкес кәсіпорын мен университет басшыларының нұсқауларын орындау;
- зерттелетін мәселе бойынша нұсқаулық және нормативтік материалдарды зерделеу;
- субъект қолданатын арнайы бағдарламалар негізінде тәжірибелік жұмыс дағдыларын белсенді меңгеру;
- күнделікті тәжірибе күнделігін жүргізу, тәжірибе және дипломдық жұмысжоба туралы есеп жазу үшін қажетті материалды жинау және талдау;
- тәжірибе бағдарламасының мазмұнына сәйкес тәжірибеден өткені туралы есепті ресімдеу;
- университетте белгіленген мерзімде тәжірибе күнделігін, тәжірибе бойынша есепті және зерттеу тақырыбы бойынша жеке тапсырманы ғылыми жетекшіге тапсыру;
- белгіленген мерзімде тәжірибе бойынша есепті қорғау.
4 Тәжірибеден өту нәтижелері және негізгі құзыреттер
Тәжірибе бағдарламасын игеру нәтижесінде білім алушыда құзыреттер қалыптастырылуы тиіс:
- Деректерді жинау, өңдеу және экономикалық-статистикалық, математикалық талдауды жүзеге асыру, өз зерттеулерінің нәтижелерін аналитикалық шолулар, тезистер түрінде ұсыну, презентация түрінде рәсімдеу мүмкіндігі;
- мемлекеттік, орыс және шет тілдерінде ауызша және жазбаша нысанда тұлғааралық әлеуметтік және кәсіби қарым-қатынас жасау қабілеті;
- алған білімдерін практикада қолдану қабілеті, білім беруді жалғастыруға және өзін-өзі тәрбиелеуге дайындығы.
Білім беру бағдарламасын игерудің жоспарланған нәтижелерімен байланысты тәжірибеден өту кезінде берілген құзыреттерді игеру нәтижесінде кәсіптік қызметтің мынадай міндеттері шешілетін болады:
1) жүргізілетін зерттеулердің құралдарын әзірлеу, олардың нәтижелерін талдау;
2) шолуларды, есептерді және ғылыми жұмыстарды жасау үшін деректерді дайындау;
3) зерттеу тақырыбы бойынша ақпаратты жинау, өңдеу, талдау және жүйелеу, зерттеу міндеттерін шешудің әдістері мен құралдарын таңдау;
4) шаруашылық жүргізуші субъектіні есепке алу және салық салу мәселелері бойынша ішкі аудитті ұйымдастыру және жүргізу, қазіргі заманғы бағдарламалық өнімдерді қолдану;
5) кәсіптік қызмет саласына жататын шаруашылық процестерді, құбылыстар мен объектілерді дамытудың теориялық тұжырымдары мен тәжірибелік ұсынымдарын әзірлеу, алынған нәтижелерді бағалау және түсіндіру.
5 Тәжірибенің көлемі мен мазмұны
Күндізгі бөлімде оқитын студенттерге арналған өндірістік және диплом алдындағы тәжірибе 11 триместрдегі ББ (бес күндік жұмыс аптасында) байланысты 8-10 аптаға немесе 40-50 күнге есептелген. Тәжірибенің басталу және аяқталу күндері жеке және ұжымдық кәсіптік тәжірибеден өтуге жасалған шарттарға сәйкес университет бойынша бұйрықпен белгіленеді.
Өндірістік және диплом алдындағытәжірибе кезеңінде білім алушы тиісті тәжірибе базасының кәсіби қызметі бойынша нақты материалды, дипломдық жұмысжоба тақырыбы бойыншатәжірибелік материалды жинауды жүзеге асырады. Тәжірибе нәтижелері дипломдық жұмысты жобаны жазу үшін пайдаланылады және ғылыми жетекшімен құрастырылған дипломдық жұмысты жобаны тексеруге ұсыну кестесіне сәйкес сәйкес рәсімделеді.
Тәжірибеден өтудің күнтізбелік жоспарының нысаны
№
Тақырып атауы
Жұмыс күндерінің саны
1
Дайындық кезеңі
Білім алушының тәжірибе орнына келуі.
Кәсіпорын (мекеме) атынан болатын жетекшіге білім алушыны таныстыру.
Тәжірибе күнделігінде білім алушынының келгені жөнінде белгі соғу.
Білім алушыны бос орынға рәсімдеу.
2
2
Тәжірибе бағдарламасын орындау (Жалпы тапсырма)
Кәсіпорындардың ұйымдық - құқықтық формаларын яғни:
-ұйымдық және құрылымдық;
- басқару жүйелерін, жоспарлау, қаржыландыру, техникалық-технологиялық қамсыздандыру, өндірісті өніммен қамтамасыз ету және өнімді өткізу;
- Еңбек(әлеуметтік-экономика-лық) қатынастарының сипатта-масын біліп тану керек.
28
3
Тәжірибе бағдарламасын орындау (жеке тапсырма)
Пробеманы қоя білу және оны қабылдаған кәсіпорын (ұйым,мекеме) мысалында шеше білу.
15
4
Соңғы кезең
Тәжірибе бағдарламасының аяқталуы.
Қажетті құжаттардың рәсімделуі.
Білім алушынының тәжірибе орнынан кетуі. Тәжірибе есебін аяқтау.
5
Жоғарыда көрсетілген күнтізбелік жоспарға сәйкес студент есеп жазу кезінде оның әр бөлімінің мазмұнын келесідей ашады:
Дайындық кезеңі
Қауіпсіздік туралы кіріспе нұсқаулық.
Кәсіпорын (мекеме) бойынша Экскурсия. Басшылармен және мамандармен танысу. Білім алушы-практиканттың жұмыс орнын, күн тәртібін және қызметтік міндеттерін айқындау. Жұмыс орнындағы алғашқы нұсқаулық.
Тәжірибе бағдарламасын орындау (Жалпы тапсырма)
Тәжірибеге арналған жалпы тапсырма практикант зерттелетін объектінің келесі тақырыптық блоктарға қатысы бар аспектілерін мұқият зерделеуді қамтиды: (барлық тармақтар практика базасының ерекшелігіне және дипломдық жұмыс тақырыбына байланысты қарастырылмауы мүмкін).
1. Кәсіпорын туралы жалпы мағлұматтар
Ұйымның толық және қысқа атауы, заңды және нақты адресі, оның қысқаша арихи қалыптсуы, мақсаты мен міндеттері
Географиялық жағдайы, ірі елді және өндірістік мекендерге, тасымал тораптарына дейінгі қашықтығы;
Жалпы жер ауданы, қыртыс, климаттық жағдайы; тасымал қатынасы, автомобиль жолдарының жағдайы мен ұзақтығы, өткізу нарықтарына дейінгі қашықтық (ауыл шаруашылығы кісіпорындары үшін).
2. Кәсіпорын әрекетінің ұйымдық-құқықтық негіздері
а) зерттелетін кәсіпорынның ұйымдық-құқықтық формасы (өндірістік кооператив, жауапкершілігі шектелген серіктестік, акционерлік қоғам);
ұйымның негізгі құрылтай құжаттарының мазмұны (устав, құрылтай келісімі т.с.с.);
құрылудың тәртібі мен тәртібі, капиталдың қалыптасуы, кооператив мүшесі(қауымдастық,серістестік т.с.с.)
қатысушылардың құқтары, міндеттері және жауапкершіліктері;
кірістерінің(пайданың) үлестіру тәртібі;
кәсіпорынға кірудің және шығудың тәртібі, өзінің үлесін(пай,салым) басқаларға беру тәртібі;
таңдалған ұйымдық-құқықтық формалардың заңдылық талаптарға және ұйымның өндірістік-экономикалық жағдайына сай екендігі
кәсіпорынның келісімшарт тәжірибесі кәсіпорынның екі және көпжақты келісімдері орындалу мерзімдері мен шарттары;
келісімге отырған тараптар арасындағы пайда болатын даулар мен келіспеушілік және оларды шешу тәжірибесі (тәжірибе машығын коммерциялық ұйымдарда өткен жағдайда);
3. Кәсіпорынның ұйымдық құрылымы
Кәсіпорын кешенді(жүйелік) құрылым ретінде;
Кәсіпорынның құрылымдық бөлімдері және олардың өзара байланыс формалары.
4. Кәсіпорындағы басқаруды ұйымдастыру:
Басқару органдарын қалыптастырудың және жұмыс жасауының реті (жалпы жиналыс, бақылау кеңесі,басқарма т.с.с.)
Басқару органдарының құрамы және құрылымы, олардың біліктілігі шақырылуы және жұмысы т.с.с.;
Кәсіпоорын деңгейінде басқару шешімдерін қабылдау және оның мазмұны(коммерциялық емес);
Басқару шешімдерінің қабылдануының шұғылдылығы;
Басқару шешімдерінің рәсімделу реті;
Басқару еңбегін ұйымдастыру.
5. Басқарудың тиімділігі
Өндірістің тиімділігі, өнімді өткізу кәсіпорынның ресурстық әлеуетін пайдалану;
Әр түрлі деңгейдегі басқарудың стилін сипаттау(жоғары,орта, төменгі)
жетекшілердің еңбегін бағалайтын көрсеткіштер
жұмыс жасап тұрған қызмет мансабын сипаттау
6. Өндірістің технологиялық үдерісінің сипаттамасы
Өсімдік және мал шаруашылығы өндірісінің технологиясын сипатттау
Өсімдік шаруашылығы, жеміс-көкөніс және мал шаруашылығы өнімдерін сақтау және өңдеу технологиясы
аш бір өнімін өндіру технологиялық картасын жасау
биохимиялық көрсеткіштердің негізінде аш өнімін бағалау
өсімдіктердің сорттары мен жануарлардың түрлерін сипаттау
өсімдік және мал шаруашылығының өнімдерін өндіретін маман-технологтардың негізгі функциялары
дайын өнімге мемлекеттік және халықаралық стандарттар
7. Ұйымдағы еңбек қатынастары:
Ұйымдағы еңбек қатынастарын құқықтың реттеу(жұмысқа алу, басқа жұмысқа ауысу және босау, ішкі еңбек тәртіп мәселелері,тәртіп және матеиалдық жаупкершілікке тарту, еңбек даулары және оның себептері)
ұйымдардағы еңбек пен демалыс режимдерін ұйымдастырудың реті мен реттелуі;
кәсіпорында еңбекті қорғау заңдылығын қадағалау жағдайын сипаттау;
еңбекті материалдық ынталандыру мәселелері (өлшем, форма және еңбекақы жүйесі, қосымша төлем түрлері, сыйақы және оларды төлеу, жалдамалы қызметкерлердің пайданы бөлуге қатысуы)
жетекшілердің құрамы, бұқаралық кәсіптің мамандары мен жұмысшылардың білімі жынысы және жасы(жұмыс өтілі);
қызметкерлердің біліктілігін көтеру және қайта даярлау, проблемаларды шешу, қаржыландыру көздері.
8. ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz