Жанжалдар социологиясы

1. Кіріспе.
2. Негізгі бөлім. Жанжалды жіктеу
2.1. Саяси жанжалдың өзіне тән ерекшелігі
2.2. Жанжалдар динамикасы және оларды реттеу әдістері
2.3. Жанжал қоғам мен тұлғаның әлеуметтік әрекеттесуінің түрі ретінде
3. Қорытынды
4. Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
        
        РЕФЕРАТ
Тақырыбы: ЖАНЖАЛДАР СОЦИОЛОГИЯСЫ
Жоспар:
* Кіріспе.
* Негізгі бөлім. Жанжалды жіктеу
+ ... ... ... тән ... ... ... және ... реттеу әдістері
+ Жанжал қоғам мен тұлғаның әлеуметтік әрекеттесуінің түрі ретінде
* Қорытынды
* Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
+
* Кіріспе
"Жанжал" ... сөзі ... ... ... ... дегенді білдіреді. Ағылшын социологы Э.Гидденс жанжал екі жақтан жұмылдырылған күрестің қайнар ... ... мен ... қандай екеніне тәуелсіз әрекет етуші адамдар мен топтардың арасындағы шынайы күрес деп көрсетті. Жанжалдар - адамдар арасындағы өзара қатынас және ... ... ең ... ... ... кең мағынада олар әлеуметтік деп қарастырылады. Ғалымдардың пікірінше, жанжал "қарама-қайшы бағытталған мақсаттардың, мүдделердің, пікір позицияларының, ... ... ... ... ... ... қақтығыстары" немесе әлеуметтік қауымдастық пен индивидтердің қарама-қайшы тенденциялары мен мүдделерінің артуымен ... ... ... әлеуметтік топтар, әлеуметтік институттар, қоғам жүйесіндегі қарама-қайшылықтардың дамуының жоғары сатысы . Дәл осы ... ... ... ... ... ... жақын келеді. Философияда жанжал - бір-бірін жоққа шығару немесе қарама-қайшылықты шешу сәтіне қол жеткізе отырып, ондағы қарама-қарсылықтардың соңғы дамуының ... мен ... ... категория; ал бихеовиоризмде - организмнің сыйспайтын жауабын шақыратын стимулдар әрекетінің нәтижесі; ал психологиялық талдауда - тұлғаның құрама элементтері арасындағы қарама-қайшылық ... Ид, Эго және ... ... ... сөзінің әлемнің әр түрлі елдерінде ірге табуы кездейсоқ нәрсе емес. Әлемдік тәжірибелер мен тарих көрсеткендей ... ел ... ... ... немесе әлеуметтік топ өзінің дамуында жанжал күйіне соқтықпай өтті деу мүмкін емес. Тұлғалық ... де ... ... ... адам ... ... ... жасы, ақыл-ой қабілеттері, мүдделері, қабілеттіліктері бойынша әр ... ... ... тек ... ғана емес ... да, ... қарама-қайшылықта өмір сүреді. Мұнымен келіспеуге болмайды. Өйткені ... ... ... ... ... ... ... институттар мен элитарлар қызмет етеді. Олардың кез келген әрекеті адамдар мүдделерінің қандай да бір ... ... ... ... біреулерге қуаныш, екіншілерге түсінбестікті, үшіншілеріне - қайғы алып келеді.
Жанжалдың қарама-қарсы жағы - бұл достық, әріптестік, өзара көмек, ... ... және ... ... ... адамдар мәселенің жанжалсыз шешілу мүмкіндігін жоғары бағалайды. Халықтың басым ... адам ... тәни зиян ... қана қоймай, сондай-ақ оның өміріне қол сұғатын жанжалдармен шақырылған кез келген мүдде, кез келген жүйке зорлығы ... ... ... саясат таптар, ұлттар мен мемлекет арасындағы қатынастарға байланысты қызмет ретінде адамдар арасындағы қатынасты реттеуге және ... ... ... аз ... ... ... ... шешуге шақырады. Бірақ саясат жанжал жасаушыларды татуластырумен жиі айналыспайды. А.Г. ... ... ол көп ... ... ... ... ... табылады. "Саясат" - дейді ол, - билікпен кездеседі. Билікке ... ... ... ... ... ... ... адамдар ұмтылады. Алайда қоғамда билік позициялары саны шектеулі. Егер де бұл ... ... ... ... ... мұрагерлік нормалармен анықталмаса, онда қайсы бір билік позицияларын иемденуге біршама мүмкіндіктері ... ... ... ... ... Мұндай түрдегі позиция үшін күрес барлық қоғамда дерлік таралған. Оның сипаты қоғамда, қазіргі сәтте өмір сүретін ... ... ... ... бізге жақса да, жақпаса да, саясат адамның қызмет ету саласы ретінде ... ... ... жанжалдарды тудырып, шешеді.
Сонымен шынайы өмірде жанжалдан қаша алмайтынымызға көнуге тура келеді. Олай болса, егер ... ... ... ... ... оның зиянкестігін мейлінше азайту керек. Ол үшін жанжалды және оны реттеу әдістерін зерттеу қажет. Онымен ... ... ... ... ... ... ... қатынастарды емес (бұл идея мен теория жанжалды болар еді) пікірлер мен ұсыныстар қақтығысында болатын адамдардың мінез-құлқы мен өзара ... ... ... жөн. ... ... бері осыған орай айтылған қызықты идеялар аз емес. Ежелгі Қытайдың ұлы ... ... ...... өзінде-ақ жанжал біріншіден адамның ұқсас болмауы мен тәуелсізідігінен туады деп атап ... Ол ... ... "бай мен ... өзара қатынасты қолдау қиын, бірақ оған ұмтылу керек: өзіне қатал қатынас, жоғарыларға және үлкендерге сыйластық, қарапайым адамдарға игі ... ... ... ... ол ... ... үшін әдет-ғұрыптарды жақсарту, кемістіктерді жою, ұрыстардан қашу қажет екенін атап көрсетті.
Конфуцийдің замандасы, ежелгі грек ғалымы Гераклит жанжал - қоғам өмірінің ... ... ... ... дами ... ол ... ... негізі деп есептеген. Оның ойымен ежелгі ғалым-материалистер де келісті. ... ... ... ... ... ... пен өзара келісімде өмір сүруге көндіреді дейді.
Жанжал мәселесі б.э.д. V - ІV ғасырларда өмір ... ... мен ... ... ... ... ғалымдарды да толғандырған. Олар: адам өзінің табиғаты бойынша - қоғамдық тірі организм және адамда қалыптасқан ... ... оған ... ... ... ... ... береді деп санаған. Сонымен бірге олар адамдардың өшпенділікке, қастандыққа, зорлыққа бейім екенін естен шығарған жоқ. Аристотельдің пікірінше, тартыстың ... - ... ... және ... бөліну, біреулерді тым жоғары көтеру немесе біреулерді кемсіту.
Жанжалды болдырмас үшін Қайта өркендеу дәуіріне дейін, ұзақ ... бойы ... ... жабайы, дөрекі түрінде ұжымның діни идеялары қолдау тапты. ... ... ... құдай жасаған деген библиялық ойлар таратылды. Алғашқы күнә адаммен жасалынғандықтан, ол міндетті ... ... ... ... ... ... жағдайларда ұжымның христиандық идеясы тұлғаны басу үшін күшті тетік жасаған. Алайда орта ғасырдағы (VІІ - XVІ ғ.ғ.) жеке ... ... ... ... пен қан ... ... ... сынға алған Томас Мор, Френсис Бекон, Эразм Роттердамский т.б. ... әр ... ... ... ... ... дәлелдене бастады. Олар қоғам дамуының факторы ретінде адамдар ... ... пен ... жақтады.
Біршама басқа көзқарасты Томас Гоббс және Джон Локк ... Олар ... ... ... ... ... ... емес тұлғаға беру керек, өйткені адамдар бір-бірімен қоғамдық байланыста ... ... ... ... ... дос ... шығады. Индивидтердің барлық талаптарын қанағаттандыру мүмкін болмағандықтан қоғамда жанжалдық жағдай пайда болады. Бірақ жанжалды адамдардың табиғи ... ... ... ... шара ... жолымен - "қоғамдық келісімді" бұзғаны үшін жазалау немесе қорқыту жолымен шешу керек деп ... ... ... ... жанжалдардың табиғатына қатысты көзқарастарға (кейде қарама-қайшы) іс жүзінде маңызды өзгерістер әкелмеді. Тек ХІХ ... ... ... ғана ... ... ... психология және құқықпен қатар арнайы зерттеу пәндер қатарына ұсынылды. Конфликтология ... ... ... бірінші кезекте Чарльз Дарвин, Огюст Конт, Герберт Спенсер, Карл ... Макс ... ... ... т.б. ... ... ғалымдармен жасалынды.
Ч.Дарвин нәтижесі әлеуметтік дарвинизм тұжырымдамасы болған биологиялық эволюция теориясын ұсынды. Оның жақтастары ... ... ... ... ... заңы деп түсіндірді.
О.Конт жанжалдың негізгі себебін еңбек бөлінісі мен кооперациясынан, капиталдың аз ... ... ... мен ел ... көпшілігін қанаудан, ең бастысы адамның табиғи сезіміне - ... пен ... кері әсер ... ... ... ... ... көрді.
Конттың соңынан ерген Г.Спенсер қоғамға тірі организм секілді әрбір бөлігі ... ғана тән ... ... ... әлеуметтік организм ретіндегі көзқарасты жақтады. Қоғамдық жүйенің бір бөлігінің жаңылысы қандай да бір өмірлік маңызды қызметтің ... ... алып ... Алайда, әлеуметтің бақылауымен құндылықтар жүйесін қабылдаған халық келісімін пайдалана отырып қоғамда ... пен ... ... болады. Қоғамда жанжалдан қашу мүмкін еместігімен келісе отырып, Спенсер олардың қоғамдық дамуды ынталандыратынын атап ... ... ... ... адамдардың өздерінің материалдық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін болатын күресінен көрді. Мәселенің ... ... ... ... ... ... және ... сияқты әлеуметті кіші жүйелерден тұратын тұтастай интегралды жүйе ретінде көрінеді. Олардың барлығы ... ... ... және келісімде болады. Ең маңызды рөлді негізі жеке меншікке қатысты белгілі бір факторымен материалдық ... ... ... ... кіші жүйе ... Әлеуметтік жүйенің өзгеруі үдемелі қоғамдық дамудың алдындағы кезеңінде жинақталған, қарама-қайшылықтарды шешу нәтижелері ретінде оның басқа күйге ... ... ... ... "тарихтың сүйреушісі" таптық күрес болып табылады.
К.Маркс пен оның ізбасарларына қарағанда Э.Дюркгейм қоғам өміріндегі шешуші рөлді материалдық ... ... ... ... Оның ... адамның шынайы жүріс-тұрысына әсер ететін нормалардың нақтылы жиынтығы өнегелілік жанжалды реттеу қасиетіне ие. ... ... ... ... - бұл ... ... ... әлеуметтік әрекеттің жемісі болып табылатын адамның өзара әрекеттестіктері. Бұл артықшылыққа ие мәртебелі топтардың жағымды және жағымсыз ... ... ... ... және ... ... ... жағдайында өзінің әсерін сақтау, керек десеңіз нығайту, ... ... ... және өмірлік бағыттылығын сақтап қалу оларды алаңдатып отыр. Көріп отырғанымыздай, Вебер пікірі бойынша, әлеуметтік әрекеттің субъектісі жалпы қоғам ... ... да бір ... ... ... ... ... Оның ойынша капитализм - бұл жаңылыс бермейтін, әр индивид ... ... ... ғана ие болатын жақсы орныққан машина. Осындай қандай да бір ауытқулар болуы мүмкін емес, яғни ... да ... ... ... бұл ... үлгі тәжірибеде дәлелденбеді, өйткені әлі күнге дейін қатаң жаңылыс болмайтын, тиісінше жанжалдар үшін құнарлы негіз болмайтын ... ... ... ... тапқан жоқ.
Басқа атақты неміс ғалымы Г.Зиммель, жанжал алауыздықтың бір түрі болса да, сол ... ... ... және ... ... ... күш ... алға шығады деп санады. Конфликтологияның қалыптасуына П.Лавров, Н.Михайловский, М.Бакунин, П,Кропоткин, П.Ткачев, М.Ковалевский т.б. орыс ғалымдары да өз ... ... Оның ... ... пен ... өрлеудің қозғаушы және тиісінше өлшеуі тұлғасы оның өзіне теңдес кооперациясындағы жан-жақты дамуы деп санады. Осыдан келесідей ... ... ... мен ... ... ... ... алуға болады, өрлеуге өмір сүру үшін күрес емес, көп деңгейде адамдардың ынтымақтастығы мен ... ... ... ... ... ... бейімделуі қызмет етеді.
Атақты ресейлік-американдық социолог П.А. Сорокин өзінің көптеген еңбектерінде бұл ... ... ... жоқ. Социологияда "әлеуметтік-мәдени мектептің өкілі ретінде ол - қазіргі индивид туылатын, өсетін қоғам мен мәдениеттің білімсіз оның ... жеке ... - ... ... ... ... сенім және жек көрушілікті шақыратындарда - түсінікті бола алмайтындығында көңіл аударды. ... ... ... ... ... және ... ... тануға болмайды. Ал жанжалға келер болсақ, ол адамның қажеттіліктерін қанағаттандырумен байланысты, оның қайнар көзі көбіне адамдардың базалық ... ... ... ХХ ғасыр басына таман жанжал кәдімгі әлеуметтік құбылыс ретінде ғалымдар тарапынан мойындалды. Жанжал социологиясының дамуында Ральф Дарендорф (Германия) және Льюс ... (АҚШ) ... рөл ... Өзінің "Әлеуметтік жанжалдың қызметтері" атты кітабында Л.Козер жанжалды "құндылықтар мен белгілі бір мәртебеге қарсы адамдардың ... ... ... зиян ... ... ... ... жететін күш пен ресурстарға ие болу үшін күрес" ретінде сипаттады. Ол әлеуметтік жанжал қоғамдық жүйенің тұтастығын бұзады, ... ... ... ... ... құрылымды аса икемді қылады деп көрсетті. Ол әлеуметтік жанжалды деструктивтік фактор ретінде емес, әлеуметтік дамудың, ... ... ... ... ... ... ... шоғырлану импульсі ретінде дәлелдейді.
Функционализм көзқарасында қала отырып, Козер өзінің еңбектерінде қоғамдағы индивидтердің ... баса ... ... ... қарама-қарсы көзқарасты неміс социологы Р.Дарендорф ұстанды. Ол үшін жанжал - жанжал социологиясының орталық категориясы болып табылады. ... ... оның ... - жанжалдасқан екі жақтың (таптар) арасындағы өзара әрекеттестік жүйесі ретінде дамиды. ... ... және ... ... ... - ... және жат" құбылыс. Ол таптық антогонизм туралы марксшілдік білімді дұрыс деп мойындады, бірақ бұл антогонизм ХІХ ғасырда ... ... тән ... деп ... Ал ХХ ... ... қоғам жағдайында, плюрализм және демократия принципі бекітілген кезде, - әлеуметтік жанжалдың "арнаулы" механизмдері жасалады. Ол ... ... ... ... ... ... Жанжалды "шешу", яғни оны толығымен жою. Ал бұны ... ... - олар ... ... ... ... ретінде барлық жерде өмір сүреді. Алайда бұл оларды реттеуге болмайды дегенді білдірмейді. Бұл үшін кем дегенде үш жағдай болу керек: ... ... ... бар ... өзгешелікті мойындау және жанжалдасқандардың қарсы тұруы; екіншіден, тараптардың ұйымдасу деңгейі - ұйымдасу дәрежесінен қаншалықты жоғары ... ... ... мен ... жету оңай ... ... белгілі бір ереженің өзара тиімділігі, оларды орындау жанжалға қатысушы тараптар арасындағы қатынастарды сақтауға немесе ұстап ... ... ... ... ... көзқарасты атақты француз социологы Ален Турен ұстанды. Оның пікірінше, барлық өзгерістердің механизмі қоғам субъектілерін басқару мен ... ... ... ... ... яғни ... ... адамдар арасындағы жанжал болып табылады. Жанжал әлеуметтік және мәдени ұйымдар деңгейінде, яғни ... бар ... өмір ... Олай болса, оның таласы үнемі болады. Қоғамдық емес оқиға адамдардың санасы мен әрекетін басқарады, ал оның өзі мәдени инновациялар мен ... ... ... ... Әрбір әрекет етуші өз әрекеті саласын басқаруға ұмтылатын кезде ғана өзін шынайы қоғамдық ... ... ... ... жанжал теориясы саласындағы атақты маман - американ социологы және экономисі Кеннен Боулдинг. Оның пікірінше, жанжал саналы, жетілген қарама-қайшылықтарды және мүдделер ... ... ... ... ... - бұл басқа жақтың ниетін жоқ қылатын көзқарасқа ие болуға ұмтылатын олардың потенциалды көзқарастары немесе күйлерінің ... ... екі ... ... ... бергенде болатын оқиға. Оның конфликтология тұжырымдамасының маңызды жағы биологияланған, ... ... ... ... оның ... адамның табиғатында өзіне ұқсас күреске және үздіксіз болатын өшпенділікке, зорлықтың күшеюіне ұмтылу бар және әлеуметтік жанжалдар жалпы ережелер ... ... ... оларды ескеруге де, жеңуге де болатыны дәлелдеген. Бұл үшін үш сәтті есте сақтау керек: қарама-қайшылықтардың ... болу ... ... ... ... ... әдістерін саналы таңдау, адамдардың өнегелі жетілуі.
Біршама ұқсас көзқарасты неофрейдтік бағыттың (батыс ғалымдары) жақтастары ұстанады. Олардың ойынша жанжалдың себептері қоғамдағы ... ... мен ... ... ... жоғары қажеттіліктері мен оларды қанағаттандырудың мүмкін еместігі арасындағы айтарлықтай ... ... ... ... ... түсіндіреді. Олар тұлғаның жан-жақты жүріс-тұрысын психологиялық факторларға тәуелді етіп ... ... ... ... ... ... кезекте, жыныстық бейіммен байланысты деген идея ұсынды. ... адам ... ... ... ... ... ... берілген серіктестері мен шәкірттері де қабылдамады. Мысалы, Австрия психологы Альфред Адлер Фрейдпен барлық ... үзе ... ... ... ... болмайды, бұл биосексуалды емес, әлеуметтік тірі организм екенін ... ... ... ... - ... ... және социолог Карл Юнг бойынша адамның құштарлығы мен қылықтары, оның сыртқы ортаға ... ... ішкі ... ... ... ... ... энергиямен төмендейді. Ресейде 1924 жылы шыққан "Психологиялық типтер" кітабында, ол кейіннен дүние жүзі мойындалған өзінің тұлғалық типологиясын жасады. Бір жағынан ол ... ішкі және ... ... ... бағыттылық типін бөліп көрсетті (экстравертивтік, интровертивтік), ал ... ... - ... үстемдік етуші психологиялық қызметін анықтады (мінездің ойлағыш, интуитивтік, сенсорлық, эмоционалды типтері).
Экстравертивтік тип - бұл тұлғаның сыртқы әлемге ... және ... ... ол ... ... ... тырысады, өзінің пікірімен бөліскісі келеді және әр кезде мақтауды қажет етеді.
Интровертивтік тип - бұл ... ... ішкі ... үндеуі; ол басқаларға ықыласты, не туралы айту керектігін жақсы ойланбай тұрып өз ... ... ... ... ... ... өзін ... жайлы сезінеді.
Юнг бойынша мінездің өзіндік ерекшелігі бар типтері де қызығушылықты ... ... та ... ... шартты.
Оның пікірінше ойлау типі - бұл ұстамдылық, тұлғаның ең қиын жағдайдағы сабырлылығы; ақиқат үшін айтысты және ... ... алу; ... ... ... ең ... логикалық және ғылыми дәлелдерге сүйене отырып, фактілерге объективті көзқараспен жету.
Эмоционалды тип біреуді ренжітіп алудан қорқып, басқа адамдар үшін ... ... ... ... деп ... ... егер ... болып жатса, олардан қашуға немесе жайластыруға тырысады.
Сенсорлық тип, ең алдымен сезімге бағытталады, сұрақтарға ... ... және ... ... ... іс ... ... ұнатады; көріністі бүтіндей алғанымен, егжей-тегжейін жеңіл қабылдайды және "жүз рет естігенше, бір рет көрген дұрыс" деген принципті ұстанады.
Интуитивтік тип - бұл ... ... ... ... бір ... бірнеше нәрсе туралы ойлағанды, бір уақытта әр түрлі сюжеттерімен бірнеше кітап оқуды ... ол ... құр қол ... болашақты үрейсіз қабылдайды, қойылған сұраққа жалпы, нақты емес сұрақтармен қанағаттанады.Осы барлық ерекшеліктер, ... ... ... және ... ... ... ... салдарларға, орындауға, уақытқа байланысты ауыса отырып, тұлғаның темпераментінде әр түрлі мөлшерде пайда болады.
Шетелде ХХ - ХХІ ... ... әр ... ... ... ... ТМД елдерінің ғалымдарымен, әлеуметтік жанжал мәселесі бойынша көптеген қызықты ... ... ... ... жалпы қабылданған теориясы жоқ. Осы уақытқа дейін қоғамның үдемелі дамуында жанжалдың мәні мен рөлінің сипатына әдістемелік тұрғыға айтарлықтай ... ... бар. ... ... ... ... үйлесімі - бұл адамды жаңылысқа ендіретін аңыз деп мәлімдеген ғалымдар дұрыс айтқан. Қоғам, билік және жеке адамдар ... ... ... жұмуды тоқтатқан кезде және оларды уақытында реттеуге тырысқан кезде жоғары нәтижелерге қол жетеді.
* Негізгі бөлім
Жанжалды жіктеу
Әлеуметтік ... ... ... бар. ... ... ... ... жанжалдың өзіндік ерекшеліктерін зерттеу үшін олардың жіктелімі мен ... ... ... ... сәйкес жанжалдар келесі деңгейлерде пайда болады:
индивид;
әлеуметтік топ;
топтар;
социеталды жүйелер;
жалпы ... ... ... бойынша, әсіресе байсалды сипатта - әлеуметтік топтар арасындағы жанжалдар мен институционалды ... ... ... ... ... әлеуметтік институттар жоқтығынан аса ірі жанжалдарға ұласады.
Зерттеу барысында әлеуметтік жанжалдың үш үлгісі бөлініп шығады:
Либералдық.
Авторитарлық-консервативтік.
Социалистік.
Либералдық үлгі топтық мүдделердің ... ... ... - ... ететін элита мен бұқараны қарама-қарсы қоя отырып, либералдық, парламенттік демократия сынына негізделген. Социалистік үлгі ... мен ... ... қоюдан терең таптық жанжалға дейін барады.
Жанжалдардың күшею себебінің сипаты бойынша, олар негізгі үш ... ... ... құралдардың себептері бойынша жанжалдар немесе қажеттілік жанжалдары.
2. Жанжалдар мүдделердің соқтығысуы ретінде.
3. Құндылықты жанжалдар.
Жанжалдардың күшеюінің ... ... ... және ... ... ... ... табылады. Саяси саладағы жанжал билік пен жауапкершіліктің сәйкессіздігі салдарынан саяси мүдделердің, құндылықтардың және ... ... ... саяси субъектердің алысуы мен соқтығысуы болған кезде пайда болады. Бұл субъектінің басқалармен саяси қатынас жүйесіндегі ықпал үшін, көпшілікке ... ... ... қол ... үшін, бір сөзбен айтқанда саяси үстемдік пен билік құрастырғандардың бәрі үшін күрес.
+ Саяси жанжалдың өзіне тән ерекшелігі
Саяси жанжал әлеуметтіктің: ... ... ... әр ... ... ... ... ресурсы биліктің себептерінен пайда болады. Ал билік ... ... ... ... үшін ... ... күшіне ие. Сондықтан әлеуметтік мүдделермен қозғалатын саяси жанжалдар көбінесе билікті ұстау мен ие болу ... ... ... теориясының негізін қалаушылар болып К.Маркс пен А.Токвиль саналады. Олар бұл ... әр ... ... ... бір ... ... ... әлеуметтік одақтың ішінде ынтымақтастық та, жанжал да шарасыз. Егер К.Маркс саяси жанжалда ... ... ... ... көрсе, А.Токвиль демократия жанжал мен консенсус күштердің арасындағы балансты көрсететіні туралы идеяны бірінші ұсынды.
Саяси жанжалдың ... ... ... ... ... қайраткерлердің рөлдері мен мәртебелерінің әр түрлілігінен және осы әлеуметтегі қажеттіліктерімен сәйкес ... ... ... ... ... әр ... ... мен сенімдерінің бар болуынан бастау алады. Саяси жанжалда стратегияны алып жүруші әлеуметтік ... және ... ... ... құрылымдардың мүдделерін қозғайтын кез келген мәселе бойынша өмір сүретін саясат пен заң шығару билігін өзгерту мақсатымен саяси құрылымдарға қысым болып ... ... бұл ... өзіне тән ерекшелігі - ол қоғамның барлық саяси, экономикалық, рухани, әлеуметтік, этносаралық қатынастар саласынан өтеді дегеннен тұрады. ... ... ... ... екі негізгі түрге бөлуге болады. Біріншіден, - билік құрылымында ұсынылмаған немесе тіпті басып тасталған қоғамдық күштермен билік арасындағы ... ... - ... ... ... үшін ... ... күреспен байланысты билік ішіндегі жанжалдар.
Сондай-ақ көлденең және тік саяси жанжалдар бөлініп көрсетіледі. Біріншісі - индивидтердің, топтардың және ... ... ... ... және ... органдары арасында, азаматтар мен әр түрлі мемлекеттік құрылымдар арасында) жанжал.
Саяси талдауда объективті белгісі бойынша жанжалдарға шек қою ... ... ие, ... айтсақ:
объективті қарама-қайшылықтармен туындаған, "шынайы" жанжал,
"кездейсоқ" - әзірге оның қатысушыларымен ұғынылады;
"орнынан алынған" - ол объективті себептермен жанама түрде ... ... ... ... ... ... тіпті басқа субъектілер жанжалға түскен кезде;
"жалған" - шынайы себебі жоқ, ... ... үшін ... ... саяси атмосфера жасауға бағытталған.
Саяси жанжалды талдай отырып, ... ... үшін ... қарағанда идеологиялық мақсаттар үшін күрес қызу сипатты қабылдайтынын ойдан шығармау керек. Ресейдің ... ... Б.Н. ... оның имиджі үшін ыңғайлы мазмұндағы конституцияны қабылдаудан бас тартқан парламентке қарсы күресін еске ... өзі ... Бұл ... ... ... Ақ үйді ... және парламентті күштеп таратуымен аяқталды. Кейін мәлім болғандай, идеологиялық айтыс Ресейдің дамуының әр ... ... ... және ... ... жанжал болды. Тәжірибе көрсеткендей саяси жанжал ереже бойынша, екі деңгейде: бір жағынан, оппозиция мен билік арасында, екінші жағынан билік құрылымдарының ... өріс ... ... ... ... ... орны жоғары билікте болса, онда билік үшін күрес қызу болады. Әрі ... ... ... ... үшін ... ... түрде өтеді. Бұл жерде әрбір қатысушы табысты мақсатқа, өзінің командасының немесе топтарының ... ... қол ... үшін көп нәрсемен құрбан етуге дайын.
Саяси жанжал екі ауыспалы полюске (күштеу және қарқынды) ие. Жанжалдық полюс бір ... ... ... ... ... ... табылады, басқаша айтқанда, адам өмірі үшін қауіпті қаруланған күрес. Екінші жағынан, - өркениетті кеңес беру, пікірталас және ... ... ... ... арасындағы соқтығыстың азды-көпті күштеу формасы - ереуіл, бәсеке, қызу ... ... ... қою, ... және тәни күш ... ... ... әлеуметтік сияқты объективті және субъективті жақтарына ие. Объективті жағы - бұл субъектілердің терең ... және ... ... ... ... ... субъект ретінде ұғыну - бұл жанжалдың субъективті ... Міне ... ... ... ... бастаудың рөлі ерекше жоғары. Осыдан оның бір өзіндік ерекшелігі бар жағын көруге болады.
Саяси жанжалдың тағы бір ерекшелігі бар. Ол ... ... ие. ... ... ... анықтайтын саяси құндылықтар конституция нормасында бекітілгені мәлім. Ал құндылықты аспект ереже бойынша, ... ... ... және оларды реттеуде жұмылдырушы рөл атқаратын идеологиямен бекітіледі.
+ Жанжалдар динамикасы және оларды реттеу әдістері
Бәрімізге белгілі болғандай, пайда болған жанжалдың алдында кез ... ... ... оның ... ... ... ... ұйымда әлеуметтік шиеленіс болады. Әлеуметтік шиеленіс ереже бойынша, тербеледі, бірақ дұрыс ұжымда ол ... ... ... Өз ... қайшылықты дамуда шиеленіс шекарадан асып кетеді және ұжымды ... аса ... жәйт ... ... ... негізгі кезең ретінде жетеуін бөліп көрсетуге болады. Бұлар:
1) әлеуметтік шиеленістің жағдайлық деңгейі - норма;
2) әлі сирек ұғынылған шиеленістің латентті(жасырын) сатысы;
3) ... ... және ... ... ... ... шиеленістің сыни сатысы және күрделі жанжалға өтуі (күтпеген оқиға);
5) жарылыс, ... ... ... кульминация;
7) жағдайлық деңгейге дейін құлау.
Қалай болғанда да, жанжал уақытпен ауысатын жанжалдылықтың деңгейі ретінде түсінілетін әлеуметтік ... өсіп ... ... ... ... бір-бірімен өзара байланысқан әлеуметтік факторлардың нәтижесі болады. Олар: қанағатсыздық, оның бұқаралығы және пайда болу әдістері.
Ереже бойынша, ... ... ... ... ... ... жағдайында; жергілікті жанжалдардың жиілігінен; кінәліні іздеу және адамдар девиациясында орын алуымен көрініс береді. Адамдардың қанағаттанбаушылығының көріну формасы, әсіресе өнеркәсіпті ... ... ... ...
а) ... адамның сұхбаттары (сыбырлау), "асханалық сұхбат" деп аталады;
b) өндірістік жиналыстар мен мәжілістерде белгілі бір талаптармен сөз ... ... ... ... тіпті қыр көрсетіп кетуі;
d) саботаж (тапсырманың ұжым бойынша орындалмауы);
e) ұжымдық аштық жариялау;
f) ... және ... ... ... ... ғимараттарды бұзу, өртеу және деликвентті сипаттағы басқа қылықтар);
h) ереуіл.
Әдетте әлеуметтік жанжал төрт сатыға ... ... ... ... ... шешу сатысы;
4) жанжалдан кейінгі жағдай.
Олардың әрқайсысы кезеңге бөліне алады. Кез келген ... ... ... ... динамикасының белгілі бір кезеңі ретінде қарастырған жөн. Мысалы, бірінші алдыңғы жанжал сатысы екі кезеңге бөлінген болуы мүмкін. ... ... ... ... ... ... пайда болуына байланысты тұлғааралық және топтық қатынастар жүйесіндегі қайшылықтардың ушығуымен және жинақталуымен сипатталады. Бұл кезеңді ... ... деп ... ... кезең, әдетте жанжалдасушы жақтарды қозғалысқа, сонымен қатар, олардың қарама-қарсы құндылықтар мен мүдделерін жете түсінуге әкелетін күтпеген ... ... ... ... ... бұл ... жанжал жасырыннан ашық түріне айналады және жанжалдық жүріс-тұрыстың әр түрлі формасында көрінеді.
Жанжалдық жүріс-тұрыс - бұл қарама-қарсы жақтардың олардың ... мен ... тура ... ... түрде қоршауға бағытталған әрекет.
Дәл осындай жүріс-тұрыс жанжалдың дамуының екінші, негізгі кезеңін сипаттайды. Бұл кезеңде тек ... ... ... жете ... ғана ... ... сонымен бірге бірінші сатының өзінде-ақ басталатын күреске психологиялық нұсқауды қалыптастыруды жалғастыру қажет.
Екінші сатыдағы жанжал өте күрделі формаларды қабылдайды, екі жақ ... ... ... ... бойынша бұрынғы барлық келісімдерді бұзуға тырысады. Екі жақтың өшпенділігі ... ... ... ... ... ... ... әрекет ұрыс-керісті жылдам ушықтырады, ал ол өз кезегінде адамның ауытқу жүріс-тұрысын ынталандырады. Оның белгісі - оппоненттер позициясына, олар тарапынан ... ... ... ... ... бұл сатыда бір уақытта әлеуметтік топтардағы өзгеріс есебінен құндылықтарды қайта бағалау ... ... ... ... ... оппоненттердің тиімді өзара әрекеттесу жолын таңдау сатысы - үшінші саты шабуыл жасайды. Бұл сатыда жанжалды шешу ... екі ... ... ... ... болады. Мұндай татуласу егер екі жақ жанжалды жалғастырғаннан гөрі бейбітшілікке жету ... ... ... сенімге келгенде мүмкін.
Тәжірибе көрсеткендей, болған жанжалда, оған қатысушылар ... ... ... ... онда ... шешуге жету ортадағы дәлдалсыз мүмкін емес. Делдалдар жанжалды ынтымақтастыққа, ал "соғыстың күйін" - "азаматтық бейбітшілікке" айналдыру керек.
Өмірде әр ... ... ... Делдалдар "аралық сот" тәрізді болуы мүмкін, олар тәуелсіз, өйткені ол үшін ең бастысы - заң. ... осы типі үшін оның ... ... ... төрт бұрышты үстөл тән.
Делдалдың екінші түрі "ойнаушы бапкер" сияқты көрінеді. Ол үшін дөңгелек үстөл тән. Жанжалға ... ... ... шешетіні үлкен психологиялық мән береді. Сонымен психологиялық шеттеу жеңіп шығады. Әрине, делдалдардың басқа ... де ... ... ... үш ... ... болады:
1. Бірінші саты - дайындық, жанжалға "диагноз" қою керек болғанда, оның типін, күрделілік дейгейін анықтау керек, тереңдігі мен ... ... ... ... ... ... басу ... ресурстарды зерттеу керек, жанжалға билік, БАҚ сияқты сыртқы факторлардың әсерін бағалау ... Әрі ... ... ... ... ... жасап, оларды шешу салдарын болжау қажет, жеңістің немесе жеңілістің бағасын анықтап, содан ... ... ... ... ... ... істің қиялы емес, берлігі болуы тиіс.
2. Екінші саты - ... өзі. Ол ұзақ ... ...
Міндеттер келесіден тұрады:
1) Келісімге қатысушылардың қысымын жою, сонымен бірге баспасөзді де;
2) Сенім атмосферасын үнемі қолдау;
3) Басым проблемаға назар ... ... ... бейтарап қалдыру;
5) Қатысушылардың әрқайсысы өзінің пікірін айта алуы үшін және ... ... ... ... алуы үшін ... дәлелдері мен ұсыныстарын ынталандыру.
3. Үшінші сатыда делдалға қатысушының жанжалды жағдайдан шығуын іске асыру қажет. Ол үшін:
1) қатысушылар келісіммен қанағаттанғандарын ... ... ... және ол ... ... ... керек;
2) жанжалды шешу үшін болашаққа тиімді жасалынған ережені мойындау керек;
3) қабылданған ... іске ... үшін ... ... ... ... ... ынтымақтастыққа айналу үшін қабылданған шешімдермен бақылауға қатысу керек.
Жанжалды шешу ... ... ... ... түсіну мүмкін емес. Сондықтан стратегиялар қатарын қолданады. Бірінші - "страус" стратегиясы - жанжалдың бар ... ... ... ... ... ең ... нәрсе ол - "иә, жанжал бар" деп айту. Бірақ өзі оны шешу үшін ештеңе істемейді.
"Көгершіндер" ... ... ... ... көрініс береді және екі жақтың біреуі жеңілген жағдайында ... ... ... жанжалды шешудің жиі жалғасы болмайды.
"Қаршыға" стратегиясы қарсыласын міндетті түрде жеңуге ұйғарады. "Қаршыға" өзінің сызығында ... ... және ... ... талап етеді.
"Келісім беру" стратегиясы. Оның құндылықтарының бірі - келісім процесінің өзі. Сондықтан көну жеңіліс ретінде емес, проблеманың ... ... ... ... ... ... оның салдары, қорытынды сатысы ие. Бірақ оған әрине қарама-қайшылықтарды тұтастай жою күші және кез ... ... ... іске ... ... ... әр түрлі объективті және субъективті факторларға, әсіресе жанжалды реттеуде айырмашылықтарды жеңу әдісіне тәуелді. Оқиға жағымды дамыған кезде, шығармашылық еңбек пен ... ... ... ... бұрынғы жанжалдасқан жақтарға сыйлы қатынас қалыптасады.
2.3. Жанжал қоғам мен тұлғаның әлеуметтік әрекеттесуінің түрі ретінде
Ертедегі капиталистік ... ... үшін ... ... ... үрей ... ... және әлеуметтік саладағы қатал әлеуметтік жанжалдар тән.
Капитализмнің пісіп жетілу шамасында жанжалдар саны қысқарды және олар аз қауіп төндіретін болды. ... ... ... ... кезеңіндегі жанжалдың қаталдығының себебі дәстүрлі, индустриальдыға дейінгі әлеуметтік байланыстар мен нормативтік ретке ... ... ... ... ... ... өту ... жаңа реттеушілік және интегративтік институттар мен құндылықтар қаланды.
Жанжалдың құндылығы, олар ... ... ... ... ... жол ... тұрады.
Жанжал кең мағынада қиян-кескіге айналған қайшылықты білдіреді. Социология ғылымында жанжалға келесі анықтама беріледі: бұл - өзара әрекеттесудің субъектісі ... ... ... ... ... ... позицияларының соқтығысы.
Әлеуметтік жанжалдар әлеуметтік қауымдастықтардың, топтардың, индивидтердің, әлеуметтік өзара әрекеттестіктерінің міндетті құрамдас белігі болып табылады. Г.Спенсер ... ... ... ... ... құбылыс ретінде ғана емес, сонымен бірге әлеуметтік дамудың стимулы ретінде қарастырғаны кездейсоқ емес. Социология ... ... ... жұмуға болмайтын немесе оның бар болуын жоққа шығаруға тырысуға болмайтын қоғамдық өмірдің табиғи құбылысы деп саналды. Жанжалдың ірі теоретиктерінің қатарына ... ... ... ... ... К.Боулдинг, т.б. жатқызылады. Олар жанжалды динамикалық күш, қазіргі қоғамның дамуының негізі қоғамдық жүйенің барлық ... ... ... ... ... ... деп санады.
К.Маркс өз заманында капитал мен еңбек мүддесін ұсынатын қоғамның екі ... ... ... ... ... ... ... үлгісін ұсынды. Жанжалдың марксшілдік тұжырымдамасы, таптық антагонистік формация жағдайында әлеуметтік-этникалық және саяси салаларда таптық күрес формасында іске асырылатын әлеуметтік өзгерістердің ... ... күші ... ... ... зерттеуден шығады. Соңында жанжал қоғамның өзгеруіне әкеледі. Г.Зиммель ... ... бар ... ... ... әкелетін тұжырымдаманы да дихотомиялық үлгіні де қабылдамады. "Жанжал және топтық байланыстар" еңбегінде ол жанжал ... ... ... ... қызметтерге ие және өмір сүруші топтар мен қауымдастықтарды қолдануға ықпал етеді дегенді көрсетті.
Американ социологы Л.Козер ... ... ... "Әлеуметтік жанжалды зерттеудің жалғасы" еңбектерінде Зиммельдің теориясына сүйеніп, өзінің жанжалдың позитивті-функциялық идеясын негіздейді. Егер құрылымдық-функциялық ... ... ... ... ... көрінісін көрсе, Л.Козер жанжалды оқиғаның позитивті сипатына көңіл аударады. Әлеуметтік жанжалдан ол "белгілі бір мәртебеге талаптар мен ... үшін ... ... мақсаты болып бейтараптылық, қарсыласын жою және зиян әкелетін ... ... ... ... ... пікірінше, қоғам жанжалсыз өмір сүруі мүмкін емес, олардың ... ең ... ... ... ... - бұл ... ... жүйелердің ішіндегі ең күрделісі. Ол, жеке индивидтерді және тек тікелей емес, ең алдымен әр түрлі қоғамдық топтардың өкілі ... ... әр ... ... ... рөл ... аса қиын ... көрсетеді. Қоғамда ақылмен үлестірілген және тұтас жүйе ретінде ... ... ... ... келе ... ... ... ізіне түскен адамдар әрекет етеді. Осылай болу себебі, адамның қанағаты оның өмір ... ... ... болып табылатын көптүрлі қажеттіліктерге өзінің өмірлік іс-әрекетінде жетекшілік етеді. Алайда осы ... ... ... ... ... адамдармен өзара әрекеттесу процесінде ғана қанағаттандыра алады.
Нақтылы ... адам бір ... оның ... ... бейнелейтін бірнеше әлеуметтік топтарға жатады. Адамдар өздерінің іс-әрекеттері процесінде бірігетін және ... жүйе ... ең ... қажеттіліктерін қанағаттандырудың мүмкіндіктері мен ерекшеліктерін анықтайтын әлеуметтік топтар құрайды. Әрбір әлеуметтік топ, басқа топтармен қоғамдық жүйеде өзара ... ... ... қажеттіліктерін қанағаттандыру талаптарын көбінесе басқа топтардың есебінен жақсартуға ұмтылады. Әлеуметтік қайшылықтар арқасында қоғам өзінің үздіксіз даму процесінде болатын ... ... ... ... әлеуметтік топ өздерінің мүдделерін тұтастай іске асыра алмайды, өйткені ол басқа топтармен өзара әрекет етеді және ... ... ... ... топ ... ... ... жасай отырып, қоғамнан өзінің үлесін ала алады.
Қазіргі қоғам жанама рөлдік коммуникациясымен адамдарды әр ... ... кері ... ... мәртебелердің субъектілеріне айналдырады. Барлық субъектілер, өзара әрекеттесу ... "осы ... ... ... және ... ... ... бөліну көрінісін орнатуға ниеттенуі" арқылы әр түрлі символикалық ... ... ... ... ... жүйесі ретінде ешқандай тыныштық күйінде болмайды. Ол үнемі өздерінің жеке мақсаттарын, жеке ... іске ... ... ... ... ... ... әр түрлі болғандықтан, әрбір адам басқа адамдармен жасалған кедергілермен ... іске ... ... соқтығысады. Оған басқа адамдармен араласуға, олармен тығыз ынтымақтасуға немесе жанжалдасуға тура келеді. П.Сорокин атап кеткендей: "адамзат қатынасының барлық ... ... ... ... процесінен құрастырылады: біржақты және екіжақты, уақытша немесе ұзақтық, ұйымдасқан және ... ... және ... ... және ... ... ... және еркіндік".
Тұлғаның жүріс-тұрысының нақтылы түрлері аса бағдарланбаған, тұлға барлық жағдайларда белгілі бір таңдау еркіндігіне ие, яғни оларға қарамастан ол ... ... ... ... іс ... ... Соңғы жағдайда біз индивидтің жүріс-тұрыс аномиясымен жұмыс ... ... ... ... көзі өзінің тамырымен тереңге кетеді: көне гректер аномия деп "заңсыздық", "нормасыздық", "басқарылмайтын" деп түсінді. ... ... ... және жеке дара ... ... де ... Аномиялы адам өзінен, жоққа шығару философиясымен ерекшленетін, тек осы уақытқа ғана бағытталған, өткен мен болашақты мойындамайтын скептика ... ... ... ... бір ... ... ... еркіндік үшін қажет: нормалардың аса қатаю жағдайында, жеке дара еркіндік нормасы ... деп ... ... ... ... ... ... негізін неміс социологы Р.Дарендорф еңбегінен алды, ол өзінің ... ... ... ... ... анықтайды. Ол өзіне төрт жағдайды енгізетін, қоғамның жанжалды үлгісін ұсынды:
1) әрбір қоғам әрқашан өзгеріс күйінде болады;
2) әрбір қоғамда ... ... ... әкелетін келіспеушілік элементтері өмір сүреді;
3) қоғамның әрбір элементі оның интеграциясы мен өзгерісіне ықпал ете ... кез ... ... ... ... ... ... жайына қарсы күресетін қоғам мүшелерінің (немесе топтардың) басқа қоғам мүшелеріне деген зорлығына негізделеді.
Р.Дарендорф пікірі бойынша, әлеуметтік жанжалдың негізі саяси ... ... ... ... ... абырой үшін күрес. Жанжалдар басым түсуші және бағыныштылар бар кез келген ... ... ... мүмкін, оның сендіруі бойынша: "жалпы жанжал, қатысушы элементтер ұқсас кезде ғана өзінің қорытынды формасына жетеді".
Р.Дарендорф көзқарасы бойынша тым типтілік ... ... ... мен бағынушылар қатынасы, жанжал мен қарсыласу қатынасы көрінетін қоғам болып табылады. Оның ... ... ... ... мен ... өзара әрекеттесу тұжырымдамасы өз бетінше іске асады. Жанжалды қоғамның табиғи күйі ретінде түсіне отырып, ол өркениетті қоғамда әлеуметтік ... және ... ... ... ... қашуға мүмкіндік беретін жанжалдарды реттеу орын алады деп санады.
Американ социологы ... ... ... ... және ... жалпы теория" еңбегінде, қазіргі қоғамда әлеуметтік жанжалды реттеу мүмкіндігін және қажеттігін белгілейді. Оның пікірінше жанжал, бұл - екі жақ ... ... ... ... және өздерінің әрекеттерімен қарсыластарын алдын алуға ұмтылатын жағдай.
Боулдинг жанжал қоғамдық өмірден бөлінбейді деп санайды. ... ... мәні ... ... қоғамға оларды бақылауға, басқаруға, олардың салдарын алдын ала білуге мүмкіндік береді.
Р.Э. Парк - Чикаго әлеуметтік-экономикалық мектептің негізін ... ол ... ... өзара әрекеттесудің негізгі түрінің элементі ретінде қарастырады: жарыс, бейімделу, ассимиляция және жанжал. Оның белгілеуі бойынша, ... ... ... ... ... ... және қарама-қайшылықтарды саналы түрде таниды, туындаған жанжал әрі қарай берік байланысқа және әр түрлі ынтымақтастыққа алып келеді. ... ... ... ... ... ... деп санағандар қатарында Л.Гумплович, Л.Ф.Уорд, Дж Бернард, т.б. сияқты ірі ... де ... ... ... ... ... ... интеграцияның адамдарды біріктіру процесі өтіп жатыр; екінші жағынан өзара әрекеттесу кері ... алып ... ... ғана ... немесе топтың әлеуметтік жүріс-тұрыс қазіргі әлеуметтік ортаның құндылықтары мен нормаларынан ауытқыған ... ... ... ... ... ... ... Өз кезегінде кері интеграция процесі әлеуметтік өзара әрекеттесуде адамдардың қажеттіліктері мен мүдделерінің өзгерісімен де, ... ... ... ... ... де ... болуы мүмкін.
Осылайша жанжал әлеуметтік өзара әрекеттестіктің маңызды элементі, керек десеңіз түрі болып табылатындықтан, олардың әр алуандылығынан екі негізгі ... ... ... ... және ... ... өзара әрекекеттесудің түрі ретінде көбінде адамдар арасындағы нақтылы қарым-қатынаста немесе топта адамдарды біріктіру, өзара ... ... ... махаббат бейнесінің негізі болып табылады.
Бақталастық өзара әрекеттесудің типі ретінде, өзара әрекеттесуші жақтар жалпы бөлінбейтін объектіге ... ... ... ... ... ... ... кез келген нәрсе болуы мүмкін (билік, қызмет, сайлаушылар дауысы, жеке меншік). Егер ... ... ... ... ... ... ... тұрақтандыру, нығайту үшін серіктес мүдделерін есепке алу, бақталастықтың алдын ... ... ... ... ... жағдайда тек өзінің мүддесін ғана ойлау, қарама-қарсы жақтың пікірмен санаспау, керек болса ... ... ... ... ... ... пен ... қабылдай алады. Бәсекелестік белгілі бір ресурстарды немесе басымшылдықты бақылауға қатысты күш ... ... ... табылады. Нарық реттелген, реттелмеген бәсекелесті болжайды. Жанжал болған кезде қарсыласын тәни ... ... ... ... агрессивті әрекеттер қолданылады. Жанжал - бұл әрқашан қарсыластардың тікелей соқтығысуы. Бәсекелестікке қарағанда, жанжалға қарсыласының білімі, жанжалдың ... және ... ... ... күту тән.
Егер, әлеуметтік жанжал қоғамдық қатынастың міндетті атрибуты болса, онда ... ... ... әлеуметтік жанжалға қоғамдық қатынастың толық болмауының өзі ... ... ... ... жағынан бірыңғай еместігі, табыс деңгейіндегі, биліктегі, әлеуметтік мәртебедегі, білімге қол жеткізудегі ... діни ... және ... ... ... ... ... әлеуметтік-психологиялық алғышарттармен ынталандырылады: тұлғалардың өздерінің әлеуметтік проблемаларын жете түсінумен, оларды өз бетінше шешу мүмкіндігімен.
Әлеуметтік жанжал - бұл ... ... ... мойындауын пайдаланатын өндіріс құралдарына, экономикалық көзқарастарға, билікке немесе қандай да бір ... ... жету ... ... ... ... табылатын, бір уақытта шынайы (немесе жалған) қарсыласын бейтараптау немесе жаулап алу, ... ... ... ... кез ... ... Әлеуметтік жанжал - сөздің тар мағынасында - өмірлік қамту сылтауымен ... ... ... ... баға ... бойынша, осы игіліктерге шынайы қол жеткізу және өмірлік қамтудың басқа ресурстарымен сылтауы бойынша.
Жанжалдың жағымды және ... ... әр ... ... бар, осы ... сөз жанжалдың жағымды және жағымсыз қызметтері жайында болады. Жабық сипаттағы ұзаққа созылған ... ... ... ... ... ... күйінде ұстайды, сондықтан қарсылас жақтарды ашық соқтығысуға алып келетін күтпеген оқиға, жағдайларды бәсеңдетеді, психологиялық қызушылықты төмендетеді, ... ... ... өзара әлеуметтенуіне көмектеседі, позитивті өзгерістерді ынталандырады.
Жанжалдың тағы жағымды қызметі қоғамда жұмылдырушы рөл атқару қабілетіне, әлеуметтік өзгерістердің ... күші бола ... ... ... ... көбінесе жағымсыз, бұзушы сипатта болады. Олар адамдарды күйзеліс күйіне, психикасын бұзуға, достарды, ... ... ... ... мүмкін.
Жанжалдың көптеген түрлері бар. Олар қарқынымен, типімен, қатысушылардың құрамымен, себептерімен, мақсаттармен және салдармен, сонымен бірге қоғамдық өмірдің ... ... ... ... ... ... субъектісіне байланысты осылайша жіктеуге болады.
Тұлғалық жанжал - ішкі күрес, жеке дара сананың деңгейінде болады. Жүріс-тұрыстың тұрақсыздығынан ... ... ... ... ... ... қазіргі тым "сәтті" қоғам үшін төтенше типтілік ... ол ... ... социологиясының ең ұнататын тақырыпқа айналды.
Қоғам тұлғалық қатынастың ішкі құрылымында гуманистік пен патологиялық ... ... тип ... ... ... Польша зерттеушісі К.Поспишил өзінің "Адамдар арасындағы патологиялық қатынастың негізделуі" еңбегінде, қазіргі американдық қоғамда бәсекелестік жағдайында, ... және ... ... тек ... ғана ... оны жалғыздыққа, сезімсіздікке, өзімшілдікке, нарциссизмге ұшыратады, деп жазды [12].
Қазіргі заманғы қоғамды американдық социолог, ... ... ... ... ... ... ... ғылыми-техникалық революция барысында робаттануы жолымен адамзат мәнінің шеттелуінің сатысы ретінде қарастырады. Фромның көзқарасының ерекшеліктері тұлғаның ... ... ... ... ... ... ... - капиталистік қоғамға сыни көзқарас.
Жеке адам мен ... ... ... ... жеке даралық пен әлеуметтік нақтылық арасында әрқашан да ... бар. ... ... ... қажеттілігін қанағаттандырмайды, ал индивид ешқашан әлеуметтің талаптарына жауап бермейді. Әрбір адамның ... ... ... сипаты ол нақтылықтың әсеріне қалыптасса да, өмірдің талаптарына ешқашан жауап бермейді. Бұл - принциптік сәйкессіздік және сондықтан жеке даралық пен ... ... ... ... ретінде айта отырып, негізінен біз оның қарама-қайшылықтарды шешу қабілетіне назар саламыз.
Тұлғааралық жанжал - ... ең кең ... ... ... ... ... іске асырылады. Екі немесе одан көп адамдар арасындағы немесе топтар арасындағы келіспеушілік. Бәрінен ... ... әр ... ... ... ... ... ерекшеліктері бар адамдар түседі. Тұлғааралық өзара әрекеттесу көп деңгейде топтық немесе социеталдыға қарағанда психофизиологиялық факторлармен жанамаланған. Бұл олардың әлеуметтік ... ... мен ... ... қатынасу фактісімен байланысты. Тұлғааралық қатынаста шыдамдылықтың болмауы және ... ... жол табу ... ... ... пен ... деңгейде жанжалдың ақырғы - соғыс формасына ұласады, онда екі жақта әлеуметтік-экономикалық және адами шығынға ұшырайды. Жанжалдың ең ... ... қашу үшін ... ... келу ... іздеу, әлеуметтік инженерия тұжырымдамасы мен қоғамның әлеуметтік терапия тұжырымдамасын жасайда. Әлеуметтік ... ... ... немесе топтық деңгейде қысқарту өткениетті араласуға көмектесетін қоғамның рухани мәдениетінің өсуіне жол ашады.
Тұлға немесе топ ... ... - бұл ... ... енгізген "рөлдік күтім", "рөлдік орындау" түсінігін келтіруге болады. Жанжал топтық күтім жеке тұлғаның талаптануымен және ... ... ... ... немесе керісінше, тұлғаның күтімі, топтық күтіммен қарама-қайшылыққа түскен кезде пайда болады. ... ... ... ... ... ... сүйене отырып, өз бетінше басым рөлді таңдауды жасайды ("үлгілі әке", ... ... ... ... ... бір ... ... (индивидтер мен топтар) адамдармен жасалынады, яғни рөлдік жанжал болады. Онда екі аспект бар - объективті және субъективті. ... әр ... ... ... ... ... және ... жүріс-тұрыстарының әр түрлі әдістерімен объективті өмір сүреді. Мысалы, өзінің жұмыс ... ... ... ... және ұсынылған жұмыс орнына жұмыс күшін сатып алатын жұмыс беруші. Олардың арасындағы байланыс ерекше жауапкершілікке, мүдделердің сәйкессіздігіне, қатаң ... ... және ... ... Бұл жерде бір жақтың бір әрекеті тек өзара шеттеудің ғана емес сонымен бірге күрестің, бақталастықтың ықтималдылығының жоғары деңгейін ... ... ... немесе басқаға маңызды пайда әкеледі. Жанжалды оқиғаның рөлдік негіздегі ерекшеліктерінің бірі - бұл субъектілерді белгілі бір әрекетке ... ... ... ... субъективті түрде өмір сүреді.
Қарама-қарсы міндеттер мен қызметтерді атқаратын субъектілер бір-бірінің рөлдері ... ... ... мен ... ие. Егер бір жақ ... рөлінің "орындалуы" басқа жақтың қазіргі рөлі туралы ұсынысына сәйкес келмесе, онда бұл ... ... алып ... яғни ... ... ... субъектілердің өзара рөлдік күтімдерінің іске аспауы болып ... ... - ... ... ие әлеуметтік топтар мен әлеуметтік қауымдастықтар, адамдар арасындағы жанжал. Топаралық жанжалдың өзіндік ерекшелігі бар формасы ретінде этноұлттық ... алға ... Тең ... теңдік, мүдделер тепе-теңдігі, диалог - өрлеу мен әлеуметтік ... ... ... ... қай ұлтқа жатпаса да барлық азаматтардың әлеуметтік мүмкіндіктері мен құқықтарын іске асыруға көмектесуін іске асырушы, шешуші принциптер.
Қорытынды.
Қазіргі жағдайда әлеуметтік ... ... ... ... ... қауымдастықтың, топтың, индивидтердің өзара әрекеттесу процесіндегі жанжал түрлерінің пайда болуына әкелді. Олар әлеуметтік теңсіздіктің өмір сүруіне, көптеген ... ... ... ... жағына халықты әлеуметтік қорғаудың жоқтығына байланысты. Бұл әлеуметтік жанжалдар, қоғамдық ... ... ... ... ... ... әрі қарай оның дамуына, өздігінен жетілуіне өздері ықпал етеді және жанжалдасушы жақтарды ынтымақтастыққа, әр ... ... ... ... қатынасының үйлесімділігіне әкеледі. Мұнда біздің ойымызша қарама-қарсылық бірлестігі және күрес ретінде диалектикалық заңдардың біреуі іске асуы тиіс. А.Здравомыслов былай деп ... ... ... бірге әлеуметтік жойылмайтындық. Және ол адамның өмірлік ... ... ... ... ... ... көзі болғандықтан жалпы қоғам үшін жағымды мәнге ие" .
Қоғамдағы тұрақтылықты сақтау үшін теңдік және теңсіздік деңгейі бір жағынан, адамдар арасындағы ... рухы мен ... ... ... жағынан қоғамда үнемі болатын жанжалды атмосфераны болдырмауға міндетті шараларға ие болу керек.
Кез келген әлеуметтік жанжал қандай да бір ... ... ... Онда әр ... ... мен ... ... етеді, сондықтан жанжалды шешу сипаты да өзіне тән ерекшелегіне ие. Жанжалды шешу ... ... ... ... яғни ... қатынастар болып табылады. Ереже бойынша, "дұшпан бейнесі" "серіктес бейнесіне" айналады, әлеуметтік өзара әрекеттесудің жаңа формаларының әрі ... ... жол ... жеке ... ... немесе ынтымақтастыққа. Бұл фактіні барлық әлемдік тәжірибелер дәлелдейді .
Қазақстандық ... ... ... ... жағдайында девиантты жүріс-тұрыстың, жанжалды оқиғалардың базасы қоғамның ресми мәлімденген мақсаттары мен оларға жетудің әлеуметтік мақұлданған әдістерінің арасындағы ... ... ... ... ... ... Р.Мертонның аномия теориясына сүйенсек). Кез келген дағдарыс сенімсіздікті, кері ... ... ... ... ... Және қоғамның қазіргі күйінде жалпы бүліну құлаудан басқа ештеңені көрмеу үлкен қателік болар. Қазіргі дағдарыс дамудың жаңа ... жаға ... ... алатын дағдарыс қатарына жатады.
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі
Тавадов Г.Т. Саясаттану. Учебник-М, 2002. - С.312.
Осипов Г.В. Социологический энциклопедический словарь.-М., 1998. - ... А.Г. ... ... - М., 1995. - ... Г.В. ... ... ... М., 1998. - С.198.
Кармин А.С. Конфликтология. Учебник.-Спб, 2000.-С.15.
Ничипоренко Л.А. Буржуазная социология конфликта. -М., Политиздат, 1982. - С.39.
Бурдье П. ... ... М., 1993. - ... П. ... ... ... ... 1920. - с.36.
Фоефанов К.А. Социология аномия: обзор подходов американской социологии //Социологические исследования. 1992. -5. ... ... Р. ... теории социального конфликта. М.: Политиздат, экономические, политические союзы между государствами, организациями. 1982., с. 39
Исмуханова Г.Г. О ... и ... ... в обществе. // Мысль 1995. - 12., с. 38.
Волков Ю.Г, Мостовая И.В. Социология. М., 1988, с. ... К.А. ... и ... ... (избранные психологические труды). Москва-Воронеж. 1999. С. 202-204.
Харчева В. Основы социологии. М. 2000., с. 145.
Здравомыслов А. ... ... М., 1995, - с. ... В. ... социологии. Учебник. М. 2000., - с.146.

Пән: Социология, Демография
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Социология ( оқу құралы )501 бет
Сын және оның этикалық аспектiлерi4 бет
Білім беру социологиясы14 бет
Біріккен Ұлттар Ұйымы аймақтық жанжалдарда35 бет
БАСҚАРУ СОЦИОЛОГИЯСЫ7 бет
Вебердің социологиясы және «веберлік қайта жаңғыруы»12 бет
Дін социологиясының қалыптасуы мен дамуы19 бет
Девиантты мінез-құлық социологиясы12 бет
Еңбек социологиясы16 бет
ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ СОЦИОЛОГИЯСЫ13 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь