Жолдағы ақшалай қаржылар
![](/assets/img/loading.gif)
![](/assets/img/loading.gif)
Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .
3
1
ЖШС Гогури & партнерс ұйымының нарықтағы орны мен ақшалай қаражаттарының есебі ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ...
5
6
5
1.1
Ұйымның мақсаты мен өнімді өндіру және өткізу процесі ... ... ... ... .
5
1.2
Ақшалай қаражаттар мен дебиторлық қарыздар түрлерінің есебі ... ..
9
2
ЖШС Гогури & партнерс ұйымының қызметі мен қаржылық есептілігін талдау ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ..
13
2.1
Қаражаттар есебі және оны есептесу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
13
2.2
Кəсіпорын қызметінің тиімділігін (рентабельділігін, табыстылығын, пайдалылығын) талдау ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ...
17
3
Ұйымда жүргізілетін қаржылық аудит технологиясын зерттеу ЖШС Гогури & партнерс мысалында ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... .
22
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
27
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ...
29
Мазмұны
Кіріспе
Мен, 3 курс студенті Тимурова Индира өндірістік іс-тәжірибемді ЖШС Гогури & партнерс кәсіпорында өттім. Өндірістік іс-тәжірибемді өткен уақытымда, кәсіпорын туралы материалдар жинай отырып, өндірістік іс-тәжірибием біткеннен соң, өндірістік іс-тәжірибемнің есебін жаздым.
Ұсынылып отырған тәжірибе есебімнің мақсаты - ЖШС Гогури & партнерс кәсіпорыны туралы теориялық және әдістемелік негізі туралы мағлұмат беру, оны ұғыну, оларға талдау жүргізуге көмектесу.
Қазақстан Республикасы кәсіпорындарында, соңғы жылдары еліміздің экономикасының нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты бухгалтерлік есептің әдістемесі мен тәжірибесінде түбегейлі өзгерістер болды.
Есеп тіркемелерінде шаруашылық операцияларын жазып көрсетудің дәстүрлі бухгалтерлік қызметі, көптеген қаржылық ақпаратты пайдаланушылардың сұрақ-тілектеріне толығынан жауап бере алмайтындығын тәжірибе көрсетті. Іскерлік шешімдер қабылдау үшін бұл ақпарат белгілі түрде өзгертілуі және өңделуі қажет. Қазіргі жағдайда бухгалтер қаржылық нәтиже қалыптастырудың әр түрлі әдістерін білуді, кәсіпорында қабылданған қаржылық стратегияны іс жүзіне асыруды камтамасыз ететін есеп саясатын таңдап алып, соны басшылыққа ұсынуы керек, яғни оның қызметінің аясы жай есепшіліктен қаржы жағ-дайын талдау ісі ажырамас бөлігі болып табылатын, қаржы менеджментіне дейін өсіп, айтарлықтай кеңейеді.
Қоғамда қаржылық талдау біреудің орынсыз тілегінен емес, өмірлік аса қа-жеттілік салдарынан туыңдады: салмақ, ұзындық өлшемін және есептеу жүргіз-бей, шаруашылық субъектінің мүліктік жағдайы мен оған әсер ететін себептерді білмей, табыс пен шығынды өзара салыстырмай, біріншісінің екіншісінен артық болуына қол жеткізбей шаруашылықты ойдағыдай жүргізу мүмкін емес.
Қай уақытта да болмасын бұл өте маңызды. Қазіргі қоғамның әкімшілік -әміршілік жүйеден шығып, нарықтық қатынасқа ену кезеңінде оның мәнділігі одан әрі арта түседі. Басқаша айтқанда, жалпы мемлекеттік (иесіз) меншік жағдайында кеңінен орын алған ұқыпсыздық пен жауапкерсіздікті іскерлік, бас-қарушылық, қатаң орындаушылық тәртіп, ұқыптылық және үнемділікпен ал-мастыру - нарықтық экономиканың өзіне тән ерекшеліктері.
Нарықтық экономика оған қатысушылардың барлығынан ой жүйесі мен өзгеше іс-әрекетті талап етеді. Ол зауыт қоймалары мен ашық алаңдарда, ма-териалдар мен шикізаттың қисапсыз қорларының көгеріп, тот басып жатуына, яғни миллиондаған теңгенің доғарылып, бекерге ысырап болуына жол бере алмайды.
Кәсіпорын мүлкіне салынған әрбір теңге жаңа табыс әкелу үшін осы қорларды қозғалысқа келтіреді. Жасанды көрсеткіш пен жоспар үшін жұмыс істеу келмеске кетеді.
Қазіргі уақытта болып жатқан нарықтық қатынастар кәсіпорындардың ша-руашылықты жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ашты. Атап айтқанда, ішкі және сыртқы рынокта білікті серік-ті таңдауға қол жетті, өйткені болашақтағы бірлескен іс-әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады. Кәсіпорындар бұрынғыдай жоғарғы жақтың жөн сілтеуімен емес, контрагенттерді (жабдықтаушы, сатып алушы, мердігер, банк және т.б.) қазіргі кезде өз қалауы бойынша алады.
Олардың өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл және қатесіз тандауымен нарықтық қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және дұрыс бағдар тауып, оны ұстануына қарай жұмыстарының тиімділігі әр түрлі болады. Басқаша сөзбен айтқанда, шаруашылықты жүргізуші субъектілердің қызметінің жетістіктері басқару деңгейіне, қабылданған шешімдердің объективтілігі, нақтылығы, шұғылдығы мен ғылыми негізделуіне тікелей тәуелді. Үйлесімді шешімдердің қабылдануы, материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын тиімді пайдаланып, еліміздің экономикалық өсуіне бағытталатыны белгілі.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің ор-нықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша қа-ражатын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің қар-жы ресурстары жағдайын көрсетеді.
1. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының нарықтағы орны мен ақшалай қаражаттарының есебі
1.1 Ұйымның мақсаты мен өнімді өндіру және өткізу процесі
ЖШС Гогури & партнерс компаниясы Қазақстандағы жетекші парфюм өндірушілердің бірі, белсенді, жасампаз әрі кәсіпқой қызметкерлерді өз бөлімшесіне бүкіл ел бойынша жұмыс істеу үшін іздестіреді. Өндіріспен қатар Гогури & партнерс шетелдік парфюм шығаратын компанияларға маркетинг, тіркеу, логистика, дистрибуция, кедендік рәсімдеу және сақтау саласында қызметтер көрсете отырып, ресми серіктесі болып табылады.
Ұйымның тарихы:
1999 жылы Гогури & партнерс сауда компаниясы ретінде тіркеледі;
2006 жылы компания Алматы қаласында жеке меншік қоймаларын ашқан;
2007 жылы парфюм зауыт құрылысы басталды;
2010 жыл зауытты іске қосу, өндіріске лицензия алу, алғашқы тәжірибелік-өндірістік желіні іске қосқан;
2011 жылы Гогури & партнерс алғашқы препараттарды тіркеу куәлігін алған;
2012 жылы парфюмдік өнімдерді мемлекеттік бағдарлама бойынша тегін медициналық көмектің кепілді көлемі аясында жеткізу басталды;
2013 жылы Зауыт өнімінің өндірісі бір жылда 6,5 есеге ұлғайып 10 млн өнімге дейін жетеді;
2014 жылы Гогури & партнерс күрделі парфюм формасының өндірістік учаскесі GMP стандарты бойынша сертификатталған;
2015 жылы Физикалық-химиялық және микробиологиялық зертхана ҚР Мемлекеттік стандарты жүйесінде аккредиттеуден өтті;
2016 жылы Компанияның қарқынды техникалық жабдықтандырылуы, өндірістік қуаттың жылына 200 млн. өнімге дейін өсуі;
2018 жылы Гогури & партнерс күрделі парфюм формасының өндірістік учаскесі (иіс сулар, одеколон,бояу ұнтақтар) GMP стандарты бойынша қайта сертификатталған;
2019 жыл иіс сулар мен одеколондар түрінде арнайы парфюмдық өнімдерді шығаратын жаңа өндірістің іске қосылуы басталды.
Негізгі міндеттері:
* Компания парфюмдерін сән және мода секторларда өткізу;
* Қолданыстағы клиенттік базамен жұмыс жасау және жаңа клиенттерді іздестіру;
* Клинеттермен ұзақ мерзімді қатынастар орнату;
* Конференциялар, сән үйірмелері, презентациялар ұйымдастыру және өткізу;
* Белсенділікті жоспарлау.
Кандитаттарға қойылатын талаптар:
* Білімі: жоғары медициналық немесе сән саласы;
* Жұмыс тәжірибесі: өндірістік-маркетингтік өкіл ретіндегі жұмыс тәжірибесі 1 жылдан бастап.
Жеке қасиеттері:
* нәтижеге бағытталған;
* байланысқа бейімділік;
* өздігінен ұйымдасқан;
* оқуға қабілеттілігі мен ықыласы;
* белсенді өмірлік ұстанымы.
ЖШС Гогури & партнерс ұйымында өндіріс көлемі және өнімді өткізу көлемі бір-біріне байланысты көрсеткіштер. Нарық жағдайы мен бәсекелестіктің күшеюінде сату көлемі негізгі өндірістік бағдарлама болып табылады. Кәсіпорын сатылатын өнімді шығаруы керек.
Өнімді өндіру мен өткізу көлемінің өсу қарқыны, өнімнің сапасын жоғарлату - кәсіпорын шығындары, табыстары және тиімділік шамаларына тікелей әсер етеді.
Сондықтан, кәсіпорын жұмысының талдауы өнімді шығару көрсеткіштерін зерттеуден басталады.
Өндіріс көлемін талдау жалпы тауарлы өнімнің динамикасын, өсу мен өсімнің базистік және тізбекті қарқындарын есептеуден басталады.
Кесте-1.Тауарлы өнімнің динамикасы
Жыл
Салыстармалы бағадағы тауарлы өнім, мың теңге
Өсу қарқыны, %
базисті
тізбекті
2016
2017
2018
2019
2020
89000
92600
94300
93500
95000
100
104
105,9
105
106,7
100
104
101,8
99,1
101,6
Өсудің орташа жылдық қарқынын Т (өсім Тө) орташа геометриялық немесе орташа арифметикалық өлшем бойынша есептеуге болады. Оны орташа геометриялық формуламен есептейік:
Т = n-1√Т1* Т2 *Т3 *Т4 *Т5 = 4√1,0*1,040*1,059*1,050*1,067 = 4√1,23 = 1,0539 = 105,39%
Тө = 5,39% (105,39-100)
Сонымен, тауарлы өнімді өндіру көлемі 5 жылда 6,7%-ға өсті. Өсімнің орташа жылдық қарқыны 5,39%-ды құрады. Есепті кезеңде (ай, тоқсан, жыл) жоспардың орындалуын бағалау кестеде келтірілген деректер бойынша есептелінеді.
Өнім өндірісінің көлемі бойынша жоспардың орындалуы жыл басынан бастап өсу қортындысымен талданады.
Кесте-2.Есепті кезеңде жоспардың орындалу көрсеткіштері
Бұйым
Өнім өндірісінің көлемі,
мың теңге
Жоспарлық шығарылымның өткен жылдан ауытқуы
Өнімнің нақты шығарылымының ауытқуы
алдың
ғы жыл
есепті жыл
мың теңге
%
жоспардан
алдыңғы жылдан
жоспар
нақты
мың теңге
%
мың теңге
%
А
В
С
Д
т. с.
31200
31000
19600
16300
28300
32400
19300
15800
25400
32370
21170
20100
-2900
+1400
-300
-500
-9,3
+4,5
-1,53
-3,06
-2900
-30
+1870
+4300
-10,2
-0,09
+9,6
+27,2
-5800
+1370
+1570
+3800
-18,6
+4,4
+8,0
+23,3
Барлығы:
98100
95800
99040
-2300
-2,34
+3240
+3,3
+940
+0,95
ЖШС Гогури & партнерс ұйымында талдамалық жұмыстардың қажетті элементі - бұйымдардың ассортименті бойынша жоспардың орындалуын талдау болып табылады.
Ассортимент - бұйымдардың әрқайсысы бойынша саны көрсетілген бұйымдардың тізімі. Ол толық (барлық түрлері мен алуан түрлілігі), топтық (туыс топтары бойынша) және топішілік ассортимент болып ерекшеленеді.
Ассортименті бойынша жоспардың орындалуы төмендегідей бағалануы мүмкін:
- ең аз пайыз тәсілі бойынша;
- өнімді шығару жоспары орындалған, бұйымдар атауының жалпы тізіміндегі үлес салмағы бойынша;
- өнім ассортименті бойынша: орташа пайыз көмегімен, ол жоспар шегінде өнімнің жалпы нақты шығарылымын өнімнің жалпы жоспарлық шығарылымына бөлу жолымен есептелінеді (жоспарда қарастырылмаған немесе жоспардан тыс дайындалған өнім ассортименттер бойынша жоспардың орындалуына кірмейді).
Ассортимент бойынша жоспарды толық орындамау себебі сыртқы, сондай-ақ ішкі болуы мүмкін.
Өнімнің жекелеген түрлері бойынша жоспардың орындалуының біркелкі болмауы оның құрылымының өзгеруіне әкеледі.
Өнімнің құрылымы - бұл жекелеген бұйымдардың, олардың жалпы шығарылымындағы үлес салмағының қатынасымен анықталатын құрылым. Құрылымы бойынша жоспарды орындау дегеніміз - өнімнің нақты шығарылымында оның жекелеген түрлерінің жоспарланған арақатынасын сақтау. Өнім құрылымындағы өзгерістер шаруашылық қызметінің, өнімді шығару және өткізу, еңбек өнімділігі, өзіндік құн мен табыс сияқты жалпылама көрсеткіштерінің динамикасына әсер етеді.
Өндіріс құрылымының аталған көрсеткіштердің деңгейіне әсер етуін әртүрлі тәсілдермен анықтауға болады. Тізбектеп қою тәсілімен анықтау 3 кестеде келтірілген.
Кесте-3.Тауарлы өнім құрылымын талдау
Бұйым
1мшб-ға көтерме баға, теңге
Өнім өндірісінің көлемі, мшб.
Тауарлы өнім жоспар бағасымен,
мың теңге
Құрылымы есебінен тауарлы өнімнің өзгеруі, мың теңге. (7б-6б)
жоспар
нақты
жоспар (5б=2б* 3б)
Жоспарлық құрылым кезіндегі нақтысы
нақты (7б=2б*4б)
А
В
С
550
600
700
56600
55000
32400
50400
54000
34600
31130
33000
22680
30049
31854
21893
27720
32400
24220
-2329
+546
+2327
Барлығы
1850
144000
139000
86810
83796
84340
+544
Құрылымдық фактордың өнімнің өндірісіне әсер етуін, сондай-ақ, абсолюттік айырым тәсілімен және орташа алынған бағаны анықтау тәсілімен есептеуге болады.
Өнімнің сапасы өндіріс кәсіпорындары қызметінің негізгі көрсеткіші болып табылады.
Өнімнің сапасы - арнауына сәйкес, білгілі бір тұтынуды қанағаттандыратын өнім қасиетінің жиынтығы. Өнімнің сапасы бұйымның тұтынушылық, параметрлік, технологиялық, дизайнерлік және басқа да қасиеттерді сипаттайды, оның стандартизациялық және бірыңғайлау деңгейі сенімділік пен ұзақ мерзімділік.
Өнім сапасының көрсеткіштері жалпылама, жеке және жанама болып бөлінеді.
Өнім сапасын талдаудың басты міндеті - көрсеткіштер динамикасын зерттеу, олардың деңгейі бойынша жоспарды орындау, олардың өзгеру себебін анықтау және өнім сапасының деңгейі бойынша жоспардың орындалуын бағалау. Өнім сапасының деңгейі бойынша жоспардың орындалуын жалпылама бағалау үшін әртүрлі тәсілдер пайдаланылады. Оның бірі бағалаудың балдық тәсілі болып табылады, оның мәні өнім сапасының орташа шамалы балын анықтап, сондан соң оның нақты және жоспарлы деңгейін салыстыру жолымен сапасы бойынша жоспардың орындалу пайызын табуда.
Сапасы сортымен сипатталатын өнім бойынша өндірістің жалпы көлеміндегі әрбір сорттың үлесі, сорттылығының орташа коэффициенті, салыстырмалы шарттарда бұйымның орташа бағасы есептелінеді.
Сонымен, сорттылығының орташа коэффициентін екі түрлі амалмен анықтауға болады:
І - сортты өнім санының жалпы санына қатынасымен;
Барлық сортты өнім құнының І - сорттың бағасы бойынша өнімнің ықтималды құнына қатынасымен.
Екінші амал бойынша сорттылығының коэффициенті мына формуламен анықталады:
Ксорт = ∑( ӨVi * Бi) (ӨVжалпы*Б1сорта
1.2 Ақшалай қаражаттар түрлерінің есебі
ЖШС Гогури & партнерс ұйымында қаржылық есеп берушілікті дайындау және жасау принципіне сәйкес активтер- бұл субъектінің құндық бағасы бар мүліктік және жеке мүліктік емес игіліктер және құқықтар.
Активтерді жою мерзіміне қарай ағымдағы және ұзақ мерзімді деп бөлуге болады.
Бухгалтерлік есеп стандарттарының №2 Бухгалтерлік баланс және қаржылық есептегі негізгі ашулар стандартына сәйкес ағымдағы активтерге келесілер жатады:
- оларды қайта өңдеу және сату мерзімінен тәуелсіз тауарлық-материалдық қорлар;
- есеп беру күнінен бір жыл ағымында қажетсіздендірілуі тиіс алдағы кезең шығындары;
- ақшалай қаржылар;
- ағымдағы құнымен көрсетілген қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар;
- бір жыл ішінде алынатын алашақ қарыздар: ағымдағы активтерді сатып алуға аванстық төлемдер, алынуға тиісті шоттар, алынған векселдер, негізгі шаруашылық серіктестік пен оның еншілес серіктестігі арасындағы ішкі топтық операциялар нәтижесінде пайда болатын дебиторлық қарыздар, акционерлік қоғамның қызметкер тұлғаларының алашақ қарыздары, басқа да дебиторлық қарыздар.
Қай саладағы кәсіпорындар мен ұйымдар болмасын өз қызметі барысында басқа заңды және жеке тұлғалармен қарым-қатынас жасайтындығы белгілі. Сол уақыттардағы операциялардың барлығы дерлік ақшамаен есеп айырысу арқылы жүргізіледі. Біздің елімізде қызмет ететін кәсіпорындар мен ұйымдар ақшалармен есеп айырысу операцияларын Қазақстан Республикасының Ұлттық банк мекемесі белгілеген ережелер мен тәртіпке сәйкес жүргізіліп отырады.
Кәсіпорындар мен ұйымдарда ақшалар арқылы есеп айырысу операцияларының бухгалтерлік есебін жүргізгенде мыналарды басшылыққа алу керек:
oo ақшалар арқылы есеп айырысу операцияларын толық және уақытылы дер кезінде есептеу;
oo кәсіпорындар мен ұйымдардағы ақшалардың түгелділігін және олардың тиімді пайдаланылуын бақылау;
oo есеп айырысу, төлеу тәртібін бақылау, кәсіпорын ақшаларының кіріске алынуы мен шығыс етілуін дұрыс есептеу.
Қазіргі таңда ақшалар қозғалысын басқару қаржы нарығының күрделілігіне байланысты маңызды мәселе болып саналып отыр. Ақшалар мен оның баламаларын дұрыс ашып көрсету және жіктеу кәсіпорын қызметінің нәтижесін дұрыс бағалау үшін қажет.
Ақшалар шоттарында тек қана жедел арада міндеттемелерді өтеу үшін төлем жасауға қабілетті активтер есептеледі. Кәсіпорындар мен ұйымдардың ақшалары олардың кассасындағы, есеп айырысу және валюталық шоттарындағы ақшаларынан, аккредетивтеріндегі ақшаларынан, чектеріндегі ақшаларынан, банктердегі арнаулы шоттарындағы ақшаларынан, сондай-ақ аударылған жолдағы ақшаларынан құралады. Кәсіпорындар мен ұйымдардың бухгалтерлік балансындағы ақшаларының қалдығы деп аталатын бабында осы жоғарыда аталған ақшалар шоттарындағы ақшалардың барлық қалдығының жиынтық сомасы жазылады.
Шоттардың жұмыс жоспарына сәйкес ақшалай қаражаттардың есебі үшін 1000 Ақшалай қаржылар бөлімшесінің келесідей шоттары арналған:
1010 - Кассадағы ақшалар;
1020 - Жолдағы ақшалай қаржылар;
1030 - Ағымдағы банктік шоттардағы ақшалай қаржылар;
1040 - Карт шоттардағы ақшалай қаржылар;
1050 - Жинақ шоттарындағы ақшалай қаржылар;
1060 - Басқа да ақшалай қаржылар.
Алынуға тиісті шоттарда ақшалай қаржыларға шағымдар, тауарлар және қызметтер және компанияның ақшасыз активтері жатады. Дебиторлық қарыздар ағымдағы және ұзақ мерзімді болады, яғни төленуге тиісті шоттардың төлеу мерзімінен және қарызды жоюдың күнінен тәуелді. Дебиторлық қарыздар шот-фактурамен расталады. Алынған вексельдер баланстық бабы арнайы қарыздық міндеттемелермен расталады.
Саудалық дебиторлық қарыздар - негізгі қызмет нәтижесінде сатылған тауарлар мен қызметтер үшін сатып алушылардың міндететмелі сомалары. Саудалық емес дебиторлық қарыздар- басқа да қызмет түрлері нәтижесінде пайда болады.
Ақша қаражаттарын сақтау, қабылдау мен беру үшін әрбір ұйымның кассасы болады. Кассир - материалдық жауапты адам. Ол касса операцияларын жүргізу тәртібімен таныс болуға тиіс. Осыдан кейін ғана оның материалдық толық жеке дара жауапкершілігі туралы онымен шарт жасалынады.
Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшаның есебі Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісі бекіткен кассалық операцияларды жүргізу тәртібіне сәйкес жүргізіледі.
Касса бойынша операциялардың, яғни 1010 шоттың дебеті мен кредиті есебін кассир жүргізеді. Регистрлерге жазулар бухгалтерияда кассир есебінің түсуіне қарай жүргізіледі. Біріңғай корреспонденцияланған шоттардың сомалары біріктіріледі. Айдың аяғында есепті айдан кейінгі бірінші жұлдызына регистрлердегі қалдық шығарылады, ол кассирдің есебіне есебіне және бас кітаптағы 1010 шоттың қалдықтарына сәйкес келуге тиіс.
Кассадағы операциялардың синтетикалық есебі 1010 - Кассадағы ақшалай қаржылар активті шотында жүргізіледі. Дебеті бойынша кезең басына және соңына қалдық, сонымен қатар кезең ішіндегі түскен сомалар, кредитінен ақшалардың шығындалуы көрсетіледі. Кассадағы ақшалардың есебі бойынша есептік регистрлары келесілер болып табылады: №1 журнал-ордер - касса шоттарының кредиті бойынша және №1 тізімдеме - касса шоттарының дебеті бойынша.
Кесте-4. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының кассасында жүргізілетін ақшалар есебі бойынша шоттар корреспонденциясы
Операциялар мазмұны
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
Өнімдерді (қызметті, жұмысты) сатудан табыс алынды
1010
6010
Басқадай активтерді сатудан табыс алынды
1010
6210
Ағымдағы банктік шоттан ақша кассаға алынды
1010
1030
Алдағы кезең табыстары алынды
1010
3520,4420
Есеп беруге тиісті тұлғадан алынды
1010
1250
Аванстар алынды
1010
3510, 4410
Кассадан банктік шотқа ақша тапсырылды
1030
1010
Басқадай кредиторлық қарыздар төленді
3390
1010
Іс-сапар шығындарына, шаруашылық шығындарына ақша берілді
1250
1010
Кассадан еңбек ақы берілді
3350
1010
Кассадан теңгемен жабдықтаушылар мен мердігерлерге төленді
3310, 4110
1010
Есеп айырысу шоты бойынша операциялардың есебі 1030 Ағымдағы банктік шоттағы ақшалай қаржылар шотында жүргізіледі. Оның дебеті бойынша ақша қаражаттарының қалдығы мен келіп түсуін, яғни көбеюін көрсетеді, ал кредиті бойынша есеп айырысу шотынан ақша қаражаттарының есептен шығарылуын көрсетеді.
Кесте-5. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының ағымдағы банктік шоттардағы ақшалай қаржылар шоты бойынша жүргізілетін шаруашылық операцияларының шоттар корреспонденциясы
Шаруашылық операциялар мазмұны
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1.Кассадан ақшалардың ағымдағы банк шотына түсуі
1030
1010
2.Сатып алушылардың дебиторлық қарыздарын жою есебінен түсуі:
- қысқа мерзімді
- ұзақ мерзімді
1030
1030
1210
2010
3. Қысқа мерзімді несиелер алынды
1030
3010, 3020
4.Жолдағы ақшалар ұйымның есеп айырысу шотына алынды
1030
1030
5.Жарғылық қорды толтыру үшін үлес қосушылардан келіп түскен ақшалар есеп айырысу шотына кіріске алынды
1030
5110
6.Алынған банк несиесі есеп айырысу шотына кірістелді
1030
3010,4010
7.Жабдықтаушылар мен мердігерлердің қарызы қайтарылды
3310, 4110
1030
8.Бюджетке ҚҚС аударылды
3130
1030
9.Бюджетке корпоративтік табыс салығы аударылды
3110
1030
10.Басқа да кредиторлық қарыздар жойылды
3390, 4170
1030
Жолдағы ақша аударымдарына сатып алушылар мен тапсырыс берушілерден кассаға алынған, банк бөлімшелеріне енгізілген, почта бөліміне енгізілген, ұйымның ағымдағы банктік шотына енгізу үшін инкассаторға өткізілген табыс жатады.
Жолдағы ақшалардың қозғалысы жөніндегі ақпараттарды жалпылау және есептеу үшін 1030 Жолдағы ақшалай қаражаттар шоты арналған.
1030 Жолдағы ақшалай қаражаттар шоты бойынша сомаларды есепке алу үшін банк мекемелерінің, почта бөлімдерінің квитанциялары; банк инкассаторы түсімдерді өткізгеніне жолсерік тізімдемелерінің көшірмелері негіз болып табылады.
Кесте-6. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының жолдағы ақшалай қаражаттар шоты бойынша шоттар корреспонденциясы
Шаруашылық операциялар мазмұны
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1. Сатып алушылар мен тапсырыс берушілерден аударылуға жататын жолдағы ақшалай қаражаттар
1030
1210,2110
2. Почта бөліміне есеп беруге тиісті тұлғамен өткізілген табыс, бірақ әлі ағымдағы банктік шотқа аударылмаған
1030
1250
3. Кассадан жіберілген, бірақ әлі мақстаы бойынша түспеген ақшалар
1030
1010
4. Еншілес, ассоцирленген ұйымдардың жолдағы ақшалай қаражаттары
1030
1220, 1230
5. Жолдағы аванс түріндегі ақшалар
1030
3510, 4410
6. Жолдағы ақшаларды алу
1010,1030
1030
2. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының қызметі мен қаржылық есептілігін талдау
2.1 Ұйымның сату және маркетингтік қызметін талдау
Қазақстанда ЖШС Гогури & партнерс компаниясы келесі компаниялардың өнімін ұсынады: Merck Serono, Boiron, Pierre Fabre, Zambon, Biomarin, Biotest, Trenka.
Шетелдік серіктестермен әрекеттесе отырып, біз фармацевтикалық өнімді өткізуде құнды тәжірибе жинадық және компанияның гүлденуімен қатар ішкі нарықта да, Қазақстанның аумағынан тыс жерде де (Өзбекстан, Қырғызстан, Әзірбайжан) артықшылықтарға ие болдық.
Өзіміздің клиенттеріміздің мүддесін білдіре отырып, VIVA Perfum ҚР мәдениет министрлігімен, денсаулық сақтаудың өңірлік Департаменттерімен, ҒЗИ, мемлекеттік және жеке меншік емдеу мекемелерімен, сән салондарымен, мәдениет орталықтармен, дәріханалармен, көтерме бағамен сатуды жүзеге асыратын компаниялармен және дистрибьюторлармен өзара әрекеттеседі.
ЖШС Гогури & партнерс сату және маркетинг департаменті өзінің клиенттерінің құрамына мода саласы мамандарына арналған ғылыми шараларды ұйымдастыру және көру енетін, сондай-ақ мерчандайзинг, трейділік және жарнама акцияларын жоспарлау және өткізу сияқты промобелсенділіктердің толық спектрін ұсынатын бірнеше бөлімшелерден тұрады.
Қазақстанда сирек кездесетін іс-шараларға біз өзіміздің серіктестерімізге нарыққа және эксклюзивті өкілдікке препараттарды шығару бойынша жоғары сапалы қызметтер ұсынуды қамтамасыз етеміз. Компания командасында тәжірибелі кәсіпқойлар жұмыс істейді. Өнім бойынша менеджерлер маркетингілік стратегияны жасап шығарады және бейімдейді, ол болашақта денсаулық сақтау мамандарымен коммуникацияларда медициналық өкілдіктермен қолданылады. Компанияның медициналық өкілдері медициналық немесе фармацевтикалық білімге ие, соның арқасында түрлі деңгейдегі мамандармен қатынас орнатуға мүмкіндік болады. Ұйымның қызмет көрсету сапасын көтеруге ұмтылады және нәтиженің тұрақты әрі бірізді өсуін мақсат етеді.
Ұйымда маркетингтік қызметті талдау барысында өндіріс пен тауар өткізіліміндегі сұранымды жоқ тауардың мөлшерін бағалау керек. Ол оған деген сұраныстың төмендеуінен тууы мүмкін. Әрбір кәсіпорын өз тауарының керек өнімінің өткізілмей қалған жағдайында зиян мөлшерін білуі керек. Тауардың өткізілмей қалуын қолға алу үшін оның пайда болу факторларын зерттеп, шығынды минимализациялау және оны жібермеу жолдарын іздестіру керек.
Ішкі себептер: кәсіпорын жұмысшылармен жасалған сұранысболжамының дұрыс болмауы; өткізу нарығындағы кәсіпорынның баға саясатының дұрыс болмауы; шикізаттың төмен сапасының нәтижесіндегі өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің төмендеуі; қондырғы, төмен дәрежелі технология, персоналдың төмен білім деңгейі салдарынан өнімнің бәсекеге төзбеуі; сату процесі және өнімге жарнама жүргізуді дұрыс ұйымдастырмау салдарынан.
Сыртқы себептер: сатып алушылардың төлеу қабілеттілігінің жоқтығы; салымдар бойынша пайыздық ставкалардың өсуі; демографиялық, әлеуметтік, саяси және т.б. себептер.
Сұранымдағы жоқ тауардың пайда болу мүмкіндігін өткізуге болатын және болмайтын деп 2-ге бөлуге болады. Өнімді осы топтардың біреуіне жатқызылуын жаңалықтардың экономикалық мақсаттары (нарықта тауар қозғалысын жақсарту) тәрізді критерийлерге байланысты қарасатыруға болады. Егер дизайнға, сапаның жақсаруына, қаптау, жарнама, өндірісті және өткізу орнын ұйымдық қайта құруға байланысты. Қосымша шығындарды үстеме пайда жабатын болса, онда олар экономикалық мақсатты және тәуекелдіктен құтыла алмаймыз немесе керісінше.
Тауардың төмен сұранымын өндіріске дейінгі, өндірістік, өндірістен кейінгі кезеңдерде анықталуы мүмкін. Егер өндіріске дейінгі кезеңде тауар сұранымының төмен екендігі анықталса, экономикалық шығын мөлшерден аз болады: нарықты зерттеу, бұйымды ойластыру шығындары ғана. Ал егер сұранымының төмендігі өндірістің және өндірістен кейінгі кезеңдерде анықталатын болса, кәсіпорынның қаржылық жағдайының үлкен нұқсан келтіруі мүмкін: шығын көлемінен дайындықтан шегерімдер, игеруден, өндірістен және өнім өткізуден пайда болған шығындар кіреді. Тауар сұранымының төмен деңгейін анықтау кезеңдеріне байланысты басқарушылық шешімдер әр түрлі болуы мүмкін: өндіріске дейінгі кезеңде анықталса ол өнімді өндірмей, басқа өнімді игеруге болады; өндірістік кезеңде өнім дизайнына, конструкциясына, бұйым бағасына өзгеріс енгізіп, сол арқылы нарыққа шығаруға болады; өндірістік кезеңнен кейін анықталса, онда кәсіпорындарға банкротқа ұшырамау жолдарын іздестіру керек, себебі, сұранымдағы жоқ тауар шығынға ұшыраудың тікелей жолы.
Сұранымы жоқ тауардың тәуекелділігін анықтау үшін тауардың контракт бойынша немесе сұраныс бойынша жеткізуін талдау, әрбір түр бойынша дайын тауардың қалдық динамикасын, жалпы сатылудағы олардың үлесін анықтап, талдау керек.
Тауар өткізілімінің жылдамдығын анықтау үшін қолданылатын маңызды көрсеткіш оның өткізілім кезеңінде ұзақ уақыт бойы болуы болып табылады. Бұл көрсеткішті анықтау үшін орташа дайын өнім қалдықтарын біркүндік сатылу көлеміне болу керек. Оның өсу деңгейі өткізілімнің қиындықтарын және сұранысы аз тауардың тәуелділігін анықтайды.
Шаруашылық қызмет қорытындысына үлкен әсер тауар ассортименті және құрылымы және өнім өткізілімі етеді.
Нарық конъюктурасының өзгеруін есепке ала отырып, уақытылы тауар ассортиментінің жаңаруы іскерлік қатынастың маңызды индикаторы және кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігі болып табылады.
Өнім ассортиментін және оның шығарылу құрылымын құру барысында кәсіпорын бір жағынан белгілі өнім түрлеріне сұраныс деңгейін анықтап, екінші жағынан қолда бар еңбек, шикізат, техникалық, технологиялық, қаржылық және т.б. ресурстарды тиімді пайдалануды іске асыруы керек.
Ассортиментті құру келесіден тұрады:
* тұтынушының ағымдағы және перспективті сұранысын анықтау керек;
* шығарылған немесе жоспарлы шығарылуы мүмкін тауардың бәсекеге қабілеттілік деңгейін бағалау;
* бұйымның нарықтағы өмірлік циклін зерттеу, жаңа өнім түрлерін өндіріске енгізу бойынша уақытылы шешімдер қабылдау, ескі өндірісітік бағдарламаларды және экономикалық тиімділігі төмен бұйымдарды өндірістен алып тастау;
* өнім ассортиментінің өзгерту тәуекелділігін және оның экономикалық тиімділігін бақылау.
Сурет-1. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының маркетингтік зерттеу кезеңдері (бағыттары)
Бұл коэффициентті есептеу барысында есептік кезеңдегі шығарылған тауардың факттық көлемі базалықтан (жоспарлы, алдағы жылдағы) көп болуы керек. Өнім өндірісінің көлемінің бір түрі бойынша көбейіп және келесі түр бойынша азаюы оның құрылымының өзгерісіне яғни үлес салмағы бір тауардың артса, ... жалғасы
3
1
ЖШС Гогури & партнерс ұйымының нарықтағы орны мен ақшалай қаражаттарының есебі ... ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ...
5
6
5
1.1
Ұйымның мақсаты мен өнімді өндіру және өткізу процесі ... ... ... ... .
5
1.2
Ақшалай қаражаттар мен дебиторлық қарыздар түрлерінің есебі ... ..
9
2
ЖШС Гогури & партнерс ұйымының қызметі мен қаржылық есептілігін талдау ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ... ... ..
13
2.1
Қаражаттар есебі және оны есептесу ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...
13
2.2
Кəсіпорын қызметінің тиімділігін (рентабельділігін, табыстылығын, пайдалылығын) талдау ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ...
17
3
Ұйымда жүргізілетін қаржылық аудит технологиясын зерттеу ЖШС Гогури & партнерс мысалында ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... .
22
Қорытынды ... ... ... ... ... ... .. ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
27
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... . ... ... ... ... ... ... ...
29
Мазмұны
Кіріспе
Мен, 3 курс студенті Тимурова Индира өндірістік іс-тәжірибемді ЖШС Гогури & партнерс кәсіпорында өттім. Өндірістік іс-тәжірибемді өткен уақытымда, кәсіпорын туралы материалдар жинай отырып, өндірістік іс-тәжірибием біткеннен соң, өндірістік іс-тәжірибемнің есебін жаздым.
Ұсынылып отырған тәжірибе есебімнің мақсаты - ЖШС Гогури & партнерс кәсіпорыны туралы теориялық және әдістемелік негізі туралы мағлұмат беру, оны ұғыну, оларға талдау жүргізуге көмектесу.
Қазақстан Республикасы кәсіпорындарында, соңғы жылдары еліміздің экономикасының нарықтық қатынастарға өтуіне байланысты бухгалтерлік есептің әдістемесі мен тәжірибесінде түбегейлі өзгерістер болды.
Есеп тіркемелерінде шаруашылық операцияларын жазып көрсетудің дәстүрлі бухгалтерлік қызметі, көптеген қаржылық ақпаратты пайдаланушылардың сұрақ-тілектеріне толығынан жауап бере алмайтындығын тәжірибе көрсетті. Іскерлік шешімдер қабылдау үшін бұл ақпарат белгілі түрде өзгертілуі және өңделуі қажет. Қазіргі жағдайда бухгалтер қаржылық нәтиже қалыптастырудың әр түрлі әдістерін білуді, кәсіпорында қабылданған қаржылық стратегияны іс жүзіне асыруды камтамасыз ететін есеп саясатын таңдап алып, соны басшылыққа ұсынуы керек, яғни оның қызметінің аясы жай есепшіліктен қаржы жағ-дайын талдау ісі ажырамас бөлігі болып табылатын, қаржы менеджментіне дейін өсіп, айтарлықтай кеңейеді.
Қоғамда қаржылық талдау біреудің орынсыз тілегінен емес, өмірлік аса қа-жеттілік салдарынан туыңдады: салмақ, ұзындық өлшемін және есептеу жүргіз-бей, шаруашылық субъектінің мүліктік жағдайы мен оған әсер ететін себептерді білмей, табыс пен шығынды өзара салыстырмай, біріншісінің екіншісінен артық болуына қол жеткізбей шаруашылықты ойдағыдай жүргізу мүмкін емес.
Қай уақытта да болмасын бұл өте маңызды. Қазіргі қоғамның әкімшілік -әміршілік жүйеден шығып, нарықтық қатынасқа ену кезеңінде оның мәнділігі одан әрі арта түседі. Басқаша айтқанда, жалпы мемлекеттік (иесіз) меншік жағдайында кеңінен орын алған ұқыпсыздық пен жауапкерсіздікті іскерлік, бас-қарушылық, қатаң орындаушылық тәртіп, ұқыптылық және үнемділікпен ал-мастыру - нарықтық экономиканың өзіне тән ерекшеліктері.
Нарықтық экономика оған қатысушылардың барлығынан ой жүйесі мен өзгеше іс-әрекетті талап етеді. Ол зауыт қоймалары мен ашық алаңдарда, ма-териалдар мен шикізаттың қисапсыз қорларының көгеріп, тот басып жатуына, яғни миллиондаған теңгенің доғарылып, бекерге ысырап болуына жол бере алмайды.
Кәсіпорын мүлкіне салынған әрбір теңге жаңа табыс әкелу үшін осы қорларды қозғалысқа келтіреді. Жасанды көрсеткіш пен жоспар үшін жұмыс істеу келмеске кетеді.
Қазіргі уақытта болып жатқан нарықтық қатынастар кәсіпорындардың ша-руашылықты жүргізуші субъект ретінде құқық жағдайларын едәуір нығайтып, олардың көптеген өндірістік және қаржылық мәселелерді өз бетінше шешуіне мол мүмкіншілік ашты. Атап айтқанда, ішкі және сыртқы рынокта білікті серік-ті таңдауға қол жетті, өйткені болашақтағы бірлескен іс-әрекеттің тиімділігі көбінесе осыған байланысты болады. Кәсіпорындар бұрынғыдай жоғарғы жақтың жөн сілтеуімен емес, контрагенттерді (жабдықтаушы, сатып алушы, мердігер, банк және т.б.) қазіргі кезде өз қалауы бойынша алады.
Олардың өздеріне іскер серіктерді қаншалықты дәл және қатесіз тандауымен нарықтық қатынастар негізінде мүмкіндігінше тез және дұрыс бағдар тауып, оны ұстануына қарай жұмыстарының тиімділігі әр түрлі болады. Басқаша сөзбен айтқанда, шаруашылықты жүргізуші субъектілердің қызметінің жетістіктері басқару деңгейіне, қабылданған шешімдердің объективтілігі, нақтылығы, шұғылдығы мен ғылыми негізделуіне тікелей тәуелді. Үйлесімді шешімдердің қабылдануы, материалдық, еңбек және қаржы ресурстарын тиімді пайдаланып, еліміздің экономикалық өсуіне бағытталатыны белгілі.
Нарық жағдайында кәсіпорынның өміршеңдігінің кепілі мен жай-күйінің ор-нықтылығының негізі оның қаржы тұрақтылығы болып табылады. Ол ақша қа-ражатын еркін орын алмастыра отырып қолданып, тиімді пайдалану жолымен өнімді өндіру мен сатудың үздіксіз процесін қамтамасыз ете алатын өзінің қар-жы ресурстары жағдайын көрсетеді.
1. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының нарықтағы орны мен ақшалай қаражаттарының есебі
1.1 Ұйымның мақсаты мен өнімді өндіру және өткізу процесі
ЖШС Гогури & партнерс компаниясы Қазақстандағы жетекші парфюм өндірушілердің бірі, белсенді, жасампаз әрі кәсіпқой қызметкерлерді өз бөлімшесіне бүкіл ел бойынша жұмыс істеу үшін іздестіреді. Өндіріспен қатар Гогури & партнерс шетелдік парфюм шығаратын компанияларға маркетинг, тіркеу, логистика, дистрибуция, кедендік рәсімдеу және сақтау саласында қызметтер көрсете отырып, ресми серіктесі болып табылады.
Ұйымның тарихы:
1999 жылы Гогури & партнерс сауда компаниясы ретінде тіркеледі;
2006 жылы компания Алматы қаласында жеке меншік қоймаларын ашқан;
2007 жылы парфюм зауыт құрылысы басталды;
2010 жыл зауытты іске қосу, өндіріске лицензия алу, алғашқы тәжірибелік-өндірістік желіні іске қосқан;
2011 жылы Гогури & партнерс алғашқы препараттарды тіркеу куәлігін алған;
2012 жылы парфюмдік өнімдерді мемлекеттік бағдарлама бойынша тегін медициналық көмектің кепілді көлемі аясында жеткізу басталды;
2013 жылы Зауыт өнімінің өндірісі бір жылда 6,5 есеге ұлғайып 10 млн өнімге дейін жетеді;
2014 жылы Гогури & партнерс күрделі парфюм формасының өндірістік учаскесі GMP стандарты бойынша сертификатталған;
2015 жылы Физикалық-химиялық және микробиологиялық зертхана ҚР Мемлекеттік стандарты жүйесінде аккредиттеуден өтті;
2016 жылы Компанияның қарқынды техникалық жабдықтандырылуы, өндірістік қуаттың жылына 200 млн. өнімге дейін өсуі;
2018 жылы Гогури & партнерс күрделі парфюм формасының өндірістік учаскесі (иіс сулар, одеколон,бояу ұнтақтар) GMP стандарты бойынша қайта сертификатталған;
2019 жыл иіс сулар мен одеколондар түрінде арнайы парфюмдық өнімдерді шығаратын жаңа өндірістің іске қосылуы басталды.
Негізгі міндеттері:
* Компания парфюмдерін сән және мода секторларда өткізу;
* Қолданыстағы клиенттік базамен жұмыс жасау және жаңа клиенттерді іздестіру;
* Клинеттермен ұзақ мерзімді қатынастар орнату;
* Конференциялар, сән үйірмелері, презентациялар ұйымдастыру және өткізу;
* Белсенділікті жоспарлау.
Кандитаттарға қойылатын талаптар:
* Білімі: жоғары медициналық немесе сән саласы;
* Жұмыс тәжірибесі: өндірістік-маркетингтік өкіл ретіндегі жұмыс тәжірибесі 1 жылдан бастап.
Жеке қасиеттері:
* нәтижеге бағытталған;
* байланысқа бейімділік;
* өздігінен ұйымдасқан;
* оқуға қабілеттілігі мен ықыласы;
* белсенді өмірлік ұстанымы.
ЖШС Гогури & партнерс ұйымында өндіріс көлемі және өнімді өткізу көлемі бір-біріне байланысты көрсеткіштер. Нарық жағдайы мен бәсекелестіктің күшеюінде сату көлемі негізгі өндірістік бағдарлама болып табылады. Кәсіпорын сатылатын өнімді шығаруы керек.
Өнімді өндіру мен өткізу көлемінің өсу қарқыны, өнімнің сапасын жоғарлату - кәсіпорын шығындары, табыстары және тиімділік шамаларына тікелей әсер етеді.
Сондықтан, кәсіпорын жұмысының талдауы өнімді шығару көрсеткіштерін зерттеуден басталады.
Өндіріс көлемін талдау жалпы тауарлы өнімнің динамикасын, өсу мен өсімнің базистік және тізбекті қарқындарын есептеуден басталады.
Кесте-1.Тауарлы өнімнің динамикасы
Жыл
Салыстармалы бағадағы тауарлы өнім, мың теңге
Өсу қарқыны, %
базисті
тізбекті
2016
2017
2018
2019
2020
89000
92600
94300
93500
95000
100
104
105,9
105
106,7
100
104
101,8
99,1
101,6
Өсудің орташа жылдық қарқынын Т (өсім Тө) орташа геометриялық немесе орташа арифметикалық өлшем бойынша есептеуге болады. Оны орташа геометриялық формуламен есептейік:
Т = n-1√Т1* Т2 *Т3 *Т4 *Т5 = 4√1,0*1,040*1,059*1,050*1,067 = 4√1,23 = 1,0539 = 105,39%
Тө = 5,39% (105,39-100)
Сонымен, тауарлы өнімді өндіру көлемі 5 жылда 6,7%-ға өсті. Өсімнің орташа жылдық қарқыны 5,39%-ды құрады. Есепті кезеңде (ай, тоқсан, жыл) жоспардың орындалуын бағалау кестеде келтірілген деректер бойынша есептелінеді.
Өнім өндірісінің көлемі бойынша жоспардың орындалуы жыл басынан бастап өсу қортындысымен талданады.
Кесте-2.Есепті кезеңде жоспардың орындалу көрсеткіштері
Бұйым
Өнім өндірісінің көлемі,
мың теңге
Жоспарлық шығарылымның өткен жылдан ауытқуы
Өнімнің нақты шығарылымының ауытқуы
алдың
ғы жыл
есепті жыл
мың теңге
%
жоспардан
алдыңғы жылдан
жоспар
нақты
мың теңге
%
мың теңге
%
А
В
С
Д
т. с.
31200
31000
19600
16300
28300
32400
19300
15800
25400
32370
21170
20100
-2900
+1400
-300
-500
-9,3
+4,5
-1,53
-3,06
-2900
-30
+1870
+4300
-10,2
-0,09
+9,6
+27,2
-5800
+1370
+1570
+3800
-18,6
+4,4
+8,0
+23,3
Барлығы:
98100
95800
99040
-2300
-2,34
+3240
+3,3
+940
+0,95
ЖШС Гогури & партнерс ұйымында талдамалық жұмыстардың қажетті элементі - бұйымдардың ассортименті бойынша жоспардың орындалуын талдау болып табылады.
Ассортимент - бұйымдардың әрқайсысы бойынша саны көрсетілген бұйымдардың тізімі. Ол толық (барлық түрлері мен алуан түрлілігі), топтық (туыс топтары бойынша) және топішілік ассортимент болып ерекшеленеді.
Ассортименті бойынша жоспардың орындалуы төмендегідей бағалануы мүмкін:
- ең аз пайыз тәсілі бойынша;
- өнімді шығару жоспары орындалған, бұйымдар атауының жалпы тізіміндегі үлес салмағы бойынша;
- өнім ассортименті бойынша: орташа пайыз көмегімен, ол жоспар шегінде өнімнің жалпы нақты шығарылымын өнімнің жалпы жоспарлық шығарылымына бөлу жолымен есептелінеді (жоспарда қарастырылмаған немесе жоспардан тыс дайындалған өнім ассортименттер бойынша жоспардың орындалуына кірмейді).
Ассортимент бойынша жоспарды толық орындамау себебі сыртқы, сондай-ақ ішкі болуы мүмкін.
Өнімнің жекелеген түрлері бойынша жоспардың орындалуының біркелкі болмауы оның құрылымының өзгеруіне әкеледі.
Өнімнің құрылымы - бұл жекелеген бұйымдардың, олардың жалпы шығарылымындағы үлес салмағының қатынасымен анықталатын құрылым. Құрылымы бойынша жоспарды орындау дегеніміз - өнімнің нақты шығарылымында оның жекелеген түрлерінің жоспарланған арақатынасын сақтау. Өнім құрылымындағы өзгерістер шаруашылық қызметінің, өнімді шығару және өткізу, еңбек өнімділігі, өзіндік құн мен табыс сияқты жалпылама көрсеткіштерінің динамикасына әсер етеді.
Өндіріс құрылымының аталған көрсеткіштердің деңгейіне әсер етуін әртүрлі тәсілдермен анықтауға болады. Тізбектеп қою тәсілімен анықтау 3 кестеде келтірілген.
Кесте-3.Тауарлы өнім құрылымын талдау
Бұйым
1мшб-ға көтерме баға, теңге
Өнім өндірісінің көлемі, мшб.
Тауарлы өнім жоспар бағасымен,
мың теңге
Құрылымы есебінен тауарлы өнімнің өзгеруі, мың теңге. (7б-6б)
жоспар
нақты
жоспар (5б=2б* 3б)
Жоспарлық құрылым кезіндегі нақтысы
нақты (7б=2б*4б)
А
В
С
550
600
700
56600
55000
32400
50400
54000
34600
31130
33000
22680
30049
31854
21893
27720
32400
24220
-2329
+546
+2327
Барлығы
1850
144000
139000
86810
83796
84340
+544
Құрылымдық фактордың өнімнің өндірісіне әсер етуін, сондай-ақ, абсолюттік айырым тәсілімен және орташа алынған бағаны анықтау тәсілімен есептеуге болады.
Өнімнің сапасы өндіріс кәсіпорындары қызметінің негізгі көрсеткіші болып табылады.
Өнімнің сапасы - арнауына сәйкес, білгілі бір тұтынуды қанағаттандыратын өнім қасиетінің жиынтығы. Өнімнің сапасы бұйымның тұтынушылық, параметрлік, технологиялық, дизайнерлік және басқа да қасиеттерді сипаттайды, оның стандартизациялық және бірыңғайлау деңгейі сенімділік пен ұзақ мерзімділік.
Өнім сапасының көрсеткіштері жалпылама, жеке және жанама болып бөлінеді.
Өнім сапасын талдаудың басты міндеті - көрсеткіштер динамикасын зерттеу, олардың деңгейі бойынша жоспарды орындау, олардың өзгеру себебін анықтау және өнім сапасының деңгейі бойынша жоспардың орындалуын бағалау. Өнім сапасының деңгейі бойынша жоспардың орындалуын жалпылама бағалау үшін әртүрлі тәсілдер пайдаланылады. Оның бірі бағалаудың балдық тәсілі болып табылады, оның мәні өнім сапасының орташа шамалы балын анықтап, сондан соң оның нақты және жоспарлы деңгейін салыстыру жолымен сапасы бойынша жоспардың орындалу пайызын табуда.
Сапасы сортымен сипатталатын өнім бойынша өндірістің жалпы көлеміндегі әрбір сорттың үлесі, сорттылығының орташа коэффициенті, салыстырмалы шарттарда бұйымның орташа бағасы есептелінеді.
Сонымен, сорттылығының орташа коэффициентін екі түрлі амалмен анықтауға болады:
І - сортты өнім санының жалпы санына қатынасымен;
Барлық сортты өнім құнының І - сорттың бағасы бойынша өнімнің ықтималды құнына қатынасымен.
Екінші амал бойынша сорттылығының коэффициенті мына формуламен анықталады:
Ксорт = ∑( ӨVi * Бi) (ӨVжалпы*Б1сорта
1.2 Ақшалай қаражаттар түрлерінің есебі
ЖШС Гогури & партнерс ұйымында қаржылық есеп берушілікті дайындау және жасау принципіне сәйкес активтер- бұл субъектінің құндық бағасы бар мүліктік және жеке мүліктік емес игіліктер және құқықтар.
Активтерді жою мерзіміне қарай ағымдағы және ұзақ мерзімді деп бөлуге болады.
Бухгалтерлік есеп стандарттарының №2 Бухгалтерлік баланс және қаржылық есептегі негізгі ашулар стандартына сәйкес ағымдағы активтерге келесілер жатады:
- оларды қайта өңдеу және сату мерзімінен тәуелсіз тауарлық-материалдық қорлар;
- есеп беру күнінен бір жыл ағымында қажетсіздендірілуі тиіс алдағы кезең шығындары;
- ақшалай қаржылар;
- ағымдағы құнымен көрсетілген қысқа мерзімді қаржылық инвестициялар;
- бір жыл ішінде алынатын алашақ қарыздар: ағымдағы активтерді сатып алуға аванстық төлемдер, алынуға тиісті шоттар, алынған векселдер, негізгі шаруашылық серіктестік пен оның еншілес серіктестігі арасындағы ішкі топтық операциялар нәтижесінде пайда болатын дебиторлық қарыздар, акционерлік қоғамның қызметкер тұлғаларының алашақ қарыздары, басқа да дебиторлық қарыздар.
Қай саладағы кәсіпорындар мен ұйымдар болмасын өз қызметі барысында басқа заңды және жеке тұлғалармен қарым-қатынас жасайтындығы белгілі. Сол уақыттардағы операциялардың барлығы дерлік ақшамаен есеп айырысу арқылы жүргізіледі. Біздің елімізде қызмет ететін кәсіпорындар мен ұйымдар ақшалармен есеп айырысу операцияларын Қазақстан Республикасының Ұлттық банк мекемесі белгілеген ережелер мен тәртіпке сәйкес жүргізіліп отырады.
Кәсіпорындар мен ұйымдарда ақшалар арқылы есеп айырысу операцияларының бухгалтерлік есебін жүргізгенде мыналарды басшылыққа алу керек:
oo ақшалар арқылы есеп айырысу операцияларын толық және уақытылы дер кезінде есептеу;
oo кәсіпорындар мен ұйымдардағы ақшалардың түгелділігін және олардың тиімді пайдаланылуын бақылау;
oo есеп айырысу, төлеу тәртібін бақылау, кәсіпорын ақшаларының кіріске алынуы мен шығыс етілуін дұрыс есептеу.
Қазіргі таңда ақшалар қозғалысын басқару қаржы нарығының күрделілігіне байланысты маңызды мәселе болып саналып отыр. Ақшалар мен оның баламаларын дұрыс ашып көрсету және жіктеу кәсіпорын қызметінің нәтижесін дұрыс бағалау үшін қажет.
Ақшалар шоттарында тек қана жедел арада міндеттемелерді өтеу үшін төлем жасауға қабілетті активтер есептеледі. Кәсіпорындар мен ұйымдардың ақшалары олардың кассасындағы, есеп айырысу және валюталық шоттарындағы ақшаларынан, аккредетивтеріндегі ақшаларынан, чектеріндегі ақшаларынан, банктердегі арнаулы шоттарындағы ақшаларынан, сондай-ақ аударылған жолдағы ақшаларынан құралады. Кәсіпорындар мен ұйымдардың бухгалтерлік балансындағы ақшаларының қалдығы деп аталатын бабында осы жоғарыда аталған ақшалар шоттарындағы ақшалардың барлық қалдығының жиынтық сомасы жазылады.
Шоттардың жұмыс жоспарына сәйкес ақшалай қаражаттардың есебі үшін 1000 Ақшалай қаржылар бөлімшесінің келесідей шоттары арналған:
1010 - Кассадағы ақшалар;
1020 - Жолдағы ақшалай қаржылар;
1030 - Ағымдағы банктік шоттардағы ақшалай қаржылар;
1040 - Карт шоттардағы ақшалай қаржылар;
1050 - Жинақ шоттарындағы ақшалай қаржылар;
1060 - Басқа да ақшалай қаржылар.
Алынуға тиісті шоттарда ақшалай қаржыларға шағымдар, тауарлар және қызметтер және компанияның ақшасыз активтері жатады. Дебиторлық қарыздар ағымдағы және ұзақ мерзімді болады, яғни төленуге тиісті шоттардың төлеу мерзімінен және қарызды жоюдың күнінен тәуелді. Дебиторлық қарыздар шот-фактурамен расталады. Алынған вексельдер баланстық бабы арнайы қарыздық міндеттемелермен расталады.
Саудалық дебиторлық қарыздар - негізгі қызмет нәтижесінде сатылған тауарлар мен қызметтер үшін сатып алушылардың міндететмелі сомалары. Саудалық емес дебиторлық қарыздар- басқа да қызмет түрлері нәтижесінде пайда болады.
Ақша қаражаттарын сақтау, қабылдау мен беру үшін әрбір ұйымның кассасы болады. Кассир - материалдық жауапты адам. Ол касса операцияларын жүргізу тәртібімен таныс болуға тиіс. Осыдан кейін ғана оның материалдық толық жеке дара жауапкершілігі туралы онымен шарт жасалынады.
Кассадағы ұлттық валюта түріндегі қолма-қол ақшаның есебі Қазақстан Республикасының Ұлттық банкісі бекіткен кассалық операцияларды жүргізу тәртібіне сәйкес жүргізіледі.
Касса бойынша операциялардың, яғни 1010 шоттың дебеті мен кредиті есебін кассир жүргізеді. Регистрлерге жазулар бухгалтерияда кассир есебінің түсуіне қарай жүргізіледі. Біріңғай корреспонденцияланған шоттардың сомалары біріктіріледі. Айдың аяғында есепті айдан кейінгі бірінші жұлдызына регистрлердегі қалдық шығарылады, ол кассирдің есебіне есебіне және бас кітаптағы 1010 шоттың қалдықтарына сәйкес келуге тиіс.
Кассадағы операциялардың синтетикалық есебі 1010 - Кассадағы ақшалай қаржылар активті шотында жүргізіледі. Дебеті бойынша кезең басына және соңына қалдық, сонымен қатар кезең ішіндегі түскен сомалар, кредитінен ақшалардың шығындалуы көрсетіледі. Кассадағы ақшалардың есебі бойынша есептік регистрлары келесілер болып табылады: №1 журнал-ордер - касса шоттарының кредиті бойынша және №1 тізімдеме - касса шоттарының дебеті бойынша.
Кесте-4. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының кассасында жүргізілетін ақшалар есебі бойынша шоттар корреспонденциясы
Операциялар мазмұны
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
Өнімдерді (қызметті, жұмысты) сатудан табыс алынды
1010
6010
Басқадай активтерді сатудан табыс алынды
1010
6210
Ағымдағы банктік шоттан ақша кассаға алынды
1010
1030
Алдағы кезең табыстары алынды
1010
3520,4420
Есеп беруге тиісті тұлғадан алынды
1010
1250
Аванстар алынды
1010
3510, 4410
Кассадан банктік шотқа ақша тапсырылды
1030
1010
Басқадай кредиторлық қарыздар төленді
3390
1010
Іс-сапар шығындарына, шаруашылық шығындарына ақша берілді
1250
1010
Кассадан еңбек ақы берілді
3350
1010
Кассадан теңгемен жабдықтаушылар мен мердігерлерге төленді
3310, 4110
1010
Есеп айырысу шоты бойынша операциялардың есебі 1030 Ағымдағы банктік шоттағы ақшалай қаржылар шотында жүргізіледі. Оның дебеті бойынша ақша қаражаттарының қалдығы мен келіп түсуін, яғни көбеюін көрсетеді, ал кредиті бойынша есеп айырысу шотынан ақша қаражаттарының есептен шығарылуын көрсетеді.
Кесте-5. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының ағымдағы банктік шоттардағы ақшалай қаржылар шоты бойынша жүргізілетін шаруашылық операцияларының шоттар корреспонденциясы
Шаруашылық операциялар мазмұны
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1.Кассадан ақшалардың ағымдағы банк шотына түсуі
1030
1010
2.Сатып алушылардың дебиторлық қарыздарын жою есебінен түсуі:
- қысқа мерзімді
- ұзақ мерзімді
1030
1030
1210
2010
3. Қысқа мерзімді несиелер алынды
1030
3010, 3020
4.Жолдағы ақшалар ұйымның есеп айырысу шотына алынды
1030
1030
5.Жарғылық қорды толтыру үшін үлес қосушылардан келіп түскен ақшалар есеп айырысу шотына кіріске алынды
1030
5110
6.Алынған банк несиесі есеп айырысу шотына кірістелді
1030
3010,4010
7.Жабдықтаушылар мен мердігерлердің қарызы қайтарылды
3310, 4110
1030
8.Бюджетке ҚҚС аударылды
3130
1030
9.Бюджетке корпоративтік табыс салығы аударылды
3110
1030
10.Басқа да кредиторлық қарыздар жойылды
3390, 4170
1030
Жолдағы ақша аударымдарына сатып алушылар мен тапсырыс берушілерден кассаға алынған, банк бөлімшелеріне енгізілген, почта бөліміне енгізілген, ұйымның ағымдағы банктік шотына енгізу үшін инкассаторға өткізілген табыс жатады.
Жолдағы ақшалардың қозғалысы жөніндегі ақпараттарды жалпылау және есептеу үшін 1030 Жолдағы ақшалай қаражаттар шоты арналған.
1030 Жолдағы ақшалай қаражаттар шоты бойынша сомаларды есепке алу үшін банк мекемелерінің, почта бөлімдерінің квитанциялары; банк инкассаторы түсімдерді өткізгеніне жолсерік тізімдемелерінің көшірмелері негіз болып табылады.
Кесте-6. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының жолдағы ақшалай қаражаттар шоты бойынша шоттар корреспонденциясы
Шаруашылық операциялар мазмұны
Шоттар корреспонденциясы
Дебет
Кредит
1. Сатып алушылар мен тапсырыс берушілерден аударылуға жататын жолдағы ақшалай қаражаттар
1030
1210,2110
2. Почта бөліміне есеп беруге тиісті тұлғамен өткізілген табыс, бірақ әлі ағымдағы банктік шотқа аударылмаған
1030
1250
3. Кассадан жіберілген, бірақ әлі мақстаы бойынша түспеген ақшалар
1030
1010
4. Еншілес, ассоцирленген ұйымдардың жолдағы ақшалай қаражаттары
1030
1220, 1230
5. Жолдағы аванс түріндегі ақшалар
1030
3510, 4410
6. Жолдағы ақшаларды алу
1010,1030
1030
2. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының қызметі мен қаржылық есептілігін талдау
2.1 Ұйымның сату және маркетингтік қызметін талдау
Қазақстанда ЖШС Гогури & партнерс компаниясы келесі компаниялардың өнімін ұсынады: Merck Serono, Boiron, Pierre Fabre, Zambon, Biomarin, Biotest, Trenka.
Шетелдік серіктестермен әрекеттесе отырып, біз фармацевтикалық өнімді өткізуде құнды тәжірибе жинадық және компанияның гүлденуімен қатар ішкі нарықта да, Қазақстанның аумағынан тыс жерде де (Өзбекстан, Қырғызстан, Әзірбайжан) артықшылықтарға ие болдық.
Өзіміздің клиенттеріміздің мүддесін білдіре отырып, VIVA Perfum ҚР мәдениет министрлігімен, денсаулық сақтаудың өңірлік Департаменттерімен, ҒЗИ, мемлекеттік және жеке меншік емдеу мекемелерімен, сән салондарымен, мәдениет орталықтармен, дәріханалармен, көтерме бағамен сатуды жүзеге асыратын компаниялармен және дистрибьюторлармен өзара әрекеттеседі.
ЖШС Гогури & партнерс сату және маркетинг департаменті өзінің клиенттерінің құрамына мода саласы мамандарына арналған ғылыми шараларды ұйымдастыру және көру енетін, сондай-ақ мерчандайзинг, трейділік және жарнама акцияларын жоспарлау және өткізу сияқты промобелсенділіктердің толық спектрін ұсынатын бірнеше бөлімшелерден тұрады.
Қазақстанда сирек кездесетін іс-шараларға біз өзіміздің серіктестерімізге нарыққа және эксклюзивті өкілдікке препараттарды шығару бойынша жоғары сапалы қызметтер ұсынуды қамтамасыз етеміз. Компания командасында тәжірибелі кәсіпқойлар жұмыс істейді. Өнім бойынша менеджерлер маркетингілік стратегияны жасап шығарады және бейімдейді, ол болашақта денсаулық сақтау мамандарымен коммуникацияларда медициналық өкілдіктермен қолданылады. Компанияның медициналық өкілдері медициналық немесе фармацевтикалық білімге ие, соның арқасында түрлі деңгейдегі мамандармен қатынас орнатуға мүмкіндік болады. Ұйымның қызмет көрсету сапасын көтеруге ұмтылады және нәтиженің тұрақты әрі бірізді өсуін мақсат етеді.
Ұйымда маркетингтік қызметті талдау барысында өндіріс пен тауар өткізіліміндегі сұранымды жоқ тауардың мөлшерін бағалау керек. Ол оған деген сұраныстың төмендеуінен тууы мүмкін. Әрбір кәсіпорын өз тауарының керек өнімінің өткізілмей қалған жағдайында зиян мөлшерін білуі керек. Тауардың өткізілмей қалуын қолға алу үшін оның пайда болу факторларын зерттеп, шығынды минимализациялау және оны жібермеу жолдарын іздестіру керек.
Ішкі себептер: кәсіпорын жұмысшылармен жасалған сұранысболжамының дұрыс болмауы; өткізу нарығындағы кәсіпорынның баға саясатының дұрыс болмауы; шикізаттың төмен сапасының нәтижесіндегі өнімнің бәсекеге қабілеттілігінің төмендеуі; қондырғы, төмен дәрежелі технология, персоналдың төмен білім деңгейі салдарынан өнімнің бәсекеге төзбеуі; сату процесі және өнімге жарнама жүргізуді дұрыс ұйымдастырмау салдарынан.
Сыртқы себептер: сатып алушылардың төлеу қабілеттілігінің жоқтығы; салымдар бойынша пайыздық ставкалардың өсуі; демографиялық, әлеуметтік, саяси және т.б. себептер.
Сұранымдағы жоқ тауардың пайда болу мүмкіндігін өткізуге болатын және болмайтын деп 2-ге бөлуге болады. Өнімді осы топтардың біреуіне жатқызылуын жаңалықтардың экономикалық мақсаттары (нарықта тауар қозғалысын жақсарту) тәрізді критерийлерге байланысты қарасатыруға болады. Егер дизайнға, сапаның жақсаруына, қаптау, жарнама, өндірісті және өткізу орнын ұйымдық қайта құруға байланысты. Қосымша шығындарды үстеме пайда жабатын болса, онда олар экономикалық мақсатты және тәуекелдіктен құтыла алмаймыз немесе керісінше.
Тауардың төмен сұранымын өндіріске дейінгі, өндірістік, өндірістен кейінгі кезеңдерде анықталуы мүмкін. Егер өндіріске дейінгі кезеңде тауар сұранымының төмен екендігі анықталса, экономикалық шығын мөлшерден аз болады: нарықты зерттеу, бұйымды ойластыру шығындары ғана. Ал егер сұранымының төмендігі өндірістің және өндірістен кейінгі кезеңдерде анықталатын болса, кәсіпорынның қаржылық жағдайының үлкен нұқсан келтіруі мүмкін: шығын көлемінен дайындықтан шегерімдер, игеруден, өндірістен және өнім өткізуден пайда болған шығындар кіреді. Тауар сұранымының төмен деңгейін анықтау кезеңдеріне байланысты басқарушылық шешімдер әр түрлі болуы мүмкін: өндіріске дейінгі кезеңде анықталса ол өнімді өндірмей, басқа өнімді игеруге болады; өндірістік кезеңде өнім дизайнына, конструкциясына, бұйым бағасына өзгеріс енгізіп, сол арқылы нарыққа шығаруға болады; өндірістік кезеңнен кейін анықталса, онда кәсіпорындарға банкротқа ұшырамау жолдарын іздестіру керек, себебі, сұранымдағы жоқ тауар шығынға ұшыраудың тікелей жолы.
Сұранымы жоқ тауардың тәуекелділігін анықтау үшін тауардың контракт бойынша немесе сұраныс бойынша жеткізуін талдау, әрбір түр бойынша дайын тауардың қалдық динамикасын, жалпы сатылудағы олардың үлесін анықтап, талдау керек.
Тауар өткізілімінің жылдамдығын анықтау үшін қолданылатын маңызды көрсеткіш оның өткізілім кезеңінде ұзақ уақыт бойы болуы болып табылады. Бұл көрсеткішті анықтау үшін орташа дайын өнім қалдықтарын біркүндік сатылу көлеміне болу керек. Оның өсу деңгейі өткізілімнің қиындықтарын және сұранысы аз тауардың тәуелділігін анықтайды.
Шаруашылық қызмет қорытындысына үлкен әсер тауар ассортименті және құрылымы және өнім өткізілімі етеді.
Нарық конъюктурасының өзгеруін есепке ала отырып, уақытылы тауар ассортиментінің жаңаруы іскерлік қатынастың маңызды индикаторы және кәсіпорынның бәсекеге қабілеттілігі болып табылады.
Өнім ассортиментін және оның шығарылу құрылымын құру барысында кәсіпорын бір жағынан белгілі өнім түрлеріне сұраныс деңгейін анықтап, екінші жағынан қолда бар еңбек, шикізат, техникалық, технологиялық, қаржылық және т.б. ресурстарды тиімді пайдалануды іске асыруы керек.
Ассортиментті құру келесіден тұрады:
* тұтынушының ағымдағы және перспективті сұранысын анықтау керек;
* шығарылған немесе жоспарлы шығарылуы мүмкін тауардың бәсекеге қабілеттілік деңгейін бағалау;
* бұйымның нарықтағы өмірлік циклін зерттеу, жаңа өнім түрлерін өндіріске енгізу бойынша уақытылы шешімдер қабылдау, ескі өндірісітік бағдарламаларды және экономикалық тиімділігі төмен бұйымдарды өндірістен алып тастау;
* өнім ассортиментінің өзгерту тәуекелділігін және оның экономикалық тиімділігін бақылау.
Сурет-1. ЖШС Гогури & партнерс ұйымының маркетингтік зерттеу кезеңдері (бағыттары)
Бұл коэффициентті есептеу барысында есептік кезеңдегі шығарылған тауардың факттық көлемі базалықтан (жоспарлы, алдағы жылдағы) көп болуы керек. Өнім өндірісінің көлемінің бір түрі бойынша көбейіп және келесі түр бойынша азаюы оның құрылымының өзгерісіне яғни үлес салмағы бір тауардың артса, ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Пәндер
- Іс жүргізу
- Автоматтандыру, Техника
- Алғашқы әскери дайындық
- Астрономия
- Ауыл шаруашылығы
- Банк ісі
- Бизнесті бағалау
- Биология
- Бухгалтерлік іс
- Валеология
- Ветеринария
- География
- Геология, Геофизика, Геодезия
- Дін
- Ет, сүт, шарап өнімдері
- Жалпы тарих
- Жер кадастрі, Жылжымайтын мүлік
- Журналистика
- Информатика
- Кеден ісі
- Маркетинг
- Математика, Геометрия
- Медицина
- Мемлекеттік басқару
- Менеджмент
- Мұнай, Газ
- Мұрағат ісі
- Мәдениеттану
- ОБЖ (Основы безопасности жизнедеятельности)
- Педагогика
- Полиграфия
- Психология
- Салық
- Саясаттану
- Сақтандыру
- Сертификаттау, стандарттау
- Социология, Демография
- Спорт
- Статистика
- Тілтану, Филология
- Тарихи тұлғалар
- Тау-кен ісі
- Транспорт
- Туризм
- Физика
- Философия
- Халықаралық қатынастар
- Химия
- Экология, Қоршаған ортаны қорғау
- Экономика
- Экономикалық география
- Электротехника
- Қазақстан тарихы
- Қаржы
- Құрылыс
- Құқық, Криминалистика
- Әдебиет
- Өнер, музыка
- Өнеркәсіп, Өндіріс
Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор #1 болып табылады.
![google play](assets/img/google-play-badge.png)
Ақпарат
Қосымша
Email: info@stud.kz