Инфляция - көпфакторлы құбылыс

Кіріспе

Инфляция . бұл күрделі де көпфакторлы құбылыс; ол қағаз ақша айналымына негізделген экономикаға тән және ұдайы өндіріс процесінің бұзылуымен сипатталады.
Инфляция ең алдымен тауар бағаларының өсуі және шетел валюталарының қымбаттауы ретінде көрінеді.
Алтын немесе күміс айналымы кезінде инфляция болмайды, неге десеңіз ақша ол кезде құндылықтың белгісі емес нақты құндылықтың өзі болған; қажетті ақша көлемі алтын . күміс қорымен реттелген. Қағаз ақша айналымында жағдай басқаша қалыптасады. Мұнда қағаз ақша байлықтың тек белгісі ғана. Қағаз ақша қазына сақтау қызметін толық атқара алмайды. Қор сақтау үшін адамдар ақшасына құнды заттар алуға ұмтылады. Қор ретінде қағаз ақша шектеулі көлемде ғана сақталады. Олардың көбі айналымға шығарылады, айналымдағы ақша көлемі қажеттіліктен тыс өседі. Артық ақша сұранымды арттырады. Артық сұраным, өз кезегінде, бағаларға қатты ықпал жасап, оларды көтеріп жібереді.
Батыс елдерінде 10 % . ке дейінгі баяу инфляция қауіпті деп саналмайды. Керісінше белгілі бір жағдайда баяу инфляция экономиканың дамуын жеделдететін фактор ретінде түсіндіріледі. Баға өскенде тұрғындар тауарды көбірек сатып алады, кейін ол одан да қымбатқа түсетінің біледі. Бұл, өз кезегінде, өндірушілерді ұсынысты арттыруға ынталандырады, нарық тауарға тез толады. Инфляция жағдайында әртүрлі салаларда баға бір қалыпты өспейді . Сондықтан инфляция экономикада қалыптасқан диспропорцияларды түзетуге және нарық . шаруашылығын сауықтыруға мүмкіндік береді. Баяу инфляция кезінде бағалар еңбекақыдан тезірек өседі. Бұл жағдайда өндіріс шығындары төмендеп, кәсіпкерлік дамиды.
Бірақ, 10 % тең асқанда инфляция қауіпті. Экономика әсіресе гиперинфляциякезінде тез күйрейді. Гиперинфляция жағдайында бағалар денгейі бірнеще процентке емес, бірнеше ретке өседі, ақша тез құнсызданады, өндіріске инвестиция жасау тиімсіз болады. Сондықтан қаржы ресурстары айналым мерзімі қысқа
сауда сферасына ауысады. Сауданың пайдасына қоғамға тигізетін зияны көптеу, алып . сату ( спекуляция ) түрі тез дамиды. Спекулятивті бизнес ұсыныстың, өндірістің . өсуіне ықпал жасамайды, керісінше, өндіріс тоқырауға ұшырайды.
Тоқырау мен инфляция қосылған соң нарықтың оңды әсерлері толық жойылып, нарық механизмі енді экономикаға
        
        Кіріспе
Инфляция – бұл күрделі де көпфакторлы ... ... ақша ... ... ... тән және ... процесінің бұзылуымен сипатталады.
Инфляция ең алдымен ... ... өсуі ... ... ... ретінде көрінеді.
Алтын немесе күміс айналымы кезінде ... ... ... ақша ол ... ... белгісі емес нақты
құндылықтың өзі ... ... ақша ... ...... реттелген. Қағаз ақша айналымында ... ... ... ... ақша ... тек ... ... Қағаз
ақша қазына сақтау қызметін толық атқара ... Қор ... ... ... ... ... ... ұмтылады. Қор ретінде
қағаз ақша ... ... ғана ... ... ... ... ... ақша көлемі қажеттіліктен тыс
өседі. Артық ақша ... ... ... ... өз ... ... ықпал жасап, оларды көтеріп жібереді.
Батыс ... 10 % - ке ... баяу ... деп ... ... ... бір ... баяу
инфляция экономиканың дамуын жеделдететін ... ... Баға ... тұрғындар тауарды көбірек сатып алады,
кейін ол одан да ... ... ... Бұл, ... ... ұсынысты арттыруға ынталандырады, ... тез ... ... ... ... ... баға
бір қалыпты өспейді . Сондықтан инфляция ... ... ... және ...... ... береді. Баяу инфляция кезінде ... ... ... Бұл ... ... шығындары ... ... 10 % тең ... ... қауіпті. Экономика
әсіресе гиперинфляциякезінде тез ... ... ... ... ... ... емес, бірнеше
ретке өседі, ақша тез ... ... ... ... ... ... қаржы ресурстары ... ... ... ... Сауданың пайдасына қоғамға тигізетін
зияны ... алып – сату ( ... ) түрі тез ... ... ... өндірістің - өсуіне ықпал жасамайды,
керісінше, өндіріс ... ... мен ... қосылған соң нарықтың ... ... ... нарық механизмі енді экономикаға теріс
әсер ететін ... ... ... шығу ... ... ... ... ... және ... ... шаралар бағдарламасы жасалып, іске ... ... ... жұмыстың мақсаты инфлляцияның тек мәні мен ... ... ашып қана ... , оның ... ... ... қатар Қазақстан Республикасындағы инфляцияның ... ... ... ... ... ... және оған қолданған
қарсы саясаттарын атап өту.
І ... ... ... ... ... Инфляцияның анықтамасы және мәні.
Инфляция латынның “inflation “ – “қампиған “ деген ... ... ... мен пайда болатын әлеуметтік –эканомикалық
процесстер жиынтығы. ... ... баға ... көтермелеуімен
байқалады. Бұның өзі, барлық бағаның ... ... ... баға ... ... ... ... өседі. Инфляция -
кешенді себептерден ... және ... ең ... ... табылады . Мемлекеттік бюджеттің тапшылығы және оларды ... ... ... ... , ... ... емес ... жоғарлылығы тұтыну игіліктерін шығаруды ... адам ... ... ... ... ... тапшылығы,
оның сұранымды ұсынымнан ... алып ... және ... - бағаның өсуі, бірқатар ... ... ... ... ... ... ... сапасын ... ... ... өте ... ... ... ... асырылуы,
жалақы өсуінің еңбек өнімділігі өсуінен ... және ... ... Бұл ... ... ... ... ұдайы
өндірілуін және артық ақша эмиссиясын пайда ... ... ... деңгейін өлшеу
Инфляция баға индексі ... ... . ... ... бағалық ... баға ... ... деңгейін мына жолмен есептеп шығаруға ... ... ... ( 2000 ж ) баға индексін ... ... ( 1999 ж
) баға ... ... айырмасы алдыңғы жылдың ( 1999 ж
) баға ... ... ... ... ... ... шығару
керек 100 – ге ... ... 1999 жылы ... ... индекс 154,5 тең болса, 2000 ж – 158,2 ... ... жылы ... ... мына жолмен анықталады :
158,2 – 154,5
Инфляция ... = * 100 = ... 70 – ... « деп ... ... ... басқаша анықтауға
мүмкіндік береді. Бұл бағалардың 2 ... ... ... есептеп алуға көмектеседі. Ол үшін тек қана 70 ... ... ... ... ... 2 еселенуі ... ... бір ... ... баға ... ... инфляцияны 2 түрге бөлді:
1) Сұраныс инфляциясы экономикада ... ... ... сұраныс
шығындары көбірек болады. ... ... ... артық көлемімен
жауап бере ... ... ... қамтылған. Бұл артық ... ... ... ... ... ... тудырады.
2) Шығын инфляциясы немесе ... ... ... көлемі
өзгеруінің және нарықтық ұсыныстың ... де ... ... ... ... артпағанына қарамастан, соңғы ... ... ... ... көлемі де, жұмыспен ... ... де ... ... ... ... ... бірге жалпы
баға деңгейі де өсті.
Шығын ... ... баға ... ... орташа
шығындардың өсуіне ... ... ... Орташа
шығындарды мынандай ... ... ... ... ... ... ... өндірілген өнімнің
бөлу ... ... ... ... ( ... ... ( АС ) =
Өнім бірлігінің саны ( Q
)
Орташа шығынның өсуі ... ... ... ... фирмалар өндіріс көлемін ... баға ... ... ... ... ... ... тауар
ұсынысы мен қызмет ұсынысы азаяды. Бұл ... ... ... ... әкеледі. Соған ... ... ... ... ал ... ... ... бағаның ... әсер ... баға ... ... ... ... кезең үшін
инфляция деңгейі төмендегідей болып анықталады. Ағым кезеңіндегі баға
индексінен өткен ... баға ... ... ... ... ... ... кезеңдегі баға- өткен
кезеңдегі баға
Баға ... ... ... ... ... Инфляцияның түрлері және оның себептері
2.1 Инфляцияның түрлері
Инфляцияның ... ... бар . Баға өсуі ... ... нфляцияны төмендегідей түргеге бөлуге болады :
а) баяу инфляция
ә)қарқынды инфляция
б)ұшқыр ... ... ... ... баяу ... Инфляция 1-2 % болған жағдайда,
нарық үшін орынды құбылыс болып табылады.
Қарқынды инфляция ... баға ... ... ... ... жол бермеу керек, ... ол өте ауыр ... ... ... ... кезінде ... ... саны мен ... ... өседі.
Нарықтық инфляциялық тепе-теңдігінің қандай түрді қабылдануына
байланысты ... ... ашық және ... деп ... ... ... баға ... эканомикасына тән және тауар мен қызмет
көрсетуге үнемі ... ... ... Егер ... ... сұраным жағына қарай бұзылса және тұрақты ... ... онда бұны ашық ... ... Ашық ... ... нарығында бағаның ... ... ... сай ... ... болмағанда олардың өсуін баяулатады. Демек, ... ... ... ... өзгертіп, оны аса бұзбайды.
Басылыңқы ... оны ... ... ... деп те ... ... ... эканомикаға тән, яғни жалпылама мемлекеттің бағаны
бақылауымен жүзеге ... ... ... ол ... ... ... төмендеуінде, бартерлік іс-әрекетте байқалады.
Басылыңқы ... ... ... ... ... ... ... болуын қолдау ... ... ... ақша ... ... алу ... және тауар мен қызмет
көсетуді ... ... ... тоқтатады.
Инфляция теңгермелі түрде болуы мүмкін, яғни ... ... және баяу ... Бұл ... ... ... өсуіне сәйкес процент ... ( ... ) ... ... тепе – ... ( ... ) ... емес ... ... жеке ... топтарына
баға бірқалыпты ... ... ... өседі.
Сонымен, тосылған ... ... ... айыра
білген жөн. ... ... ... ала ... ... оны ... арнайы мақсатпен “ жоспарлайды “.
Тосын ... ... ... және тез ... ... ... ақша ... және салық ... ... ... ... ... қолындағы
қаражатын сақтап қалу ... ... ... сатып
ала бастайды. Сонымен ... ... ... ... ...... тосу ... “ туғызады .
Егер тосын инфляция ( ... ... өсуі ) ... елде ... ... ол нарық ... ... ... ... ... да ... елде
тұрғындар бағаның уақытша ауытқуынан қорықпайды; және ... ... тез ... ... оның ... ... әбден мүмкін болатынына ... ... ... ... ... ... мақсатында сатып ... күрт ... ... қысқаруы баға ... әсер ... өсуі ... ... ... құлдырап, бастапқы
қалпына келеді.
Бұл ... біз ... ... ... ... ... ... болатын белгілі Италия экономисі
есімімен аталатын “ пигу ... ”, ...... кассалық
қалдық әсері ” деп аталатын ... ... ... тағы бір ескертпе, “ Пигу ...... ... ... ... жағдайында және ... ... ғана ... ... Біраз батыс экономистерінің
пікірінше, “ Пигу ...... ... ... ... тек ... болжамды білдіреді.
2.2 Инфляцияның ... болу ... ... ... ... ... тек қағаз ақшаға тән және ... кез ... ... де орын ... ... ... ... көбеюімен
бейнеленеді. Бірақ ... ... ... ... саны ... ... күнде де туады. ... елде ... ... ... ... кетсе, онымен
тікелей байланысты ... ... ... да ... . ... ... жұмыс жасайтын ... саны ... ... осы ... ... ... ... бір ... ... ... ... Тап ... ... ақша ... де туады. Ақша ... ... ... ... ... ... қосымша ақша
шығарғанмен ... ... ... ... себептердің
әсерінен тууы мүмкін. Осы ... ... ... ... ақша ... тікелей байланысты себептер:
- ... ... ... жабу ... ... қамтамасыз етілмеген тым көп ... – қол ... ... қолма – қол емес ақша ... ... ... тыс көп ... ... ұлттық валютаның бағамен бір ... ... үшін ... ... ... ... ... валюталарын
сатып алу, немесе сату ( ... ... ... ақша ... мен ... ... ... шаруашылықтың үйлесімді өркендеуінің бұзылуы;
- ... ... ... ... ... баға ... мемлекеттің сыртқы ... ... ... ... топта келтірілген себептердің
инфляциямен ... жоқ ... ... көрінеді, ал ... ... ... ... ... жинағының
өзгеруіне әсер ете ... ... ... ... ... ... ... шаруашылығының үйлесімді өркендеуі
бұзылды ... сөз, ... ... ... өсіп кеткені, ал
кейбіреуінің артта ... ... ... өсіп ... ... ... сата алмайды, ... ... ... ... ... қойған.
Олардың сатып алу ... ... ... ... ... ... ... азайтуға мәжбүр
болады, ал ... ... ... ... ... ... ... жатыр. Ал, өндіріс көлемі ... ... ... де ... ... ... ... ақшаның саны да азаяды. ... дәл осы ... ... ... ... артық болып шығуы мүмкін.
Шаруашылықтың ... ... ... тапшылығына
әкеліп соғады, ал бұл ... ... ... ... ... ... жабылады.
Айналымдағы ақшаның жалпы саны ... ... ... бастайды.
Шектен тыс жоғары салықта ... пен ... ... ... керісінше, ... ... ... салдарынан, өндіріс көлемі ... ... ... ... ... ақша ... ... жүргізудің екі жолы бар: ... ... жол ... бір деңгейде ұстап ... ...... ... оның ... ... жасамау. Бірақ, осы
жолдың ... де, ... ... жоя ... ... ... жоюға болмайды. Сондықтан, шама
келгенше, инфляциядық ... ... ... ... өсіп ... ... ... саясатының инфляция процессіне ... ... ... ... ... баға
| | ... ... ... ... және ... ... әрекеті ... ... |
| | ... ... ... әл ... бір ... ... ... үшін ... |
| ... ... |
| | ... дамуы тоқталуы, |Өндірістің шығыны көбеюі, ... ... ... ... ... құнының |
|төмендеуі ... |
| | ... ... ... ... ... ... | |
| | ... ... ... ... ... ... қара ... » пайда болуы ... |
| | ... әл ... ... ... ұлғаюы, |
|нашарлануы ... ... |
| ... ... |
| | ... сыртқы экономикалық ... ... ... ол мынандай. ... ... ... ... шикі ... ... өндірістік жабдықтарды
жоғары ... ... ... өндірістің шығыны ... ... құны ... ... ... ... пайданың ... ... үшін ... өсіруге тырысады. Сөйтіп баға ... ... ... ішкі ... жағдайының тұрақтыстығы да инфляциялық
ахуал ... ... кез ... ... ... да бас ... осыдан шығатын барлық
зардаптарымен ... ... ... ішінде ұлттық ақшамен ... ... ... ... да ... ... күші ... Басқа елдің ақшасы ( ... ... ) ... ... соң, ... ... ... оны құнсыздандырады.
Әрбір қозғаушы ... ... ... ... ... ... және шығын инфляциясы ... ... ... ...... бұл түрі ... ... шексіз көбейіп кеткенде ... ... ... ақша, тауармен көрсетілетін ... ... ал бұл, өз ... ... өсуіне
апарады.
Шығын ... - ... ... ... ... ... ... көбеюіне байланысты
бағаның өсуі. Бұл ... № 3 ... ... инфляцияның осы екі түрі ... ... ... ... Оны ... ... байқауға
болады.
Айналымдағы артық ... мен ... ... ... ... ... ... шығынының Бағаның
қайта
көбейтілуі ... ... ... ... қарай инфляция
төмендегідей ... ... ... орташ өрлеу 10 % - ке ... ... ... ... ... ... өрлеу 10 %
- тен 50 % - ке ... ... - ... ... деп ... ... ... – өрлеу 50 % - тен ... ... ... ... ... табылады;
- егер, бағаның өрлеу қарқыны бір ... ... 50 % - ... ол тым ... тыс ... болады.
Кез – келген үкімет, инфляцияға ... ... ... ... Оның ... ... қатардағы міндет,
өндірістің, оның ішінде ... және ... ... ... ету, ... өндірген тауарларының ... ... ... ... ... табылады.
Әсіресе, қолда бар заттай, не ... ... ... тиімділігін арттыру қажет.
2.3 ... ...... ... ... процесіндегі
сәйкессіздікпен туындайтын ... өсуі ... ... ... ... ... – ақ ақша ... өсуі
ірі масштабқа жеткенде, ... ... ... ақша
массасындағы өзгеріс болып табылады.
“ Инфляция ” ... АҚШ – та 1861 – 1865 ж. ж ... ... екі жыл ... ... 60 % - ... алу ... төмендеуі кезінде ... ... ... инфляцияның ... ... бойы ... келген. Инфляция ... ... ғана тән, ал ... ... ... ... ол ... тиіс емес ... оған ... ... ... да, ... баға ... ... халықтың күнделікті
қажеттілігіндегі тұтыну ... ... ... ... отыруға мүмкіндік берді. ... ... ... бір өзі ғана ... өлшейтін құрал болып
табылмайды. Инфляция, сондай – ақ ... және ... ... ... ... деңгейімен, ЖІӨ
дефляторымен де ... ... ... ... ... ... кететін
шығындардың ... ... өсіп ... ... ... ... табыстарды мемлекет ... бөлу ... ... ... ... бөлшек сауда
бағасы тұрақты ... ... ... қатар тауарлардың
тапшылығына байланысты ... ... ... ... Кейбір ... ... ... ... төменгі бағалары
сақталып ... ... ... ... ... болғандығы
туралы айтуға ... ... ... және ... да ТМД ... ... себесптеріне: 30 – жылдардан басталған ... мен ... ... өндірісінің дамуындағы аяқ
асты орын ... ... ... ... ... қазақстандағы ... ... ... ... ... дамуына ... ... ... баға ... қателіктер және ... ... өте көп ... ... болуы.
Бағаны ырықтандырмайынша ... ... ... ... ... ... бірден ... жол ... ... ... ... ... тұтыну бағаларының ... ( ТБИ ) ... ... ... “ тұтыну қоржынына ” ... ... ... оның үлес салмағын ... ... өсуі ... ... ... ТБИ ... жылы ... анықталды. “ Тұтыну қоржыны ” 275 тауарлар
мен ... ... ... ... құрылымы мен тұтыну
тауарларының ... ... ТБИ ... ... ... 1996 ж. ... ... 1995 жылғы әрбір
жанұя бюджетін ... ... ......... мен қызметтер ... ... ... ... – 62,6 % ( бұрынғасы – 58,2 ... ), азық – ... емес ... – 23,2 % ( 30
% ) ; ... ... – 14,2 % ( 11,8 % ).
Шартты түрде ... ... ... ... болады:
глобалдығына қарай – локальдық, яғни ... ... ... ... және ... даму ... қарай –
төмен, бәсең, ... және ... ... өсуі 5 % - дан ... ... ... ...
жылжымалы ( бағаның ... өсуі ), ... ... ... ... ... байланысты
болса, онда бұл ... деп ... ... бойы айналыстағы ақша массасы ... ... ... ...... ... ... ішінде танымал ... ... бар. ... ақша ... ... ... ... болады деп ... ... ... ... да ... ... Айналыстағы ақша массасының ... ... ... ... ынталандырады. Осылайша, 1993
жылы ақша ... 6,3 есе, ал баға 21,7 есе; 1994 ... ... мен ... өсу ... ... ... 845
% және 125%; 1995 жылы – 216% және 160 % ... ... ақша ... өсуі баяулап, ... ... жол ... ... ... ... тек ... – ақша ... ... ... асырылатының
куәландырады.
2.4 Инфляцияға қарсы саясаттың әдістері.
Құнсызданудың ( ... ) ... ... және
экономикалық салдары көптеген ... ... ... ... ... ... ... Бұл жерде
экономистер ең ... мына ... ... ... ұмтылады:
күрделі де тегеурінді іс – шаралар ... ... ... пе, әлде ... ... ... дұрыс па?
Бұл ... ... ... ... ... ... шешіледі екен. Мысалы, АҚШ – ... ... ... ... ... ... көтеріліп қойылады. Басқа бірталай елдерде инфляцияға
икемделу іс – ... ... ... арнайы бағдарламалар да
жасалады ( ... ... және т. ... ... саясатты ... ... ... ... ... ... ... шеңберінде
( оны осы күнгі Кейнс ... ... ... ... ... ... ... – сұранымға ықпал жасау
мақсатында мемлекеттік ... мен ... ... ... ... ... қысқартып, салықтарды
көтереді. Осының нәтижесінде ... ... ... ... Бірақ сонымен бірге өндіріс өсуі ... Бұл ... ... ... ... ... жіберуі мүмкін. Ол қоғам ... ... құны ... ... ... ... ... кеңейтуге бағытталады. Егер
сұраным ... ... онда ... ... іске қосылады және ... ... ... Ең ... ... ... ... субъектілеріне
салынатын ... ... Бұл ... ... ... тез ... ол өндіріске ... ... ... өсу басталады. ... 60 – 70 ... ... тәжірибесі көрсеткендей, сұранымды ... ... ... ... ... ... Сонымен бірге
бюджет ... ... ... ... қалыптастырады
және ... пен ... ... ... реттеудің
мүмкіншілігі ... ... жаңа ... ... ... Ол ... ... ақша – несие арқылы
реттеу ... ... Бұл әдіс ... ... ... ... ... жасайды. Бұл ... ... ... ... банк ... ... айналымдағы ақша ... ... және ... ( процент ) кесімін реттейді, сонымен ... ... ... ... ... шектеу мақсатында
инфляцияға қарсы іс – ... ... ... Жаңа ... ... өндірістің өсуін ... ... ... ... ... ... инфляция
бақылаудан шығып кетеді. ... осы ... ... ... сай ... ... ... (
бюджет тапшылығы, монополия, қағаэ ... т. б. ) ... ... емес. Осыған байланысты ... ... ... еместігі өзінен - өзі және ... ала ... да көп ... инфляцияны жою ... ... ... баяулатып, реттеу ... ... ... ... ... ... ... ұзақ және қысқа мерзімдік , іс – ... ... ... . ... ұзақ ... ... халықтың инфляциялық үрейін жою мақсатын ... үш кез ... ... ... қарсы саясатты
үздіксіз де ... ... ... ... ... ... ... өзінің белсенді іс – ... ( ... ... ... ... т. ... тиімді қызмет атқаруына ... ... ... ... тұтынушылардың сана – сеніміне ... ... ... дұрыс шешім қабылдауын ... ... ... ... ... ... қысқарту арқылы бюджет ... ... іс ... ... ... тапшылығын ... ... ... инфляцияны асқындырады.
Үшіншіден , ақша ... ... іс – ... нақты
айтқанда, әр жылдық ақша ... ... шек қою, ... өсуін қадағалауға мүмкіндік ... ... ... әсерінен әлсірету.
Жеке ... ... ... ... үшін сырттан
алынған қысқа ... ... ... ... ... ... Бұл өте
күрделі және ... ... ... оны арнайы
түрде жеке ... ... ... болады.
Қысқа мерзімдік саясат ... ... ... ... Бұл ... ... өз иелегіндегі
меншік ... ... ... ... түсім
түсіреді; қосымша өнім ... ... ... ... ... сату арқылы инфляциялық сұранымды
қысқартады; ... ... ... да ... өсуін,
бағаның тұрақтануын қамтамасыз етеді.
Күнделікті ... ... да ... ... ... болады. Ол үшін ... ... ... ... болады. Сонда қор ... ... ... ... ... ... қарсы саясатқа байланысты ... ... ... ... туындайды. Инфляцияға қарсы күрес
жұмыссыздықты ... ... ... ... ... есептеуінше, инфляцияны 1 % - ке ... ... оның ... деңгейінен 2 % - ке ... ... ... бірақ бұл жағдайда ЖҰӨ - нің ... ... 4% - ке ... ... ... үшін көптеген елдер ... – шы ... ... ... пен ... ... саясатын
жүргізген еді. Бұл ... ... ... шектеуге
бағытталған. Саясат инфляциямен күресудің ... ... ... ... болғандықтан, қойылған мақсатқа ... ... АҚШ ... ... ... ... тұптеп келгенде, ұзақ ... ... ... 1971 – 1974 ... АҚШ үкіметі ... мен ... ... ... ... ... екен. 70 –
жылдардың ... ... пен ... ... ... ... бөлім. Қазақстан Республикпсында инфляцияның пайда ... мен ... ... ... ... жылы ... кеңестік республикалардың “егемендіктер ... ... және ... ... ... дайындықтардың
болмауы Қазақстанда өте ауыр әлеуметті-эканомикалық
жағдайларғаәкеп соқтырды. ... ... іс ... ... ... құлдырады. Мұның бәрі шоқырақтау
инфляциясымен ... ... 1994 ... ... ... жетті. Саяси және ... ... 1993 ... айында республиканы жедел түрде ұлттық валюта – теңгені
ендіруге ... ... оның өзі ... ... ай ... ... ... “ жоғалтып “ жатты. ... қиын ... ... ... ... қоса ... мон-
етарлық саясатты жүргізуге бағыт берді.
Қазақстан Республикасында 1992-ші жылға дейін ... ... ... ол ... ашық қарқынды инфляциялық сипатқа ие болып,
сосын ұшқыр инфляцияға ... ... ... жылы ... % ... ,1994 -те - 1258, ал 1 ... ... “ теңге”
тұрақтана бастап , инфляция төмендеді және 60,3 % - ға ... ... жылы 28,7% -тың ... ... ... жылы – 11,2 %,
1998-ші жылы- 1,9 %, 1999-шы жылы - 17 ,8 %, 2000- ші жылы – ... ал ... ... ... 5,9-ға ... ТМД аумағында ... бірі ... ... ... ... ... “ Шетелдік инвестициялар
туралы заң “ Заң, “ ... және ... ... ... ... ... туралы “ жаңа Заң, “ Бюджеттік жүйе және ......... – 2030” ... ... ... жыл ішінде 5-6%
шамасында болуына ұмытылып отыр.
Мұндай ... жету үшін ... ...... және ... саясатты қаталдандырады ;
- ішкі ... ... ... ... қаржылық
механизімді дамытады ;
- жинақтаушы зейнетақы қорларға ақшалай қаржылардың айтарлықтай
бөлігін ... ... ... етуге ұмтылады ;
- бюджеттік жетіспеушілікт і қаржыландыруға ... ... ;
- ... ... ... ... ... ұзартады және
т.б.
3.2 ... ... ... саясатымен оның ... ... ... мақсатында мемлекет
инфляцияға қарсы саясат жүргізеді.
Мемлекеттің инфляцияға ... ...... ... ... баға мен ... реттеудің әдістерін, қаржыны
сауықтыру, несие ... ... ақша ... ... ... ... Ақша ... жүргізеді. Ол бір
уақыттың ... ... ... ... ... салдары бола алады. Оның барлық шаруашылық механизмін жөндемей
жеңу бола ... Осы ... ... ... болуы мүмкін,
себебі ол инфляциялық вирус инфляцияға ... ... ... ... ... ... ... эканомикадағы
диспропорцияны бірте-бірте жоймай елестету мүмкін емес.
Инфляцияға ... ... ... элементі - қаржыны сауықтыру ... ... ... ... ... және ... ... субъектілерін қысқарту болып ... ... ... ... ... ... ... емес,
интенсификация негізінде және өндірістің көтеру арқасында қол ... ... ... ... ... оларды тезірек иесіне қайтарып,
сөйтіп аса мол пайда табу.
Қазақстандағы аса ... ...... металургия, ауыл
шаруашылығы, мұнай өндеу өнекәсібі, жеңіл ... және ... ... осы ... ... даму ... ... айналысатын кәсіп орындарға толық ... өзін - ... ... ... ... Біз сөзбен айтар болсақ, ... ... әсер ... ... ... ... ... жүйесін іске қосқан жөн.
Орталықтандырылған экономикадан еркін базар ... ... ... тап ... ... аса қиын ... бірі – ... Алайда, олар нарықтық экономика бере алатын игіліктердің
жемісін татқысы келсе инфляцияға байланысты ... ... ... ... дегеніміз не? Бұл – экономика өндіріліп, сатылатын тауарлар
мен қызмет түрлерінің ... ... ... ... ... ... екі себептің бірінен қабындайды: өндірушілер қажетті тауарлармен,
қызмет түрлерімен жабдықтауды ... ... жұрт ... ақшасын
жаратып та болады; не тұтынушыларды яки өндірушілерді ... ... ... ... ... мұның өзі бағаның өсуін қоздатады.
Инфляцияға кейде: тауар санының қысқаруын қуып ... ... ақша ... ... де ... береді.
Инфляция әсіресе өтпелі кезеңде тұрған экономикаға ерекше ауыртпалық
артады, бұл бағаға ырық беруден – ... ... ... ... ... ... бағытындағы аса маңызды қадамнан басталады.
Бағаға мұндай ырық берудің бесенеден белгілі нәтежиесі ... ылғи ... ... ... тауарлар бағасы қаулап өседі. Неліктен дейсіз? Өйткені
мемлекет бұл тауарлардың бағасын жасанды ... ... ... ... ... ... немесе үкімет шешімдерінен ... ... бір ... мен ... ... ... ... – ылғи да
артық болып келген. ... ... ... ... мол ақша ... ... оны жілігі татырлықтай бірдеңе алуға жұмсау мүмкін
болмаған), инфляцияның ... ... қиын ... ... ... ... кезеңде болмай қоймайтын осынау
шарықтауынан туындайтын қиындықтарының өтеуі де ... ... ... ... ... ... ... жан біте
бастайды. Бағаның жоғары болуы сұранымның мол ... ... ... басында баяу, сүріншектеп болса да, өндірістің арта бастауымен жауап
береді. Жұрт қолында жинақталып қалған ақша құнсыздана – ақ ... ... ... ақша енді шын ... ... ... дүкендерге түсе
бастаған тауарларды сатып ала алатын болды. Ұсыным ... ... ... және кезек азая бастайды, өйткені, сатуға алуан түрлі ... түсе ... ... ұғады.
Кәсіпкерлер мен инвесторлар жаңа экономикалық еркіндікке жаңа бизнестер
ашумен және тауарлар мен қызмет түрлерінің ұсынымына бәсекемен жауап береді
де, сол ... ... ... жасайды, ұсынымды ұлғайтады, бағаның бірте –
бірте қалыпқа түсуіне көмектеседі.
Осынау өтудің түйінді элементі мынау: үкімет баға қоюдағы өз ... ... да, ... мен ... ... күштерінің іс жүзінде барлық
тауарлар мен қызмет түрлерінің бағасын белгілеуіне мүмкіндік ... ... ... ... келе ... ... ... беруі мүмкін, бірақ
экономикалық өтудің алғашқы, неғұрлым қиын кезеңіне қарағанда әлдеқайда
көнбіс ... бола ... ... кезеңде бағаның шарықтап кетуінен туындайтын
күйзеліс пен ... ... ... айқын. Сонымен бірге, нарықтық
экономикаға тән төмен мөлшердегі инфляция ... ... ... ... ... ... баға жүз жыл бұрынғыдай бола берсе, сонымен бірге
дәл сол ... ... аз ... қала ... ... ... ... ма
еді? Іс жүзінде тіпті де олай емес. ЕгерРоберт пен ... ... 10 ... олар ... ... зат бағасы да дәл осылай 10 есе өссе, ... ... де ... тұра ... ... жағдайында жұртты алаңдататын нәрсе инфляцияның
қысқа мерзімдік күрт өсуі, өйткені, егер баға қымбаттап ... ... ... ... ... ... ... мен компаниялардың еңбек
өнімділігіне еш баланыссыз өз ... ... ... ... пен ... ... алды да, оның ... төлеу үшін 10 пайыздық өсіммен қарыз алды делік.
Олар ... ... ... ... деңгейі 5 пайыздан 16 пайызға ... ... Бұл ... пен Марияға пайда, өйткені олар қарызды өтеу
үшін төлейтін ақшаның құны олар үй ... алу үшін ... ... ... ... Бұл ... пен Мария үшін жақсы – ақ, бірақ қарыз берген жер
үшін жаман.
Дәл осындай себептен, кесімді ... ... ұзақ ... – шарт ... ... ақы алатындар) инфляциядан зардап шегеді,
ал сол келісім – шарт бойынша ақша төлейтіндер ... ... ... ... мен ... да зардап шегеді, өйткені ... ... ... ... Керісінше, қарызын және басқа келісім –
шарттық міндеттерін инфляцияға ұшыраған ... ... ... ... егер инфляция деңгейіне байланысты ... ... ... төлемдер өзгертілмесе.
Елдерге қарызға беруге, іргелі ресурстарға – үйлерге, фабрикаларға,
жаңа технологияларға инвестициялауға болатын жинақ ақша мен ... ... ... ... ... жинақ банкісінің салымшыларына нұқсан келтіріп, өсуді
тежеп, ұлттық молшылықтың ... ... ... ... ... ... ... іскерлік және экономикалық әлемді тиянақсыздау
етеді, соның салдарынан инфляция деңгейі төмен немесе инфляция жоқ басқа
инвестия ... ... ... ... ... Компания жаңа заводты
қай жерде салады: болжау, біле қою қиын инфляция деңгейі 10 ... ... ... ... тұратын елде ме, әлде инфляция ылғи да 2,5 ... ... ме? ... ... Бұл ... ... инфляция жұрттың
көбірек бөлігін пайдадан гөрі зиянға шығарады, ... ... жеке ... бизнес үшін экономикалық ахуалды бүлдіреді.
Осы себептердің салдарынан үкіметтің тұрақтандырғыш ... ... ... қажеттігі мен инфляцияны бақылауда ұстау
талабын теңдестіріп отыруға тиіс.
Бұл күндері сыртқы және ішкі ... ... ... істер мен
экспорт, импорт тауарлары доллармен, еуромен есеп ... ... ... ... оңай ... Сөйтсе де Қазақстан ұлттық
банкінің теңгенің бұдан бес жыл бұрын еркін айналымға жіберілуі ... ... ... ... ... Олар ... ... бағалары мен
инфляцияны қатаң бюақылап, қажетті жағдайда валютаға деген саудагерлік
сұранымдары бәсеңдетуге ... етіп ... ... бағытталған іскерліктердің
бірі – орталық банктің елдегі басы ... ... ... ... Биылға
алғашқы үш айда 600 млн доллар сатып алынды.
Жасыратыны жоқ, аз да болса ... ... ... ... ... емес екенін байқатуда. Бұл өткен айлармен салыстырғандағы өсуі
төмендеді ... сөз. ... ... ... деңгейден жоғары болса да
шүкіршілік. ... ... ... ... бағалары сол күйінде сақталып,
инфляцияның өсуі 0,4 пайызы көрсетті. Ал былтырғы наурызда 0,3 ... ... ... ... ... да ... өсуіне негізінен азық – түлік
тауарларының бағалары 0,6 пайызға, ал азық – ... ... 0,1 ... ... ... 0,2 пайызға көтерілуі себепші болды. Оның ... ... ұн 2,8 ... нан 2,2 пайыз, жеміс пен көкөніс 1,8 пайыз, ет
және мал өнімдері 1,1 пайыз ... ... ... 3,1 ... ... сүт ... 1,3 пайыз, қаттың 0,8 пайыз, күріштің 0,4 пайыз, май
мен мал майы 0,3 пайыз арзандағаны халықты ... ... ... азық – ... емес тауарлардың ішінде киімдердің 0,6 пайыз, тұрмыстық
тоқыма бұйымдары мен ыдыстарының бағалары да 0,5 пайызға өсті. Осы ... ... 2,7 ... ... ... ... ... салаларда да болды. Ақылы
қызметтердің ішінде білім алу ... 1 ... ... мекемелер қызметі
0,5 пайыз, медициналық қызметі 0,3 пайыз қымбаттап, ... 0,2 ... ... үй – коммуналдық қызметкерлердің кесімді бағалары 0,2
пайыз өсіп, әсіресе, ... ету 0,9 ... ... үйлерді күту қызметі
0,6пайыз қымбаттады.
Жыл басынан бері инфляция 1,5 пайыз өсіп, өткен жылғы осы ... ... ... ... ... себебі азық – түліктің 2,6 пайыз, азық
–түлік емес тауарлардың 0,3 ... және ... ... 0,7 ... ... Наурыз айында жылдық есеппен ... ... ... ... бұл ... айындағыдан 0,1 пайызға көп.
Қорытынды
Курстық жұмысым инфляцияның мәні, түрлері, себептері, ... ... III ... ... ... ... мәні негізгі мазмұны туралы.
II бөлім Инфляция түрлері және оның себептері.
III ... ... ... ... ... болу ... өмірде көптеген қиын мәселелер болып жатыр. Оларды біз басты
глобальды мәселелер деп айтуымызға болады. Оның ішінде ... ... ... ... ... ... де болып келді. ... ... өсуі тек қана ... уақытта көрініде. Инфляция дамыған және
дамып келе жатқан елдердің ... өріс ... ... ... ... ... қарсы күресу үшін көптеген күш
жұмсады. Бірақ оны тамырмен жоюға болмайды. ... ... жаңа ... ... туа бастайды. Кейбір елдерде мынандай күрестер жақсы
нәтижелер берді. Ал ... ... бұл ... ... ... келе жатыр. Қазақстан Республикасы дамушы ел болып келеді. ... ... ... ... және ... рынокта нақты орын
алады деп те айтуға болады. Осыған байланысты біз ... ... ... жол ... тиіс деп ... Қазақстан
басқа елдердің қателеріне қарап, қателік жібермеуге ... ... ... ... тұтыну тауарлары мен қызмет көрсету бағаларының өсуі
екені бәрімізге мәлім. Мамандар қазіргі ... өсу ... өсер ... үш ... ... ... біріншісі -экономиканың жалпы даму
деңгейінің жоғары-лығы, екіншісі - үстіміздегі ... ... ... ... ... қызметкерлерінің жалақысын, зейнетақыны және
әлеуметтік төлемдерді өсіру мақсатында ... ... ... ... ... ... ақша ... 100 миллиардтан астам теңгеге көбейтіп
отырған көрінеді.
Бұл екі себеп ел ... ақша ... ... ұлғайтып,
халықтың сатып алу немесе тұтыну қабілетін өсіріп, соның салдарынан бағаның
өсуіне әкеліп ... ... ... ... келсек, ол елімізге импортталатын
тауарлар ... ... ... ... ... ... ... айтқанда, шет елдердегі инфляция деңгейі сол ... ... ... ... ... ішкі бағаның өсуіне әсер етпек.
Осы инфляция және облысымыздағы банк жүйесінің дамуы ... ҚР ... БҚ ... ... ... ... Ізбасаровты әңгімеге
тарттық.
- Осы инфляцияны ауыздықтау мәселесіне байланысты ... ... ... не ... едіңіз? Ұлттық банк таралынан қандай іс-
әрекеттер жүргізіліп отыр?
- Банк ... ... ... ықпал жасайтын факторлар
жалпылама алғанда монетарлық факторлар және монетарлық емес факторлар деп
екіге бөлінеді. Олардың ... ... ... деңгейі әр кезеңде әр түрлі
болады. Мысалы, ... ... оны сату ... ... ... ауа ... жыл ... тәуелді өндірілетін енім бағасы
тұрақсыздығының, иә болмаса шығарылатын тауарлардың бағасының қуат ... ... ... ... ... ... деңгейіне ықпал
етуі монетарлық емес фактор болады.
Мүндай, монетарлық емес факторлардың жалпы инфляция деңгейіне тигізетін
ықпалын барынша төмендетуге ... ... ... және ... ... ... ... отырады. Бұл тұрғыдан, нарықтық
бәсекелестікті дамыту, сату орынының төлемі жеке ... ... ... ... ... ... ... өз өнімін өзі тікелей ... ... ... ... ашу, қуат беру және ... ... ... тарифтерің көтермеу жөнінде мәмілеге жету, оңтүстік
өңірден жеміс-көкөніс таситын кәсіпкерлерге келеңсіз кедергілер жасалмауын
қадағалау ... тағы да ... ... ... ... жасап отырған
шараларын атап айтуға болады
Ал енді жалпы инфляция деңгейіне өз әсерін ... ... ... ... ... ақша ... өзгеруі қарастырылады.
Монетарлық факторларды реттеу мәселесінде Ұлттық банк өзінің ақша- несие
саясатының опера-цияларын ... ... ... ... рөл ... Улттық
банк ақша-несие саясатының негізгі мақсаты экономикадағы айналымдағы ақша
сұранысы мен үсынысын реттеп, оныңжалпы көлемін ... ... ... ... ... ... шектен шықпауын қамтамасыз ету болып
табылады.
Қазіргі кезде Ұлттық банктің белсенді ... ... ... ... бірі - ... қайта қаржыландыру ... ... ... ... банк ақша ... ... ... бойынша сұраныс пен ұсынысқа, иифляция деңгейі мен инфляциялық
күтулерге байланысты ресми ... ... ... мерзімді қайта
қарай отырып, сол арқылы қаржы нарығына қаржы саласында күтілетін үрдістер
жөнінде маңызды ... ... жыл ... ... ... банк ... қайта қаржыландыру
ставкасын мерзімді (тоқсан сайын) қайталап қарауды және ... ... ... Жыл басынан бері бүлстав-ка үш мәрте қайта
қаралды. Ресми қайта қаржыландыру ставкасының көтерілуі ... меже ... ... ... ... ... несие ставкаларын көтеруіне
жанама ықпал жасауы тиіс. ... ... ... ... ... қымбаттап, экономика субьектілері тара-пынан несиеге деген сұраныс
(несиенің ставкасының өсуіне байланысты) төмендейді. Осыған бай-ланысты
айналымдағы ақша ... ... ... ... ... жасалады.
Алайда экономикада инфляциялық әлеуеттің азаюына қарай оның біртіндеп
төмендеуі болжанады.
Ресми қайта ... ... ... ... ... ... ақша несие саясатының инфляцияға жасайтын басқа да операциялары
бар.
Ақша-кредит саясатының бір ... оның ... және ол ... ... ... бір ... ... белгілі бір тауар,
қызмет нарықтарына емес, ... ... ... мен бүкіл экономика
салаларына әсерін тигізетіндігінде және ол біраз уақыттан ... ... ... ... ...... ...
Алматы – 1999ж.
2. Борисов.Е.Ф. “ Экономика теория “ Москва – 1999ж.
3. Жүнісов Б.С. “Нарықтық ... ... ...... ... А.М. ... және баға ... – 2001ж.
5. Мамыров.Н.Қ, Тілеужанов.М.Ә. “ Макроэканомика”
Алматы – 2003ж.
6. ... Г.М. “ ... ... ... ...... Фишер .С. “Экономика” Москва – 1999 ж
8. Шеденов Ө.Қ. “ ... ... ... ...... ... 2002, № 4. стр ... таргетту: өтпелі кезеңнің проблемалары және жүзеге асыру
принциптері.
Егемен Қазақстан 2004, 19 мамыр. Айманбетова.
10. Рыноктардағы ... және ... елі 2004 – 21 ... ...

Пән: Қаржы
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 21 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Қазақстан Республикасындағы инфляциялық жағдай23 бет
"Инфляцияның теориялық негіздері."37 бет
Инфляция жайлы46 бет
Инфляция жағдайы46 бет
Инфляция жағдайындағы меншікті капитал131 бет
Инфляция және онымен күрес30 бет
Инфляция және оның экономикалық мәні34 бет
Инфляция және ҚР-дағы инфляцияға қарсы саясат26 бет
Инфляция процесі32 бет
Инфляция теориясы. Қазақстан Республикасындағы инфляциялық процесс24 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь