Халықаралық ұйымдар шегіндегі адам құқықтарының халықаралық-құқықтық негізінің құрылуы

ЖОСПАР

КІРІСПЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3

1. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҰЙЫМДАР ШЕГІНДЕГІ АДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫНЫҢ
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ.ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗІНІҢ ҚҰРЫЛУЫ . . . . . . . . . . . . . . . . 9
1.1. БҰҰ, мүше мемлекеттер және үкіметтік емес ұйымдардың адам құқықтары
саласындағы құқықтық негіздері . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 9
1.2. Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы (1948ж.) . БҰҰ мүшелерінің
орасан.зор күш.жігерінің нәтижесі . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 25

2. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҰЙЫМДАР ҚЫЗМЕТІНДЕГІ АДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫН
ҚОРҒАУ МӘСЕЛЕСІНІҢ ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ АСПЕКТІСІ . . . . . . . . . . . . . 44
2.1. Адам кұқықгары және мемлекеттердiң сыртқы саясаты . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 44
2.2. Адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау саласындағы халықаралық
ұйымдардың жұмысы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 50
2.3. Адам құқықтары туралы халықаралық Билль . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 56

3. ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ ХАЛЫҚАРАЛЫҚ
ҚАТЫНАСТАРДЫҢ АДАМ ҚҰҚЫ САЛАСЫНДАҒЫ МӘСЕЛЕЛЕРІ . . . . . 62
3.1. Адам құқы жөніндегі халықаралық .құқықтық негізге Қазақстан
Республикасының қосылуы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 62
3.2. БҰҰ, ЕҚЫҰ және Қазақстан : адам құқы мен еркіндіктері саласындағы
ынтымақтастығы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 70

ҚОРЫТЫНДЫ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 78

ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 80
КІРІСПЕ
Бүгінгі таңдағы адамзат баласының құнды қасиеттерінің бірі - ол адам құқықтары мен негізгі еркіндіктері екендігі аян. Адам құқықтары мен негізгі еркіндіктері біздің жан-жақты дамуымыз үшін, өзіміздің адамгершілік қасиетімізді пайдалануымызға, біздің ақыл-ойымыз, дарынымыз бен ар-ожданымыз, біздің рухани және басқа да мүдделерімізді қанағаттандыруға мүмкіндік береді. Әр қоғамда әділеттілік, әділдік, адамгершілік және құрметтілік түсінігі өмір сүргені белгілі. Бірақ нақтылы әлеуметтік тұжырымын қамтамасыз ететін жалғыз жол - ол адам құқықтары. Адамзат дамуының әрбір сатысында жаңа ұрпақ адам құқықтарын қорғай отырып, кейбір жағдайларда өмірін құрбан ету арқылы бостандықтың ауқымын кеңейтіп және оны субьектілердің кең шеңберіне таралуына, сондай-ақ мемлекеттік шенеуліктердің озбырлық қимылдарын шектеуге қолы жетті. Сондықтан да адам құқықтарын қорғау саласы ғасырлар тоғысындағы өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Әр мәселенің шешімін табу үшін оның шыққан көзі мен даму барысын, қалыптасу деңгейін айқындап алу қажет. Яғни осы саланың қалыптасуы барысындағы дипломатиялық қырларын жан-жақты көрсету - адам құқықтары мәселесінің мәнін түсінуге, жас тәуелсіз мемлекеттер үшін үлкен тәжірибе болуы, бүгінгі күн үшін өте өзекті мәселелердің бірі болып табылатыны сөзсіз.
Адам құқықтарын қорғау мәселесінің негізгі халықаралық - құқықтық базасын қалаған халықаралық деңгейдегі құжаттардың оңайшылықпен қабылданбағандығын, оның қалыптасу үрдісі қалай жүзеге асқандығы көп жағдайда қоғам үшін беймәлім. Әсіресе халықаралық деңгейге жеке тәуелсіз мемлекет санатында шыққан біздің еліміз үшін бұл мәселенің орны бөлек қой деп түсінемін. Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысы, Адам құқықтарының Жалпыға бірдей Декларациясы, Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы Пакт, Азаматтық және саяси құқықтар туралы Пакт және соңғысына қарасты екі Қосымша хаттама, Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі мәжілісінің Хельсинки Қорытынды Актісі, Жаңа Еуропаға арналған Париж Хартиясы, Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі Копенгаген құжаты, Еуропалық қауіпсіздік Хартиясы және тағы басқа да халықаралық деңгейдегі құжаттар, мүше-мемлекеттердің бірлесе отырып келісімге келу барысында, ұзақ уақыт бойғы
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Антология культрологической мысли. – М., 1996.
2. Устав ООН и Статус Международного Суда. Нью-Йорк: ООН, 1994.
3. Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар тоғысында.- Алматы:Өнер, 1996.
4. Заключительный акт СБСЕ. – Хельсинки, 1975.
5. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы: Қазақстан,1995.
6. Қазақстанның тәуелсіздігі туралы Декларация // Егемен Қазақстан, -1991.-16 желтоқсан.
7. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның егеменді мемлекет ретінде қалыптасуы мен дамуының стратегиясы. – Алматы: Дәуір, 1992.
8. Назарбаев Н.А. Пять лет независимости. – Алматы: Өнер, 1996.
9. Назарбаев Н.Ә. Қазақстанның болашағы қоғамның идеялық бірлігінде. – Алматы: Қазақстан – XXI ғасыр, 1993.
10. Токаев К.К. Организация Объединенных Наций: полвека служения миру. – Алматы: Атамұра, 1995.
11. Тоқаевтың Қ.К. БҰҰ Бас Ассамблеясының 50-сессиясында сөйлеген сөзі // Дипломатия жаршысы.- 1996.- № 1.
12. Тоқаевтың Қ.К. БҰҰ Бас Ассамблеясының 51-ші сессиясында сөйлеген сөзі // Дипломатия жаршысы. – 1997.- № 1.
13. Тоқаевтың Қ.К. Венада ЕҚЫҰ-ның Тұрақты Кеңесінде сөйлеген сөзі // Дипломатия жаршысы. – 1997. - № 2.
14. Бутрос – Гали. Организация Объединенных Наций и права человека. – М., 1996.
15. Кофи А.Аннан. Партнерство во имя всемирного сообщества. Годовой отчет о работе Организации за 1998 год. – Нью-Йорк: ООН, 1998.
16. Кофи А. Аннан. Предотвращение войн и бедствий: глобальный вызов растущих масштабов. Годовой доклад о работе Организаций за 1999 год. – Нью-Йорк: ООН, 1999.
17. Ежегодный доклад о деятельности ОБСЕ за 1997-1998 гг.-Вена, 1998
18. Доклад Организации Объединенных Наций в Казахстане за 1996-1997 гг.
19. ЕҚЫҰ/ДИАҚБ 1999 жылға 10-қаңтарда өткен Қазақстан Республикасындағы Президент сайлауының өту барысына баға беру жөніндегі уәкілдік. – Варшава, 1999. -5ақпан.
20. Шибаева Е.А. Поточный. М. Правовые вопросы структуры и деятельности международных организаций. – М., МГУ, 1988.
21. Зайцева О.Г. Международные межправительственные организации. – М., Наука, 1983.
22. Манов Б.Г. ООН и содействие осуществлению соглашений о правах человека. – М., 1986.
23. Мазов Б.А. Принципы Хельсинки и международные право. – М., М/о. – 1980.
24. Николайко И.В. Права человека и система ООН. – Киев: «Наука думка», 1991.
25. Human rights. A compilation of international instruments. United Nations .- New York and Geneva, 1997.
26. Права человека. Сборник международных договоров и законодательных актов Республики Казахстан в области прав человека. Региональные договоры. – Алматы, 1997.
27. Саясат 1995-1999.
28. Казахстанская правда, 1991-1999.
29. Морозов Г.И. ООН (основные международные правовые аспекты структуры и деятельности). – М.,1962.
30. Мовчан А.П. Международные защита прав человека.-М., 1968.
        
        ЖОСПАР
КІРІСПЕ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . 3
1. ... ... ... АДАМ ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . .
. ... БҰҰ, мүше ... және ... емес ... адам ... ... негіздері . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Адам ... ... ... ... ...... күш-жігерінің нәтижесі . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ҚЫЗМЕТІНДЕГІ АДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫН
ҚОРҒАУ МӘСЕЛЕСІНІҢ ДИПЛОМАТИЯЛЫҚ АСПЕКТІСІ . . . . . . . . . . . . ... Адам ... және ... ... ... . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . ... Адам ... мен бостандықтарын қорғау саласындағы халықаралық
ұйымдардың жұмысы . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... Адам ... ... халықаралық Билль . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... АДАМ ҚҰҚЫ ... ... . . . . . 62
3.1. Адам құқы ... ... ... ... ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... БҰҰ, ЕҚЫҰ және ... : адам құқы мен ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ... ... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
. . . . . . . . . . . . . . . . ... ... ... ... ... ... бірі - ол адам
құқықтары мен негізгі еркіндіктері екендігі аян. Адам құқықтары мен негізгі
еркіндіктері ... ... ... үшін, өзіміздің адамгершілік
қасиетімізді пайдалануымызға, біздің ақыл-ойымыз, дарынымыз бен ... ... ... және ... да ... ... береді. Әр қоғамда әділеттілік, әділдік, адамгершілік ... ... өмір ... ... Бірақ нақтылы әлеуметтік
тұжырымын қамтамасыз ... ... жол - ол адам ... ... әрбір сатысында жаңа ұрпақ адам құқықтарын қорғай отырып, кейбір
жағдайларда өмірін құрбан ету арқылы бостандықтың ... ... ... ... кең ... ... ... мемлекеттік
шенеуліктердің озбырлық қимылдарын шектеуге қолы жетті. Сондықтан да ... ... ... ғасырлар тоғысындағы өзекті ... ... ... Әр ... ... табу үшін оның ... көзі мен ... қалыптасу деңгейін айқындап алу қажет. Яғни осы саланың қалыптасуы
барысындағы дипломатиялық қырларын жан-жақты ... - адам ... ... ... жас тәуелсіз мемлекеттер үшін үлкен тәжірибе
болуы, бүгінгі күн үшін өте ... ... бірі ... табылатыны
сөзсіз.
Адам құқықтарын қорғау мәселесінің ... ... - ... қалаған халықаралық деңгейдегі ... ... оның ... ... ... ... ... көп
жағдайда қоғам үшін беймәлім. Әсіресе халықаралық ... жеке ... ... ... ... еліміз үшін бұл мәселенің орны бөлек қой
деп түсінемін. Біріккен Ұлттар Ұйымының ... Адам ... ... Декларациясы, Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар туралы
Пакт, Азаматтық және саяси құқықтар туралы Пакт және ... ... ... хаттама, Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі
мәжілісінің Хельсинки Қорытынды ... Жаңа ... ... ... Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық ... ... ... қауіпсіздік Хартиясы және тағы басқа да халықаралық
деңгейдегі құжаттар, мүше-мемлекеттердің бірлесе ... ... ... ұзақ ... ... зор еңбектің нәтижесінде, айтып жеткізуге қиын
«дипломатиялық» талқылаулардан кейін қана қабылданғаны айқын.
Осы құжаттардың ... ... ... ... ... ... ... барысында қабылдануы, күрделі қатынастар мен
кейде беделді халықаралық ұйымдарға ... - ... ... ... ... ... адам құқықтарына байланысты
халықаралық құжаттарды қабылдау барысына елеулі ықпал жасап, маңызды ... ... де, біз үшін өте ... ... ... мыңжылдық алдында көптеген халықтар ... ... ... Яғни адам ... мен ... ... дәуірі
туғандай. Бүгінгі таңдағы ең беделді халықаралық ұйым - Біріккен Ұлттар
Ұйымы ... ... 1995 жыл мен 2005 жыл ... - ... ... онжылдығы деп жариялаған болатын. Адам құқықтарын қорғау мәселесінің
жеке мемлекеттік мәселе болудан қалғанына талай уақыт болды, ... ... ... ... ... ... халықаралық-құқықтық үлгілердің
болуына қажеттілік туды. Бұл деген адам ... мен ... ... ... ғана ісі ... ... бүкіл халықаралық қоғамдастықтың
мәселесіне айналғандығын білдіреді. Осыған орай, әлемде ... ... ... даму деңгейіне қарай және мемлекеттік билік ... әр қилы ... ... байланысты, бірыңғай халықаралық-
құқықтық ереже құру ... ... ... ... ... ... ... бірыңғай ымыраға келу және өзара ... келу ... ... ... тырысуда, өз кезегінде бұл өте
күрделі де, қиын жол.
Баянды бейбітшілік, демократия, адам ... кең ... ... жолындағы белсенді күрескер, академик А.Д. Сахаров нобельдік
дәрістерінде адамзаттың ең көкейкесті, ұлы ... ... ... басты-басты үшеуін : ... ... адам ... ... еді. ... біріншісіне тоқтала келіп ол : « адамзат ... ... ... ... ... аяқ ... өйткені ракеталық-
ядролық қару санаулы секундтар ішінде жер бетіндегі барлық жанды дүниені
жойып жіберуге ... ... да, ... үшін, БҰҰ-ң
халықаралық және ұлтаралық ... ... ... ... үшін ... мемлекеттердің, тікелей алғанда әр ... ... ... деп
тұжырым жасаған.
Технологиялық және өндірістік ілгерілеуді А. Д. ... ... пен ауру ... ... ... ... дей ... оның
интеллектуальдық, рухани факторлармен : сенім бостандығы, ... ... ... факторлармен тығыз байланысты екенін де ... жоқ. Мұны жете ... оны ... ... ығыстырып,
көмескілеуге тырысу, әсіресе, кешегі тоталитарлық жүйе мемлекеттерін өз ... ... ... және ... ... ... ... оқшаулануға, ең соңында дүние жүзінде сенімнен айырылуға
әкеліп соқтырды.
Қазіргі кезеңдегі бір - ... ... ... ... және ... ... ... қатынастағы субьектілердің әлеуметтік -
экономикалық жүйесінің ... ... ... бірінші кезекте
мемлекетаралық келісушілік пен қарым-қатынас ... ... ... ... ... негізінде қазіргі дәуірдегі адамзаттың дамуының маңызды
шарттарының бірі ... ... ... ... ... ... ... даму өрісі біздің күрделі де көп жақты ... ... ... ... Сол ... ... ... өкілдік деңгейде жан-
жақты талқылап, әртүрлі қарама-қайшылықтағы көзқарастарды әр мемлекеттің,
қоғамдастықтың және әрбір ұлттың ... ... ... бір мәмлеге
келтіру үшін арнайы бір әдіс-тәсіл тетігін ... ... ... ... ... ... ... Біріккен Ұлттар Ұйымының еншісіне
жазылғандай, Біріккен Ұлттар Ұйымы мен оның жүйесі әлемді қазіргі кезеңдегі
барлық ... ... сай ... ... ... ... зор құрал болып табылады. Сондықтан да, бүгінгі әлемдегі жүйенің
ешқайсы дәл ... ... ... ... ... ... ... ойдағыдай қамтамасыз етуі өте қиынға соғары анық.
БҰҰ ... өзі ... ... ... кез келген нәсілдік, діни немесе саяси түрін қабылдамаған,
яғни демократиялық парықтардың нағыз ... ... ... ... ... тіл мен ... ... Адам құқы мен жалпыға бірдей
негізгі еркіндіктерді дамыту мен кеңейтуге ... ... ... ... ... Жарғы БҰҰ өкілеттігімен қамтамасыз етеді.
БҰҰ-ның Бас Хатшысының пікірі бойынша, ... ... адам ... ... бөлігі. Егер нақтылы айтатын болсақ, адам құқын ... тек ... ... ғана ... Сол ... адам құқын
қолдаудағы БҰҰ - ның қызметін демократияландыру ... ... ... ... ... ... Тіпті, 1995 жылдың 30 тамызында өткен
бүкілхалықтық референдумда ... ... ... да, Қазақстан сияқты көпұлтты мемлекетте тыныштық пен
тұрақтылық орнатудың кепілі және ... алға ... ... дамуы үшін
бірден-бір дұрыс жол - ... ... ... ... не басқа
қандай да әлеуметтік бірлігіне қарамастан - олардың құқығы мен ... бере ... жол - ... жолы деп ... ... Президенті Н.Ә.Назарбаев өзінің «Ғасырлар
тоғысында» атты кітабында былай дейді : ... ... ... ... ... ішінде қоғамда, әсіресе элиталық қоғамда кең
қанат жайған өзара түсінік қана ... ... ... ... ие, ... ... ... тәуелсіз орташа таптың,
бұғанасы бекіген құқықтық мемлекеттің мәні зор. Егер ... бәрі жоқ ... ... ... ... ... әлеуметтік және
институттық негізі берік болмайды».
Осы салада БҰҰ-на соңғы ... ... ... ... ... ... ... (ЕҚЫҰ) келгендей. 70-ші жылдардың басында
құрылған бұл ұйымға ... күні 55 ... мүше бола ... алға қойған
негізгі мақсаттары – осы аймақтағы қауіпсіздікті қамтамасыз ету және
ешқандай ... жол ... ... алу. ... парықтары : адам
құқықтары мен ... ... ... ... мүше-мемлекеттерде
демократиялық даму жолын тиянақтауға ат салысу. Осы ... ... бұл ұйым ... ... кездесулер өткізіп, адам құқықтары мен
еркіндіктері жөніндегі халықаралық құжаттар қабылдауда. Сол ретте ... ... ... ... ... де ... көруге болады. Яғни, халықаралық ұйымдар ... ... ... ... ... ... ... берік орын
алады. Бүгінгі күні халықаралық ұйымдардың қызметінсіз осы жүйенің өзінің
өмір сүруі мүмкін емес ... ... ... екі ... мемлекет
болса, халықаралық ұйымдардың саны екі еседей көп. Осының ... мен ... ... ... ... жатқан келісім
шарттардың өсу қарқынын көрсетеді.
Бейбіт, демократиялық негіздегі халықаралық қатынас ... әрі ... кең ... ... ... түсуіне жағдай жасауда.
Күнделікті өмірде халықаралық ұйымдар деңгейінде нақтылы мәселелерді шешуде
зор табыстарға жетуде. Соған орай халықаралық ... да ... ... ... ... ... ... мен Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық
жөніндегі ұйымы – халықаралық ... ... оның ... ... ... өз кезегінде заманына сай құрылған өте маңызды
халықаралық ұйымдар. Сол ... де осы екі ... адам ... ... тәлім- тәрбие алудың маңызы өте зор.
Зерттеу пәні. Дипломдық жұмысты жазу барысында Адам құқықтары ... ... ... қатынаста алатын орнын көрсетуде,
әлемдегі ... ... ... ... ... ... мен ... пен ынтымақтастық жөніндегі ұйымы шеңберінде ... ... ... ... ... барысындағы мемлекеттердің қарым-
қатынасын, саяси көзқарастарын, осы саладағы Қазақстан ... ... және ... емес ... ... ... ... салаға бөліп қарастыру негізге алынды.
БҰҰ деңгейінде адам құқықтары мен еркіндіктері жөніндегі ... ... ... ... қарым-қатынасы мен саяси
ұстаған бағыты.
ЕҚЫҰ көлемінде мүше мемлекеттердің қатысуымен ... ... адам ... ... ... мен қорытынды
құжаттары.
Қазақстан Республикасының адам құқықтары мен еркіндіктері ... ... ... мен осы ... БҰҰ, ЕҚЫҰ және ... ... ынтымақтастығы.
Бұлардың барлығы топтаса келіп, тақырыптың зерттеу пәнін құрап отыр.
Тақырыптың зерттелу деңгейін ескере отырып және ... ... ... ... ... ... ... мақсат алға қойылды : адам
құқықтары мен еркіндіктерінің ... ... ... және осы ... мен ... еркіндіктері жөніндегі құжаттардың қабылдау дәстүрі
мен талдау барысын қамтып отырған мәселелер ауқымын сараптай отырып, ... мен ... ... ... ... ... ашып, тәуелсіз Қазақстан Республикасының даму сатысындағы
құқықтық ... ... ... үшін ... ... Осы
орайда диплом жұмысының мақсатын жүзеге асыру үшін ... ... :
- ... ... - ... ең беделді ұйым - ... ... мүше ... ... адам ... ... ... басты халықаралық құжаттардың қабылдануы
сәтіндегі мемлекетаралық қатынас пен ... емес ... ... ... ... ;
- БҰҰ – ... қабылданған Адам құқықтары туралы халықаралық
билльдің мәні мен мақсатын ... ;
- ... ... пен ынтымақтастық жөніндегі ... ... ... Адам ... ... ... ... ЕҚЫҰ көлемінде қабылданған адам құқықтары жөніндегі халықаралық
құжаттардың мүше мемлекеттердегі демократиялық даму ... ... ... жеке ... ... ... ие болғаннан
кейінгі кезеңдегі халықаралық қатынаста адам ... ... ... ... ... қосылуының мәні мен
қажеттігін негіздеу;
- Адам құқықтары мен еркіндіктері мәселесінде ... ... ... ... ... ... адам ... жөніндегі үкіметтік емес ұйымдардың
қызметі мен олардың ... ... ... ... ... ... ... жұмысының ғылыми жаңалығы:
Адам құқықтары мен негізгі еркіндіктері әлемдегі ең беделді ұйымдар
– Біріккен ... ... мен ... ... пен ... ұйымдарының қызметіндегі басты мәселе болғандықтан, халықаралық
ұйымдар ... осы ... ... құжаттарды қабылдау кезіндегі
мүше-мемлекеттер арасындағы ынтымақтастықтың қазіргі ... ... мен даму ... және ... ... бұрын жарық көрмеген
халықаралық ұйымдар архивтерінің ... ... ... ... рет
ғылыми айналымға енгізіп, бұрын-соңды зерттелмегендігін, қарастырылған
мәселелер алғаш рет ... ... ... ... ... ... ... ҰЙЫМДАР \ БҰҰ, ЕҚЫҰ\ АУҚЫМЫНДА АДАМ ҚҰҚЫҚТАРЫНЫҢ
ХАЛЫҚАРАЛЫҚ-ҚҰҚЫҚТЫҚ НЕГІЗІНІҢ ҚҰРЫЛУЫ
1.1. БҰҰ, мүше ... және ... емес ... ... саласындағы құқықтық негіздері
БҰҰ-ның бейбітшілікті қамтамасыз етудегі немесе басқа да халықаралық
деңгейдегі науқандарының ең түпкі ... – адам ... ... ... ... табылатыны сөзсіз. Біріккен Ұлттар Ұйымының адам
құқықтары саласындағы жүйесі үш жыл ... ... еді ( ... ... ... бекітілгеннен кейін, институциональды деңгейде ... ... ... ... ... ... мен арнайы
агенттіктер құрылған болатын. Осы ... адам ... ... қорғауды қалыпты қамтамасыз етуі үшін, адам құқықтары
жөніндегі қосымша конвенциялар арқылы толықтыру ... 1945 ... ... (АҚШ) қол қойылған БҰҰ-ның ... - адам ... ... ... ... құрметтеу мақсатына негізделіп жасалынған
алғашқы халықаралық келісім шарт. Халықаралық ұйым жағынан адам ... ... ... ... ... ... бұрын, әлемнің әр
түкпірінде пайда болған ... ... және ... қозғалыстар мен
әртүрлі заңдық тұжырымдар негізінде туғаны белгілі. ... ... ... салдарларға байланысты, ұзақ ... бойы ... ... ... ... Осыған қарағанда БҰҰ-ның Жарғысы өзінің үшінші
тармағының ... ... және ... ... ... тіліне және
діни сеніміне қарамастан, баршаның адам құқықтары мен ... осы ... ... ... ... ... деп білу» ұйымның
міндеті деп бекітеді. Жарғының инновациялық қалпы мақсаттарды ... ... жоқ. ... рай ... ... ... ... жалпының құрметтеуі мен сақтауын» қамтамасыз етуге БҰҰ міндетті
деп көрсетеді. Осы міндетті орындау мүмкіндігі үшін Жарғы ... ... ... пен ... ... көрсетеді. Мұны негізінен үш
тұжырыммен белгілеуге ... ... ... ... ... БҰҰ осы ... пен ... негізінде, ұйым шеңберінде
жобаланған адам құқықтары ... ... ... шарттарды, мүше
мемлекеттердің бекітуіне ұсыныс жасау мүмкіндігіне ие болады. Осыған орай
адам құқықтары саласында ұсыныс ... - ... ... ... ... келісім шарттардан айырмашылығы, олар мүше мемлекеттер үшін ... ... ие ... ... ... ескеретін болсақ, онда
ұсыныстарды міндетті түрде жан-жақты әділ тексеруден өткізіп, ... ... ... ... Бұл бап адам ... саласындағы мақсаттарға да
жету үшін мемлекеттерді бірігіп немесе жеке түрде ... ... ... ... ... ... жағдайда, БҰҰ –ның ... ... ... деген бас келісім жасалынған. Бұл бап апартеидтік
жүйені қолдамау жөніндегі БҰҰ-ның қаулы-қарарлары кей ... ... ... ... ... нәтижесінде жасалынған болатын. Адам
құқықтары жөніндегі БҰҰ-ның ұсыныс ... ... ... өсуі ... ... ... ... түскендігін
атап өту қажет. Мұны 1948 жылы дүниеге келген «Адам құқықтарының ... ... ... ... ... болады.
Соған қарамастан, осы міндеттемелер БҰҰ-ның ұсыныстарына тек оң ... ... ... ... ... Бұл міндеттемелер әр елдің өз әдіс-
тәсіліне, ерекшелігіне сай адам құқықтары мен ... ... ... сөз ... ғана емес, іс жүзінде де БҰҰ-ның басшылығынсыз-
ақ дамыта түсуге міндеттейді. ... адам ... ... ... ... түсу ... мемлекеттердің біріге жұмыс жасауын
қолдайды. Осыған орай ... ... ... ... яғни ... ... ... ұйымы және Африкандық Одақ ұйымы қызметтері
адам құқықтары мен еркіндіктерін қорғауға және қамтамасыз етуге арналған.
Адам құқықтарына ... ... ... ... ... мүмкіндігін
Жарғы жоққа шығармайды. Мұндай ... ... ... ... ... ... де ... - қарарларында көрініс табуы ... ... адам ... ... ... ... ... бейбітшілікке
қауіп төнетін болса, Қауіпсіздік Кеңесі қандайда бір шешім қабылдайды.
Жарғының ... ... ... ... да ... адам ... ... қорғауға арналуы мүмкін. Тек бүгінгі күнге дейін іс жүзінде
сот көлемінде адам құқықтарына байланысты қаралған мәселелер өте ... осы ... ... ... ... ... ... мемлекеттердің ықыласымен қабылданып, сонымен қатар кейбір
мемлекеттік өкілдер ішінде ақыл-кеңесші ... ... ... ... ... жағынан қолдау тапқан болатын. Осының ... ... ... мүмкіндік туды. Бұл бап бойынша толық құқылы
үкіметтік емес ... ... және ... ... ... ... комиссиясының және т.б. ұйымдардың жұмысына Кеңес
жағынан кеңесші дәрежесіне алғаннан кейін ... ... ие ... ...... ... жаңа ұйымдар күштерін екі жақты
бекітуге, яғни ұлттық егемендік және мемлекетаралық достық ... ... ... ... ... ... оның ... адам
құқықтарын қорғауды орындауды, мемлекеттердің іс-әрекетінде үйлестіруші
болып ... ... ... ... ... - ... ... бағытталған. Жарғыда көрсетілген ережелер әр елдің ... ... ... 1948 ... халықаралық жағдайдың
шиеленісе түсуі, әсіресе «қырғи-қабақ» соғыстың кең етек жая бастауы, БҰҰ
қабырғасында адам ... ... ... саясаттану деңгейіне әкелді.
Бұл кездегі отарлық жүйеге, апартеидке қарсы халықаралық күрестер және ... өз ... ... өзі ... бет алуы осы саладағы жүйені
елеулі либералдандыруға жетеледі. БҰҰ адам ... ... де ... түсіп, біршама ережелер көлемін қарады. Жарғыда
көрсетілген парықтарды бір жағынан құрметтей келе, ... оны ... ... отырып, БҰҰ халықаралық әрекет ету ... ... ... ... жеке ... арнайы баяндамаларды жете зерттеу
барысында олардың келісім шарттары арқасында қаулы-қарар қабылдау жүйесін
құрды. Осы ... ... ... ... табиғаты өзінің тиімділігін
жоғалтпайтындығына көз жеткізуге болады.
Бұл даму – ... ... және ... ... ... ... ... адам құқықтары жөніндегі беймазалануының өсе ... ... ... жою және ... ... алға ... емес ... рөлінің өсуі мен мемлекетаралық жарыстар. Сонымен
бірге, БҰҰ тарапынан адам ... ... ... ... ұлттық
жоспарларды дайындау және жүзеге асыруы кезеңіндегі ықпалы ; ... ... ... құру және ... ... заңдар мен саясаттағы адам
құқықтарын қорғау саласындағы дайындықта халықаралық ... ... ... ... ... әділеттілік жүйесін нығайту; немесе
әрқилы кәсіптік топтарды адам құқықтары мәселесінде дайындауды ұйымдастыру
жөніндегі ... ... ... ... ... болып табылатын БҰҰ-
ның одан басты айырмашылығы да, осы адам құқықтарын ... ... да ... көрінеді. Әсіресе өте маңызды ... мен БҰҰ ... ... ... ... ... Жарғысы осы халықаралық ұйымның көптеген институттары мен
мекемелеріне адам ... ... әр ... ... ... қоса кең ... ... береді. БҰҰ-ның барлық негізгі
мекемелері адам құқықтары саласында тікелей немесе қосымша рөлге ие болуда.
Осы негізгі ... ... ... тек адам ... ... арнайы мекемелер құрылған. Әлбетте, адам құқықтары мен негізгі
еркіндіктері жөніндегі ... мен ... ... ... ... адам ... мәселесінің жан-жақтылығынан туған
қажеттілік.
Аталған беделді халықаралық ұйымның құрылымына тоқталатын болсақ, адам
құқықтары мәселесін ... бір сәт ... ... ... ең
бастысы да беделдісі – БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы (АБ) ... ... ... Ал ... да ... ... ... талқылауда» ол қашанда
Жарғының 10 бабына сүйенеді. Жарғының 13-бабының 1-тармағына ... ... ... тіліне және дініне қарамастан бірдей адам
құқықтары мен ... іске ... Бас ... ... ... ... ... мүмкіндігі бар.
Техникалық деңгейде Бас Ассамблеяның ұсыныстары мемлекеттерді заңды
түрде міндеттей алмайтындығына ... ... ... ... ... қарамастан, Ассамблеяның қаулы-қарарының күшін бағалауда, ... БҰҰ ... 55 және 56- ... ... ... яғни ... ... іс-әрекет жасау керектігін
ұмытпаған жөн. Осы орайда ... ... ... ... ... ... ... ешқандай ала ауыздықсыз қабылданған сәтте -
әсері өте күшті. Бұған мысал төменде жеке тармақ ... ... ... ... ... «Адам құқықтары туралы жалпыға бірдей декларацияны» ... ... ... ... келесі негізгі мекемесі Қауіпсіздік Кеңесінің де Жарғының 24-
бабына сәйкес басты өкілеттілігі халықаралық бейбітшілік пен қауіпсіздікті
қамтамасыз ету ... осы ... ... кең ... ... ... мәселесімен қиылысып жатады.Осындай жағдайдың алдын алу
қажет болған жағдайда, БҰҰ жағынан күш ... ... ... Кеңесі Жарғының 39-бабына сүйенеді. Жарғыға сәйкес, ... ... ... ... ... ... Экономикалық
және әлеуметтік кеңес те адам құқықтары мәселесімен ... ... ... ... ... ... бірге жеке мекемелер мен
арнайы агенттіктердің жұмысын барлық салада үйлестіруге жауапты. Кеңес пен
оның ... ... ... ... ... емес ... ... етеді. 1946-1948 жылдары Кеңес адам құқықтарына қатысты
бірнеше түйінді ... ... ... Соның бірі – Жарғының
68-бабы негізінде Адам ... ... ... ... Бұл ... алғашқы табысы адам құқықтары туралы халықаралық билльді дайындау болды.
Сол жылғы әйелдер ... мен ... ... ... ... жұмысына да Кеңес жауапты еді. Сайып келгенде Экономикалық
және әлеуметтік комиссия әртүрлі адам ... ... ... ... ... ... жікшілдік, аз ұлтты халықтар мәселесін,
еркін ақпарат ... мен жыл ... адам ... ... ... ... ... еңбек ұйымымен ынтымақтаса отырып күштеп жұмыс
жасатуға жол ... және ... ... ... ... ... ... Жарғысының 75-бабына сәйкес міндетінде ешқандай ... тілі мен ... ... баршаның құқықтары мен еркіндіктерін
құрметтеуге арналған Халықаралық қамқор жүйесі ... ... бұл ... ... және ... теңдікті қамтамасыз етуге бағытталған.
Жарғы негізінде бекітілген Халықаралық ... ... ... адам құқықтары мен еркіндіктері жөніндегі екі халықаралық келісім
де заңдық күшіне ие болды. 15 тәуелсіз ... ... ... ... адам ... қатысты тек біраз жағдайда ғана шешім
қабылдағанымен, оның әр шешімдері түбірлі ... ... ... ... ... ... сот ... дүркін-дүркін шешімдер
қабылданған. Бұл ... ... ... оның ... ... қатысты халықаралық заңдылықтарды айқындауда аса зор маңызға ие
болып отыр.
БҰҰ-ның Жарғысы Хатшылықтың міндетін де ... оған ... Бас ... ... Бас хатшы ұйымның әкімшілік жетекшісі ретінде
Бас ... ... ... ... және әлеуметтік
Кеңестің және Қамқорлық Кеңесінің барлық мәжілістерінде осы ... ... ... ... ... ... ... Бас Хатшы
ұйымның алғашқы кезеңінде адам құқықтарын құрметтеуге қатысты ақпараттарды
және ... ... ... етумен айналысатын әкімшілдік құрылымды
бекіткен. Кейінгі көптеген жылдар бойы ... осы ... ... ... Адам ... ... ... барысында Адам
құқықтары жөніндегі БҰҰ-ның Жоғарғы Комиссиясын ... ... ... БҰҰ-ның Жарғысында көрсетілген 68-бап, Экономикалық ... ... да ... ... ... ... ... да, Кеңес өзінің бірінші сессиясында-ақ адам құқықтары
жөніндегі комиссияны ... алға ... Осы ... бастап бұл «орталық
комиссия» деп аталып, құрамы әрқайсысының өз жеке ... бар 9 ... ... ... комиссия Кеңеске жіберген өзінің ... ... ... ... емес ... ... әрекететуін
ұсынғанымен, Кеңес жағынан қолдау таппайды. Кеңес өзінің ... ... ... ... ... ... Кеңес сайлаған БҰҰ-на мүше 18
мемлекеттің әрқайсысынан бір өкіл болуға тиіс деп ... 1946 ... және ... ... ... және ... ... бойынша Комиссия :
• халықаралық құқықтық билльге
• азаматтық ... ... ... ... аз ... ... нәсілдікке, жынысқа, тіл мен дінге қатысты жікшілдікті жоюға
... ... адам ... ... ... ... сәйкес Кеңеске баяндама, ұсыныс беруге құқылы мандатқа
ие болды. Сонымен ... ... ... ... ... ... ... жұмысшы тобымен немесе жеке сарапшылармен байланыс жасауға
құқық береді. Бұрын 18 мүшеден тұрған Комиссияның ... ... ... ... ... ... ... 53 мүше бар. Комиссия
жылына бір рет ... алты апта ... ... жасайды. Кейінгі
уақытта «Комиссия заңды түрде міндетті болатын ... ... ... ... ... ... мен ... ұсыныс жасау
ықыласында өз қолына алады». Ол 1947 жылғы келісім жобасымен ... ... ... ... ... екі жеке келісімге бөлініп, Кеңес
және Бас Ассамблеядан қолдау ... Бұл ... ... бөлімдерге жан-
жақты талқыланатын болады.[3]
Сондай-ақ Комиссия: жікшілдік, әйелдер жағдайы, аз ұлттарды қорғау,
адам құқықтарының бұзылуы ... жеке ... ... ... ... ғана көлемде қабылдаған, жеке тұлғалардың шағым-арыздарына
қатысты комиссия әрекеті ... ... ... халықаралық
заңдардың ережелеріне сенімсіздік білдіре ... ... ... ... ... ... ... байланысты 1947 жылы Комиссия
бірауыздан арыздарға қатысты ешқандай ... ... ... ... ... ... ... және 1947 жылы Кеңестік
бекітуіне байланысты Комиссия мүшелері арасында ... ... ... 1946 жылы ... ... ... жөніндегі комиссияны, өз
қалауларымен әрекет жасайтын ... ... адам ... ... ... ... құруды ұйғарды. 1946 жылы ... ... 2-ші ... оған мемлекетаралық Комиссия дәрежесін
беріп, тек ... ... ғана есеп ... ... ... емес
ұйымдардың мүдделі ұсыныстары Комиссия жағдайын ... ... ... тек ... Комиссия негізінен үкіметтік емес болуға тиіс деді.
ЭКОСОС қаулы-қарары комиссияға әйелдердің ... ... және ... беру саласындағы құқықтары мен жедел ... ... ... мен ... дайындауды берді. Бірінші
сессиясындағы берілген ... ... ... ... азаматтық
құқықтарын қосу арқылы Комиссия құқын кеңейтті.
Әйелдер құқықтарына байланысты жедел мәселелердің ... ... ... ... ... ... сол ... Комиссия осыны іске
асыру жолын көрсетуге тиіс екендігін Кеңес ашық мәлімдейді.
Комиссия мүшелерін, үкіметтік сарапшыларын, Кеңес сайлайды. Басында ... ... ... 45 ... ... ... Кеңес пен адам ... ... ... ... жағрафиялық белгіге қарай
сайланады. Комиссия ... бір рет ... ... деп ... ... ... бұл сессиялар екі жылда бір рет өткізілсе, енді 1989-2000
жыл аралығында ... ... жыл ... ... ... ... ... үкіметтік емес ұйымдарда болған бақылаушылар ... ... ... да ... рөл атқарды.
1947-1948 жылғы бірінші жиналыста, Комиссия жұмыс бағдарламасын
құрастырып, басты көңілді ... ... ... саяси құқықтар мен
неке құру келісіміне аударды. Әйелдер құқықтары жөніндегі ... ... ... 5 ... 1947 жылы ... ... болатын.
Жеке қарым-қатынастар, құпия әрекеттер адам ... ... өте ... еді. Адам ... ... комиссияның шешімінен
айырмашылығы Әйелдер құқықтары жөніндегі комиссия бұл жөнінде ... ... ... ... жылы Кеңес Адам құқықтары жөніндегі Комиссияға жеке ... ... ... және ... ... алу жөніндегі бөлімшелер құруға
рұқсат еткенімен, жан-жақты талқылаулардан кейін бұл екі қызмет өте ... ... деп ... ... ... 1947 жылы қаңтар-ақпан
айларындағы 1-ші сессияда, Комиссия осы екі ... ... ... ... ... ... Ол кейін Кеңес жағынан бекітіледі.
1949 жылы 5-сессияда қабылданған Комиссия тұжырымы бойынша, Комиссияның
қызметі төмендегідей болып ... Адам ... ... ... декларациясының негізінде жан-жақты
қарастыруға әрекет жасау, Адам құқығы ... ... ... адам ... ... діни және ... қатысты азшылыққа
байланысты жікшілдіктің алдын алу жөнінде ұсыныс жасау.
• ЭКОСОС немесе Адам ... ... ... ... ... да
болмасын қызметті атқару.
Комиссия мен Кеңес ие ... ... ... өкілдік,
субкомиссиялардың жікшілдікке және аз ұлттарға қатысты ... ... он ... ... ... 1 рет ... Комиссияға
баяндама береді. Субкомиссияның мүшелері (басында 12, ... 16) ... ... ретінде емес, жеке қабілеттеріне байланысты сайланады.
Соған қарамастан, ... өз ... ... ... таңдап алу
ерекше ережелерге сүйеніледі (жағрафиялық өкілеттілік).
Бұл үкіметтік емес мүшелік – субкомиссиялардың бұған ... ... адам ... жөніндегі ұйымдардан ерекшелігі. Ол көп уақытқа дейін
осындай ұйым ретінде БҰҰ көлемінде жалғыз болды. Алғашқы ... ... ... ... ... ... жағдайы жөніндегі Комиссияны
үкіметтік емес ұйым ретінде құру талпынысы ерте ... іске ... емес ... ... ... ... ... қатысуға
құқылы болды және бұл ұйымдар ішкі ықпалдарын кеңейте түсті.
Баспасөз және ... ... ... субкомиссия 1947 жылы
құрылып, қатарында 12 ... ... ... және ... ... этика
кодексі құрылғаннан соң, ол 1952 жылы таратылды.
Ал геноцид мәселесіне келетін болсақ, геноцид алғашында жеке ... ... ... ... ... және т.б. ерекшеліктеріне қарай
қасақана жоюды білдіргенімен, бұл құбылыс ... ... ... ... келгенімен, атауға жаңа мән берілді. Көптеген ғасырлар бойы бұл
құбылыс ... ... ... ... заң ... ... ғ. аяғында құлдыққа қарсы күрес осы жолдағы қадам ретінде ... ... ... барысындағы нацистердің жүйелі түрде адамзатқа
қарсы жасалған зұлымдығы, геноцидті заң ... ... ... ... болды. 1945 жылдың 10-қазанында Нюрнберг ... ... ... ... ... акт Халықаралық
деңгейдегі «геноцид» деген ... ... ... қолданған құжат. Бас
ассамблеяның 1948 жылы 9-желтоқсандағы 260А (3) ... ... ... және ... ... ... бірауыздан қолдау тапты. Конвенция 1951
жылдың 12-қаңтарында күшіне енді.
1990 жылдан бастап, Комиссия тарихында қажетті болған жағдайда арнайы
сессиялар да ... ... ... ... құқықтары мен негізгі еркіндіктерін ... мен ... ... саяси жүйесі орасан зор рөл атқаратыны белгілі.
Тоталитаризм жеке билік пен жаңа ... ... «бір ғана ... ... ... ұмтылса, демократия жан-жақтылық пен
бірлестік ... Ол ... ... ... түрін және рухани
қазынаны жеке таңдау еркіндігіне ие бола отырып, жалпы ... ... өмір сүру ... ... ... ... ... ұлттық ұмтылыстар арасындағы айырмашылықты жоққа ... ... ... және күш ... ... ... ... ол
баршадан оны құқықтық реттеу мен ымыраға келу арқылы жүзеге асыруды ... ... ... жеке ... жүзеге асыру арқылы ғана іске асады.
Яғни, өз ... ... ие ... оны жеке ... ... бірлесе
отырып тарату және қорғай алу, үкімет орындарының мерзімді сайлауына ... т.б. ... ... ... адамдар өздерінің ұлттық-мәдени әуестігін
көрсетуге ... ... Ал ... ... жүйеде, тіпті
ұлтшылдықпен араластырылған болса да, жеке құқықтарды жоққа шығара отырып,
оны мемлекеттік жүйеге бағындырып, жеке ... ... ... оның
ішінде ұлттық топтардың да қандайда болмасын ерекшеліктерін басып-жаншиды.
Осы жағымсыз тәжірибені БҰҰ ескере отырып, алғаш ... ... ... және ... үшін ... ... нәсіліне,
тегіне, жынысына, түр-түсіне және ұлтына қарамай-ақ негізгі азаматтық
құқықтар мен ... ... ... ету ... деп ... БҰҰ-
на мүше болғысы келген мемлекеттер ұлттардың өзінің мемлекеттік құрылысын
өзі шешу ... ... ... ... және ... ... ... өмір сүруін қамтамасыз етуге міндеттеме алғаны ... ... ... ... қол сұқпай және күш көрсетпеу жөніндегі
парықтардың, халықаралық құқық ... ... ант ... ... шын мәнінде жалпыадамзаттық деңгейде адамгершіліктің
ірі асулы кезеңінің белгісі болғанымен, ол ... ... пен ... жаңа күрес кезеңінің басталар көзі болды. Бұл БҰҰ-ның бүкіл
тарихындағы осы тоталитарлық бағытқа қарсы ... ... ... ... ... пен Батыс арасындағы шиеленістік жағдай көп
ретте тек қана ... ... ... ... ... ... екі ... жүйедегі мемлекеттер бір ... ... қол ... ... жағынан өз халықтарының адам ... ұлы ... қол ... ... ... жасады.
Мұндай жағдайдың әсіресе Шығыс Еуропа елдерінде болуы өте өкінішті-ақ,
өйткені өзінің даму сатысында бұл мемлекеттер соңғы қатарға ... аян. ... ... жаңа даму ... Шығыс Еуропа халықтары
«фашистік озбырлықтан» құтылғанымен, екінші дүние жүзілік соғыстан ... жаңа даму ... ... бақты. Ұлттар бірігудің орнына, қарама-
қарсы топтарға ыдырады, осының нәтижесінде БҰҰ талас-тартыстың үгіт-насихат
аренасында ... ... лажы ... ... пен ... арасындағы
идеологиялық тартысқа БҰҰ-на мүше дамушы ... де ... ... да ... Олар ... ірі қарама-қайшылықтың ол
жақ бұл жағын таңдауға мәжбүр болды. ... ... ... ... ешқайсысына қосылмау түріндегі бағыттары да көп ... ... ... ... ... саяси бағыттары, жалпы
халықаралық аренадағы, оның ... ... ... ... ... ... үлесі зор. Әлбетте, зерттеу жұмысының алға ... ... адам ... ... ... осы ... ... құқықтары жөнінде жалпы айтқанда келесі жәйтті атап өту ... ... ... өз азаматтарына қатысты саясатына,
халықаралық қоғамдастық жағынан қам жеуі заңдылық болуы ... ... ... ... ... ірі қадам болып табылады. ... ... кең ... демократия жолындағы қадам.
Қазір біз жаңа дәуірге аттағанда басты мақсат осы тарихи ... ... жету ... ... Ескі ... жүйе ... бірақ бүкіләлемдік даму үшін алда әлі жаңа негізді құру ... ... сол ... ... қала ... ... ... даму. Тек әр жағдайда осы мақсаттарды шешудің мүмкіндік әдісі ... ... ... ... айдан анық.
Қандайда шиеленісті шектеуде немесе реттеу үшін мемлекеттердің бірігіп
күш салмайынша, ... ... жету өте ... ... ... ... келеді.
Жоқшылықты, сауатсыздықты, ауруды және өлімді азайту мақсатында жылдар
бойы жұмсалған күш-жігер мен даму ... ... ... ірі
жетістіктері болып табылады. Алайда, қазіргі кездің қауіптілігі сол-дамуды,
бүкіл адамзаттың ... ұлы ... ... ретінде ұғыну біздің күн
тәртібімізде екінші ... ... ... ... ... ... осы ұйым көлемінде адам ... ... ... ... ... ... бұл құжаттарды
қабылдау Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас Ассамблеясы шеңберінде сонымен бірге
арнайы шақырылған Бас ... ... ... және ... ... қабылданған болатын. Бұл құжаттарды қабылдауға БҰҰ-на
мүше мемлекеттермен бірге оған мүше емес ... де ... ... ... ... әртүрлі пікірлердің салдарынан ... ... ... дайындауға ұзақ уақыт қажет болды,
бірнеше кезеңдерден тұрды. Адам ... ... ету ... ... үстем болуына, адамның адамгершілік қасиетін ... ... ... ... іске ... БҰҰ-ның үлесі өте
зор. Әлемдегі елдерде білім беру және мәдениет, ... пен ... мен ... ... ... ... топтар мен босқындарды
қорғауға қажетті әртүрлі көмектер мен ықпал көрсетуде ... 17 ... ... өз ... ... БҰҰ-құрылғаннан бері жемісті еңбек жасады десек қателесеміз,
өйткені тарихи даму барысындағы табиғи заңдылыққа сай ... ... ... де ... жатты. «Қырғи қабақ соғыс» жылдарындағы Шығыс пен
Батыс арасындағы идеологиялық бақталастық та БҰҰ-ның қызметіне кері ... ... ... ... ... қабақ соғыс» дәуірінің
жойылуына байланысты, қарулану ... ... ... ... ... ... үміт пен ... арта түскені белгілі.[4]
БҰҰ-ның Жарғысына қатысты, ұйымның қызметіндегі маңызды мақсаттардың
бірі негізгі мүше мемлекеттер арасындағы мүдделік теңдігін қамтамасыз ... ... ... аса зор ... ... ... ... қауымдастыққа мүше мемлекеттердің мүддесіне қайшы келмейтін қолайлы
шешім ... ... бұл ... іске асып ... ... жету ... кей ... ұзақта, қалжырататын келіссөздер барысында ғана ... ... ... ... де, ... өзара байланысты дүниеде
әлемдік мәселелердің ұлғая түсуіне байланысты, БҰҰ-на мүше мемлекеттердің
біріккен күш-жігерін ... ... Яғни ... мәселелер қатарына
халықаралық қауіпсіздік, экология, халықтың өсуі, аштық және ... ... ... ... ... аса зор миграциялық қозғалыс мәселесі
қосылды. Бүгінгі күні әлемде 25 млн ... ... ... ... ... күтетіндер. Осындай жаңа мәселелердің өзі ... ... ... ... ... етеді.
БҰҰ-әлемдегі бейбітшілік үшін, әлемнің дамуы жөніндегі жауапкершілік
жүктелген бірден-бір халықаралық ұйым. 90-жылдарда БҰҰ ... ... ... ... мәжілістер БҰҰ-жүйесінің терең деңгейде жан-
жақты даму мәселесіне мүдделі екендігіне дәлел. Осы мәжілістер барысында ... ... ... ... ... (1992 ж.), ... ... жөнінде (1993 ж.), Каирде халық саны және даму (1994 ... ... ... ... (1995 ж.), Пекинде әйелдер жағдайы
жөнінде (1995 ж.) және ... ... ... мен ... (1996 ж.). ... ... ең ... мәселелер туралы қарап және шешім қабылдау
мақсатында әлемдік жетекшілер кездесуін қамтамасыз ... Осы ... ... ... ... экономикалық және әлеуметтік дамудың
жаңа берік концептуалды негізін құруы, осы шешімдері іске асырудағы ... ... ... Осы ... Қазақстанда бүкіләлемдік форумда өз
үлестерін ... ... ... ұлттық деңгейде іске асыруға
тырысуда.
Әлеуметтік дамудағы өзекті орынды демократия алады. Демократияның кең
көлемде дамуына 45-ке жуық ... ... және әділ ... ... ... қалыптасып және беки түсуіне БҰҰ көп жасауда.
Халықаралық құқықтық және ... ... мен ... ... БҰҰ ... ... және әділ халықаралық ұйым
болып табылады.
БҰҰ-ның қатысуымен соңғы 50-жылда 300-ден астам аса маңызды көпжақты
келісім шарттар қабылданды. Яғни ... ... оның ... адам ... ... ... мен үлгілер қалыптастыруда БҰҰ-ның арнайы
мекемелері зор үлес қосуда.
БҰҰ-ның жарты ғасырдан астам ... ... ... отаршылдық пен
апартеидтік жүйенің жойылуына сіңірген еңбегі арқасында, қатары ... ... ... 51 ... біріктірсе, енді 185 мемлекетке
дейін жетті.
1992 жылдың маусымындағы жоғарғы деңгейдегі кездесуде Рио-де-Жанейрода
бүкіл әлемнің ... ... ... қамтамасыз етуге бағытталған
теңдесі жоқ міндеттеме қабылдады.
Тыңғылықты даму ең алдымен экологиялық саясат және даму ... ... ... ... ... ... айында Венада адам ... ... ... ... ... ... халықтарға тән адам
құқықтарын жан-жақты құрметтеуге шақырды. ... даму ... ... бір ... ... ... ... бірге адам құқықтары
мен демократия өзара тығыз ... ... ... атап ... ... ... жағдайда демократия мен адам ... ... ... ... ... да шығып жатады.
1994 жылдың қыркүйегінде БҰҰ-ның қамқорлығымен Каирде халық және даму
жөніндегі ... ... ... 1995 ... қыркүйегінде Пекин
қаласында Әйелдердің жағдайы жөніндегі ... ... ... Сол ... ... ғана ... ... даму саласында
байланысты жоғарғы деңгейде бүкіләлемдік кездесулер ... ... ... ... ... ... ... сараптама жасау бүгінгі өмір
қажеттілігінен туып ... Әділ ... ... деңгейге көтерілген
жұмыссыздыққа көнуі мүмкін емес. Тұрақты қоғам қандайда адамдар ... ... көре ... ... ... БҰҰ ... мүше мемлекеттермен және үкіметтік емес
ұйымдармен тығыз қатынаста болуы арқылы нәтижелі жұмыс жасайды.
Ерекше атап ... ... бұл БҰҰ мен ЕҚЫҰ ... ... ... дамуы болып табылады. ЕҚЫҰ мекемесі БҰҰ-мен ... ... Екі ұйым да 1993 жылы ... ... шеңберін негізге
алған болатын. Сол жылы БҰҰ-ның Бас ... ... ... ... Өте ... ... БҰҰ-ның Бас Хатшысы мен ... ... ... ... ... жүйелі кездесулер өткізетін ЕҚЫҰ-ның Бас
Хатшысы ... ... ... ... қаңтарында Ұлттар Сарайында БҰҰ-ның, ЕҚЫҰ мен ... ең ... ... үш ... ... ... ... сатысы
өтті. 1997 жылдың шілдесінде БЖКБ (УВКБ), ЕҚЫҰ және ХМҰ (МОМ) ... ... ... және репатрианттар мәселесі, басқа да
тұрғындардың амалсыз өз ... ... ... қарау үшін Аймақтық
конференция топ басшыларының мәжілісі өтті. Ал ... ... Вена ... ... ... аймаққа» қатысты БҰҰ-ның, ЕҚЫҰ-ның және
Еуропа Кеңесінің қатысуымен ... ... ... ... осы үш ... ... ынтымақтастығы негізінде нақтылы бір
маңызды бағыттағы қоян-қолтық жұмыс жасауы, жылдан-жылғы беки ... ... ... ... барлық мемлекеттердің дауыстары үлкен
болсын, кіші ... бір ... ... ... немесе
мәжілістерінде үкіметтік емес ұйымдардың да дауыстарын естуге болады.
Үкіметтік емес ұйымдардың рөлінің қаншалықты ... жоқ және ... 1992 жылы ... 1993 жылы ... 1994 жылы ... ... ... мен Пекинде танылды.
БҰҰ саяси мекеме болып табылады. ... ... ... Бас ... мен ... Экономикалық және әлеуметтік Кеңесінде
талқылаудың арқасында әйелдер теңдігі мәселесінде сонымен бірге балалар
мәселесінде ... ... қол ... ... мен қорлары арқасында мұқтаж көрушілерге
көмегін ... ... ... көмек беріп, ... ... ... ... бастамаларға қолдау
көрсетеді.
Осы себептерге байланысты БҰҰ-н мүмкіндігінше тиімді жасауға баршамыз
ұмтылуымыз керек. БҰҰ бүгінгі күні ... ... жоқ ... ... ... ынтымақтастықтың құралы.
БҰҰ-ның жұмысында үкіметтік емес ұйымдардың қатысуы жөнінде идея ... ... ... ... тек қана ... ... ... БҰҰ-ның қызметіндегі нақтылы рөлі айқындала түсті. БҰҰ және ... ... ... ... емес ұйымдармен қарым-қатынасын тәртіпке
келтіру барысында қабылдаған көптеген құжаттар олардың құқықтары ... ... ... емес ұйымдармен ынтымақтастықты ... ... ... ... өзі ... үкіметтік емес ұйымдардың қандайда
мәселелерді талқылауға қатысуының шектелгендігін көрсететін сияқты. Алайда,
іс жүзінде БҰҰ-ның үкіметтік емес ұйымдармен байланысы ... ... ... ... ... ... ... емес ұйымдармен
байланыста. Әлбетте бұл салада ең белсенділік көрсететіні-Қоғамдық ақпарат
департаменті. БҰҰ жайындағы ... ... ... ... ұйымдарды жалғастырушы ретінде қарай отырып, департамент өз маңайына
1500 шамасындағы ұйымдарды топтастыра ... Өз ... ... ... құжаттармен қамтамасыз ете отырып, олармен кездесулер,
семинарлар өткізеді.
БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы өзінің қаулы-қарарларында ... ... ... ... емес ... ... ... сұрайды. Соңғы
онжылдықтарда іс жүзінде ұлттық, сондай-ақ ... ... ... ірі халықаралық конференциялар өткізу жұмыстарына тартып,
қаралатын мәселе бойынша ... ... ... ... ... жоғарыда айтылған конференциялар кезінде қатысқан жүздеген
үкіметтік емес ұйымдардың істері дәлел.
Көптеген ... ... ... емес ... ... ... да ... бойынша талқылау кезінде өз ... ... зор ... түсінді. Тек өкінішке орай Кеңестер
Одағы мен басқа да ... ... ... ... ... ... ... елегісі келмеді. Сірә олар жариялықтан қашып, БҰҰ-
ның комиттері мен комиссияларында үкіметтік емес ... ... ... ... рет мәлімдеді. 1977 жылы Кеңестер Одағы Чили және
Аргентинамен бірге ЭКОСОС-та Адам құқықтары жөніндегі халықаралық ... ... ... ... ... ... ғана Лига ... астыртын құрылған
Адам құқықтары жөніндегі комитетті қолдап, оны ... ... деп ... ... ... ... үкіметтік емес ұйымдары үкіметтің
ықпалынан шыға алмай, солармен ымыралас ... ... келе бұл ... ... орындарынан айырылып қалды.
БҰҰ құрылғаннан бастап өзінің қызметінде белгілеген мақсаттары адам
құқықтарын қорғау саласындағы ең ... бірі ... ... Ал
үкіметтік емес ұйымдарға келетін болсақ, бұл жүйеде олар өз ... ... ... адам ... жөніндегі БҰҰ-ның Комиссиясының
хаттамасында былый деп көрсетілген: «БҰҰ-ның Жарғысының ережесі, нақты оның
68-бабы (бапқа сәйкес ЭКОСОС адам ... ... ... ... ... өкілетті)-үкіметтік емес ұйымдар мен жеке тұлғалардың Сан-
Францискіде қол жеткізген жетістігі».30-дан астам ... ... ... ... ... ... мәтінін жазуға қатысты. Олар
Адам құқықтары жөніндегі комиссиясымен ... ... ... Бас
Ассамблеясының тапсыруымен Азаматтық және саяси құқықтар ... ... ... және ... ... туралы пактіні дайындауға
көмектесті.
Бүгінгі күні ... де ... емес ... ... ... Бұл ... 1993 жылы ... адам құқықтары жөніндегі
Бүкіләлемдік конференцияда қабылданған декларацияда ... деп ... ... ... ... ... ... мойындай отырып, конференция осы саладағы үкіметтік ... ... ... ... емес ұйымдарға арналған БҰҰ-ның 47-ші конференциясында БҰҰ-
ның Бас ... өз ... ... емес ... халықаралық статусының
өсіп отырғанын атап өтті.
1994 жылғы 20-22 қыркүйекте БҰҰ-ның штаб пәтерінде өткен конференцияда
БҰҰ-ның Бас ... ... емес ... ... ... ... сөйлеген сөзінде: «Осы ғимаратты сіздер де өз айтылған ... ... ... еді, өйткені БҰҰ тек қана егеменді
мемлекеттердің форумы ретінде қабылданылып келді. Ал енді ... ... ... халықаралық өмірдің толыққанды қатысушылары болып есептеледі».
Іс ... ... ... адам ... ... ... үкіметтік емес ұйымдардың белсенді қатысуымен ... ... ... ... 1959 жылы қабылданған «Балалар
құқықтары Декларациясын», 1989 жылы ... ... ... ... ... ... да ... емес ұйымдар
еді. Балалар құқықтарын қорғау саласындағы халықаралық үлгінің негізгі бес
парқын қарауға сонау ... ... ... ... емес ... қорғау қорының халықаралық одағы ұсынған болатын.
Бірнеше үкіметтік емес ұйымдардың, нақтылы айтқанда, Нобель сыйлығының
жүлдегері, атақты құқық қорғау ...... ... ... ... ... ... осы салада «Қинап-азаптауға
және басқада ... ... ... ... ... ... қарсы
Конвенциясын» қабылдаумен аяқталады.
135 үкіметтік емес ұйымдар тұрғылықты халықтардың құқықтарын қорғауға
байланысты халықаралық құжаттарды дайындауда қандайда бір мөлшерде оң ... осы ... емес ... ... ең белсенділерінің бірі
бұл әйелдер ұйымдары болып ... ... ... ... әйел ... ... жетуде алғашқы қадамдар жасады. 1979 жылы желтоқсанда
БҰҰ-ның Бас Ассамблеясында қабылданған ... ... ... ... жою ... ... тұрмысы жөніндегі
Комиссияның, әр түрлі жұмысшы ... ... ... Бас ... әйелдер ұйымдарымен жасасқан ынтымақтастығының нәтижесі.
Ал енді БҰҰ ... мүше ... және ... ... ат салысуымен адам құқықтары жөніндегі басты ... ... ... ... ... ... жағдайда қабылданғанына
байланысты, жеке бөлімде тоқталған дұрыс деп ойлаймын.
1.2. Адам құқықтарының жалпыға ... ... (1948) – ... ... ... нәтижесі
Адам құқықтарын қорғау, оның қажетті талаптарын жасап, жүзеге ... ... ... ... ұйымдар мен мемлекеттердің
басты мақсаттарына айналып, олардың заңдарында, кейбір ... ... орын алып ... ... рет ... ... ... құжат
«Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы» (1948ж.) болды.
Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясының бірінші ... ... ... ... ... және ... негізгі болып табылады»- деп көрсетілген.
Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы – адам баласы үйелменінің
барлық мүшелерінің құқықтары тартып алынбайтындығын, ... ... ... ... болып табылады. Декларацияның мақсаты – осында
реттелген құқықтар мен бостандықтардың ... ... ... түрде
мойындалуы мен сақталуын, бүкіл халықтар мен мемлекеттердің ұмтылыстары
арқылы қамтамасыз ету. Әр-қилы ... ... және ... ... ... күрес ғасырлар бойы келісім шарттарда, ... ... орын ... ... ... ... адам
санасына, заңға және қоғамдық салтқа ... ... ... ... жылдың маусым айынан 1948 жылдың желтоқсан айына ... жаңа ... ... ... ... ... ... қайраткерлерінің
үздіксіз еңбек етуінің нәтижесінде адам құқын қорғайтын ең ... ... ... ... ... ... ... кездесулер
нәтижесінде осы қайраткерлер фәлсәфәлік, құқықтық, ... және ... ... талқылады. Тіл және әдіс мәселелерін шеше отырып,
олар ... ... ... аса ... де, ... мақсаттарға жетуді
жүзеге асыра алды. Олардың күш салуының нәтижесінде 1948 жылы 10-желтоқсан
күні БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы Адам ... ... ... ... ... ... бастап адам құқықтары жөніндегі көптеген мәселелер
үкіметтік емес ұйымдар, оқу орындары, ... ... ... ... жылы ... бірауыздан Халықаралық жұмысшы ұйымы жікшілдікке
бөлмей, еркіндік пен адамгершілік жағдайында баршаға ... ... ... ... ... ... конференция талас туғызбау ниетінде адам құқықтарына
анықтама ... ... ... ... ... ... жобасын бүкіләлемдік жаңа ұйымның ұсынуы ұйым үшін өте зор
бедел екендігін атап өтеді.
Бүкіләлемдік адам құқықтары ... ... ... жұмысы
халықаралық деңгейдегі тиімді ережелердің айқын мысалы.
Декларация мәтіні 2,5 жылдай уақытта дайындалды. 1946 жылы ақпандағы
адам ... ... ... ... мандатынан, 1949 жылы 10
желтоқсанда Бас Ассамблеяның қабылдағанына ... осы ... ... ... ... ... ... олардың қандай
қиыншылықтарға тап болғанын, қандай таластар, қысымдарға кездескенін,
айналып келгенде ... адам ... мен ... ... ... ... ... қатынастармен қатар жүретін
қайшылықтарды да байқатады.
БҰҰ-ның Бас хатшылығы ең алдымен арнайы адам ... ... ... ... басты міндеті – Адам құқықтары жөніндегі Декларацияны дайындау
барысында туған мәселелерді шешу. Осы құжатты дайындауда бұл ... ... ... ... ... жұмыс атқаруы қажет болды.
Бірінші тармақта атап өткендей, 1946 жылдың ақпан айында ЭКОСОС (БҰҰ)
Адам ... ... ... құрған болатын. Ең алғашқы күннен бастап
бұл Комиссияға болашақтағы жасалынатын «Адам құқы жөніндегі декларациясына»
пікірлер мен ... ... ... ... Осы ... 1946 ... ... ЭКОСОС (БҰҰ) өзінің 1-ші мәжілісінде жиналғаны белгілі. ... адам ... ... ... іске ... тек Адам ... ... Комиссия құру арқылы шешпекші болды. Бұл ... ... ... ... ... декларациясына байланысты
пікірлер сонымен қатар зерттеулер, талқылаулар жүргізумен айналысуы тиіс.
Ал басты мақсат – адамзат ... ... жоқ ... ... ... жер шарының әр сәбиі үшін, әр әйел мен еркек заты үшін Бүкіләлемдік
адам ... ... ... ... Бұл міндетті орындау
1947 жылдың қаңтарынан 1948 ... ... ... ... еді. ... ... ... Комиссиясы 1947 жылдың қаңтарындағы Нью-Йорк
қаласында ... ... ... ... ... оның жұмысы
нәтижелі болады дегенге кепілдік бере ... ... ... ең
алғашқы Төрайымы Элеонора Рузвельт ханым, БҰҰ-ның Адам құқықтары жөніндегі
комиссияда АҚШ ... ... ... Рене ... ... баяндамашы
К.Неоги мырза болып сайланады. Декларация мәтіні ... ... ... ... жазатын өкілдер бір-біріне ұқсамайтын әр
түрлі мемлекеттер ... яғни ... ... ... ... ... Украинадан және т.б. болды.
Сонымен қатар бұл Комиссияға Тұрақты Комиссия құруды дайындау және оның
өкілеттік құқын, ... ... ... ... ... ... баяндамасын арнайы талқылауға ЭКОСОС-қа жіберген болатын.
1946 жылдың маусым айындағы ... II-ші ... ... 18 мүше ... осы жаңа ... ... ұсынылады. 1946
жылдың 11-қарашасынан ... ... ... өзінің III-ші
сессиясында осы ... ... ... ... ... ... ... Жалпыға бірдей декларациясын жарыққа шығаруда
игілікті әсер еткен жағдай, оны дайындауда көрнекті жеке ... да ... ... ... ... рөль ... Комиссияның көрнекті мүшелері
Элеонера Рузвельт (АҚШ), П.Ч.Чан (Қытай), Чарльз Малик (Ливан), Рене Кассэн
(Франция), және де Комиссияның жұмысына ... ... ... Джон ... заң қызметкері, БҰҰ хатшылығының жаңадан құрылған адам құқықтары
бөлімінің директоры ) болды.
Қолда бар деректерге сүйенетін ... ... ... осы ... ... ... ой-пікірлерінің тәуелсіздігімен айқындалды. «Шын
мәнінде саясатты айқындаған Рузвельт ханым болды» деп ... ... ... ... годы ... кітабында. Бұл ханымның сол кездегі
бүкіл ... ... ... ... ... ... бірауыздан Элеонора
Рузвельтті Комиссия төрайымы етіп сайлауға итермелеген сияқты.
Ал Комиссияда негізгі баяндамашы рөлін атқарған Чарльз Малик құжаттың
қорытынды жобасын ... ... ... ... оның ... өте ... ... құжатқа терең мән ... ... ... ... ... ... ... декларацияның мәтінін дайындауда ол
үкіметтік емес ұйымдардың кең көлемде қатысуына қолдау көрсетіп, «тың ойлар
мен ... беру ... ... бейресми кеңесшілер» ретінде болуы
мүмкін деп ұсынған болатын. Адам құқықтарына ... ... ... мәндегі көзқарасты құрамау үшін, азиялық елдердің ой-пікірін
жеткізуші екі орынбасардың бірі қытайлық П.Ч. Чан ... Оның ... Фома ... ... ... ... идеялары да
көрініс табуға тиіс». Сонымен қатар оның сұхбат-талас барысында ... ... ... ... ... еңбегін мойындау керек.
Жобаны құрастыруда Комиссия мен комитеттерге БҰҰ-ның Хатшылығы Джон
Хамфри ... ... ... Ол бұл ... ... үлес қосты, нақтылы
айтатын болсақ, Хамфри 408 беттік ... ... ... ... ... ... ... сатысында баға жетпес көмек ... ... ... ... ... Рене ... декларацияның
алғашқы толық жобасын құрастырған болатын. Кейін ол қорытынды құжатта
елеулі бөлімді ... ... емес ... ... ... ... ... ол «үкіметтік емес ұйымдар Декларация ... ... ... ... көптеген мәжілістердегі
сөздерінде алғашқы болып кең көлемде талқылағандар болды»-дейді.
Жоғарыда атап ... осы аса ірі ... тобы ... үкіметтік емес
ұйымдардың өкілдерімен өте тығыз ынтымақтастықта, байланыста болды. Адам
құқықтары ... ... ... ... өте ... бірі ... оның ... құндылығынан көрінеді. Осы
үрдіске қатысты болған елуден астам үкіметтің өкілдері, ... ... ... өз ... ... Жалпыға бірдей декларацияны
зерттеген сарапшылардың ойынша, БҰҰ-ның қызметкерлері Элеонора Рузвельттің
басшылығымен ... ... ... қажыған күндер мен айларда Адам
құқықтарына қатысты бүкіләлемдік ... ... ... ... ... ... өз ... артты. Олардың тырысуының,
қайшы жақтың көзқарастарын түйістіре ... осы ... ... маңызы зор. Тапсырманы орындау оңай іс ... ... ... ... еді. Бірыңғай әлеуметтік-экономикалық
жүйедегі елдердің ішіндегі ... ... және ... өзі ... ... Тек ... барлығы бір жағдайда тең
еді: 50 миллион адам өмірін әкеткен, жаңа ғана тамамдалған соғыс ... ... ... ызат сызығын қалдырғандай болатын.
Бұл жұмыстың шегіне жеткенше әр қилы қиын мәселелерді шешу тұрды. Мүше
мемлекеттер арасындағы көптеген ... ... ... ... мен ... аз ... діни еркіндіктер, адам өмірінің
басталуынан қажетті сөз еркіндігі, жеке ... ... ... ... ... ... әр ... көзқарастар
комиссия жұмысына өз кезегінде кеселін тигізгені мәлім. ... ... ... Батыс елдері мен кеңестік ... ... ... ... ... еркіндік пен демократияны сақтау саласында
ерекше қарама-қайшы көзқарастары байқалды. Рузвельттің ... ... ... адам ... ... жоқ, ... адам ... толығымен
мемлекетке бағынған». Бұған жауап ретінде социалистік топтағы ... ... ... экономикалық қанауға және сонымен бірге
экономикалық құқықтар ... ... әлде ... ... бола ... деп
көрсетті. Осындай пікір таластағы британдық өкілдің жауабы: «Бұл ... ... ... ... адамзаттың үлгісі ретінде еркін адамдар
келбетін қорғауға тиіс» болды. ... ... ... ... ... және ... талас негізінде жүргізілгеніне куә. ... әр жақ өз ... ... ... ... ... де кездер болған. Соның нәтижесінде Декларация мәнін қалайда өз
көзқарастарына жақындатуға ... ... ... ... ... бола
отырып, Элеонора Рузвельт мүше өкілдерге қажетінше ... ... ... жазғандай, бұл тапсырманы қалайда 1948 жылдың аяғына
дейін аяқтауға бар ... ... ... ... ... барысында тартыс-талас туғызған
мәселелердің қатарында әйелдер ... де ... орын ... ... ... ... нобайы ағылшын тілінде былай берілген: «All men are created
equal»-«Барлық адамдар дүниеге тең болып келеді». Тек ... ... ... ... ... және ... ... ұғымды білдіргендіктен,
Декларация мәтінін дайындауға қатысқан әйелдер ... Үнді ... Мехт Хане ... бастауымен, бұл әйелдерді шеттетуі деп түсінілуін
болдырмау мақсатында, ұзақ сұхбат-таластардан кейін екі жақты түсінікті ... жаңа ... ... ... «All human beings are born free ... ... ... тумысынан азат және қадір-қасиеті мен құқықтары тең
болып дүниеге келеді». Сщған қарамастан әйел ... ... ... ... ету мәселесі шешіледі деп айтуға болмайды.
Бұл құжаттың құрамындағы ... ... ... басқа,
Декларация ережелері халықаралық заңдық күшіне ие бола ма ... ... ... ... еді. Кіші ... өкілдері Декларацияның халықаралық
заңдық күшке ие болуын қалады. Ал екінші бір күшті ... ... ... ... қабылдауды, содан кейін заңды міндеттемелер
түрінде орындайтындай келісімдерді ... ... ... ... ... ... бойынша, Адам құқықтары жөніндегі Декларацияға қол жеткізу
өте күрделі, ал егер ережелерді ... ... ... міндетті қылу барлық
мүшелер жағынан келісімге келуді ұзақ жылдарға созып жіберер деген ... ... ... көзқарасымен қарайтын болсақ, соңғы көзқарас әлдеқайда
көңілге сиярлықтай. Өйткені мүше мемлекеттердің барлығы ... ... ... іске ... ... жағынан да, экономикалық-әлеуметтік
жағынан да, тіпті сана-сезімі жағынан да сол соғыстан кейінгі ауыр жылдарда
дайын емес ... ... жеке ... мен ... да шет қалып қойған жоқ.
Олар Комиссияға өздерінің ескертулері мен жобаларын ... ал ... емес ... ... ... ... тіпті
Редакциялық комитеттің де мәжілістеріне үнемі қатысып, өз ойларын ... ... да ... ... ... ... емес ... адам
құқықтары мен еркіндіктері саласындағы бұзушылықтармен күресті БҰҰ-ның
басты мақсатына айналдыру жолында ... ... ... ... ... ... адам құқықтары саласындағы ... ... ... ... арыздарды қарастырмайтындығын ресми түрде
мәлімдеген болатын. Тым ашық түрде адам ... ... ... бастаған үкіметтік емес ұйымдарға Комиссия жағынан ... ... адам ... ... ... ... жан-
жақты хабарлайтын болса, БҰҰ-ғы кеңестік дәрежесінен айырылатыны да
айтылған. ... ... ... мүше кейбір өкілдер үкіметі
жағынан адам құқықтарының бұзылуы кең түрде жарияланғанын қаламағандығының
белгісі. Өйткені тоталитарлық жүйедегі мемлекеттердің ішінде адам ... ... ... ... ... ... кеткен еді. Алдарында
кездесіп жатқан қиыншылықтарға қарамастан, үкіметтік емес ... ... бар ... ат ... үкіметтік емес ұйымдардың бірі ретінде Америка құқық институтын
атап өтуге ... Бұл ... ... ... ... ... ... және басшылығымен декларацияның маңызды жобасын дайындау болды.
Сайып келгенде осы ... ... ... ... ... ...... авторларының бірі. Басқа да маңызды жобалар ұсынғандардың ішінде
Американдық еңбек ... ... ... ... ... ... көмекшісі ретіндегі Американ қауымдастығы, американдық
еврей ... ... ... ... американдық адвокаттар
қауымдастығы және т.б. ... емес ... ... ... өзі ... ... ... маңызды құжат дайындау барысында тек қана
мемлекеттер ... ... ... ... ... ... ... де ара қатынасы тығыз дамығандығының көрінісі. Адам құқықтары
жөніндегі Декларацияны ... XX ... ... үшін өте ... ... еді. ... орай ... нәтижелі, жемісті болуы үшін,
Негізгі Комиссия, тіпті Толық құрам Комиссиясы да ең алдымен ... ... ... ... тиіс болды. Бұл мәселе негізінде ЭКОСОС-тың II-
ші сессиясында қаралған болатын. Яғни, бұл ... ... ... «халықаралық құқық декларациясы» нені айқындап көрсететінін анықтау
мәселе сөз болды. Ұлттық құжаттарды, атап ... ... ... мен
азаматтық жөніндегі Француз декларациясы», «АҚШ-тың ... ... ... және үкіметтік емес ұйымдардың ұсынған ... ... ... адам ... жөніндегі Комиссия мүшелері жеке түрде
үш түрлі тәсілді немесе ... ... ... болатындығы туралы
пікірге келді.
Бірінші тәсілдің мәні ешқандай нақтылы емес, сапасы, маңыздылығы төмен
құқық баптары ... тек ... ... ... ... ... ғана ... мақсат пен өлшемнің қарапайым
декларациясын құрастыру болып табылады.
Екінші тәсіл адам ұйғарымы бойынша, келісім шарт ... (бір ... ... ... ... ... негізделген және
қатысқан мемлекеттерге міндеттемелер ... бір ... ... ... ... ... адам құқықтарын қорғауда халықаралық жүйе құру арқылы іске
асыру шараларына көңіл аударуды ұсынады.
Ұлт мүддесі ... тию ... ... ... іске ... ... өте ... екендігі анық болды. Сондай-ақ басқа ... ... ... ... ... шешімдерден гөрі оқиға
барысына көп ... Бұл ... адам ... арналған сессиялар
барысында 1948 жылдың 10-желтоқсанында ... Бас ... ... жалпыға бірдей декларациясын қабылдағанға шейін, Комиссия мен
экономикалық және әлеуметтік кеңесте талқыланып келді.
Сайып келгенде 1400 рет ... ... ... ... іс жүзінде
жобаның әр сөзін талқылағанмен тең болды. 1948 жылдың ... ... ... ... ... ... Декларация жобасы 1948 жылы қазанда ... ... ... Бас ... ұсынылады. Адам құқы
мәселесімен айналысқан ... ... ... ... Бас ... ... ... жіберіледі. Тиянақты
талқылаулардан кейін тек бір ғана ... ... ... Бас ... жылы ... адам ... ... бірдей декларациясын
Париждегі Пале де Шайода қабылдайды. БҰҰ-ның 58 ... ... ... беру ... Декларацияны 48 мемлекет қолдады, 8
мемлекет қалыс қалып, ... ... ... ... жоқ. Тек ... қатысқан жоқ болатын.
Кеңестер Одағы және олардың ықпалындағы мемлекеттер (сателиттері) қалыс
қалғандардың көпшілігін құрады.
Сауд Арабының қалыс қалу ... ... ... ... ... бейімделінген. Оңтүстік Африка, дәл осы жылы өз ... ... көп ... ... ... көре ... Декларация адам құқықтары
жөнінде тым кең көзқараста екендігін мәлімдей ... ... ... ... болғанына қарамастан, көпшілік дауыс екі жылғы қиын қыстау
тартыстардан кейін мақсаттарына жеткізді.
Кеңес ... ... ... ... ... ... ... «18 ғасыр құқықтарына» тым көп ... ... ... бұған дейін де өз келіспеушіліктерін білдіріп келген
болатын.
Үшінші комитеттің 1948 ... ... 179-шы ... олардың
өкілдері дауыс беруден қалыс қалған болатын, өйткені, алдын-ала дайындалған
Декларацияға ... ... ... ... ... ... да, 178-ші ... қабылданған Декларация мәтіні іс жүзінде
алғашқы жобадан айырмашылығы жоқ еді. Бұл өз ... ... ... орай Кеңестер Одағы алдын-ала дайындалған ... ... ... ... ... ... ... мәтінінің барлық
баптары «әлі де маңызды түзетулерді қажет етеді», сондықтан Ассамблеядан
Декларацияны түпкілікті ... ... ... ... талап ету
бекітілген. Кеңестер Одағының дайындаған қаулы-қарары Беларусь КСР мен
Украина КСР ... ... ... ... ... бұл ... Америка Құрама Штаттарының,
Филиппин, Франция және Эквадор өкілдері қарсы болған. Олардың ... ... ... ... Комитет қабылдап қойған
шамаланған Декларация тұрғысынан қарағанда ... ... ... Ал ... ... ... ... дауысқа қойған сәтте де,
қабылданбады, нақтылы дауыс былай бөлінді: 6дауыс құптады, 26 дауыс ... ... ... қалған. Декларацияның аса маңыздылығын көптеген
мемлекеттердің өкілдері атап ... ... ... ... ... ... маңызды сатысы»-екендігін пайымдаса, АҚШ өкілі:
«Декларация-Жер шарындағы ... ... ... ... ... ... ... өз жеке тұлғасын дамытуға және олардың жеке
адамгершілігін құрметтеуге негізделгендігін» білдірді. Чили ... ... ... ... адам ... мен еркіндіктері
Біріккен Ұлттар Ұйымына мүше мемлекеттердің ешқайсысы жағынан бұзылмау
қажеттігіне баса көңіл аударды. Франция ... ... ... езушілікке
қарсы күресінде Декларация өте тез арада қажет және ол өте ... ... деп ... ... ... өкілі Үшінші Комитеттің жұмысы
барысында БҰҰ өмір сүру құқы үшін ... және мұны ... ... ... ... ... ... көңіл аударды. Куба
өкілі Декларацияда жиырмасыншы ғасырдың ... ... ... нақтылы да, өте дәл ұқыпты берген деп мәлімдейді. ... ... ... әлем ... ... ... өкілінің айтуы бойынша, Декларацияны қабылдау-БҰҰ жұмысындағы
өте маңызды қадамдарының бірі. Канадалық өкіл Декларацияның ең ... мен аса ... және ынта ... құрылғандығын мәлімдесе,
Боливия мемлекетінің өкілі Декларацияның қабылдануы нәтижесінде, адамдар
пайдасы үшін жеке елдер ... ... ... жаңа дәуірге
аяқ басуына ықпалы тиетін нағыз халықаралық ... ... ... ... ... ... ... кемістіктерге қарамастан, Декларация
бүгінгі күнгі ең ... ... және оның ... ... ... деп ... ... өкілі Декларацияның он сегіз бабының ешқандай қарсылықсыз
қабылданғандығына көңіл аудартады. ... 1233 ... 88,08 ... 3,73 пайызы қарсы, 8,19 пайызы қалыс қалған. Бір қатар өкілдер
Декларацияның жалпылығына және осы салада ... ... ... ... ... аударады. Яғни АҚШ өкілі-Декларация бір ... ниет ... ... ... ... да, ... үкіметі
құжатты тек қанағаттанарлық деп қана білетіндігін мәлімдеді. Чили өкілі
тағы бір рет, 58 өркениетті елдің ... ... ... және заңдылық
қайшылықтарын жеңе отырып, адам құқықтарын ... ... ... ... Ымыраға келгеннен бері құжатқа ешқандай кінәрат тағылмауы, Филиппин
өкілінің тұжырымдауынша, ымыраға келу демократия мен ... ... ... ... ... табылады. Декларацияны дайындауға қатысқан
халықтар, Австралия өкілінің айтуынша, ... ... ... ... ... елеулі айырмашылықтарға ие, және осы сәйкестіктер әр түрлі
мәселелерді шешуде көрініс тапты. Ең соңында ... ... ... ... келушіліктің нәтижесінің көрінісі болды. Мұның өзі өз ... ... ... қабылданған Декларацияның әрі қарай да ... ие ... әлі де ... ... кепілдік іспеттес еді.
Декларация барлық ынтамен қолдау тапқанымен, Нидерланды, Бельгия,
Канада және Египет ... ... оның ... ... ... ... өкілі Декларацияда адамды ... және оның ... ... ... ... ... ... пікірі бойынша Декларацияда жиі-жиі ашық та, айқын емес
түсініктер берілген. Яғни Декларация ... және көп ... ... ... тиіс. Сол себепті Бас Ассамблеяның қабылдауына ... ... ... Халықаралық Құқықтық Комиссия сияқты заң
ұйымдарының қарауынан өту ... баса ... ... ... ... ... ... некелесу
еркіндігі жөніндегі бабына қатысты, Египет өкілі бұл баптың ... ... ... ... яғни мұсылман әйелдерінің
басқа діндегі азаматпен тұрмыс құруына шектеуліктер мен ... ... ... Бұл ... діни мәнде болғандығынан, оны елемеуге
болмайтын еді. Сондай-ақ Декларацияда берілген дін таңдау еркіндігі, Шығыс
елдерде кейбір секталардың өз ... ... ... ... ... деп ... ... алғашқы мәтіні Африка Мемлекеттерінің
Одақтастығы, Кеңестер Одағы, Украина, Беларусь, Чехословакия, Польша және
Югославия ... ... ... ... ... болатын. Яғни,
Африка Мемлекеттерінің Одақтастығы өкілдерінің пікірі бойынша, Жарғыда
берілген адам ... мен ... ... тым алға ... ... ... ... кемшіліктер мен елеулі қателікке
душар екендігін білдіреді.
Яғни, Кеңестер өкілдері өте маңызды мәселелерде-құлдар ... ... ... ... ... ... деп ... Ал ой-пікір
еркіндігі-еркіндіктің барлық мәселелерін шешпейтіндігін, мысалы, ... ... ... ... отын ... ... ... идеялардың
алдын алу қажеттігін айтады. Ой-пікірді жайып салу ... ... ... өз ... мен ... ... тиіс. Көшеге шығу
шерулеріне ... ... ... ... бұл ... ... ... сол кезеңдегі елдегі саяси жүйе өз ықпалын тигізген. Өйткені
бұрынғы Кеңестер одағында жұмысшы табында ... ... ... ... болуға, үкімет саясатына қарсы шерулер ұйымдастыру ниеті болуға ... еді, ... бұл тек қана ... ... ... ... деп түсіндірілген болатын. Сонымен бірге еркіндік ... ... ... ... ... жол бермеуді айқындау керектігін
жариялайды. Сондай-ақ бұрынғы ... ... өмір ... ... ... көзделген деп жарияланғандықтан, ... ... ... ... аз ... құқықтарына кепілдік
берілмегендігін көрсетеді. Өз кезегінде тәуелсіз мемлекеттердің ... ... ... ... ... елдің осы Декларацияға қатысты ұсыныстары осы мемлекеттердің өз ара
қатынасы мен адам құқықтарына және ... ... ... ... білдіреді.
Осындай бірқатар өкілдерінің көрсеткен кемшіліктері мен ұсыныстарынан
кейін де талай талқылауларға түскен Декларацияның ... ... ... өттік.
Декларация тез арада дүниежүзінде аса зор беделге ие болды. Адам
құқықтары туралы жалпыға ... ... ... ... ... ... көрсете отырып, сонымен бірге БҰҰ-ның Жарғысының парықтарын
іске асыра отырып, тіпті адам ... ... өзі ... ... ... ... ... қамқорлығы болып табылатыны айтады.
Алғашында Декларация мемлекеттердің жетуге тиіс мақсаттары ... ... ... Тек оны сол ... көп ... оған ... ... салмақ қосты. Сол себепті де БҰҰ өзінің
көптеген қызмет шараларында ... ... ... ... БҰҰ-
ның көптеген халықаралық конвенцияларды қабылдауына түрткі ... ... ... 1968 жылы 22 ... - 13 ... ... өткен
адам құқық жөніндегі Халықаралық конференцияда БҰҰ-ның Бас Ассамблеясының
мәлімдемесінде 43-мемлекет ... ... ... ... Заир,
Үндістан,т.б.) өздерінің конституцияларында Декларацияның ... ... ... ... туралы атап өтті. Адам
құқықтары туралы жалпыға ортақ декларация заңды ... ... ... ... ... қасиеті ол ең алғашқы болып адамзат тарихында адам
құқықтары мен ... ... ... ... мен аса ... ... алды. Декларация сол сияқты, мемлекеттердің
конституцияларына, ұлттық заңдарына және ... ... сот ... ... көрсететіп қана қоймай, сонымен бірге, бірқатар көп жақты
келісім-шарттар жасауға, сондай-ақ, БҰҰ-ның ... ... оның ... ... ... ... екі ... халықаралық
келісімдерге де әсер етті. Декларацияда көзделген ... ... ... және ... ... төмендегі конвенцияларда жетілдіре түсті:
Босқындар туралы конвенция (1951), Әйелдердің саяси ... ... (1952), ... ... ... ... конвенция (1954),
Құлдықты, құл саудасын және құлдыққа үйлесімді ... мен ... ... ... ... (1956), ... ... әйелдердің азаматтығы
туралы конвенция (1957), ... және ... ... ... туралы
Халықаралық Еңбек Ұйымының конвенциясы (1958), ... ... ... ... ... ... конвенциясы (1960), Нәсілдік
алалаудың барлық түрлерін жою туралы конвенция (1965), Азаматтық және ... ... ... пакт (1966), Экономикалық, әлеуметтік ... ... ... ... Пакт (1966), ... жол ... және
қылмысты жазалау туралы Халықаралық конвенция (1973), ... ... ... ... ... ... (1975), Адам құқы және ... Африкандық хартиясы (1981), Экономикалық, әлеуметтік және мәдени
құқықтар туралы халықаралық пактісін, Азаматтық және ... ... ... ... ... Адам құқықтары туралы халықаралық билльдің
бірінші тарауы ретінде Адам ... ... ... ... 30 ... ... азаматтық, саяси, экономикалық,
әлеуметтік және ... ... ... Жалпы алғанда, бұл барлық
елдердің үкіметтері іске асыруға талаптанған біртұтас ... да, ... ... Декларацияда адам құқықтары мен еркіндіктерін
қорғауға, әр адамның өркениетті өмір сүруіне бағытталған ... ... ... ... ... болып табылады. Жалпыға бірдей
декларацияны негізгі ... бірі ... ... Рене ... ... ... ... түсініктемесі»,-деп атады. Ал 1960 жылдары БҰҰ-ның
Бас Хатшысы қызметін атқарған, Бирма өкілі У Тан пікірі бойынша, Декларация
– «Бүкіл ... ұлы ... ... ... ... үш ... адамдар өздерінің құндылығы және құқы бойынша дүниеге еркін және тең
болып келетіндігі жарияланған. Олар ... ... ... ... жасаулары үшін ақыл-парасат пен ар-ожданға ие. ... ... ... ... ... ... сеніміне, ұлттық немесе әлеуметтік
тегіне, мүліктік жағдайларына қарамастан Декларацияда жарияланған ... мен ... ... ... 4-бапта құлдыққа тыйым
салады. Декларацияны қабылдағанға дейін бірде-бір халықаралық құжаттарда
құлдыққа байланысты мүлде айтылмағандығын атап ... ... ... жылы ... ... ... ... жөнінде халықаралық конвенция
қабылданған болатын, алайда ... ... ... ... ... жоқ.
Сондықтан да, Адам құқықтарының жалпыға бірдей Декларацияның ... өте ... ... ... ... ... тәуелді жағдайда
болуы тиіс емес, құлдық және құлдық саудаға тыйым ... ... ... осы ... ... БҰҰ-ның шақыруымен 1956 жылы
тамыз-қыркүйек айларында ... ... ... ... өткен Женева
конференциясы 1956 жылы 7-қыркүйекте ... ... ... ... институттар мен салт-дәстүрлерді жою туралы қосымша ... ... ... ... ... ... тәуелді етуге,
жазалауға тиым салынады.
6-бап әр адамның мемлекет жағынан анықталған белгілі бір тәртіп бойынша
өзіндік құқыққа ие ... ... ... ... қатысу құқы).
Жеке тұлғаларға байланысты іс жүргізу ... ... ... өте көп ... ... Яғни ... ... тұтқынға алынуға,
қуғындалуға тиіс емес. Әр адам заң бойынша ашық та, ... сот ... ... тиіс. Ал 10-11 баптар әр адамның күнәсіздігін жариялайды.
Қылмысқа байланысты айыпталған әр адам заң ... ашық ... ... ... дәлелденгенге дейін қылмыскер деп саналмайды. Сондай-ақ сот
барысында айыпталушы адам қорғалудың ... ... ... тиіс.
12-бап әр адамның жеке басы мен жан-ұясына ... ... ... ... хабар-ошар қағаздарына, ар-намысы мен беделіне заңсыз
озбырлық жасаушылыққа қарсы бағытталған.
Әртүрлі адам ... мен ... оның ... әр ... ... пен діни еркіндігі, әр мемлекет ... ... ... ... ... байланысты шет мемлекеттерден баспана сұрау
құқы, бұған саяси емес қылмыс жасағандар, БҰҰ-ның мақсаттарына ... ... ... Кәмелетке толған ер адамдар мен әйел
адамдарға неке қиюына, нәсіліне, ұлтына ... ... ... ... ... құруына, жеке немесе бірігіп мүлікке ие болу ... ... ... ... ... ... өте ерекше орын алады. Бұл баптар әр адамның
еркін наным-сенімін, оны ... ... ... ... және ... еріктілігі, мемлекет басқаруға құқылығы, тең еркін құпия дауыс беру
сайлауына қатысу ... ... және ... ... қатар Декларацияның 22-27 баптарында
бірқатар маңызды әлеуметтік-экономикалық ... ... ету ... ... тең ақы төлеу, ерікті түрде жұмыс таңдау құқы, кәсіподақ ұйымдарын
құру құқы, ана мен ... ... құқы ... ... бірге,
Декларацияда білім алу құқына да елеулі көңіл бөлген. Адам өзін ... ... ... ... ... ... жасауы үшін, бір-бірімен
білім, тәжірибе, пікір алысу үшін ең алдымен білімді ... ... ... ... алу – адам ... ... Адам ... жалпыға бірдей
декларациясында ең кем дегенде бастауыш және жалпы білім беру тегін ... ал ... және ... ... беру көпшілік үшін қолайлы болуы
тиіс, жоғарғы білім әркімнің қабілетіне қарай, барлық адамдар үшін ... ... ... тиіс деп ... ... адам ... ауырған және жұмыс істеу қабілетінен айрылған ... ... ... ... ... 28-30 ... әр ... әлеуметтік және халықаралық
тәртіпке құқылығы танылып, қоғам алдындағы міндеттері айтыла ... ... да бір ... жеке ... немесе топқа осы
Декларациядағы баяндалған құқықтар мен бостандықтарды жоюға ... ... ... жеңілдік береді деп түсінуге болмайды делінген.[8]
Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясының маңызы зор: онда ... ... ... ... ... ... құқықтар мен
бостандықтар негізінен айқындалған болатын.
Адам құқықтарының жалпыға бірдей декларациясы – бұл ... ... ... ... ... ... ... жалпыға бірдей декларациясы – нақтылы қамтылған аса
зор құндылықтардың айнасы іспеттес. Бұл ... ... ... біз оны қорғаймыз, бұл ... ... ... бұл құндылықтарға қандай да бір мағынада кепілдік береміз.
Бүкіл әлемнің ... ... ... адам ... қорғаудағы
халықаралық парықтарын бекітудегі күресінде бұл Декларацияның әсері өте
зор.
2. ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ҰЙЫМДАР ... АДАМ ... ... ... АСПЕКТІСІ.
2.1. Адам кұқықгары және мемлекеттердiң сыртқы саясаты
Жалпы адам құқықтарын қорғау мәселесi тек қана ... ... ... және ... құқықтар мен адам бостандығын
қалыптастыратын нормалардың жиынтығы ... яғни ... ... бiр
құқық саласы ретiнде ғана танылып қоймай ... адам ... ... дұрыс орындалуын көздейтін аса тиiмдi құқықтық-
ұйымдастыру тетіктері ... ... ... ... құқық саласы шегiнде дүние жүзі ... ... мен ... ... ... ... ішкі жұмысына
араласа алуы мүмкiндiгiн соңғы ... ең бiр ... ... бiрi деп қарстыруға болады.
Мәселен әмбебап сипаттағы көпжақты келісімдер, аймақтық ... ... ... әдет-ғұрыптар адам ... ... ... ету ... бойынша тікелей немесе жанама
мамандандырылған халықаралық ұйымдардың шешімдері халықаралық құқықтың
негiзгi ... ... бiрi ... ... күнi ... іс қағаздарда белгіленген адам ... ұзақ ... ... ... мен ... ... қазіргі демократияның нормасы ретінде қалыптаса бастады деуге
болады. Барлық кездерде ... мен ... ... карым-қатынастардың
реттеу әдістері мыңдаған жылдар бойы назарда болып ... ... ... ... пен ... ... ... дамуы
және олардың бостандық жолында мемлекеттің тұтас билігін тежеу талпынысы,
мемлекеттік органдар мен ... ... ... іс-әрекетінен
адамдарды сақтау және тұлғаға барынша өз тағдырын өзі шешуте кең ... ... ... бастады.
Әрбір адам туылғанынан бастап белгілі бір мөлшердегі (материалдық және
рухани) ... ... ие, ол ... қамтамасыз ету үшін қоғам
мен мемлекет жәрдемдесуі тиіс. Әрқашан да бұл ... ... ... ... ... ... әлеуметтік құрылымында
алатын орнымен анықталады. Қоғам дамуының әр ... күрт ... ... ... ... қағидасына негізделген адам
құқықтарына қазіргідей жан-жақтылық ... ... ... ... ... полюстерде демократия идеясы мен
азаматтық қағидалары алғаш рет дүниеге келген ... ... Рим) ... ... ... ... прогресс пен бостандық жолындағы
үлкен қозғалыс болды.
Ежелгі полюсте азаматтық пен ... ... ... ... ... істерді шешуге арналған құқық, әділеттілікті
орнатуға қатысу құқығы және т.б. ... ... ... ... ... ... адам ғана иеленеді.
Адамдар құқықтардың кейбiр мемлекеттерде шектеулі болатындығына
қарамастан, мұндай институт барлық кезде ... мен ... ... ... дамуына толық оң ықпал ... ... ... адам ... мен оны ... ... ... мен даму
кезеңдерiне қатысты бiрер мәселелерге ... ... ... ... ... ... ... бөлiгенi белгiлi, мысалы азаматтық және
адам ... ... ... әр ... полюске деген қамқорлығы сол
кездiң өзiнде теория жүзінде ... бола ... ... ... Сократ,
Аристотель, Перикл және ... ... ... ... ... адам ... мен заңның үстемділiгiнiң бір-бірімен тығыз
байланысты екендiгi ... ... Бұл ... ... ... және ... ... қарқынды дамуының басты белгісі ... ... ... ... ... ... адам құқықтарына жаңа
қасиет бере отырып, ол субъектілердің жаңа топтарына таратылды. Әриен бұл
таптардың, сословиелердің өз ... ... ... үшін әрi ... баюы үшін ... күрес екендiгi айтпаса да түсiнiктi.
Гуманистік игіліктің алтын қорына енген адам құқықтары тұңғыш рет Ұлы
бостандық хартиясында (1215 ж.) ... ... ... ... (1689 ж.), ... ... (1776 ж.), американдықтардың
Құқықтар туралы билльмен және адам мен ... ... ... Бұл игіліктердің генезисін көре тұра,
адамдардың табиғи құқықтарын оқып ... ... ... ежелгі
гректердің философиясын, әлеуметтік әділдік пен тендіктің жорамалдарын
қозғаған реформация мен ... ... ... ... ... ... ж. Ұлттар Лигасының жарғысы адам құқықтарын жинайтын жалпы
ережелерді қосқан жоқ. Ол ... адам ... ... ... ... ойды ... ... мойындаган жоқ еді, сонымен қатар ол
келісімнің құрастырушылары оған ... мән ... жоқ. ... ол ... ... ... халықаралық заңдардың дамуына әсер ететін екі ... (22 және ... ... сәйкес, Ұлттар Лигасының жарғысымен Лига
мандаттарының жүйесі құрылды. Бұл ... тек ... ... соғыста
жеңілген, бұрынғы отар мемлекеттерге ғана қолданылды. Бұл қағидаға сәйкес,
отар мемлекеттер Лигаға тәуелді ... ... ... ... ... басқаруын жеңуші державаларға берді, ол өз кезегінде жыл
сайын Лигаға ... ... ... ... жөнінде баяндайтын.
Лиганың ыдырауымен бұл мандаттар жүйесі де жойылды. Ал ... ... ... ... ... және ... ... және
адамгершілікті жұмыспен қамтамасыз етуге қатысты мәселелерге арналған.
Сонымен қатар, бұл бап ... ... жету ... ... ... ... Бұл қызметті Ұлттар Лигасы құрылған уақытта
құрылған Халықаралық еңбек ұйымы (МОТ) ... ... ... заң ... және оның ... ... еңбек стандарттарын қадағалайтын жүйе
еңбек шарттары мен адам құқықтары туралы халықаралық ... ... үлес ... ... ... ... Лигасы азшылықтың құқықтарын
қорғайтын жүйенің дамуында үлкен рөл атқарды. Ұлттар Лигасының жарғысында
бұл мәселе ... жоқ. Бұл ... ... ... ... ... кейінгі қол қойылған келісімдер арқылы алды. Сол
соғыстың салдарының бірі, Еуропа мен Таяу Шыгыстың саяси ... ... Жаңа ... ... болып, көптеген мемлекеттер өз тәуелсіздігін
алды. Көпшілікте ... ... ... тілдес және мәдени азшылықтар
кірді. Жаңа саяси тәртіптің болуы ... ... өмір ... қауіп-қатер
туғызады деген байсалды, тарихи күмән болды. Сол үшін жеңуші державалар
одағының ... жаңа ... ... этникалық, тілдік,
діни құқықтарын қорғайтын арнайы келісім-шартқа қол қоюды кеуделеді. Бұндай
келісім-шарттарға қол ... ... ... ... ... ... азшылық жөніндегі кемсітушілікке жол бермеуге,
азшылықтың этникалық, діни, тілдес бірлестігін ... қалу үшін ... ... ... ... ... ... екі жақ өз міндеттерінің орындалуына
кепіл берді. Азшылықтың құқықтарын қорғайтын жүйе ... ... ... ... ... ... ... топтардың
құқықтарын қорғайтын институттар мен доктриналар пайда болды. Халықаралық
құқықтардың бұл аспектілерінің теория мен іс жүзінде қолданылуы, адам
құқықтарының дамуына концептуалды және институционалды ... ... ... мен ... ... ... көрушілерге
көмегін көрсетеді. Сонымен ... ... ... ... ұлттық
мүмкіншілігінің нығаюын сүйемелдейді, аймақтық бастамаларға қолдау
көрсетеді.
Осы ... ... ... ... тиімді жасауға баршамыз
ұмтылуымыз керек. БҰҰ бүгінгі күні адамзаттың теңдесі жоқ ... ... ... ынтымақтастықтың құралы.
БҰҰ-ның жұмысында үкіметтік емес ұйымдардың қатысуы жөнінде идея сонау
алғашқы құрылған жылдары-ақ ... тек қана ... ... ... БҰҰ-ның қызметіндегі нақтылы рөлі айқындала түсті. БҰҰ және басқа
да халықаралық ұйымдар үкіметтік емес ұйымдармен ... ... ... қабылдаған көптеген құжаттар олардың ... ... ... ... емес ... ынтымақтастықты үйлестіру міндеті
ЭКОСОС-қа жүктелген. Мұның өзі алғашында ... емес ... ... ... ... шектелгендігін көрсететін сияқты. Алайда,
іс жүзінде БҰҰ-ның үкіметтік емес ұйымдармен ... ... ... ... ... ... ... үкіметтік емес ұйымдармен
байланыста. Әлбетте бұл ... ең ... ... ақпарат
департаменті. БҰҰ жайындағы ақпараттарды жұртшылыққа ... ... ... ... ... ... ... департамент өз маңайына
1500 шамасындағы ұйымдарды топтастыра алды. Өз ... ... ... ... ... ете ... олармен кездесулер,
семинарлар өткізеді.
БҰҰ-ның Бас Ассамблеясы өзінің қаулы-қарарларында ... ... ... ... емес ... қолғабыс көрсетуін сұрайды. Соңғы
онжылдықтарда іс ... ... ... ... ... емес
ұйымдарды ірі халықаралық конференциялар ... ... ... ... ... ... ... жеткізуге мүмкіндік
беруде. Бұған жоғарыда айтылған ... ... ... жүздеген
үкіметтік емес ұйымдардың істері дәлел.
Көптеген мемлекеттер басынан-ақ үкіметтік емес ... ... ... да ... ... ... ... өз ретінде
тигізетін пайдасының зор екендігін түсінді. Тек өкінішке орай Кеңестер
Одағы мен ... да ... ... болған мемлекеттер үкіметтік емес
ұйымдардың мүмкіндіктерін елегісі ... Сірә олар ... ... ... комиттері мен комиссияларында үкіметтік емес ұйымдардың қызметіне
шектеулік қоюды бірнеше рет мәлімдеді. 1977 жылы ... ... Чили ... ... ... Адам ... жөніндегі халықаралық лигаға
қарсы болды. Басты ... ... ... ғана Лига ... астыртын құрылған
Адам құқықтары жөніндегі комитетті қолдап, оны ... ... деп ... ... социалистік елдердің үкіметтік емес ұйымдары үкіметтің
ықпалынан шыға алмай, солармен ... ... ... келе бұл ұйымдарда
ЭКОСОС-тағы өздерінің орындарынан айырылып қалды.
БҰҰ құрылғаннан бастап өзінің қызметінде белгілеген мақсаттары ... ... ... ең ... бірі ... табылады. Ал
үкіметтік емес ұйымдарға келетін болсақ, бұл ... олар өз ... ... ... адам ... ... ... Комиссиясының
хаттамасында былый деп көрсетілген: «БҰҰ-ның Жарғысының ережесі, нақты оның
68-бабы (бапқа ... ... адам ... ... байланысты қажетті
мекемелер құруға өкілетті)-үкіметтік емес ұйымдар мен жеке ... ... қол ... жетістігі».30-дан астам үкіметтік үйымдар Адам
құқықтарының жалпыға бірдей декларациясының ... ... ... Олар
Адам құқықтары жөніндегі комиссиясымен ... ... ... ... ... Азаматтық және саяси құқықтар туралы пактіні
және Экономикалық және ... ... ... ... ... күні ешкім де үкіметтік емес ұйымдардың қатысуын жоққа
шығармайды. Бұл ... 1993 жылы ... адам ... ... ... ... декларацияда былай деп айтылған:
«Адам құқықтары ... ... ... мемлекеттердің
жауапкершілігін мойындай отырып, конференция осы ... ... ... ... жоғары бағалайды».
Үкіметтік емес ұйымдарға арналған БҰҰ-ның 47-ші конференциясында БҰҰ-
ның Бас Хатшысы өз сөзінде ... емес ... ... ... ... атап өтті.
1994 жылғы 20-22 қыркүйекте БҰҰ-ның штаб ... ... ... Бас ... ... емес ұйымдардың 1400-ден астам өкілдеріне
арнап сөйлеген сөзінде: «Осы ғимаратты сіздер де өз ... ... ... ... еді, ... БҰҰ тек қана ... ... ретінде қабылданылып келді. Ал енді қазір үкіметтік
емес ұйымдар ... ... ... ... болып есептеледі».
Іс жүзінде бүгінгі ... адам ... ... ... ... емес ... белсенді қатысуымен дайындалып,
қабылданған болатын. ... ... 1959 жылы ... ... ... 1989 жылы ... ... құқықтары
Конвенциясын» дайындауға ынталандырушы болған да ... емес ... ... ... ... саласындағы халықаралық үлгінің негізгі бес
парқын қарауға сонау Ұлттар Лигасының ... ... емес ... ... ... ... ... ұсынған болатын.
Бірнеше үкіметтік емес ұйымдардың, нақтылы айтқанда, Нобель сыйлығының
жүлдегері, атақты құқық қорғау ұйымы – ... ... ... ... ... науқаны осы салада «Қинап-азаптауға
және басқада аяусыз, адамкөргісіз ... ... ... ... ... қабылдаумен аяқталады.
135 үкіметтік емес ұйымдар тұрғылықты халықтардың құқықтарын қорғауға
байланысты халықаралық құжаттарды дайындауда қандайда бір ... оң ... осы ... емес ... ... ең ... бірі
бұл әйелдер ұйымдары болып табылады. Олардың қатысуымен БҰҰ-да әйел теңдігі
жөніндегі мақсатқа жетуде алғашқы қадамдар ... 1979 жылы ... Бас ... ... ... ... жікшілдіктің
барлық түрлерін жою жөніндегі ... ... ... әр ... ... ... сонымен бірге Бас Ассамблеяның
тәуелсіз әйелдер ұйымдарымен жасасқан ынтымақтастығының нәтижесі.
Ал енді БҰҰ ... мүше ... және ... ... ат салысуымен адам құқықтары жөніндегі басты құжат ... ... ... ... ... жағдайда қабылданғанына
байланысты, жеке бөлімде тоқталған дұрыс деп ойлаймын.
2.2. Адам құқықтары мен бостандықтарын қорғау ... ... ... ... ... ... айтпас бұрын алдымен бiздер
қазіргі адам ... ... ... тек екінші Дүниежүзілік соғыстан
кейін ғана пайда болғанын еске түсiрiп кеткiмiз келедi. Әрине, ... ... ... ... ... ... ... заманындағы
адам құқықтарының жан түршігерліктей бұзылуы еді. Бірақ, БҰҰ-ның жарғысында
жазылған адам құқықтары туралы ережелер ... ... ... ... ... ... ... болатын еді, өйткені әрбір Ұлы державаның адам
құқықтары туралы маңызды мәселелері болды. КСРО-да - ... ... ... ... мен ... - отар ... ... олар адам құқықтарын орындауға және қорғауға коп көңіл бөлді. Бұл
мемлекеттер жарғының ... ... жоқ еді, ... ... ... ... мемлекеттер қолдаған, адам құқықтарын жақтайтын
халықаралық жүйенің құрылуына алып ... ... ... ... ... адам ... туралы заңдардың тұжырымды
және заңды негізін қалады. Сонымен БҰҰ-ның жарғысында жазылған мақсаттардың
бірі экономикалық, әлеуметтік, мәдени, ... ... ... ... ... діні ... бөлмей, адам құқықтары мен негізгі
бостандықтарын қолдап, ... ... ... істеу болып табылады. БҰҰ
жарғысы адам құқықтары мәселесін интернационалдандырды, басқаша ... ... ... ... болып табылатын жарғыға қосылғанда адам
құқықтары туралы мәселелерді мемлекеттің ішкі ісі деп қарамай, ... ... ... ... мүше ... ... ... адам құқықтары мен
негізгі бостандықтарының дамуына атсалысудағы ... және ... ... ... жасауы БҰҰ-ға бұл заңдарға анықтама
беруге және кодификациялауға керекті заңды ... ... ... ... халықаралық билльдің және қазіргі қолданылатын
адам құқықтарын ... ... ... қабылдануы осындай
атсалысудың нәтижесі болды.
Бұдан әрі қарай, БҰҰ өзінің өмір ... ... адам ... жөнінде, БҰҰ мүшелерінің міндеттерін көрсетіп, оларды ... ... ... адам құқықтарының орындалуын қадағалайтын
институттарды құрай алды. Бұл институттар: ... адам ... ... ... ... ... ... алу жөніндегі шағын
комиссия, әйелдердің әл-ауқаты және жоғарғы комиссардың адам құқықтарын
басқару туралы комиссиясы.
Адам ... ... ... ... және ... ... ... істейді. Ол мынадай мәселелермен шұғылданады:
ЭКОСОС-қа зерттеулер ... ... ... ... ... ... дайындайды және адам құқықтары жөнінде ... ... ... құқықтары жөніндегі комиссия БҰҰ-ның күн тәртібін кеңейтуде ... ... адам ... ... ... жаңа халықаралық
тәсілдерді қолданды ... ... және ... ... ... ... ... және баяндамашылардың торабын ұлғайту).
Халықаралық қауымдастықтың күн ... ... ... бірі ... ... ... болуы, сонымен қатар адам құқықтары туралы БҰҰ
жарғысы ережесінің қолданылуының кеңейтілуі — бұл ... зор ... ... ... ... алу жөніндегі шағын комиссия
1946 ж. құрылды. Ол мынадай қызметтерді жүзеге асырумен айналысады:
1. Адам құқықтары мен нәсілдік, ... діни және ... ... ... адам ... жөніндегі комиссияға сипаттама беру және
зерттеулерге кірісу.
2. ЭКОСОС немесе адам құқықтары жөніндегі комиссияның кез ... ... ... ... ... ... 26 сарапшы кіреді. Шағын комиссия жылына бір
рет сессия өткізеді. Оның басқа жоғарыда айтылған адам құқықтары туралы БҰҰ
институттарынан негізгі ... ол өз ... ... жұмыс
істемей, комиссия мүшелері өз беттерінше бөлек жұмыс істейді.
Әйелдердің әл-ауқаты жөніндегі комиссия 1946 ж. ... ... ... ... ... ... ... қорғалуының жүзеге
асырылуы жөнінде ЭКОСОС-қа баяндама мен ұсыныс ... ... ... ... ... Кеңес 4 жылға сайлайды, олар үкіметтің
сарапшылары ... ... ... ... ... ... ... мен декларациялар зерттеліп дайындалды. Мысалы, 1952 ж. Бас
Ассамблея Әйелдердің саяси құқықтары туралы ... ... 1957 ... тиген әйелдердің азаматтығы туралы конвенция, 1967 ж. Әйелдер
жөніндегі кемсітушілікті жою, ... мен ... заң ... теңдігі және балалар жөніндегі құқық пен міндеттердің теңдігі
туралы декларация.
Адам құқықтары туралы жоғарғы комиссар, Адам құықтары ... ... ... 7.01.94 ж. БҰҰ Бас ... ... ... ... комиссар БҰҰ Бас хатшысының басқаруындағы, БҰҰ-ның адам
құқықтары жөніндегі істерді қадағалайтын ... ... ... ... ... ... барысында жоғарғы комиссар Бас Ассамблеяның,
ЭКОСОС және адам ... ... ... шешімдері мен өкілдіктерінен
шықпай жұмыс істейді. Бұл өкілдіктің арқасында жоғарғы комиссар бүкіл дүние
жүзінде адам құқықтары туралы кез ... ... ... адам ... үшін күш ... Жоғарғы комиссар лауазымының құрылуы БҰҰ-ның адам құқықтарының
бұзылуымен күресудегі үлкен кадам болып табылады.
Аталған беделді халықаралық ұйымның құрылымына тоқталатын болсақ, ... ... ... бір сәт ... ... ішіндегі ең
бастысы да беделдісі – ... Бас ... (АБ) ... ... ... Ал ... да ... мәселені қарап талқылауда» ол қашанда
Жарғының 10 бабына сүйенеді. ... ... ... сәйкес,
баршаның нәсіліне, жынысына, тіліне және дініне қарамастан бірдей адам
құқықтары мен ... іске ... Бас ... ... ... ... ... мүмкіндігі бар.
Техникалық деңгейде Бас Ассамблеяның ұсыныстары мемлекеттерді заңды
түрде міндеттей алмайтындығына жоғарыда сараптама жасап өткен ... ... ... ... ... ... ... БҰҰ Жарғысының 55 және 56- бабына ... ... яғни ... ... ... ... керектігін
ұмытпаған жөн. Осы орайда БА-ның ұсыныстарының мәтіні бұлтарыссыз,
бірауызды келісім ... ... ... ала ауыздықсыз қабылданған сәтте -
әсері өте күшті. Бұған мысал төменде жеке тармақ ретінде қарап өтетін, 1948
жылы қабылданған «Адам ... ... ... ... ... ... кетуге болады.
Ал БҰҰ-ның келесі негізгі мекемесі Қауіпсіздік Кеңесінің де Жарғының 24-
бабына сәйкес басты өкілеттілігі халықаралық бейбітшілік пен ... ету ... осы ... жалпылай кең көлемде адам
құқықтарын қорғау мәселесімен қиылысып жатады.Осындай ... ... ... ... ... БҰҰ жағынан күш қолдану шараларын пайдалануда
Қауіпсіздік Кеңесі ... ... ... ... ... Бас
Ассамблеяға бағынышты мемлекетаралық мекеме ретінде құрылған Экономикалық
және әлеуметтік кеңес те адам ... ... ... ... ... ... құқылы. Сонымен бірге жеке мекемелер мен
арнайы агенттіктердің жұмысын барлық ... ... ... ... ... ... мекемелері кеңесші органдарда үкіметтік емес ұйымдардың
қатысуын қамтамасыз етеді. 1946-1948 жылдары Кеңес адам ... ... ... ... шешімдер қабылдаған. Соның бірі – Жарғының
68-бабы негізінде Адам ... ... ... құру. Бұл Комиссияның
ең алғашқы табысы адам құқықтары туралы халықаралық билльді дайындау болды.
Сол жылғы ... ... мен ... ... ... ... ... да Кеңес жауапты еді. Сайып келгенде Экономикалық
және әлеуметтік комиссия әртүрлі адам ... ... ... ... ... нәсілдік жікшілдік, аз ұлтты халықтар мәселесін,
еркін ақпарат мәжілістер мен жыл ... адам ... ... ... ... Халықаралық еңбек ұйымымен ынтымақтаса отырып күштеп ... жол ... және ... ... ... ... құру
мәселелерін қорғайды.
БҰҰ-ның Жарғысының 75-бабына сәйкес міндетінде ешқандай ... тілі мен ... ... ... ... мен ... арналған Халықаралық қамқор жүйесі құрылды. Сондай-ақ бұл ... ... және ... теңдікті қамтамасыз етуге бағытталған.
Жарғы негізінде бекітілген Халықаралық әділеттік сотының көмегі
арқасында адам құқықтары мен ... ... екі ... келісім
де заңдық күшіне ие болды. 15 ... ... ... ... ... адам ... ... тек біраз жағдайда ғана шешім
қабылдағанымен, оның әр шешімдері ... ... ... ... Адам
құқықтарын қорғау мәселесінде сот жағынан дүркін-дүркін ... Бұл ... ... ... оның шешімдері адам
құқықтарына қатысты халықаралық заңдылықтарды айқындауда аса зор маңызға ... ... ... ... ... де қарастырған, оған ... Бас ... ... Бас хатшы ұйымның әкімшілік жетекшісі ретінде
Бас Ассамблеяның, ... ... ... және ... және ... ... ... мәжілістерінде осы мекемелерге
байланысты өзіне берілген міндет көлемінде қызметін атқарады. Бас Хатшы
ұйымның алғашқы ... адам ... ... ... ақпараттарды
және құқықтық қорғауды қамтамасыз етумен айналысатын әкімшілдік құрылымды
бекіткен. Кейінгі көптеген ... бойы ... осы ... өзінің
басқаруын қалады. Адам құқықтары ... ... ... ... ... ... ... Комиссиясын құрған болатын. Сайып
келгенде БҰҰ-ның Жарғысында көрсетілген ... ... ... ... да ... комиссиялар құруға өкілеттілік береді.
Сондықтан да, Кеңес ... ... ... адам құқықтары
жөніндегі комиссияны құруды алға қойды. Осы кезеңнен бастап бұл «орталық
комиссия» деп аталып, құрамы ... өз жеке ... бар 9 ... болды. Орталық комиссия Кеңеске жіберген өзінің баяндамасында
комиссияның ... ... ... емес ... ретінде әрекететуін
ұсынғанымен, Кеңес жағынан қолдау таппайды. Кеңес өзінің екінші сессиясында
Адам құқықтары жөніндегі комиссия құрамында Кеңес ... ... мүше ... ... бір өкіл ... тиіс деп ... 1946 ... және әлеуметтік Кеңестің бірінші және екінші сессиясының
шешімі бойынша ... ... ... ... ... азаматтық еркіндіктерге, әйелдер мәртебесіне, ақпарат
еркіндігіне
• аз ұлттарды қорғауға
• нәсілдікке, ... тіл мен ... ... ... ... ... ... адам құқықтарына байланысты басқа
да мәселелерге сәйкес Кеңеске баяндама, ұсыныс ... ... ... ... Сонымен бірге Кеңес комиссияға арнайы салада үкіметтік емес
сарапшылардың жұмысшы тобымен немесе жеке ... ... ... береді. Бұрын 18 мүшеден тұрған Комиссияның қатарында бүгінгі күні
Кеңестің бөлуімен жағрафиялық бөлініске ... 53 мүше бар. ... бір рет ... алты апта ... ... ... ... «Комиссия заңды түрде міндетті болатын ... ... ... ... ... ... мен бірге ұсыныс жасау
ықыласында өз қолына ... Ол 1947 ... ... ... жұмыс жасайды.
Келісімдерді дайындау шешімі, кейіннен екі жеке ... ... ... Бас ... ... ... Бұл келісімдер келесі бөлімдерге жан-
жақты талқыланатын болады.[10]
Сондай-ақ Комиссия: ... ... ... аз ... ... ... ... жөніндегі жеке арыздар мәселесімен айналысады.
БҰҰ шектеулі ғана көлемде қабылдаған, жеке тұлғалардың ... ... ... ... ... ... халықаралық
заңдардың ережелеріне сенімсіздік ... ... ... ... ... ... ... Осыған байланысты 1947 жылы Комиссия
бірауыздан арыздарға қатысты ешқандай ... ... ... ... ұсынған ережесі бойынша және 1947 жылы Кеңестік
бекітуіне ... ... ... ... ... тізімге бөлумен
ауыстырылды.
ЭКОСОС 1946 жылы ақпан ... ... ... ... ... әрекет жасайтын сарапшылардан тұратын, адам ... ... ... ретінде құруды ұйғарды. 1946 жылы шілде
айындағы Кеңестің 2-ші сессиясында оған мемлекетаралық ... ... тек ... алдында ғана есеп беруді жүктеді. Үкіметтік емес
ұйымдардың мүдделі ... ... ... ... ... ... тек көпшілігі Комиссия негізінен үкіметтік емес болуға тиіс деді.
ЭКОСОС ... ... ... ... ... және ... беру ... құқықтары мен жедел мәселедегі
ойлары жөніндегі ұсыныстары мен ... ... ... ... берілген ұсынысына сәйкес ЭКОСОС әйелдердің азаматтық
құқықтарын қосу арқылы Комиссия құқын ... ... ... жедел мәселелердің бірі-ерлер мен
әйелдер арасындағы ... ... ... сол ... ... осыны іске
асыру жолын көрсетуге тиіс екендігін Кеңес ашық ... ... ... ... Кеңес сайлайды. Басында 15
адамдық мүшелік қазір 45 мүшеге жетті; мүшелер Кеңес пен адам құқықтары
жөніндегі ... ... ... жағрафиялық белгіге қарай
сайланады. Комиссия жылына бір рет сессия шақырады деп ... ... ... бұл ... екі ... бір рет ... енді ... аралығында Комиссия қайтадан жыл сайын сессия өткізетін болған.
2.3. Адам ... ... ... ... ... адам ... туралы ережелеріне толықтыру болып
келетін адам құқықтары ... ... адам ... ... адам ... ... екі пактіден және азаматтық саяси
Пактіге арналған екі факулътативті хаттамадан тұрады.
Адам құқықтарының жалпы ... ... ... БҰҰ ... ... негізгі
декларациясын" қосу туралы пікірлер айтылған, бірақ олар ... ... ... ... ... ... қайта көтерілген болатын. Осыдан
кейін, адам құқықтары ... ... ... ... Адам құқықтары
туралы халықаралық бильді дайындау берілді. Комиссия ... ... ... ... кепілдемелі түрде қабылдау оңай болатынын
түсінді. Сондықтан ол бірінші декларациямен, одан соң бір ... ... ... жұмыс істеу туралы шешім ... Бұл ... ... ... ... ... жасалды. Ол декларацияны
БҰҰ Бас Ассамблеясы 1948 ж. 10 желтоқсанда қабылдады. Бас Ассамблея ... Адам ... күні деп ... бір ... мен ... ... қағидаттар мен
нормаларға бағынуын айта ... ... әр ... ... және ... ... табынатынын атап көрсетті. Бұл құжатта көрсетілген тұлғаның құқықтары
мен бостандықтарын жеке адамның құқықтары мен бостандықтары, азаматтық ... ... ... экономикалық, мәдени кұқықтар етіп топтастыруға
болады.
Декларация бостандық пен теңдік, кемсітушілікке жол бермеу, ... ... ... ... ... ... Бірінші баптардан
бастап: өмір сүру құқығы, бостандық құқығы, жеке адамның ... ... ... қорғалуын жариялап, адам құқықтарының заңды кепілдігі,
әділеттіліктің ресімдік кепілдігі, тұлғаны қинап, аяусыз ... ... ... ... құқықтар дербес құқықтар мен бостандықтардың
тобын ... ... ... және ... ... ар ... ой ... бостандығы, мемлекеттік билік органдарына сайлану және ... ... ... ... ... ... 6, 13-21-баптарында
азаматтық және саяси бостандықтарын құрайды.
Әлеуметтік-экономикалық құқықтарға ... ... ... мынадай
құқықтарды жатқызады: еңбек құқығы, жұмыссыздықтан қорғалу ... ... әділ ақы ... ... демалыс алу және демалу құқығы, білім алу
құқығы, әлеуметтік ... ... ... Бұл құқықтар декларацияның 22,
28-баптарында көрсетілген. Жалпыға бірдей деклараци ... ... жаңа бір ... ... ... ... ... БҰҰ Бас
Ассамблеясының қарары ретінде қабылданды, сондықтан БҰҰ ... ... ... ... ... оның ... баға ... халықаралық
құқықта келісімдермен бірге заң ... ... ... ... ... ... ... кейіннен міндетті нормаға
айналатынын ескеру керек. ... ... ... ... ... ... ... құқықтар мен бостандықтар, заңды міндетті ... ... ... ... ... ... қабылдағаннан кейін, Бас Ассамблея Адам
құқықтары комиссиясына адам құқықтары туралы екі пакт дайындауды ... ... ... ... ... міндеттемелігінің әр қалай
түсінуіне байланысты болды. Мысалы, АҚШ және БҰҰ ... ... ... және ... ... ... ... жедел
және міндетті түрде орындалуын, ал әлеуметтік-экономикалық және ... ... ... ... ... жету үшін ... ... әрқашан тырысу керек деп түсінді. Бұндай түсінік ол кезде ... ... ... Бас ... 1966 ж. 16 ... екі келісім
қабылдады — Азаматтық және саяси құқықтар туралы пакт және ... ... ... ... ... Одан ... бұл пактілердің күшіне
енуі үшін 35 мемлекет саны жиналып, бекіткенше 10 жыл ... ... ... жиынтығын түрлі талқылауға
қарамастан, халықаралық келісімдердің кіріспесінде ... ... ... ... тығыз байланысты екені
жазылған. Пактілерде ... ... ... ... ... көрсетілген. Осылайша екі пактінің 1.1-баптарында "әр халықтың
өзін-өзі анықтау құқығы бар" деп жазылған. Екі құжаттың да ... ... өз ... ... ... пайдалану құқығы бар екені
көрсетіледі. Екі құжатта да ... ... ... жынысына немесе
тіліне, терісінің түсіне байланысты, саяси, идеологиялық, діни себебімен,
шығу тегіне, ... ... ... ... ... жол
берілмейді[11].
Келісім бола отыра, пактілер мемлекеттерге заңды міндеттер туғызады. Әр
пакт мемлекеттердің ... ... ... ... ... келісімді
сақтау үшін, халықаралық жүйені құрайды.
Саяси және азаматтық құқықгар туралы Пакт. Бұл Пактіде жазылған саяси
және азаматтық құқықтар заң ... ... ... ... ... ... туралы декларациясында Азаматтық және саяси құқықтар ... ... ... ... олардың ішінде жеке меншікті
иелену құқығы, саяси баспана сұрау және саяси баспана алу ... ... ... ... ... Жеке ... ... құқығының пактіге
кірмеген себебі, БҰҰ-дағы идеологиялық және саяси блоктардың жеке меншіктің
анықтамасы мен шекарасы туралы бір ойға келе алмағандықтарынан ... және ... ... ... ... Адам ... ... құрып бекіткен, келісім бойынша мүше мемлекеттердің өздеріне ... ... ... ... түрлі міндеттер белгіленген. Бұл
міндеттер пактіде көзделген баяндамалар жүйесі мен өтініштерді ... ... ... ... тұратын.
Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықгар туралы Пакт. Бұл Пактіде
Жалпыға бірдей декларацияға қарағанда экономикалық, ... және ... ... ... және ... көрсетілген. Пакт ... ... ... құқығы; әділетті және қолайлы еңбекке құқық;
кәсіподақ құру мен мүше болу құқығы; әлеуметтік қамтамасыз ... ... ... сақтандыру құқығы; отбасын қорғау құқығы; тән және жан
саулығында ең жоғары ... жету ... ... өмірге қатысу құқығы.
Пактіде бұл құқықтар тек аталып қоймай, түсіндіріліп, анықталып
жазылып, ... бұл ... іске асу үшін ... іс-әрекеттер жасау
керек екені көрсетіледі.
Сонымен қатар, адам ... іске ... ... ... ... ... орындалатыны құқықтардын
маңызды аспектілері болғанын айта кету керек[12]. Бұндай ... ... ... ... ... талаптан гөрі, тілекті көрсетеді.
Мемлекеттер Пактінің ережелерін ... ... ... және
экономикалық құқықтардың бiрте - бірте орындалуына және оларды іс ... ... ... ... жоқтығын әрқашан себеп етедi.
Пактінің орындалуын қадағалау 1985 ж. ... пен ... ... және ... ... ... ... құрамына Пактiге мүше болып келетін мемлекеттер сайлайтын ... ... Олар өз ... өз ... ... ... жұмыс жасауы, имллементалды (халықаралық құқық актілерін
мемлекеттік ... iшiне ... ... ... ... ... ... толықтыру ретінде хаттама жасалды, бірақ ол әлi
бекітілген жоқ. Бұл хаттамаға ... ... ... орындалуына
жасалып жатқан шаралар ... ... ... ... жеке және ... шағымдарды қарастырады.
Азаматгық және саяси кұқықтар туралы Пактіге факультативтi хаттама. Бұл
келісім бөлек ... ... ... ... және ... кұқықтар
туралы Пактінiң іске асырылуын қамтамасыз ететін қосымша ... Ол ... ... ... болдым деген жеке тараптарға,
Адам құқықтары туралы комитетке жеке ... ... ... Шағымдар тек пактіні ... ... ... ... және саяси құқықтар туралы ... ... ... Ол 1989 ж. 15 ... қол қойылу үшін ашылып, 1991 ж. ... ... ендi. ... ... ... оны азаматгық
және саяси құқықтар туралы ... ... ... ... өлiм ... ... Бұл хаттаманы мойындаған ... ... ... өлім жазасына кесiлмейдi және әр мемлекет
өз юрисдикциясында жатқан аумақта өлiм ... ... ... ... ... ... ... билль, мемлекеттердің адам құқықтары
жөніндегі прогресін ... ... ... ... Адам ... ... ... көптеген мемлекеттердің конституциясына, олардың
ішінде Қазақстанның конституциясына да ... ж. 31 ... ... және ... құқықтар туралы Пактіні 133
мемлекет, ал Экономикалық, әлеуметтік және мәдени ... ... ... ... бекітті. Қазақстан Республикасы қазіргі кезде адам құқықтары
туралы билль құжаттарына кіру туралы мәселені қарастырып жатыр.
Казақстанда адам ... мен ... ... ... ... ... ету және ... заңды жариялау - азаматтық
қоғамға жол салған қоғамның және ... ... ... ... ... Бұл проблеманың түрлі аспектілері Қазақстанда түрліше
шешіледі. Казақстан Республикасы адам мен азаматтың ... ... ... ... ... алға ... Казақстан Республикасы
Конституциясының Жалпыға бірдей адам құқықтары туралы ... айту ... ... ... ... ... да ... туралы императивті ережелер бар.
Барлық мемлекеттік органдардың ішінде, адам құқықтарын қорғауға сот
жүйесі және құқық ... ... ... Бірақ адамдарды кұқықтармен
қамтамасыз ету және қорғау міндеті, құқық ... ... ... ... ... Казақстанда іске асырылуына Казақстан ... ... адам ... ... ... ... ... жағынан мемлекет басшысының қарамағындағы консультативті
кеңесші орган болып табылады. ... ... ... ... мемлекеттік кеңесшісіне берілген. Комиссия ... ... оның адам ... мен бостандықтарын кепілдікпен
камтамасыз етуге байланысты конституциялык міндетін орындауға көмектесуі
керек, ... ... ол адам ... мен ... камтамасыз ету
және қорғау тетіктерін ... күш ... ... ... Адам ... мең ... ... жөнінде
жыл сайын және арнайы баяндама жасау; ұсыныс ... және адам ... ... ... талдау материалдарын дайындау Казақстан
Республикасының мүддесін ... адам ... ... ... ... ... сараптамалық қорытынды жасау; адам құқықтары
жөнінде арнайы халықаралық ұйымдардың жұмысына ... ... ... емес ... ... ... мен адам құқықтары жөніндегі
кеңестер мен ... ... ... 1998 ж. 9 ... ... Жалпыға бірдей декларациясының 50 жылдығына ... ... ... ... бұл ... ... ... бiр
пiкiр туғызды. Сонымен катар, комиссия адам кұқықтарының бұзылуы жөніңце
Казақстан Республиксының Президентіне ... және ... ... шағымдар мен өтініштерді қарастырады.
Қазақстанда адам құқықтарын қорғауға арналған үкіметтік емес ұйымдар да
бар. Солардың ішінде Қазақстандық адам құқықтары жөніндегі ... ... ... ... ... ... "Казақстанның құқықтық
дамуы", "Әйелдер мен құқықтар кәсiподақтар конфедерациясы бар.
Бұл үкіметтік емес ұйымдар адам ... ... ... ... ... Казақстанда адам құқықтары мен бостандықтарын
жүзеге асыру тетіктерін жандандыруға ... ... ... ... ... ... ... көрсетеді.
Халықаралық құқықта адам құқықтары - бұл халықаралық бұқаралық құқықтың
өз бетінше саласы. Халықаралық ... ... ... адам ... ... мән береді.
Халықаралық бұқаралық кұқықта ресми берілген баржоғы он қағида ... ... адам ... мен ... қорғау қағидасы.
Халықаралық кұқық — ұлттық кұқықтың адам ... ... ... әсер етеді. Казақстан оны конституциялық және
күнделікті заңдарында ... ... ... ... азаматтарын
кұқықтармен қамтамасыз етіп қана қоймай, халықаралық қауымдастық алдында
адам кұқықтарын сақтауға міндет алады[15].
3. ... ... ... ҚАТЫНАСТАРДЫҢ АДАМ ҚҰҚЫ
САЛАСЫНДАҒЫ МӘСЕЛЕЛЕРІ
3.1. Адам құқы жөніндегі ... ... ... ... қосылуы
XX ғасырдың 90 жылдарының басында Кеңес Одағының ыдырауына байланысты,
Қазақстан өзінің егемендігін жариялай отырып, тәуелсіз ... ... ... шықты. Тәуелсіз Қазақстан бүкіл әлем алдында адам, оның
ажырамас құқықтары мен ... ... ... ... табылатын
демократиялық қоғамның дамуына аяқ ... ... ... ... ... бірі ... ... жүйесінің болуы десек, соның
ішінде Конституцияның алатын орны ерекше. Конституция құзырымен мемлекеттің
аса маңызды құрылым жүйесі, жер, тіл ... ... ... ... ... ... азаматтық құқық мәселелері қамтылады.
Қазақстан, өзінің тәуелсіздігі мен толықтай мемлекеттік егемендігіне
қол жеткізе ... ... ... және ... мемлекет орнатуға
арналған бағытты жариялады. ... ... – бұл ... бөлісу парықтары
мен заң үстемдігін қадағалайтын ... ... сай өмір ... ... – ақ, қоғамдық қатынаста жеке тұлғалар мен басқада
субьектілердің ... ... ... ... ... ... ... Құқықтық мемлекеттің басты мақсаты – жеке тұлғаның
барлық еркіндігін қамтамасыз етіп, оның заң ... ... ... ... ... ... және оларға қатысты заңсыз ... жол ... Адам ... ... - ... ... ... бағыт болып табылады. Құқықтық мемлекетте билік пен
саясат тек қана құқыққа ... ... ... саяси күштердің билік басында
болуына қарамастан, адам құқықтары мен ... ... ... және заң ... қана ... бола ... Елдер
Конституциясы кез келген демократиялық қоғамның негізі болып табылады, ... де оны көп ... ... Заң деп те атайды. Өркениетті ... ... ... ... ... ... әр кезде де
елдің нақтылы кезеңіне сай ... адам ... мен ... қоғамның саяси және әлеуметтік – экономикалық дамуына кері
әсерін тигізбеуі ... ... ... ... ... бойы ... арманы, ұлт мүддесі болған тәуелсіздік идеясымен бірге, XX
ғасырдың ... ... ... егемен ел болып, конституциялық даму сатысына
шықты. 1993 жылғы Конституция мемлекеттің ... ... ... ... ... ... ... паш етіп, халқымыздың құқықтық
сана – сезімін қалыптастыруда, ... ... ... өз ... ... ... та ескіден қалған қалдықтардан құтылып, жаңаны меңгеру
нәтижесінде ... ... ... кезеңнің қиыншылықтары мемлекетке ... осы ... ... ... мүмкіндік бермеуде. Әлбетте,
қандай қиыншылықтар болмасын, өзіне демократиялы бағытта дамуға міндеттеме
алған Қазақстан адамзат дамуындағы халықаралық өлшемге сай ... ... Осы ... ... ... жағынан адам құқықтарына байланысты
Негізгі заңға елеулі өзгерістер кіргізіле бастады. Осы ... жаңа ... адам ... қорғауға қатысты, Қазақстан Республикасының 1993
жылы 28 қаңтарда қабылданған Конституциясының 2-ші бабы ... ... ... бұл ... «Қазақстан Республикасының Конституциясы мен
заңдарында құқықтар мен бостандықтарды жүзеге асыруды ... ... ... мен ... ... ... қамтамасыз
ету, конституциялық құрылысты қорғау мақсатында ғана жол беріледі » - деп
көрсетілген.
Бұл ережелер өз ретінде Қазақстан үшін ... жаңа және олар ... ... анық. Біріншіден, қандай да болмасын қызметкер жағынан
немесе мекеме жағынан Республика азаматының әрқайсысының негізгі ... ... іс- ... нақтылы тосқауыл қояды. Бұл бапқа сай келмейтін
және осы құқықтарды бұзатын қандай да ... ... ... ... деп ... жылы ... бетінде Қазақстанның демократия бағытында жасалған
алғашқы қадамдарына былай сипаттама береді: ... ... ... ... яғни 131 ... ... адам құқықтарына және осы
құқықтардың кепілдігіне ... ... ... ... ... ... «Азамат, оның құқығы,бостандығы және міндеттері» деп аталып, бірінші
орында ... ... ... адам ... ... айқын көруге
болады.
Қазақстандағы адам құқықтарын қорғауға қандай құқықтық ... ... бұл ... ... ... ... ... бергі,
1995 жылғы 3-тамызда өткізілген Республикалық ... ... көз ... ол ... ... ... ... мен
еркіндіктерін халықаралық үлгі деңгейінде ... ... ... ортақ ұқсастығы – бұлар тұңғыш рет ... ... ... ... өз ... ... билігін
бекітіп, орнықтырды. Қазақстан демократиялық, құқықтық және зайырлы қоғам
құруға ... ... ... ... жарияланды.
Біздің соңғы Конституциямыздың 1-бабында мемлекеттің аса қымбат
қазынасы адам және ... ... ... мен ... ... ... келгенде, 1995 жылғы Конституциясында Қазақстан
демократиялық, құқықтық мемлекет деп ... сай, ... ... ... қосылған халықаралық адам құқықтары мен ережелерінен ... да адам ... ... ... ... қабылдауы қажет.
Яғни, бұл оң қозғалыс тұрақсыз тек алға ілгерілеуі ... осы ... асып ... ... нәтиже қуантады. Шын мәнінде әр адамның жеке
тұлғалығын қамтамасыз етпей, оған беріледі деген ... бос сөз ... ... Адам құқықтары – бұл жүйелі түрде әрбір майда – шүйдесіне дейін
қорғауды ... ... ... жоқ ... Бұл мәселе өзінің өзектілігін
сонау ... ... бері әлі ... жоқ. 1696 жылдың өзінде – ақ
ағылшын саяси фәлсәфәсі Джон Локк : ... құқы ... ... ... ... деп ... еді. Сол мақсатта өркениетті елдер қатарына
ұмтылу барысында, Қазақстан Республикасы өзінің ... ... ... саласындағы мәселеге жан-жақты көңіл бөлген.
1995 жылғы Қазақстан Республикасының Конституциясының үшінші бабында
«мемлекеттік биліктің бірден-бір бастауы -халық», - ... ... ... ... ... ... азаматтығынан, өзінің азаматтығын
өзгерту құқығын, сондай-ақ Қазақстаннан тыс жерлерге қууға ... ... ... ... ... жаңа даму ... халықаралық
қатынастардағы демократиялы мемлекеттер парықтарына сай болу ниетінде
Конституцияның 12-бабын ... адам ... ... ... сәйкес «Адам құқықтары мен бостандықтары әркімге ... олар ... деп ... ... ... ... алмайды, заңдар
мен өзге де нормативтік құқықтық актілердің мазмұны мен қолданылуы ... ... - деп ... Адам құқықтары мен негізгі еркіндіктердің
шығуын, ешқандай ... ... одан ... болмайтындығын мемлекет
мойындай отырып, өзінің ... ... ... осы ... ... ... Заң алдында барлық адам тең, сондықтан да
олар өзінің шыққан тегіне, әлеуметтік жағдайына, қызметі мен ... ... ... ... ... ... ... наным-
сеніміне, мекен жайына немесе басқа да ... ... ... ... ... ... құқықтары мен негізгі еркіндіктері
мемлекет жағынан әрқилы құқықтық құралдар арқылы қорғалады. Қоғамда ... ... ... биік ... ... адам құқы мен еркіндігінің
кепілдігі де жоғары. ... ... ... ...... ... ... бірлігінің, Конституцияның мызғымастығының, адам және
азамат құқықтары мен еркіндіктерінің нышаны әрі кепілі. ... ... ... ... жағдайларын қорғауға арналған шаралар
нәтижесінде, осыған ... ... мен ... ... ... ... Заң ережелері бойынша әрбір жеке тұлға өз ... мен ... ... ... ... ... ... әдіс тәсілдерді, яғни
заң және атқару орындарына шенеуліктердің іс-қимылына ... ... ... ... мен ... ... бұқаралық ақпарат
құралдарының көмегін пайдалануы белгіленген.[16]
Қазақстан Республикасының Конституциясының 2-бөлімінің өзге баптары да
халықаралық адам құқықтары декларациясы рухында ... ... ... өмір ... ... бар ... ... өз бетінше адам өмірін
қиюға құқысы жоқ екені көрсетілсе, 16-бап ... жеке ... ... ... ... адамның қадір-қасиетіне қол сұғылмауына, ал 18-бап
әркімнің жеке өміріне, өзінің және от басының құпиясына қол ... мен ... ... ... береді.
Өмір сүру құқы - бұл табиғи, ажыратылмайтын әр адамның жеке құқы, бұл
адамның ең басты ... мұны ... ... ... таяуы өз
конституцияларында бекіткен. Өмір сүру құқы – сонау Адам құқықтары туралы
жалпыға бірдей декларацияда ... ... ... ... ... құқықтар жөніндегі пактіде де жарияланғаны ... ... ... ... ... адам ... еріксіз қиюға құқы жоқ. Өлім жазасы
заң негізінде қылмыскерге өте ауыр қылмысы үшін ... ... ... құқы да ... ... ... Республика Президентінің 1996
жылғы 7 мамырдағы нөмірі 2975-ші ... ... ... ... ... ... іске ... жөніндегі ережелерді бекіту»
Жарғысы бойынша өлім жазасына кесілген қылмыскерлер ... ... ... жасау жөнінде өтініш білдіре алады.
Өмір сүру құқы – бұл ең алдымен жеке тұлғаның құндылығын, қалыпты ... ... ... ... ... әр ... ... өмірін
қамтамасыз етуге, яғни ұлтаралық ... ... ... ... қаза ... ... өнеркәсіп пен табиғи апаттарда
жарақаттануды болдырмауға барлық шараларды қабылдауға міндетті. Өмір сүру
құқы Конституциямен қана ... ... ... заң ... ... ... ... 1994 жылдың 8 ... ... ... ... ... ... қалыпты тұтыну ортасына, денсаулық сақтау құқына иелігін
белгілейді.
Тек, тәуелсіз еліміздің Конституциясындағы ... ... ... ... ... ... кеңестік үкіметтің
конституциялық баптарының күйін кешпеуі үшін, осы ... ... ... ... ... ... қол жеткізіп, жүзеге асыруға талпынып
жатқанын мүмкіндігімізше сараптай ... іске ... ... қана ... адам ... мен еркіндіктерін шынайы түрде қорғайды ... ... ... баянды етілген ... ... ... ... ... ең ... айтарымыз, мұндай құқықтар мен
бостандықтар тек Қазақстан Республикасы азаматтарына ғана ... ... еркі ... ... ... бірі – сөз ... сөз ... ... беріліп, цензураға тыйым салынған.
Әрбір жеке ... ... ... заңмен тиым салынбаған ақпарат алуға ... ... Бұл ... ... елде де өте ерекше көңіл бөлінеді.
Бұған дәлел ретінде, 1991 ... 28 ... ... «Баспасөз және
бұқаралық ақпарат құралдары» заңы осы мәселеде құқықтық реттеу құралы болып
табылады.
Саяси құқықтардың ... ... ... ... бейбіт
жиналу, жиналыстар, шерулер өткізу, тосқауылдарға тұру құқығын ... ... ... бұл ... ... кезде мемлекеттік
қауіпсіздік, қоғамдық тәртіп, денсаулық сақтау, басқа ... ... ... ... келмеуді де ойлану қажет.
Жаңа заңымыздың қазақ халқының бостандығына ашқан жолы өте зор ... ... ... қай ұлтқа және қай дінге жататынын өзі анықтауға құқылы»,
«Әркімнің ана тілі мен төл ... ... ... ... ... ... таңдап алуға құқығы бар». Демократияның аса
маңызды белгісі – азаматтардың құқықтары мен ... ... ... ... жүзеге асыруға кепілдік беру.
Экономикалық, әлеуметтік және мәдени құқықтар да назардан тыс қалмаған.
Айталық бұған «әркімнің еңбек ету бостандығына, ... пен ... ... таңдауына құқығы бар» деген 24-бапты жатқызуға болады. ... ... пен ... ... ... ... ... құқықтар
болса, кейінгісін іске асыру үшін алдымен тиісті экономикалық, ... ... да ... ... ... екендігі баршамызға мәлім деп
ойлаймын.
Негізгі Заңда ... ... ... мен даму жолы ... Қазақстанның мемлекеттілігі, қазақстандық қоғамның және оның
жеке мүшелерінің тәуелсіздігімен тығыз байланыстырылған. Онда азамат ... ... ... адам құқығы, конституциялық жолмен әдейі мойындалып
бекітілген. Мемлекетіміздің ең қымбат қазынасы – адам және оның ... мен ...... ... ... ескеріп, тек осы бағытта
ғана заңға сүйене отыра құрылып, біздің дамытылған ... ... ... ... ... ... ... айрықша атап
көрсетілген.
Бірақта, қазіргі қоғамымызда болып жатқан өзгерістерді ... ... ... сай ... деу өте ... Көп ... олар алдын ала
жасалған бағдарламасыз және ғылыми негізсіз жүргізіледі, ал кейде құр ... ... ... қалып, конституциялық талаптардан ауытқушылық орын
алуда. Бұл ... сөз бен ... ... мен ... ... – іске жауапты адамдардың ұқыпсыздығынан, олардың халық алдындағы
өз жауапкершілігін әлі де ... ... ... туып ... ... неғұрлым тезірек құтылсақ, соғұрлым жаңару үрдісі де ... ... ... ... ... ... ал оның ұйымдастырылуы
нарықтық қоғам талабына сай болмауына байланысты, бізге қазір демократиялық
қоғамда өмір сүріп отырмыз деп айту өте ... ... біз әлі де ... ... ... шырмауынан шыға алмай жүрміз. Тұжырымдап айтқанда,
Қазақстанда бүгінгі күні ... ... ... қана бар. ... ... ... ... қоғамымызда адамды адам кемсітушілік
жойылған кезде, ол шын мәніндегі тең ... ... ... ... шын достық пен бауырластықтың
құрылымына айналғанда болмақ. Міне, ... ... ... жету үшін қазақстандықтар бірлескен күрес жүргізулері қажет. Ол
жан-жақты ... ... ... ... жүргізіліп отырылатын
реформалардың арқасында, қоғамның барлық мүшелеріне жұмыс ... ... ... ... әділ ... қол жеткізгенде, сөйтіп, ең
жоғарғы деңгейдегі жалпыға бірдей әділ де берекелі қоғам құрғанда және де
жеке тұлға ... ... ... ... ... ғана пайда
болады. Осындай қоғамдық құрылыс қана шынайы демократиялық парықтарды
нақтылы мазмұнымен толықтырады. Адам ... ... ... ... және ... ... ... бойынша соңғы жылдары
Қазақстанда адам құқықтары саласында мониторингті жүзеге ... ... ... ... тұрғыдан қабылданған адам ... ... ... ... толық көлемде жүзеге асыру бүгінгі
күні Қазақстанға оңайлықпен келіп отырған жоқ. Тек бұл ... үшін ... ды, ... мақсат.
3.2. БҰҰ, ЕҚЫҰ және Қазақстан : адам құқы мен еркіндіктері ... ... ... ... ел ... да, КСРО ... республикалар сияқты халықаралық ұйымдарда тікелей ... ... ... бұрынғы Кеңестер одағы көлемінде өз елінің шынайы ... сөз ... өзі ... емес ... екі ... ... бойы Ресей империясының отары ретінде күн
көріп келгені ... ... 1991 жылы ... ... ... еліміз де дүние жүзі елдері қатарынан өз орнын алуы тиіс еді. Осы
ретте ... ... қолы ... ол ... қатынастағы
аса беделді ұйымдарға, яғни 1992 жылдың 3 наурыздағы БҰҰ-ның ... ... ... ... ... ... болып қабылданды.
Осылайша өзінің бірегей геосаяси жағдайларына орай Азия мен ... ... пен ... ұлы мәдениеті арасында ежелден өзіндік ... келе ... ел ... қауымдастықпен терезесін теңестірді. Жер
көлемі әлемдегі ірі мемлекеттердің ... бола ... ... аты ... ... енді төрткүл дүние таныды. БҰҰ-на аз
уақыт ішінде мүше ... ... ... ... ... ... тиімді ынтымақтасып, әлемдік саясаттың ... оның ... адам ... ... ... қызмет
жасауда. Қазақстанның БҰҰ-мен ынтымақтастығы ... ... ... ... ... зор ... қосуда.
Қазақстан БҰҰ-ның экология саласындағы қызметін одан әрі нығайтудың
маңызды екенін талай рет атап ... ... ... бұл ... ... жеке ... мәселесімен, яғни оның денсаулығы, оның
сол аймақта баспанасына ие ... ... өмір ... ... Бұл әр ... таза табиғи ортада өмір сүру құқысының іске
асуы. Қазақстан үшін мұндай қызметтің ... зор ... бар. ... ... Назарбаев БҰҰ Бас Ассамблеясының 19-шы арнаулы сессиясында 1995 ... ... ... ... дүниежүзілік қауымдастықтың ... ауыр мұра ... ... ... аса ... ... тағы да аударған болатын. Мұның өзі Арал теңізі маңындағы және
бұрынғы Семей ядролық ... ... ... ... ... ... еді. ... келгенде экологиялық апат аймағына көңіл
бөлмеу бұл тағы да сол аймақтағы азаматтардың ... ... ... тең. Яғни өмір сүру ... нұқсан келтіру.[18]
Осы салада өткеннен мұра болып қалған күрделі мәселе – Арал теңізінің
тартылуы тек ... ... үшін ғана ... ... ... айналып
отыр. Өйткені, осы аймақтан көтерілген тұз тозаңдарының құрамдары Еуропа
да, тіпті Солтүстік мұзды ... да бар ... ... Арал ... ауыз
сумен қамтамасыз етудің жағдайы апатқа ... ... ... ... ... ... нашарлап барады, табиғи ортаның бүлінуі
тоқтайтын емес. Бүкіл ... Банк ... ... ... ... ... келтіру үшін 25 жылдың ішінде 50 млрд. АҚШ
долларын жұмсау ... ... да бұл ... ... да көрші мемлекеттерге
қатысты болса да, оған әлем жұртшылығының ... ... ... күш ... ... арқасында республикаға БҰҰ бас хатшысының
орынбасарлары Э. Даудевеллдің, Д. Спеттің және К. Белламидің келуі, ... ЮНЕП пен ... ... ... сондай-ақ ЮНИСЕФ-пен
бірігіп, Арал аймағындағы жағдайларды жақсарту жөніндегі кең ... ... ... ... жаңа арна ашып ... Арал мәселесін
шешудің орасан зор маңызы бар.
Дүние жүзіндегі ең ірі сынақ алаңы болған Семей ядролық сынақ ... рет ... ... ... елді ... ... денсаулығына
және табиғатқа орасан зор зардабын тигізді халықтың денсаулығына және
табиғатқа орасан зор ... ... ... ... Президенті
Н.Ә. Назарбаевтың Семей ядролық сынақ алаңын жабу жөніндегі шешімін ядролық
сынақ алаңын жабу ... ... ... ... ... қосқан
тарихи маңызы бар жетістік ретінде қарауға болады. Бұл ретте де үкіметтік
емес ... мен ... ... ... ... өте ... жылдың қыркүйек айында ел басының бастамасы бойынша ... ... ... ... ... ... конференция болып
өтті. Оған қатысушылар бұрынғы Семей ядролық сынақ алаңын аралап ... ... ... ... бойы ядролық сынақтардың аса ауыр зардабына
төтеп беріп келе жатқан Қазақстанға ... ... ... тағы да
көздерін жеткізген болатын. Бұл ... осы ... ... ... ... табиғи түрде несібесіне жазылған денсаулық ... ... азда ... көмек ретінде еді. Өйткені сол аймақтағы тұрғындардың
денсаулығына қолдан жасалынған қастандық ... ... ... ... Бұл да адам ... сақталмауының кесірі екендігі баршамызға аян.
Қазақстан мен БҰҰ-ның арасындағы ынтымақтастық та өте зор маңызға ие.
БҰҰ-ның Бас Ассамблеясының ... ... ... ... ... ... ... болатын. Ал оның арнайы ұйымдары – ЕЭК және ... ... Азия ... ... ... ... ... Таяуда ғана БҰҰ-ның Бас ... ... ... ... ... ... байланысты
реабилитациялау шаралары жөнінде тағы бір ... ... аса ... ұйым – ЮНЕСКО-ның басшылық органы саналатын
Атқару кеңесінің құрамына біздің ... 1997 ... ... мен қарашала
өткен бас конференциясының 29-шы ... ... ... ... ... рет енген еді. Мұның өзі еліміздің халықаралық беделінің
артқандығын ғана көрсетіп қоймайды, сонымен қатар ЮНЕСКО идеяларын ... ... ... зор ... ... ... жүктеліп отырғанын
аңғартып, Қазақстанның осынау ұйыммен ынтымақтастығының жаңа ... паш ... ... – мен ... ... ... үшін ерекше
зор маңызы бар. Мұның өзі ғылым, мәдениет, білім, коммуникация саласындағы
алуан ... ... ... ... асыру тұрғысынан ғана емес, сонымен
қатар адамзаттың алдыңғы қатарлы озық ақыл-ой ... ... ... ... ... бағдарламаларына бой ... да ... ... алдында тұрған басты мақсат жаңаша ойлау қабілетін
басшылыққа алу, жаңа ... ... ... ... ... жаңаша
тұрғыдан келу болып табылады. Міне, мұндай кезеңде болашақты болжаудың,
жаңалықтар негізуге ұмтылудың және ... ... де тың ... ... ... бар. Осыған байланысты БҰҰ мен ЮНЕСКО ұсынып отырған тиімді
тәсіл дүниежүзілік ... ... ... яғни, бүкіл әлемді жалпыадамзаттық
рухани қазыналар тұрғысынан жаңаша көре білу ... ... ... ... және адам ... ... болып табылады.
ЮНЕСКО-ның Бас директоры дүние жүзі мемлекеттерінің басшыларына ұсынған осы
бір жаңа жобаны Қазақстан Республикасы да қолдады.
Осы халықаралық ... ... ат ... ... Абай ... 150 жылдық мерекесі тойланғаны баршамызға мәлім. ЮНЕСКО-ның Бас
директоры Федерико Майордың Абайдың ... ... ... ... ... ол үшін өз өміріндегі ерекше жарқын,ешқашан естен
кетпейтін елеулі оқиға болмақ. Оның өз сөзімен ... ... оны ... ... жол ... көмектесті». Міне, сол кездің өзінде-ақ Ф.
Майор Қазақстанның мәдениеті мен дәстүрлерінің дүниежүзілік мәдениеттің мол
қазынасына ... баға ... үлес ... ... ... өз пікірін
айтқан болатын. Осының жарқын көрінісі ретінде 1997 жылы ... ... ... ... ... шеңберінде айрықша атап өтілгені баршамызға
аян. Мұның өзінен аса ... ... ... ... туындылары
дүниежүзілік әдебиеттің асыл қазынасына қосылған аса маңызды үлес ... ... ... ... ... атап ... ... адам құқықтарын ... және оны ... аз ғана ... қорғау ұйымдарының қызметі БҰҰ және ... ... ... атап өтілді. БҰҰ-ның адамның жеке ... ... ... ... ... ... ... адам құқықтарын
оқып – үйренуге тәрбиелеу жұмыстары бойынша бірқатар шаралар ... ... бірі – ... ... ... ... емес
ұйымдар мен Мәскеу адам құқықтары мектебі, Эссек Университеті \Ұлыбритания\
адам құқықтары орталығымен бірігіп, ... ... мен ... адам ... саласындағы білім беру» жобасын жасады.
Жоба Еуропа Одағының ТАСИФ-ФАРЕ ... ... ... ... 1998 жылдан жүзеге асырыла бастады.
Егеменді еліміздің 1992 жылдың 8 шілдесінде Еуропадағы қауіпсіздік ... ... ... ... ... (1975ж) ... ... халықаралық өмірдегі адам құқықтары саласындағы осы ... ... ... мен ... ... және ... міндеттейді.
Қазақстан Республикасының тұғырлы көзқарасына орай ... ... ... ЕҚЫҰ ... ... саласындағы шешімдерді
әзірлеуге бағытталды. Оның ішінде ... ... ... және ... ... ... XXI ... қауіпсіздік,
адамдық және экономикалық өлшемдер ... ... ... қару-жараққа
бақылау және жаппай қырып жоятын қаруларды таратпау мәселелері бар.
ЕҚЫҰ ... ... ... қауіпсіздігін байланыстыратын Қазақстан
үшін ЕҚЫҰ үрдісінің қай бағытта дамитыны, 1996 жылы ... ... ... XXI ... ... ... ... қандай болатыны
ерекше маңызды.
ЕҚЫҰ Еуропа құрылығындағы тұрақтылық пен қауіпсіздікті сақтаудың өзекті
мәселелерін талдап қана ... ... ... ... ... бар ... институт екеніне күмән жоқ. ЕҚЫҰ мүше болуға
шешім қабылдай отырып Қазақстан осыны басшылыққа алды.[19]
Қатысушылар кең құрамы мен ... ... ... өз ... ... әлі де болса толық іске қосылмаған мүмкіндіктерін
іске асыруға ... ... ... ... ... ... ... құралып, қазір жаңарған жағдайларға көндіру сәтін бастан кешіп
жатқан көптеген аймақтық ... тән. ЕҚЫҰ ... ... ... алу мен ... ... жөніндегі кейбір аяқталмаған
шаралары соған байланысты.
Әрине, кеңестің қазіргі орын алып отырған жанжалдарды, ... ... шешу үшін ... да, ... да, өз ... ... де жоқ ... белгілі. ЕҚЫҰ қазіргі жағдайда жүзеге асыру механизмі
болмағандықтан өзінің он негізгі парықтарын орындауы ... ... ... пен ... ...... ... міндеті
болғандықтан, бұл жиынның Орталық Азия аймағы ... ... ... ... өзі ЕҚЫҰ ... табысына, оның беделі мен тиімділігіне
ықпал етеді. ... ... Орта Азия ... ЕҚЫҰ ... қатысуы олардың қауіпсіздігін, егемендігі мен аумақтық тұтастығын
нығайтып, экономикалық және ... ... адам ... ... ... құқын сақтауға игі әсер етпек.
1992 жылы Қазақстан ЕҚЫҰ-на кірді. Мұнда бұл ұйымның тұрақтылық ... ... ... ... ... жауап беруге қажетті кең
ауқымды өкілеттігі мен икемдігі бар екендігі назарға алынды.
Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... туралы негізгі тұжырымды мойындайды. Бұл ЕҚЫҰ
қатысушылар үшін олардың аймақтық, ... және діни ... ... ... Азия құрылығында қауіпсіздік құрылымдарын құруға
тырыса отырып, ... ... ... ... ынтымақтастықты
қоса алғанда ЕҚЫҰ тәжірибесіне сүйенеді.
КСРО құлағаннан кейін Орта Азия мемлекеттері жалпыеуропалық үрдістердің
толық құқылы ... ... ЕҚЫҰ ... түсініктік тауып, Еуропаның
қауіпсіздігі мен тұрақтылығы Еуропа құрлығындағы оқиғалардың дамуына ғана
емес, оның айналасындағы, соның ... ... бен Орта ... жағдайларға
да байланысты екенін көрсетуде.
Бізде орын алған жанжалдарды реттеу мәселесінде аумақтық тұтастықпен
адам құқын ... ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... талабы.
Бұл жағдайда ЕҚЫҰ қазіргі бар және енді жасалып жатқан бейбітшілік сақтау
механизмдеріне сүйену қажет.
Соңғы кездері ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... ... ... белгілі. Қазақстан үшін бұл мәселесінің өзіндік құндылығы
бар. Алматыда 1994 жылдың сәуіріне өтіп, ЕҚЫҰ азшылық ұлттар ісі жөніндегі
Жоғарғы ... Макс ван дер Стул ... ... ... жөніндегі
семинардың үлкен мәні болды.[20]
Қазақстан мен ЕҚЫҰ-ның арақатынасының ... ... ... аса зор ... Сол ... ЕҚЫҰ ... Адам ... жөніндегі Бюромен тығыз
ынтымақтасу мақсатында келісім құжаттарға қол қойылды. Соның ... ... осы ... ұйымның өкілеттілігі ашылды. 1996 жылы
Қазақстан Президенті бастаған Қазақстан ... ЕҚЫҰ ... ... ... үшінші отырыста өз ұсыныстарымен сөз ... ... ... Аз ұлтты халықтар ісі жөніндегі Жоғарғы
комиссарымен, ... Адам ... және ... институт
жөніндегі Бюромен тығыз ынтымақтастығын атап өтті.
Қазақстан мен ЕҚЫҰ-ның ынтымақтасуына көптеген ... ... ашық ... болады. Соңғы кездері біздің қатынасымыздың елеулі жүйелі дамыған
бағыты, Аз ұлтты халықтар ісі жөніндегі ЕҚЫҰ-ның ... ... Макс ... ... ... отырып, 1996 жылдың желтоқсанында «Қазақстан : 21-ғасыр
табалдырығында бірыңғай көпұлтты қоғам орнату» тақырыбында саяси дөңгелек
стол ... ... да ... яғни адам құқықтары мен демократиялық
институттар ... ... ... ... түсіністік жөнінде
меморандум дайындалып, онда АҚДИБ көлемінде Қазақстандық сот, құқыққорғау,
сайлау жүйелері мен ... ... және ... үлгілерімен,
демократиялық мемлекеттердегі сайлау жүйелері саласында көмек көрсетілгені
белгілі.
1991 жылы Кеңес Одағы ... ... ... ... кейін Қазақстанның Жоғарғы Кеңесі Н.Ә. Назарбаевты Президенті етіп
сайлағаны баршамызға аян.
1995 ... ... ... ... ... ... ... нәтижесі бойынша Назарбаев мырзаның Президент қызметінде болу мерзімі
2006 жылға дейін ұзартылды.Сонымен бірге, ... ... ... оның ... ... ... ... барлық мемлекеттеріндегі сияқты, тәуелсіз
Қазақстанның жаңа ... ... ... ... ... орын
берілгендігі айқын. 1995 жылғы Конституцияда Конституциялық сотты жеке
адамдар қозғаған істерді ... құқы жоқ ... ... ... ... ... ... бастамасымен 1996 жылдың ... ... және ... хабарын таратуды ұйымдастыруға арналған
радиотолқындарын бөлуге тендерлік сауда-саттық жариялау үрдісі ... ... ... ... қалуына әкеп соқтырды. Мұндай
өзгерістердің өзі сайлау науқанына ... ... ... ... жылдың 30-қыркүйегінде Президент Н.Ә.Назарбаев ... ... ... бойынша халыққа үндеу тастады. Ол ... және адам ... ... ... ... ... тиіс
және осы бағытта үлгі көрсетуі керек деп мәлімдеді. Ол демократияның жеті
іргелі парықтарын атады:
- ... ... ... ... болуы тиіс және ... ... ... ... ... ... ... керек.
- Саяси жүйеде партияның рөлін күшейту қажет.
- ... ... ... мен ... ету ... Мәжілістің және Сенаттың автономиялылығын
нығайтып, тәуелсіздігін қамтамасыз ету жөн.
- Азаматтық қоғам орнату ісінде ... емес ... ... ... Тәуелсіз сот демократиялық қоғамның жан-жүрегі болып табылады.
- Еркін, цензурасыз және ... ... ... қол жеткеннің
бәрін толығынан өркендете беру керек.
- Биліктің барлық органдарында әйелдердің қатысуын көтеру жолымен
әйелге деген ... ... ісін ... ету жөн. ... ... кез ... ... жүйенің ешқайда
бастамайтынына сенімді екендігін мәлімдеді.
- 1998 жылдың ... ... қос ... ... ... ... ... сайлауының шарттарына
әсер ететін он тоғыз түзету енгізді. Бұл ... ... ... бес ... жеті ... ... ... 65 жас құрайтын жоғары жас шегі жөніндегі шарттарды алып
тастау, сайлауды жарамды деп тану үшін сайлаушылардың кем ... ... көбі ... беру ... дейтін талапты алып тастау, сондай-ақ
Президент мерзімінен бұрын доғарысқа кеткен, ... бас ... ... ... жағдайдағы сабақтастық тәртібін белгілеу көзделген
және де бірқатар түзетулер ... ... күні ... 1999 ... ... ... ... өткізуді белгіледі. Сөйтіп,
президенттік сайлау белгіленген мерзімінен екі жылдай дерлік ... ... тиіс ... Бұл ... ... талқысына түспеуіне
байланысты Парламенттің шешімі оппозициядағы партиялар мен әлуетті
үміткерлер үшін күтпеген ... ... ... Конституциялық кеңес
Конституцияға енгізілген түзетулерді заңды деп ... ... ... ... ... бастап-ақ адам құқықтары өмір сүрді.
Билік пайда болғаннан, қайда болмасын, адам құқықтары сақталмай,
бұзылды. Адам ... ... ... ... Сол ... де, ... жұмысында автор мүмкіндігінше, XX ғасырдағы ең беделді екі
халықаралық ұйымдар: ... ... ... мен ... қауіпсіздік пен
ынтымақтастық жөніндегі ұйымының адам ... ... ... ... ... ... қабылдау барысындағы қызметтері мен
осы ұйымдарға мүше-мемлекеттердің осы мәселеде ұстаған көзқарастарын ашып
көрсетуге, ... адам ... ... өзаралық қатынасы мен
үкіметтік емес ұйымдармен ынтымақтастығын ашуға тырысады.
Осы мақсатта ең басты назарды ... ... ... «Жалпыға бірдей адам
құқы жөніндегі декларациясына» аударған. Жарты ғасыр бұрын бүкіл әлем,
адамзат ... жаңа бір ... ... ... ... ... одан әрі ... арналған кодекс құрады. Бұл кезең екінші
дүние жүзілік ... ... ... ... фашизмнің ауыр
зардаптарынан құтылған уақытына сай келді. Шын мәнінде соғыстың ... ... ... жаңа ... ... заңды еді. Өйткені өткен
сол жылдар адамдардың бір-біріне деген қатынастарының ... ... іс ... итермелейтініне көздері жетіп, түсінгендей. Неше
жүз миллиондаған адам ... ... ... мен ең ... ... ... жұмысқа, су мен баспанаға, білім мен денсаулық сақтауға, таза
табиғи ортаға қолдарының жетпеу нәтижесінде адам болу құқынан ... ... ... бұл ... ерекше күйінішті және қиындау
жасайтын ақиқат – ол ауқатты мен ... өмір ... ішкі ... ... ... және ... ... жоққа
шығарудың барлығы саясаттағы, экономикадағы және басқа да саладағы билік
етушілердің ... мен ... ... Ең ... ... ... іс ... адам құқықтарын қорғауда ешқандай шара
қабылдамай, тек қоғам ... ... ... ... адам
құқықтарын қолдайтындықтарын айтып, бос сөз жүзінде жар ... ... ... ... адам ... ... ... мен
жеке тұлғалар адам құқықтары саласында жалпыға бірдей ережелерді айқындауға
ат ... ... ... ... ... ... ... бірдей
декларациясы» - шын мәнінде барлық халықтардың арманын алғаш рет ... XX ... ғана емес ... ... ... қабылданған ең аса
маңызды құжаттардың бірі екені анық.
Бақытымызға орай, сонау Декларацияның дүниеге келуінен ... ... ... ... ... ... ... адам құндылықтары
түсінігін әрдайым кеңейте түсуге мүмкіндік болды. Осы ... ... ... ... өлшей де, бағалай да білу үшін, мемлекеттер ... ... мен ... ие ... ... елу ... ... болған
тәуелсіз мемлекеттер өздерінің Конституцияларын құру ... ... ... ... ... ... ... адам құқықтары
жөніндегі анықтамалары бар бұл құжат – адам ... ... ... ... мен ... негізгі болып табылады. Сондай-ақ, ... ... ... келешек халықаралық келісімдер үшін аса
маңызды қайнар көзіндей болуға ... ... ... ... бүкіл әлем халықтарына тарайтын жаңа саяси тұжырымдар мен
заңдар ойластыруға ұмтылған жоқ. Олар ... ... ... ... құқықтарды, адамзат табиғатының негізінде жатқан
құқықтарды тұжырымдауға тырысты. Жалпыға ... ... ... ... ... ... ... осы құқықтар мен ережелерді бекіту
болды. 1945 жылы Сан- ... ... ... ... ... елдер, барлық адамдардың негізгі құқықтарын қорғау үшін ... ... мен ... ... ... жетті. Бұл
екінші дүние жүзілік соғыс барысында ... ... және ... ... адам ... аяусыз аяққа басқандықтарына қарсы жауап еді.
Жарты ... ... ... жер шарының көптеген халықтары сол
Декларация нәтижесінде өз ... өз ... ... ... ... алатын нәтижеге ие болды. Осы демократиялық үкіметтер өздерінің
халық алдында ... ... ... ... ... ... мәңгі
сақталған адам құқықтары мен негізгі еркіндіктерін ... ... орай ... ... ... Адам құқықтарының жалпыға бірдей
декларациясында жарияланған көптеген парықтар бүгінге күнге дейін ... ... адам ... ... майданында әлі де жеңіске толық
жетпегеніміз баршамызға белгілі. Осы құқықтарды әрбір жеке ... ... алда ... ... мен белестер тұр. Қазақстан Республикасындағы ... де ... ... дамуда адам құқықтары мен негізгі
еркіндіктерін қорғау мәселесі ... осы ... аз да ... өз ... ... деп ... жылдың 1-желтоқсанында қызметін бастаған, БҰҰ-ның жетінші Бас
хатшысы Кофи А. ... ... 1998 жылы ... ... ... ... ... «Біз Адам құқықтарының жалпыға бірдей
декларациясының жолын қуушы екенімізді тағы да құптай отырып, қоғам және ... ... бұл ... ... екендігін түсінуін қамтамасыз етуге
тиіспіз. Бұл ... ... алып ... ... ... берілетін несие емес.
Мұның ажыратылмайтындығын, мұның бөлшектенбейтіндігін, біз 50 жылдықты атай
отырып, бұл ойды әркімге жеткіземіз ғой деп сенемін»,-деген ... үшін ... ... ... ... құрбандықтар мен күш-
жігерлер күннен-күнге азап шегуші ... ... мен ... ... түсетіндігіне көзіміз әбден жетуде.
Яғни, адам құқықтары үшін күрес – бұл адамзат құндылығы үшін, адамзат
қауіпсіздігі үшін, адамзаттың мәні үшін күрес.
Осы ... ... ... ... пен ынтымақтастық жөніндегі
ұйымына мүше-мемлекеттердің кездесуіндегі веналық қорытынды құжаттың қол
жеткізген табысы, Веналық мәжілістен кейінгі екі жыл ... 35 ... ... үйлесімді әрекеттестіктікке жетуі, сенбестік ой
туғызады. Ия, бұл жерде ьасты рөлді Ұлы Ымыра атты ... ... ... ... ... ... осы аса маңызды Венадағы қол
жеткізілген ымыраны жалпылама алсақ, ол мынандай:
Біріншіден, азаматтардың құқықтары мен негізгі еркіндіктерін ... ... ... ... тек Шығыстың немесе Батыстың ғана
мәселесі болмай, жалпы барлық тараптар, ... ... ... ие бола ... ... мен негізгі еркіндіктер қорғауды жан-
жақты тырысуды қажет ететіндігі мойындалды.
Екіншіден, адамдардың азаматтық, ... ... ... ... құқықтарының бірыңғай тұжырымы бекітілді. Әлбетте, ... ... ... ... ... ... ... зор еңбек сіңіру
қажет болды. Бұл жердегі ең ... ... ... ... ... ... міндеттемелерге сәйкестіріп, адам құқықтары мен
негізгі еркіндіктері жөніндегі ЕҚЫҰ ережелерін келісімді түрде іске асыру.
Ең алғаш рет жеке ... ... ... ... отырып адам
құқықтары үшін күресте ... үлес ... ... ... Ұйымы мен Еуропадағы қауіпсіздік пен ынтымақтастық кеңесінің
қабырғаларында келісілген құжаттарда ... ... Сол ... құқықтық
қорғау ісі мадақталатындай.
БҰҰ мен ЕҚЫҰ көлемінде көптеген нақтылы мәселелер қаралып, оның ішінде
қозғалыс еркіндіктерін де көп көңіл ... Ал ЕҚЫҰ ... ... ... қандай да болмасын елден ... оның ... ... және ... ... ... ... ұлттық заңдар
шектеуліктерін ескере отырып, қайта оралуы жөніндегі адам құқықтарына
байланысты ... ... ... ... ... ... бір жыл көлемінде барлық елдер өз ішінде және шет елдерге шығу
еркіндігіне қатысты ... мен заң ... ... тиіс деп ... ... ... кеңейту, аз ұлттарға қолдау көрсету,
қамауға алынғандарға адамгершілікпен қарау, адамдарға ... ... ... және т.б. мәселелер жөнінде маңызды ... ... ... ... көп ... ... халықаралық ұйымның бірі
ЕҚЫҰ-ның осы кезеңдегі жұмысынан ... ... ... ... ... ... да, ... жүйесі де «қырғи-қабақ соғыстың»
күрделі сынағына төтеп бере алды. Ал Хельсинкі парықтары өзінің ... ... және ... күні оны ... ... ... ... де олар «қасиетті он өсиет» болып бермек. Әлбетте, екінші дүние
жүзілік соғыстан кейінгі алғашқы қайшылыққа толы ... ... ... жүйесі келіссөздер барысында адамзат үшін оң қызмет атқарып келді.
1990 жылы басталған Еуропа өміріндегі жаңа ... ... да ... ЕҚЫҰ-де бұған дейінгідей, келіссөздер форумы қалпында жалпыеуропалық
дипломатияның мектебі ... ... ... ... ... ... де
мол, мүше-мемлекеттердің саны жағынан да қомақты қамтитын Біріккен Ұлттар
Ұйымы шеңберіндегі адам ... мен ... ... ... ... ... ... көңіл бөлініп,
содан кейін жетпісінші жылдарда ғана ... ... ... ... пен ... ... осы саладағы жетістіктеріне жан-
жақты тоқталғандығы тарихи даму заңдылығын сақтауға тырысқандықтан еді. Осы
бағытта БҰҰ-нан үлгі алған ... ... ... жаңа ... пен ... ... аян. Бұл ұғымның басты мақсаты адам
құндылықтары екендігі баршамызға да айқын. Мұны бүкіл ... ... ... ... ... Бұл ... БҰҰ-ның Ақпарат
орталықтары мен ЕҚЫҰ-ның Прага қаласындағы мұрағаттан алынған ... ... ... зор ... тағы да қайталау қажет. ЕҚЫҰ-ның
қолдауымен және жан-жақты көмегімен осы зерттеу жұмысының ... ... ... ... алғашқы сәтінен бастап бүгінгі қызметімен
кеңінен таныса алды. Яғни, баса айтатын мәселе, ЕҚЫҰ үрдісі ... ... жаңа ... айқындауда, адам құқықтары мен
негізгі еркіндіктерін құрметтеуге әсерін тигізуде өте маңызды рөл ... ... ... ... Осы Еуропалық Ұйымның кеңесі
қатысушы мемлекеттердің адам құқықтары мәселесінде тек алға ... ... ... дәстүрге болған Веналық кездесудің Қорытынды
құжаты Хельсинки Қорытынды Актісі мен ... ... ... қана ... ... ... құқықтық тәртіп тенденциясының
дамуының тәжірибесінде ... ... ... ... ... ... Қорытынды құжатының аса зор көңіл бөлген мәселесі ... ... ... ... ... ... Осы мақсатта,
бейбітшілік кепілі ЕҚЫҰ-ның Қорытынды Актісінде айтылғандай адам құқықтарын
құрметтеу екендігін ... ... ... ... ... ... Адам құқықтары саласындағы өз заңдары мен әкімшілік ережелерін ... ... ... мен ... жүзеге асуына
кепілдік беріп, тәжірибеде пайдалану;
2. адам ... ... ... ... мен ... және басқа да құжаттарға қосылу мәселесін қарастыру;
3. адам құқықтары саласындағы ... ... ... ... кітапханалар арқылы әркімнің пайдалану мүмкіндігін қамтамасыз
ету;
4. адам құқықтары саласындағы өз құқықтары мен міндеттерін біліп, жеке
тұлғалардың құқықтарын тиімді қамтамасыз ету және осы ... ... ... осы мақсатта адам құқықтарына байланысты барлық
заңдарды, әкімшілік ережелерді және тәртіпті ... ... қолы ... ... өз ... ... ... өздігінен немесе басқалармен
біріге отырып адам құқықтарын қорғау мен дамытуда белсенді үлес
қосу;
6. адам құқықтарын ... мен ... ... ... мен ... ... ... талқылауды қолдау;
7. өз аумақтық кеңістік шеңберінде әр ... ... ... өз
құқықтары мен еркіндіктерін пайдалануына мүмкіндік беру;
8. өз құқықтарын пайдалануға талпынған ... ... оның жан ... ... осы ... ... түрде алаламайтындығын
қамтамасыз ету;
9. өз құқықтарын кемсітілуі ... ... ... ... ... мен ... ... жетуін қамтамасыз ету.
Хельсинки Қорытынды актісінде жарияланған негізгі адам ... ... ... қауіпсіздік пен ынтымақтастық жөніндегі кеңесіне
қатысушы көптеген мемлекеттерде қилы ... мен ... ... ... ... ат ... 35 ... өкілдері ашық та бір
беткей сұхбат жүргізе отырып, жиі-жиі бір-бірін қатты сынға ... ... жету ... ... ... де жол ... құқы ... бұл конференцияны өз мәнінде өткізе алды деуге болады.
ЕҚЫҰ 1990 жылға дейінгі қызметінде ережелер мен ... ... ... ... ... мен ... ретінде жұмыс
атқарғандығы аян. ЕҚЫҰ-ның жұмысына ... ... ... ... ... 1990 ... Париж кездесуі екендігін атап өткен дұрыс. Жаңа
Еуропаға арналған париждік ... ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... ... барысында өз үлесін қосуды
жүктеді. Сонымен бірге, Париждегі кездесу-бірыңғай демократиялық, құқықтық,
экономикалық, экологиялық, ... және ... ... қалыптастыру
бағытындағы шығар көзі болды.
Париж қорытындысы советтік кеңістіктегі мемлекеттер ішінде де ... ... ... өз ... ... ... ... мемлекеттердің басшылары қол қойған және қабылдаған аса маңызды
саяси шешімдер еуропалық саясаттағы ірі ... ... ... Оның
ерекше күші-оның нақтылығы мен мәнділігінде. Яғни мәселе тек декларациялық
ниеті мен болашаққа ғана ... ... бір ... ... емес,
сонымен бірге бүгін басталатын істің нақтылы халыққа берер нәтижесінде. ... ... ... ... ... құжаты – Жаңа
Еуропаға арналған Париж жарғысы Бүкіл құжаттардың ... ... ...... ... ... - деген ұғымдары мемлекеттік
құрылымдары әр түрлі қоғамдық және әлеуметтік әдет-ғұрыптары әр түрлі ... үшін ... адам ... мен негізгі еркіндіктер, экономикалық
еркіндік нәтижесінде гүлдену, әлеуметтік әділеттілік, ... үшін ... ... және ... ... бірыңғай түсініктемеде
жариялады. Біз үшін өте маңызды халықаралық саяси міндеттемелерді қамтыған
Париж қорытынды құжаты ЕҚЫҰ мүше ... ... ... ... ... ... ішкі және сыртқы саяси бағыттарды да ... ... ... ... ... өте келе ... кеңесінің ашылуына қарсы ... ... мұны ... ... ... ... әдістері мен қалыптары, ең
бастысы көптеген шешілмеген және күрделі мәселелердің әлі де ... ЕҚЫҰ 35 ... адам ... ... жаңа кезеңдеріне негізгі
өзекті мәселеге қарсы тұру емес, өзара бірлесе жұмыс істеу болғаны сөзсіз.
ЕҚЫҰ-ның ... ... ... ... ... ... Республикасы, ГФР, Греция, Дания, Ирландия, Испания, Италия,
Канада, Кипр, Лихтенштейн, Люксембург, ... ... ... ... ... Румыния, Сан-Марино, АҚШ, КСРО, Түркия,
Финляндия, Франция, Чехославакия, Швейцария, Швеция, ... ... ... 5-29 ... ... ... ... онда ЕҚЫҰ Вена кездесуінде
қабылданған Қорытынды құжатында көрсетілген ережелеріне сәйкес ЕҚЫҰ ... ... ... ... мәселелерді талқылағаны белгілі.
Онда бұрыннан бекітілген парықтар, атап айтқанда, ақпараттар мен
идеялар алу және тарату ... қоса ... өз ... ... еркіндігі,
бірлестіктер мен ассоциациялар құру және кәсіподақтар еркіндігі, ... ... әр ... кез ... елден кету құқы, адам құқы үшін ... оны ... ... емес ... құру және оған ... ... және ... да адамгершілікке жат және оны аяққа басатын ... ... тиым салу ... ... әрі ... ... өлім
жазасы және сырттан келетін жұмысшылар мәселелері ... ... ... ... ... ... адам
құқықтарының жалпы идеалын бекітуге үлкен ... ... Оның ... ... адам ... жалпыға бірдейлік парықтарын қабылдауға
иліктіру, мемлекеттер мен жеке ... ... ... ... ... пен ... негізгі
өлшемдерінің бірі болуы тиіс екеніне сендіру ... еді. ... ... адам ... ... минимумын» белгілеуге тура келді.
Мұның өзі кез ... ... ... әрбір жеке адамның осы салада ... мен ... біле ... ... ... және ... ... даму үстіндегі мазмұнын ескере отырып әрекет етуді
қамтамасыз ... еді. ... ... ... үрдістің
гуманитарлық өлшемі жөніндегі Москва конференциясы ерекше мәнге ие болды.
Біржағынан, ол ЕҚЫҰ ... ... ... ... ... ... ... екінші жағынан, ЕҚЫҰ елдерінде адам құқықтарының жүзеге асырылуын
бағалап, ... ... мен ... ... ... ... ... конференцияның ЕҚЫҰ шеңберінде механизмін
жетілдіру мүмкіндіктерін қарастырған.
Біріккен Ұлттар Ұйымының Жарғысына сай, сондай-ақ Хельсинки Қорытынды
Актісіндегі ... ... ... ... XXI ... аяқ басар
алдында, еркін де демократиялық ... ... ... ... ... күні ... ... Еуропалық қауіпсіздік Хартиясын
қабылдады. Бұл құжат адамзат дамуы ... жаңа ... ... ... аса ... ... екендігі сөзсіз. Құжаттың басты
мақсаты – адамдар мен қоғамдардың еркін, қауіпсіз және гүлдену жағдайында
өмір ... ... ... ат ... ... ... қатысқан
Қазақстан мемлекеті де осы даму жолын ... ... ... ... қол ... ... ... алғаны барлық қазақстандықтарға аян.
Сол себепті де Қазақстан үшін бүкіл әлемдегі беделді халықаралық
ұйымдарға мүше болу зор ... ... ... осы ... ... адам ... саласындағы тығыз қарым-қатынастардан шет
қалмай, мүше ретінде өзіне ... ... ... асыруға бар
күш-қуатын жұмсауы қажеттігін тағы да атап өткен дұрыс. Өйткені ... ... ... ... ... ... ең ... міндетім деп
түсінуі қажет.
• Бүкіл зерттеу барысында мен адам құқықтары қорғауға байланысты
күрес ... ... ... ... ... бүгінгі
жағдайда адам құқықтарын жүзеге асыру үшін ең жоқ ... ... ... ... деп түйіндеймін:
• Адам құқықтары жөніндегі халықаралық құжаттарға кең ... ... ... ... адам ... ... ... қамтамасыз ететін ұлттық заң мен әкімшілік шаралар
қабылдау;
• Өз құқықтарына қысым жасалынған ... ... ... ұлттық және халықаралық деңгейдегі көмекке жүгіну
тәртіп-тәсілін ойластыру;
• Адам құқықтарының жүзеге ... ... ... ... ... қиын іс – бұл осы ... жою. Өйткені бұл себеп – салдарлар
жойылмаған жағдайда, адам құқықтарын қорғау заңдарын немесе адам ... ... ... ... ... қабылдау мүмкін емес, ал
егер мұндай заң қабылданған күнде де оның әсері қажеттегідей ... ... екі ... ... ... ... кедергілер;
• Ұғымдарды қабылдау және тұжырымдау қабілеті ... ... ... ... де ... ... ... демократияға ұмтылуға тиіс, тек
демократия біздің елдегі барлық мәселелердің ... ... ... ... ... Біз демократия үшін барлық күш-жігерімізді жұмсауымыз қажет,
өйткені демократия - бұл негізгі адам құқықтарын ... ... ... ... ... ғана ... ел бүкіл халықаралық қатынаста барлық
мемлекеттермен, халықаралық, ішкі ... емес ... ... ... ғана алға ... ... мен бейбітшіліктің
ләззатына бөленері сөзсіз.
ПАЙДАЛАНҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
1. Антология культрологической мысли. – М., ... ... ООН и ... ... Суда. Нью-Йорк: ООН, 1994.
3. Назарбаев Н.Ә. Ғасырлар тоғысында.- Алматы:Өнер, ... ... акт ...... 1975.
5. Қазақстан Республикасының Конституциясы. – Алматы:
Қазақстан,1995.
6. ... ... ... ... // Егемен
Қазақстан, -1991.-16 желтоқсан.
7. Назарбаев Н.Ә. ... ... ... ... мен ... ... – Алматы: Дәуір, 1992.
8. Назарбаев Н.А. Пять лет независимости. – Алматы: Өнер, 1996.
9. ... Н.Ә. ... ... қоғамның идеялық
бірлігінде. – Алматы: Қазақстан – XXI ғасыр, 1993.
10. Токаев К.К. ... ... ... ... ...... Атамұра, 1995.
11. Тоқаевтың Қ.К. БҰҰ Бас Ассамблеясының 50-сессиясында сөйлеген
сөзі // Дипломатия жаршысы.- 1996.- № 1.
12. ... Қ.К. БҰҰ Бас ... 51-ші ... сөзі // ... ... – 1997.- № ... Тоқаевтың Қ.К. Венада ЕҚЫҰ-ның Тұрақты Кеңесінде сөйлеген сөзі
// Дипломатия жаршысы. – 1997. - № ... ...... ... ... ... и ... человека.
– М., 1996.
15. Кофи А.Аннан. Партнерство во имя всемирного сообщества. Годовой
отчет о работе Организации за 1998 год. – ... ООН, ... Кофи А. ... ... войн и ... ... ... масштабов. Годовой доклад о работе Организаций за 1999
год. – Нью-Йорк: ООН, ... ... ... о ... ОБСЕ за ... ... ... Организации Объединенных Наций в Казахстане за 1996-1997
гг.
19. ЕҚЫҰ/ДИАҚБ 1999 ... ... ... ... ... ... өту ... баға беру
жөніндегі уәкілдік. – Варшава, 1999. -5ақпан.
20. Шибаева Е.А. ... М. ... ... ... и
деятельности международных организаций. – М., МГУ, 1988.
21. Зайцева О.Г. Международные межправительственные ... ... ... ... ... Б.Г. ООН и ... осуществлению соглашений о правах
человека. – М., 1986.
23. Мазов Б.А. Принципы Хельсинки и международные право. – М., ... ... ... И.В. ... ... и ... ООН. – ... «Наука
думка», 1991.
25. Human rights. A compilation of international instruments.
United Nations .- New York and Geneva, ... ... ... ... ... договоров и
законодательных актов Республики Казахстан в ... ... ... ...... 1997.
27. Саясат 1995-1999.
28. Казахстанская правда, 1991-1999.
29. Морозов Г.И. ООН (основные международные ... ... и ... – М.,1962.
30. Мовчан А.П. Международные защита прав ... ... ... ООН и Статус Международного Суда. Нью-Йорк: ООН, 1994г.
[2] Назарбаев Н. Ә. Ғасырлар тоғысында. – Алматы: Өнер, ... ... К. К. ... ... ... полвека служения миру.-
Алматы: Атамұра, 1995.
[4] Кофи А. Аннан. Предотвращение войн и бедствий: глобальный вызов
растущих масштабов. Годовый доклад о работе ... за 1999 год. – ... ... ООН, ... ... ... ... Наций в Казахстане за 1996-1997гг.
[6] Права человека. Сборник международных договоров. Т. 1 ... ... ... ... ... ...... 1994.
[7] Права человека. Сборник международных договоров и законодательных актов
Республики Казахстан в области прав человека. Т. 1.ч. 1.Универсальные
договоры. – ... ... ... ... прав ...... ... Адам күқыктары туралы халықаралық актілер. Құжаттар жинағы. М. 1998.
[10] Токаев К. К. Организация Объединенных Наций: полвека служения миру.-
Алматы: ... ... ... жөне ... ... ... халықаралық Пакт. 2/1/-
бап; экономикалық, 1) және мәдени күқықтар туралы ... Пакт ... ... ... және мәдени куқықтар туралы халықаралық
Пакт, 2-бап, 1-тармақ.
[13] Азаматгақ және ... ... ... ... ... ... 1. және 2 ... Азаматгақ және саяси құқықгар туралы халыкаралык Пактiге екiншi
факультативті хаттама, 1.
[15] Халықаралық құқық. Дәрiстер курсы. – Алматы. ҚазГЗУ, 2003.С. ... ... ... ... по ... человека в Казахстане. На
основе материалов международного семинара 2-4 ... 1999г, - ... ... Б. ... и пути развития и укрепления национальных
учреждений по правам человека\\ Развитие национальных учреждений по правам
человека в Казахстане. – Алматы: Интерлигал, -1999.
[18] ... И. ... ... ... ... в Казахстане //
Развитие национальных учреждений по правам человека в Казахстане. – Алматы:
Интерлигал, -1999.
[19] Жумабаев Е.Ж. ... ... ... ... и ... 1998.
[20] ЕҚЫҰ/ДИАҚБ. Қорытынды есеп.-Алматы,1999.
[21] Назарбаев Н.А. Пять лет независимости. – Алматы: Дәуір, 1992.

Пән: Құқық, Криминалистика
Жұмыс түрі: Дипломдық жұмыс
Көлемі: 102 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 900 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Айқышты саяқ шегіртке.Биологиясы,зияны,зиянды фазасы,таралуы,есептеу әдістемесі10 бет
Көп қоректі зиянкестер шегірткелер және негізгі түрлері7 бет
Көп қоректі зиянкестер шегірткелер және негізгі түрлері туралы7 бет
Көп қоректі зиянкестер шегірткелер және негізгі түрлері туралы ақпарат8 бет
Көп қоректі зиянкестер шегірткелер және негізгі түрлері туралы мәлімет10 бет
Көп қоректі зиянкестер.Шегірткелер және оның негізгі түрлері16 бет
Мемлекетті басқарудың объективтілігі, мүмкіндігі шегі24 бет
Тізбек шегі . Штольц теоремасы .Больцано – Вейерштрасс леммасы.2 бет
"Жас мәселесі және психикалық дамудың заңдылықтары."3 бет
"Хромосомалық абберациялар"10 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь