Ислам діні туралы жалпы мағлұмат

МАЗМҰНЫ

КІРІСПЕ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .. 3.4
1. ИСЛАМ ДІНІНІҢ ПАЙДА БОЛУЫ
1.1. Ислам діні туралы жалпы мағлұмат ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 5.17
1.2. Ислам дінінің тарихи сипаттамасы ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 18.19
1.3. Ислам . Аллаһ Тағаланың алдында қабыл қылынатын жалғыз ғана дін ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..
20.27
ҚОРЫТЫНДЫ ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... . 28
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ ... ... ... ... ... ... ... ... . 29
        
        МАЗМҰНЫ
|КІРІСПЕ |3-4 ... ... | ... ИСЛАМ ДІНІНІҢ ПАЙДА БОЛУЫ | ... ... діні ... ... ... |5-17 ... | ... ... ... ... сипаттамасы |18-19 ... | ... ...... ... ... ... қылынатын жалғыз ғана| |
|дін |20-27 ... ... | ... |28 ... ... | ... ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ |29 ... | ... діні – ... ... ... ішінде ең кеш шыққан жас
дін. Ол ... ... VII ... ... ... ... алғашқы қауымдық қатынастардан таптық қатынастарға көше
бастаған кезде құл ... ... ... ... ... ... ең ... ғибадаттардың бағзылары мыналар: Құран Кәрiмдi
оқу және түсiну, ғылыммен шұғылдану, жиһад ету, намаз оқу, дұға ... ... ... ... ... беру, Меккеге қажылыққа бару, iзгi
амалдар iстеу, ізгілікті уағыздау, адал жолмен ... ... діні деп – ... ... ... қылуға лайықты тәңір жоқ
екендігіне және Мұхаммед Аллаһтың елшісі екендігіне жүрекпен, тілмен және
дене мүшелерімен ... ... ... ... ... алты ... иман келтіруді, исламның бес
парызын орындауды және ондағы ихсан амалын өзіне қамтығын. Сонымен қатар,
ислам діні пайғамбарлар мен ... ең ... ... ұлы ... кісіге Аллаһтың игілігі мен сәлемі болсын) түсірген ... ... ... жолдамасы.
Ислам – Аллаһ Тағаланың алдында қабыл қылынатын жалғыз ғана дін. ... ... ... ... әрі ... қылды, онда ешбір қиыншылық немесе
машақат жоқ. Ислам дінін ұстанушыларға шама жетпейтін, жағдай көтермейтін
немесе ... тыс ... ... ... міндеттелмеген.
Ислам дінінің негізі – таухид, ұраны – шыншылдық, айналасы - ...... рухы – ... Және де ол ... діні)
пенделерін дінінде және дүниесіндегі барлық пайдалы нәрселерге бағыттап,
оларды дінінде және тіршілігіндегі барлық зиянды нәрселерден ...... ... ол ... ... мен ... және діндегі дүние
тіршілігін жөндеп дұрыстаған, бөлініп кеткен жүректерді қосып, әртүрлі
ойларды біріктірді. Және оларды жалғандық қараңғылықтарынан босатып, ... тура ... ...... хабарларымен, үкімдерімен берік және мықты болған тура
дін. Хабарларының бәрі шындық әрі хақиқат, үкімдерінің барлығы игілік пен
әділет!
Баяндаманың өзектілігі – ... ... ... ... ... ... талқылау және олардың мән – мағынасын ашып,
түсіндіру, ислам дінінің тарихы маңыздылығын түсіндіру, діннің пайда ... ...... ... ... ... оның ... болуы үрдісіндегі өзекті мәселерді талқылау.
Баяндаманың құрылымы - ислам дінінің пайда болуы, ислам діні туралы
жалпы мағлұмат, ислам дінінің тарихи сипаттамасы, ...... ... ... ... жалғыз ғана дін атты бөлімдерден тұрады.
ИСЛАМ ДІНІНІҢ ... ... ... діні туралы жалпы мағлұмат
Жаратушы ұлық тәңiр Аллаһ Тағалаға иманды және мойынсұнуды бiлдiретiн
нағыз бiртәңiрлi (монотеист) ... ... ... ... ... ... 569-632) тарапынан 609-632 жылдары аралығында
адамзатқа түсiндiрiлген әлемдiк дiн. Ислам барлық болмыс пен фәни адам
өмiрiндегi ең маңызды ұғымдардың бiрi. Ислами ... бұл дiн ... иесi ... ... ең ... ... ең соңғы адамға дейiнгi
барлық адамзатқа және заманаға жiберiлген дiн.
Ислам – ақыл иелерi мен ... ... ... ... құдiретiне тәсiлiм болуының, мойынсұнуының және дүниедегi
өмiрдi белгiлi бiр тәртiпке келтiретiн құдайы жүйенiң, яғни пенде мен
Аллаһтың ... ... аты. ... сөзiнiң түбiрi арабшадағы
«сәлиме», «силм» етiстiгi. Бұлар және осы түбiрден жасалған «сәлем»,
«сәлам», «әслеме» сөздерi ... ... ... ... ... мойынсұну, тәсiлiм болу, берiлу, сәлеметтiлiк, сенiмдiлiк дегендi
бiлдiредi. Қысқаша айтқанда, «сәлиме» етiстiгi бейбiтшiлiктi қалайтын бiр
биiк күшке, ... ... оны ... ... ... оған бас ... һәм ... берiлудi және осы мәртебенi жалғастыру үшiн қажеттi
iстердi жүзеге асыруды бiлдiредi.
Мұсылмандардың қасиеттi кiтабы Құран Кәрiмде жәннет туралы «дар әс-
сәлам», яғни «тыныштық ... ... ... ... 10/25). ... ұғымындағы жәннет әр түрлi қауiп-қатерден ада, толық бақыт пен
қуаныштың мекенi. Құран Кәрiмдегi Аллаһ Тағаланың есiмдерiнiң бiрi «әл-
Сәлам», яғни әр түрлi ... ада, ... ... ... ... мойынсұнылатын дегендi бiлдiредi.
Исламның не екенiн толықтай түсiну үшiн осы сөзбен түбiрлес ... ... бiлiп ... жөн. ... исламның тек сенiм мен ахлақи
(этикалық) құндылықтардан ғана құралмағаны, Батыс ұғымындағы «религия»
сөзiнiң исламды түсiндiруде жеткіліксіз болатыны анық болмақ. Ислам ... мен ... да ... ... ... қоса ... пен ... мен тепе-теңдiктi, әсiлi, тұтастай өмiр сүру салтын бiлдiредi. Ислам
Құран Кәрiмде есiмдерi аталған барлық пайғамбарларға жiберiлген иләһи
(тәңiрлiк, құдайы) дiндердiң ортақ ... ... ... ... ... елшіге жеткізілуі,
откровение – М.Б.) бастаушысы һәм әлемдердiң жаратушысы бiр Аллаһ ғана.
Сондықтан, Аллаһ Тағала тарапынан ... деп ... бұл дiн ... түрлi ғасырларда түрлi қауымдарға баян етiлген. Ең соңғы формасы
Мұхаммед пайғамбарға (с.а.у.) бiлдiрiлген. Құранның ... ... ... ... хақ дiн ... ғана (3/19) және бұл ... «мұслим» (мұсылман, бағынған – М.Б.) есiмiн Жаратушының өзi
берген (22/78). Аяттарда өткен пайғамбарлар мен оларға иман еткендердiң
барлығы да мұсылмандар едi ... (2/128, ... ... 3/20 ... Ал, ... (иман еткен, қазақшада – момын, М.Б.) сөзi әр түрлi
қорқыныштан және күмәннан амандықта болу дегендi бiлдiретiн «әмн» ... ... ... ... аманат етiлген иман және құлшылық ету мiндетiн
лайығынша ... ... ... ... және ... ... адам.
Ислам күллi ғаламдағы барлық махлұқтар мен заттар бағынатын өмiр сүру,
тiршiлiк ету ... ... ... ... мен ... өмiрi ... халiнде болады. Олардың iс-әрекеттерi мен тiршiлiгiнде
бас көтерушiлiк, хаос, асылық байқалмайды. Барлығы да тәңiрлiк заң
шеңберiнде өмiр сүредi. Ал, ақыл иесi адам ... өз ... ... ... онда оның ... де ... ... де ислам, яғни
бейбiтшiлiк, тепе-теңдiк болады.
Исламдағы «дiн» ұғымының мағынасын анықтап алғанымыз жөн болар. Араб
тiлiндегi дiн сөзi ... ... ... ... ... бас ... ... бiреудiң бұйрықтарын орындау, оның билiгiн мойындау,
заң, жол, әдет, жауапқа тарту, жаза беру, сыйлыққа бөлеу, үкiм, ... ... ... ... ... Осы ... ... және
Аллаһ Тағаланың есiмдерiнiң бiрi болып табылатын «әл-Дәййан» абсолюттi
құдiрет иесi, әр iстiң бодауын беретiн, хикметпен басқаратын, егемен күш
иесi дегендi бiлдiредi. Ал, осы ... ... ... – құл; «мәдине» –
қала; «тәмәддүн» – дiндi яки қалалық, «тәдаййұн» – қарыздану; «дийанат» –
дiн және милләт; «мұтәдәййин» – дiндар һәм ... ... ... дiн ... аса биiк ... ... ... оған бағыну және
оның бұйрықтарын орындау дегендi бiлдiредi. Дiннiң тек Аллаһ Тағалаға тән
болуының себебi билiк иесi Жаратушының бiрегей үкiм қоюшы және ... ... ... ... болуына байланысты.
Ислам ұғымында дiннiң мазмұнында көрсетiлген мағыналарды лайығынша
түсiнiп, орындағандарға әжiр-сыйлықтар, ал орындамағандарға тиісті жаза
берiлмек.
Ислам ... ... ... ... бiрлiгi сенiмi болып
табылатын «тәухид» нанымында. Құран Кәрiмде бұл қағида көптеген аяттарда
«лә илаһа илла Аллаһ», яғни «Аллаһтан басқа тәңiр жоқ, құлшылық ... тек ... ... деп ... Жер мен ... ... ... жаратқан. Ол – барлық нығметтердi жаратушы, әр нәрсенiң
мөлшерiн (әл-қадар) белгiлеушi, өмiр берушi, өмiрдi жоюшы, шексiз күш-
құдiрет иесi, толық үкiм қоюшы, ... ... ... яки ... ... һәм ... кем сипаттардан ада, еш нәрсеге мұқтаж емес,
шаршамайтын, ұйықтамайтын, бiрегей көмек берушi, жасаушы, шексiз ғылым иесi
Жаратушыны бiлдiредi. Мiне, ... ... бар ... ... Кәрiм
көптеген есiмдерi және сипаттарымен бiлдiредi. Жаратушының ең көп кезiгетiн
есiмi ... ... ... екі ... ... жерде аталады. Ал, жоғарыда
аталған және тек Аллаһқа тән сипаттардың бәрiн яки бiрнешеуiн ... ... адам ... ... ... ... яғни ... қосқан болады. Бұл
мұсылмандық иманды зақымдайды.
Мұсылмандар Аллаһ Тағаланың мәлектерiне, барлық хақ кiтаптарға (сахифалар
мен ... ... Iнжiл және ... ... ... ... ... (Нұх, Идрис, Ибраһим, Мұса, Дәуiт, Иса, Мұхаммед
т.б.), ахирет күнiне, өлгеннен соң ... иман ... ... ... ... хақ ... растаушысы және Жаратушының ең соңғы үкiмi болып
табылады. Құран Кәрiм араб тiлiнде 114 сүре және алты мыңнан астам аят
болып түсiрiлген. Мұнда ... ... әлем мен ... ... ... ... ... ғибратты қиссалары, ғибадаттар сияқты
көптеген мәселелер туралы айтылады.
Әлемдегi барлық мұсылмандар Мұхаммед (с.а.у.) ... ... ... ... күйiнде оқиды. Ал, Мұхаммед (с.а.у.) пайғамбар да
өзiнен ... ... ... ең соңғы елші. Ислам дiнi өзiнен бұрынғы
хақ дiндердi мойындау жағынан бiрегей мысал ретiнде әлемдiк универсалды дiн
сипатына ие.
Ислам пайғамбары Әз ... ... 569 жылы ... ... дүниеге келген. Әкесi – Абдұллаһ Абдұлмұтталибұлы (уаф. 569?),
шешесi - Әмина Уәһбқызы (уаф. 575/577?). Әкесi туар ... ал ... ... ... ... немере ағасы Әбу Тәлiб
Абдұлмұтталибұлының (уаф. 619) үйiнде өскен. Мұхаммед (с.а.у.) және ... ... ... ... ... ... яғни сауатсыз немесе
кітап оқи алатын дәрежеде сауаты жоқ адамдар ... ... ... ... ... ... өлкесі арабтарының көпшiлiгi көшпелi өмiр
сүрiп, өз қолдарымен жасаған пұттарға табынушы едi. ... ... ... ... ... өзi ... қоғамдағы жаман әдеттерге
ұрынбаған, пұттарға табынбаған. Оның адал және тура сөздi болғаны ... оны ... ... яғни ... ... деп ... ... келгенде Аллаһ Тағаладан Құранның алғашқы аяттары уахи етiлiп,
нәбилік (елшілік) мiндетi тапсырылады. Әйелi Хадижа Хуайлидқызы (уаф. 619),
досы Әбу Бәкiр Әбу ... ... ... iнiсi Әли Әбу Тәлiбұлы
(уаф. 661) сиқяты адамдар оған бірден иман етiп, исламды қабылдайды. Күн
өткен сайын иман етушілердің саны көбейедi. Олар ... ... ... ... ... ... ... қарсылығына тап болады. Мұсылмандар мен
Рәсұлұллаһ 622 жылы Меккенiң солтүстiгiндегi Йесриб қаласына көшуге мәжбүр
болады. «Һижрат» деп аталатын осы ... ... Омар ... ... ... ... жыл санауының басталуы болып бекітіледі.
Хазіретi Мұхаммед (с.а.у.) Мәдинеде (Йесриб кейінтін Медине аталған – М.Б.)
ислам дiнiн ... ... ... мұсылмандардың саны күрт
көбейедi. Сөйтiп, 630 жылы Мекке азат етiледi. Пайғамбарымыз қасиеттi
Кәғбаның iшiндегi пұттардың барлығын ... Хақ елші 632 жылы ... ... ... ... ... ислам дiнiн қабылдаған едi.
Ислам дiнiндегi ең маңызды ғибадаттардың бағзылары мыналар: Құран
Кәрiмдi оқу және түсiну, ғылыммен шұғылдану, жиһад ету, намаз оқу, ... ... ... ... ұстау, зекет беру, Меккеге қажылыққа бару, iзгi
амалдар iстеу, ... ... адал ... ... табу т.т.. ... «бәййине», яғни дәйектi дәлел болмайынша бiреудi кiналауға, айып
тағуға болмайды. Иман ету нақты дәлелдерге сүйене отырып ... ... ... ... ... қосу – М.Б.) және керi қағу –
дәлелсiздiк пен бiлiмсiздiктi бiлдiредi. Олай болатын себебi Жаратушының
барлығы мен бiрлiгiн дәлелдейтiн он мыңдаған айғақтарды ... ... тек ... махрұмияттың белгiсi ғана бола алады.
Құран Кәрiм аяттары бойынша мұсылмандар Аллаһ Тағалаға, Оның елшiсi
Мұхаммедке (с.а.у.) және мұсылман ... ... ... ... ... ... ... болмайды. Мұсылмандардың iстерiн реттеушi
басшы еркiн сайлау арқылы қызметке келедi. Ислам құқығында «биғат» деп
аталатын дауыс беру азаматтардың ерiктi түрде ... ... ... яки ... ... биғат жарамсыз болып табылады. Басышының
мiндетi аяттарда көрсетiлген қағидалар негiзiнде және кеңесе отырып елдi
басқару. Кеңесе отырып басқару (шура – М.Б.) ... ... ... ... ... ... табылады (42/38). Бұл басқару жүйесiнде
өктемдiк бiр адамның яки бiр таптың немесе бiр рудың ғана қолында ... ... Шура деп ... ... ... мен ... сала ... мен халықтың кеңес-ұсыныстарын ескеруi, санасуы,
көпшіліктің бақылауында болуы.
Ислам ... ... ... ... ... ... ... әлеуметтiк мәртебе, шыққан тегi жағынан үстемдiгi болмайды, барлық
адамдар тең ... ... тек ... рухани қасиеттерде, тақуада
(2/198), яғни Аллаһтың бұйрықтарын орындап, тыйғандарынан аулақ болып,
кәмiл мұмин болуда. Ислам дiнi ... ...... яғни ... ... болуын уағыздайды. Бұл бiрлiктелiк құр масса болып
бiрiгу емес, саналы һәм үйлесiмдi бiрлiктi ... ... ... тек дұрыс ұйымдасқан жамағат болғанда ғана толыққанды жүзеге
асырылады. Жамағат болып ұйымдасқан мұсылмандар бiрiн-бiрi әбден танып,
бiрiн-бiрi жақсы көрiп, бiрiне-бiрi көмек берiп ... ... ... кем-кетiгiн түгендеп тұрады. Намаз, қажылық, зекет сияқты
көптеген ғибадаттар ылғи да ... ... ... ... ... бойынша жәннет расұлдардың (пайғамбарлардың) дағуатына
мойынсұнып, Аллаһтан келген хақ дiндi ұстанып, iзгi iс iстеп, жақсылық
жасаған ... ... ... ... ... Адам ... Аллаһ
Тағалаға құлшылық ету және қайырлы амалдар iстеу үшiн жаратылған. Бұл оның
бұ дүниеге келу ... ... ... да ... ... ... барлығы да Аллаһтiкi және адамдардың пайдалануына берiлген.
Бұған шүкiршiлiк етiп, өзiне берiлген сансыз нығметтер мен iзгiлiктер үшiн
Жаратушыға мойынсұну, бағыну адамның ... ... ... дiнi ... ... мен ... орта ... уағыздайтын
дiн. Әсiре сiлтеушiлiктi, әдден асуды, ысырапшылықты, шектен шыққан
азғындықты хоштамайды, дүниелiктi жексұрын санамайды. Құран Кәрiмдегi
көптеген аяттарда мұсылмандардың тек ... ғана ... ... қатар
дүниеде де iзгi нығметтерге бөленетiнi бiлдiрiлген (2/201, 7/156, ... Сол ... ... бақытқа ие болу үшiн дүниедегi бақытты тәрк
ету талап етiлмейдi. Мұның айқын нәтижесi ретiнде ислам дінінде қоғамнан
тыс өмiр ... дiни тап, ... ... ... ... ... тарихында Құранның осы қағидасына қайшы келетін және ... ... ... ... (мысалы, суфизм – М.Б.)
болғанын айта кеткен жөн...
Өмiр мен өлiмдi жаратқан Аллаһ Тағала адамдарды сынау үшiн ... ... пен ... ... ... етiп ... Жаратылған нәрселердiң
барлығы да осы дүниедегi өмiрдiң көркi, әшекейi iспеттi. Оларға халал
жолмен ие болуға тырысу және ... ... кiнә ... ... ... ... және өмiр сүруге деген қажеттiлiк бiтпейiнше дүниелiк
нығметтер мен қызықтарға деген бейiмдiлiк те таусылмақ емес. Ислам дiнi
адамның дүнияуи ... де ... ... ... ... Тағала
дүниедегi, ғаламдағы нәрселердiң барлығын да адамдар үшiн жаратқан (2/29).
Сондықтан, бұларды шектеуге яки харам етуге Аллаһтан ... ... ... жоқ. Адамның мiндетi бұларды харам жолмен емес, халал жолмен ... да ... ... ... дандайсып кетпеуi, дүниелiкке көңiлi
ауып, ахирет пен өзге де маңыздылықтарды ұмытпауы, Жаратушысына шүкiр ... ... ... ... ... басқаша айтқанда «шариғат» делiнедi. Шариғат
сөздiкте жүрiлетiн жол дегендi бiлдiредi. Шариғат ғибадаттар, сауда-саттық
қатынастары, мирас құқығы, қылмыс ... ... ... ... ... ... ... құқығы сияқты көптеген ғибадат
және мұғамалат мәселелерiн, яғни дiннiң көбiнесе амали уә ... ... ... ең биiк ... иесi және ... болмыс пен заттар әлемiн
жаратушы Аллаһ Тағаланың дiнi болғандықтан, адамдардың өмiрiнде де белгiлi
бiр тәртiптiң, низамның болғанын қалайды. Сол себептi, ислам өмiрдiң ... ... ... ... ... және ... ... шешiмдер
келтiредi, сұрақтарына жауаптар бередi. Дiннiң Құран Кәрiм аяттары арқылы
белгiленген негiзгi қағидалары ... ... ... дiнi ... ... ... ... бұлағы Құранға сәйкестiктi сақтай отырып, басқару,
құқық, үкiмдердiң жүзеге асырылуы, ... ... ... ... ... ... проблемалардың шешiмiн табу үшiн ой жүгiртудi
шектемейдi. Бұл жағынан алғанда да ислам дiнi қатып қалған кертартпа
догматтар мен табулардың жыйынтығы ... ... ... ... ... дамытып тұрады.
Исламда әркiм өзiнiң күнәсы мен қылмысына жауап бередi. Бiреудiң
күнәсiн басқа бiреу көтермейдi (6/164, 17/15, 35/18, 39/7, ... ... ... нанымы мұсылмандықта жоқ. Адамдар туғаннан
таза, күнәсыз һәм мұсылман (Аллаһтың заңдарына ... – М.Б.) ... Ол, ... тәрбиесi мен өскен ортасына байланысты я басқа дiн бойынша
қалыптасады, яки жақсы ғамалдар ... ... ... ... Күнә ... фәни ... ... бар нәрсе. Бұл емтихан үшiн
жаратылудың хикметi һәм кей жағдайларда адамның иманын ... ... ... адам ... ... ... ... ғафу сұрайды.
Сондықтан, күнә мұмин үшiн бiр ескерту және сананы оятатын құрал тәрізді.
Мұхаммед (с.а.у.) пайғамбардың мына сөзi ... күнә ... ... ... ... ... еш күнә iстемегендерiңде, Аллаһ
сендердi түгелдей жоқ қылып, орындарыңа күнә iстеп, соңыра тәубе ететiн
(кешiрiм сұрайтын – М.Б.) бiр ... ... олар ғафу ... ... етер едi» (әл-Тирмизи, жәннет/2, хадис – 2526, 5/672). Демек, күнә
iстеуден гөрi күнәдан аулақ болу және ... ету ... ... ... Тағалаға ортақ қосудан басқа кешiрiлмейтiн күнә жоқ (4/48, 39/53).
Жаратушының ... ... ... Сондықтан, күнә істеуден аулақ болу
үшін барлық мүмкіндікті жұмсау және тек Жаратушыдан ғана ... ... ... ... фәни адам ... ... бір Аллаһ ғана кешіреді.
Ислам құқығында 3 түрлi хақы (ақы, хақ) бар:
1-Аллаһ хақысы (Құдай ақысы, хұқұқұллаһ): адамдардың құлшылық
мiндеттердi, Аллаһ ... ... ... мен ... ... ... ... қорғайтын хақылардың барлығы.
3-Аллаһ және адам хақысы: адамның мүддесiне Аллаһ тарапынан
белгiленген құқықтар бұзылғанда бұл һәм адам ... һәм ... ... ... ... Мәселен, әр адамның дiни сенiм, жеке меншiк, өмiр
сүру, ұрпағын жалғастыру сияқты құқықтары бар. Осы құқықтар тапталған
жағдайда, тиесiлi адамның ... қол ... және ... ... ... ... ... қарсы келгендiк болады. Сөйтіп, екі жақты
құқық бұзушылық орнайды.
Тыйым салынған нәрселер «харам», ал рұқсат етiлгендер «халал» ... ... ... ... ... ... ал харамдар аяттар мен
Құранға сәйкес хадистерде бiлдiрiлген. Халал нәрселер адамзатқа ... және ... ... ... ... мен ... бiлдiредi.
Ал, харамдар, яғни тыйым салынған нәрселер, негiзiнен адамзатқа зиянды,
жиiркенiштi қылықтар мен басқалардың құқықтарына нұқсан ... ... ... ... шiрк ... жала ... ғайбатшылық,
өсекшілік, фитнәшілік, жемтiктiң және доңыздың етiн жеу, зинақорлық, ұрлық
жасау, естен тандыратын нәрселердi пайдалану, өтiрiк айту, адам ... ... ... ... ... сияқтыларды мисал етуге болады.
Ислам тарихында Пайғамбарымыздан кейiнгi дәуiрлерде мұсылмандар
арасындағы саяси, фиқһи (құқықтық), иғтиқади (ақидаға, иманның шарттарына
қатысты – М.Б.) ... ... ... болған ағымдар мен мектептерге
«мәзһәб» делiнген. Әсiресе, үшiншi әмірші Осман Ғаффанұлы (573-656) және
одан кейiн ... ... Әли Әбу ... (уаф. 661) ... ... бойынша өзгеше ұстанымдар мен көзқарастар пайда бола бастаған.
Кiмнiң әмірші (басшы) болатыны, Осман Ғаффанұлын өлтiргендердiң ұсталуы
және жазаға ... ... ету және оның ... ... мәнi, Әли Әбу
Тәлiбұлы мен Мұғауия Әбу Сұфйанұлы (уаф. 680) ... ... ... ... ... ... мәселелер бойынша түрлi пiкiр
бiлдiрушiлер пайда болған. Бастапқыда саяси айырмашылықтармен басталған
мәзһәбтерге (жолдарға) кейiнгi дәуiрлерде фиқһ және ... ... ... ... ... ие ... өздерiнiң жақтаушыларын көбейту үшiн
фиқһ және ақида салаларында да жаңа пiкiрлер бiлдiрiп, белгiлi топтарды
өздерiне қаратқан. Мәзһәбтер негізінен дiннiң ... ... ... ... бойынша емес, діннің төңірегіндегі, яғни екiншi дәрежедегi
мәселер бойынша қалыптасқан. Яғни, ... ... ... иман, ахирет күнiне иман, жиһад, намаз, ораза, зекет,
қажылық қатарлы ғибадаттардың фарыз болуы сияқты көптеген басты мәселелер
бойынша ... жоқ. ... ... ... ... орындалуы және
аяттар мен хадистердегi үкiмдердi түсiндiруде өзiнiң қолындағы дәлелдерге
сүйене ... пiкiр ... ... жасаған. Мәзһәб имамдары мен
ғалымдардың қорытындыларын ең ақырғы және мәңгілік өзгермейтін қағидаларға
айналдыру Құранның рухына сәйкес келмейді. Бұған кейбір мәзһәб имамдарының
өзгерген жағдайларға ... ... ... ... және ... ... ... баяндауы дәлел бола алады. Дегенмен,
мұсылмандар шынайы ғылымнан және Құранның рухынан алшақтаған тұстарда,
бидғатшыл суфизм тариқаттары кең таралған ... ... ... ... аяты ... өзгермейтін кертартпа көзқарас пайда
болған. Бұны «мәзһәб тағассұбы» дейді.
Саяси айырмашылықтардың пайда болуының басты себебi – ислам дiнiнiң
рушылдық пен нәсiлшiлдiктi ... ... ... ... ... топтардың рушылдыққа, ұлтшылдыққа, қиқарлыққа уә қиянаттыққа баруы.
Ислам дiнi 634-750 жылдары аралығындағы қысқа мерзiмде батыстағы Испаниядан
шығыстағы Қытайға дейiнгi ұлан-ғайыр аймақта ... ... ... ... қосылған елдердiң тұрғындарынан көптеген адамдар исламды
қабылдаған. Бұлардың iшiнде исламды iштен бүлу яки өзiнiң лауазымын,
дәулетiн ... қалу ... ... да ... Мiне, ... ... және мәжусилiктi (отқақұлдық, зороастризм – М.Б.) ұстанған
осындай адамдар мұсылмандар арасында өз нанымдары мен аңыздарын таратып,
көптеген зиянды ағымдардың пайда ... ... ... ... ... ... ең ... орта көбінше «суфи тариқаттары»
болған. Өйткені, эзотерикалық суфизм жолы, яғни құпиялар мен сырларға ... ... ... жасырынуына өте қолайлы еді. Көпшілік суфи
тариқаттардың Мекке мен Мединеде емес, Иран және Ауғаныстан ... және ... ... ... ... тарапынан дінге
енгізілуі (мәселен, ашық және жасырын шірк, фәни адамдарға табыну, дүниені
талақ ету, пірдің шапағатын медет ету, жартылай тәңір әулиелер ... мен ... ... дінге аңыз-ертегілерді қосу, исраилиййат т.т. –
М.Б.) осы пікірімізді растайды. VIII-IX ғасырларда заһидтік уә мүттақилық
формасында ... ... ... ... ... ... сияқты
ұғымдарға негізделген діни-философиялық ағымдар бара бара «бөтен»
элементтерді сіңіре отырып, христиандық, йаһұдилік, отқақұлдық
(зороастризм), маздакизм, ... және ... ... ... ... ... ... Х-ХІІ ғасырларда өзіндік жүйесі
бар суфизмге айналған. Осыған қарап суфизмді ішінде ислами элементтері ... ... ... ... пен ... ... жеке дін
ретінде қарастыру қате болмайтын шығар.
Суфизмнің шарықтауымен ислам әлемінде тоқырау және артта қалу кезеңі
басталады. Батыстан лек лек болып келген ... ...... ... баса ... ... ... шабуылдарынан соң ислам әлемі
VIII-XII ғасырлардағы құдіретінен айырылады, некен-саяқ болмаса, бұрынғы
зиялы да прогрессивті ғалымдар енді ... ... Бір ... ... ... ... мұсылман елдерінде халықты аскетизм мен ішкі
тұйықтыққа баулитын, тіпті есіріткі мен ... ... ... ... ... суфи ... кең ... Осының
салдарынан мұсылман мемлекеттері әлсіреп, бірте-бірте күшейген Батыс
патшалықтарының боданына айналады. ХІХ-ғасырдың аяғы мен ХХ-ғасырдың бас
шенінде кейбір мұсылман ғалымдары мен ойшылдары мұсылмандардың ... ... ... ой ... ... ... ... Бұл ағартушылық
науқаны отарға айналған мұсылман елдерінде қатты қолдау табады, мұсылмандар
қайтадан ғылым-білім жолына ... ... ... ... ... ... ... айырылады. Дінге енгізілген теріс сенімдер,
бидғаттар мен хұрафалар анықталады. Көзі ашылған мұсылмандар ұлт-азаттық
жиһадтарын жасап, ... ... ... ... құртуға сәл-ақ
қалған Түркияны азат ету жолында басшылық жасаған Мұстафа Кемал Ататүрік
(1881-1938) 1923 жылы Түркия Республикасын жариялаған соң, ... бірі ... ... заң ... 1924 жылы Түркиядағы
барлық суфи тариқаттарын жапқызады. Ататүрік бір сөзінде суфи ордендерін
жабу себептері туралы олардың ... ... пен ... ... зиянды жақтарын айта келіп, Түркияның зайырлы унитарлық мемлекет
екенін, ал суфи тариқаттарының болса халықты жіктерге, бірі мен бірі
қақтығыстағы топтарға бөлетінін айтады. ... ... діни ... ... осы ... ... Ататүріктің біздегі кейбір суфилер жиі ауызға алатын және
мұсылмандарды қаралау мақсатымен ғана пайдаланатын «уаһһабилермен» еш
қатысы жоқ екені ... да ... ... ол ... мемлекет орнатқан
дана тұлға.
Фиқһ саласында қалыптасқан Ханафи, Шафиғи, Мәлiки және ... ең көп ... ... ... ... ... ... уә-
л жамағат», яғни Пайғамбардың сүннетi мен көпшiлiктiң ымырасын басшылыққа
алушылар деп аталады. Бұлардың негiзiн қалаған адамдарды «мәзһәб имамы»
(жол ... яки ... ... ... ... дейдi.
Бүгiнгi күнi ислам дiнi жершарының барлық құрлықтарында азды-көптi
таралған. Мұсылмандардың саны 2 ... адам ... ... Батыс халықтарынан исламды қабылдаушылардың саны тұрақты түрде
өсуде. ХХ-ғасырда мұсылмандардың саны 7 есе көбейген. ... ... ... ... ... саны 60 шамасында.
Қазақстан халқының да 70 пайызы мұсылмандар. Елiмiз «Ислам конференциясы
ұйымының» ... ... ... ... ... ... да ... дүниежүзілік діндер сияқты Ислам дінінің де
өзіндік ұзақ тарихы бар. Ол ... ... әлем ... ... ... ... Бірақ, ислам дінінің шығу
дәуіріне, уақыт талабына, оны ұстанған халықтардың тұрмыс-тіршілігіне,
әдет-ғұрпына байланысты, психологиясына, ... ... ... бар ... ... ... діні – ... жүзілік діндердің ішінде ең кеш шыққан жас
дін. Ол біздің заманымыздың VII ... ... ... ... ... ... қатынастардан таптық қатынастарға көше
бастаған кезде құл ... ... ... ... ... ... ... аңыздарға сүйенсек, Ислам діні
Арабиядағы Хиджаз өлкесінің ең ірі қаласы – ... ... ... елі
бірқатар бай елдердің ... ... ... Рим, ... ... және ... елдер бір-бірімен сауда қатынасын жасаған кезде
Арабия жерін ... ... ... ... Араб феодалдары жер
келері ... ... құл ... құл ... ... зор ... ... Сонымен бірге, Мекке ерте уақыттан бастап-ақ діни
орталық ... ... ... ... ... су сөзі, оның
жанындағы Әулиелі қагатас Қаабы Храмы көшпелі бадауиелердің ... ... орны ... Бұл ... ... ... өздерінің рулық
құдайы болды.
Олардың бейнесі Қаабаның ... ... ... ... ... ... мен ... су көзін Ибрагим пайғамбар
мен оның ұлы ... ... ... ... де кездестіреміз. Меккенің
орналасқан жері егін ... де, мал ... ... қолайсыз болды. Сондықтан меккеліктер шамаларына,
қолдарындағы қаражаттың мөлшеріне ... ... ... сауда
керуендеріне қосылатын.
Тез дамыған сауда ... ... ... ... ... тайпалық одаққа бірігуін қажет етті. Ны
қуаттайтын көп құдайға сенудің ... бір ... ... діни ... ... болды.
Сол сияқты Арабия жеріндегі алғашқы ... дін – ... араб ... ... ... ... ... шықты. Ханифтер сол уақытқа дейінгі үстем болып ... ... ... ... көп ... ... тек бір
құдай рахманға жалбарыну керек деп уағыздады.
Бірақ ханифистік діни ілім ... де, ... ... ... ... ... теңсіздікке қарсы күреске
шыққан араб ... ... ... ... ... ... мақсатын көрмеді. Өйткені бұл діни идеологияның үйретуінше
анық өмір, шын бастандық о ... ... бұл ... ... ... деп ... заман боладыдан басқаға шақырмаған ханифизм езілгендер мен
қаналғандар арасында тарай ... ...... ... ... ... қылынатын жалғыз ғана дін
Барлық мадақ-мақтаулар әлемдердің Раббысы Аллаһқа тән. ... ... оның ... және ... сахабаларына сәлем-
салауаттар болсын.
Ислам діні деп – Аллаһтан басқа құлшылық қылуға ... ... ... және ... Аллаһтың елшісі екендігіне жүрекпен, тілмен және
дене мүшелерімен куәлік беруді айтады.
Бұл дегеніміз ... алты ... иман ... ... бес
парызын орындауды және ондағы ихсан амалын өзіне қамтығын. Сонымен қатар,
ислам діні пайғамбарлар мен елшілірдің ең ақырғысы Абдуллаһ ұлы ... ... ... ... мен ... болсын) түсірген Аллаһтың тарапынан
соңғы пайғамбарлық жолдамасы.
Ислам – Аллаһ Тағаланың алдында ... ... ... ғана дін. ... ... ... ... әрі қолайлы қылды, онда ешбір қиыншылық немесе
машақат жоқ. Ислам дінін ұстанушыларға шама жетпейтін, жағдай көтермейтін
немесе ... тыс ... ... ... міндеттелмеген.
Ислам дінінің негізі – таухид, ұраны – шыншылдық, айналасы - әділет,
құндылығы – хақиқат, рухы – мейірімділік. Және де ол ... ... ... және ... ... ... нәрселерге бағыттап,
оларды дінінде және тіршілігіндегі барлық зиянды нәрселерден сақтандырады.
Ислам – Аллаһ Тағала ол арқылы сенімдер мен ... және ... ... ... ... бөлініп кеткен жүректерді қосып, әртүрлі
ойларды біріктірді. Және оларды жалғандық қараңғылықтарынан босатып, шындық
пен тура жолға нұсқады.
Ислам – барлық хабарларымен, үкімдерімен берік және ... ... ... ... бәрі ... әрі ... үкімдерінің барлығы игілік пен
әділет!
Ислам дінінің жіберілуі төмендегі мәселелердің жүзеге ... ... ... Раббысы әрі Жаратушысы болған Аллаһты, есімдерінде
теңдесі болмаған көркем есімдерімен, ... ... ... ... ... ... ... даналы істеріменен, хақыларында
ортағы болмаған Өзіне ғана тиісті хақтарыменен таныстыру.
Екінші, пенделерді ешбір серігі болмаған Аллаһқа ғана ғибадат қылуға
шақыру. Өз ... мен ... ... ... ... ... және ... ізгілігі мен бақыты болған бұйрықтарын
орындап, тыйымдарынан аулақ болу арқылы ... ... ... адамдарды
олардың дүние-ақыретте ізгілікке жетіп бақытқа бөленуіне себепкер болатын
Аллаһтың Кітабі мен Оның пайғамбарының сүннетінде келген бұйрықтарды ... ... ... шақыру.
Үшінші, адамдарға өлгендерінен кейін болатын халдері, барар ... және ... ... есеп бергендерінде, сондай-ақ осы
дүниедегі жасаған амалдарына қарай жаннатқа немесе тозаққа барар кездегі
кездестіретін жағдайларды ескерту.
Исламның ең маңызды қағидаларын ... ... атап ... ... ... (тіреулері).
1 – рүкін: Аллаһқа иман келтіру.
Бұл рүкін иманның мына мәселелерін өзіне қамтиды:
а) Аллаһ Тағаланың раббылығына, яғни Оның Раббылығы – ... ... ... әрі ондағы Өз әмірін жүргізуші
екендігіне сену.
ә) Аллаһ Тағаланың – ... яғни Оның ... ... ... ал ... құлшылық қылынатындарды бекер екендігіне сену.
б) Аллаһтың есімдерімен сипаттарына иман келтіру. Бұл дегеніміз – Аллаһ
Тағаланың Өз Кітәбі мен Оның пайғамбары Мұхаммедтің (ол ... ... мен ... ... ... ... ... Аллаһтың көркем
есімдері мен жоғары сипаттарының бар екендігіне сену.
2 – рүкін: ... иман ...... құрметті құлдары. Аллаһ Тағала оларды жаратқанда,
олар Аллаһтың ғибадатына беріліп, тағатына бой ... еді. ... ... әр ... ... ... ... ішінде Жебрейіл періште
бар, Аллаһ Тағала оған Өзі қалаған пайғамбарына уахиды жеткізуді тапсырды.
Ал, Микаил періште болса, жаңбырдың жаууы мен ... ... Сол ... ... ... ... періште бар, ол қиямет
күні адамдар қайта тірілерде сүруге міндеттелген. Және періштелерден
малакул-Маут, яғни «өлім періштесі» бар. Ол адамдардың жанын ...... ... иман ... ... Өз елшілеріне тура жол, жақсылыққа және ізгілікке толы
Кітаптарды түсірген еді. Түсірілген Кітаптардың кейбірі ... ... ...... ... оны Мұса ... ... Бұл Исраил
ұрпақтарына түсірілген Кітаптардың ең ұлысы еді.
2) Инжил – ... ... оны Иса ... ... ...... пайғамбарымызға берілді.
4) Ибраһим пайғамбарымыздың нұсқалары.
5) Қасиетті Құран Кәрім. Аллаһ Тағала Құранды елшілердің ақырғысы,
пайғамбарымыз Мұхаммедке (ол кісіге Аллаһтың ... мен ... ... ... ... ... барлығының үкімін жойды. Өйткені Құран
Кәрім барлық жаратылыстарға қиямет күніне дейін айғақ ... ... ... ... бұл Кітабының сақталуын Өз міндетіне алды.
4 – рүкін: Пайғамбарларға иман келтіру.
Аллаһ Тағала Өз пенделеріне елшілерін жеберген еді. ... ... ... ... ... Мұхаммед пайғамбарымыз (ол кісіге Аллаһтың
игілігі мен сәлемі болсын). Барлық пайғамбарлар, Мәриям ұлы Иса ... ... ... Аллаһтың жаратқан пенделері. Және де оларда Раббыға
тән ерекшеліктердің біреуі де болмаған. Олар тек пайғамбарлық берілген
Аллаһтың құлдары.
Аллаһ Тағала Мұхаммед пайғамбарымызды (ол ... ... ... ... болсын) барша адамзат баласына ақырғы пайғамбар қылып жіберіп, ... ... ... ... ... – рүкін: Ақырет күніне иман келтіру.
Ақырет күні – Аллаһ ... ... ... ... ... ... азапқа
қалулары үшін қабірлерінен қайта тірілтіп, барлық жаратылыстарды ... ... ... ... ... ақырет күніне иман келтіру дегеніміз -
өлімнен кейін болатын қабір сынағы, оның рахаты мен ... және ... ... ... ... ... есеп беру, одан кейін жаннат
және тозақтың бар екендігіне сену.
6 – рүкін: Тағдырға иман келтіру.
Тағдыр ...... ... ... ... мен ... жүргізуі
бойынша барлық болмыстарды өлшеп, мақлұқтарды жаратқанына иман келтіру.
Бұның барлығы Аллаһтың біліміне белгілі, Оның қасындағы «лаухуль
махфузда»[11] жазылған. Сондықтан болмыстағы бар ... ... Оның ... ... және ... бойынша бар болады.
Екіншіден: Исламның рүкіндері.
Ислам діні бес рүкінге негізделген. Сол үшін адам баласы оның
барлығына иман ... ... ... ... амал істемесе шынайы
мұсылман бола алмайды.
1 – рүкін: Аллаһтан басқа тәңір жоқ ... және ... ... ... ... беру.
Бұл куәлік Ислам дінінің кілті, Ислам дінінің негізі осы болып
табылады: «Ля иляһа иллаллаһ» аудармасы «Аллаһтан басқа ... ... ... ... Аллаһтан басқа құлшылық қылуға лайықты тәңір жоқ». Яғни,
Аллаһ Тағала шынайы ... ал Одан өзге ... ... ... ... ... жалған деп білу. «Иляһ»-деп араб тілінде құлшылық
қылынатынды айтады. «Мұхаммадар-расулул-лаһ»-куәлігінің аудармасы «Мұхаммед
Аллаһтың ... ал ... ... ... рас деп білу, бұйырған
нәрселеріне бағынып, қайтарғандарынан аулақ болу және оның ... ... ... ету».
2 – рүкін: Намаз оқу.
Тәулігіне бес рет оқылатын бес уақыт намазды Аллаһ Тағала Өзінің
пенделеріне Өз хақысының өтелуі ... ... ... ... ... және мұсылман мен Раббысы арасында байланыс болсын деп бекітті.
Сонымен қатар намаз – арсыздық пен ... ... ... ... ... ... дінінің көркемдігімен иманының ізгілігін және сауабын
реттейді. Мұсылман адам бес уақыт намаз арқылы бұл дүниеде де, ... ... ... қылатын рухани және дене рахатына ие болады.
3 – рүкін: Зекет беру.
Зекет дегеніміз – байлығы, мал-дүниесі белгілі нысапқа ... ... ... ... бір рет беріліп тұратын садақаны
айтады. Ал малы, байлығы зекет берілетін мөлшерге жетпеген пақыр-
кембағалдарға зекет беру міндетті емес.
Зекет ... ... мен ... ... болуы үшін, халдері мен
ахлақтарының дамуы үшін, сол сияқты өздері мен ... ... ... және ... ... үшін беріледі. Сондай-ақ зекет
садақасы мұқтаж адамдарға және пақыр, кедейлерге ... мен ... ... үшін ... ретінде болады. Негізінде зекет садақасы бай,
дәулетті адамдарға ғана ... ... ... Соған қарамастан Аллаһтың
оларға берген малы және рызығымен салыстырар болсақ, бұл дегеніміз
дүниелерінің азғантай бөлігі болып ...... ... ... ... һижра есебімен жылдың тоғызыншы айында ораза
тұтады[12]. Бұл айда барлық мұсылмандар ішіп-жеу, жыныстық қатынастар жағы
сияқты өздерінің табиғи құмарлықтарымен шәһауаттарынан таң ... ... ... Оның ... Аллаһ Тағала Өз пенделерінің дінін толық әрі
мықты етіп, оларды Өз рахымына алады және оларға Өзінің құрметімен көптеген
сауаптар жазады. ... ... иман ... ... ... да, ... көтеріп қояды. Және де ораза тұтқандары үшін
дүниемен ақыреттің көптеген жақсылықтарынан береді.
5 – рүкін: Қажылық қылу.
Ислам шариғатында мәлім болғандай қажылық деп – ... ... ... белгіленген ғибадаттарды орындау үшін Меккедегі Аллаһтың үйі –
қасиетті Қағбаны зиярат қылуды атайды.
Аллаһ Тағала қажылықты жағдайы келген әрбір мұсылманға өмірінде бір
рет ... ... ... ... ... үшін ... ... әр
түкпірінен жер бетіндегі ең қасиетті мекенге жиналып, бәріне бірдей ортақ,
жалғыз Раббылары – Аллаһқа құлшылық қылып, бірдей киім ... ... ... мен ... бай мен кедей, ақ пен қараның араларында
ешбір айырмашылық болмайды. Олардың барлығы Арафат тауында тұру,
мұсылмандардың ... ... ... ету, Сафа мен ... ... жүру
тәрізді қажылық амалдарын орындайды.
Мұсылмандар үшін, қажылықта екі дүниесінде де пайдалы, санауға
ешкімнің есебі жетпейтін көптеген сауаптар жатыр.
Үшіншіден: Әл-Ихсан.
Ихсан ...... ... ... ... барлық сенімімен
Оны көріп тұрғандай құлшылық қылу. Өйткені, сен Оны көре алмасаңда, Ол
яғни, Аллаһ ... сені ... ... ... естен шығармау керек. Сонымен
қатар, ғибадат-құлшылықта Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (ол кісіге Аллаһтың
игілігі мен ... ... ... еш қарсылық білдірместен, мейлінше
сәйкес амал қылу «ихсан» деп ... діні ... ... ... ... ... Бұл дін
адамдармен жалпы қоғамның өмірін бір жүйеге келтіріп, оларға бұл дүниеде
де, ақыретте де бақытты ... ... ... береді.
Мәселен, Ислам діні неке сияқты ер мен әйелдің арасындағы адал қарым-
қатынастарды рұқсат етіп, ... ... зина қылу ... тағы ... ... әрі ... адамзат қоғамына жат және ерсі қылықтарға тыйым ... ... ... діні ... ... ... жалпы әдепке қайшы
келетін мінездерден аулақ болуды міндеттейді және де ... ... ... ... ... ... ... қарайласуды міндеттейді. Сауда және жалға беру арқылы
мал жинаудың адал түрлерін рұқсат етіп, өсімқорлық пен сауда-саттықтың арам
етілген түрлеріне тыйым салады.
Демек, ... деп ... ... деп ... ... ... ... өтірік, қиянат, тұрақсыздық орын алған болса, ондай сауда-
саттықтарға шариғат үкімі бойынша рұқсат етілмейді.
Ислам діні адамдардың дінді ұстануларындағы деңгейлерінің ... ... ... ... әрі ... ... қамтамасыз ету
үшін және өзгелердің хақылары сақталуы үшін кейбір қылмыстарға өзіне сай
келетін жазаларды үкім ретінде бекітті. Егерде бұл қылмыстар күпірлік,
ойнас, арақ ішу ... ... ... ... ... ... немесе
адам өлтіру, ұрлық, жекеменшікке қол сұғу, жала жабу, денеге зақым келтіру,
қинау, ақша немесе біреудің мүлкін зорлықпен тартып алу және тағы ... ... ... яғни адам ... ... ... ... діні солардың барлығына ешбір шектен шығушылық немесе салақтық
жіберместен ... ... ... ... ... ... заң ... Және де Ислам діні басқарушылар мен бағынушылардың арасында тығыз
байланыстарды реттестірді, бағынышты болған адамдар күнәлі емес істерде
ғана басшыларға бағынуға міндетті. Және ... ... ... ... ... елді ... үкіметке қарсы шығуды да тыйым
салды.
ҚОРЫТЫНДЫ
Сөз соңында айтарымыз, Ислам діні пенделер мен олардың Раббысы Аллаһ
Тағала арасындағы қарым-қатынасты және жеке адам мен ... ... ... ... ... ... ... қойып реттеуді өз міндетіне
қамтыған.
Әрі адамдарды өмір сүрудің ең көркем жолдарына бағыттайтынын атап
өткеніміз жөн. Сонымен қатар, қарым-қатынастардың ... ... ... зияндылығын ескертіп кетуді ұмытпастан, Ислам діні
салауатты қоғамның әдептілігіне жат барлық нәрселерге тыйым салды. Бұның
бәрі дініміздің кәміл әрі жан-жақты шырайлығын ... діні деп – ... ... ... ... лайықты тәңір жоқ
екендігіне және Мұхаммед Аллаһтың елшісі екендігіне ... ... ... ... ... беруді айтады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1. Омар ЖӘЛЕЛ: Дінтану, 205-239 бб
2. «Ислам-әмбебап дін » Қазақстан мұсылмандары діни басқармасы
3. Мұхамеджан Тазабеков: ДІН ...... 156-180 ... ... ... «Руханият - діни-ағартушылық» мақаласынан үзінді

Пән: Дін
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 24 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
XVIII ғасырдың ортасынан –XIX ғасырдың ортасына дейінгі Қазақстандағы ресей империясының миссионерлік саясаты41 бет
Бабамыз Бейбарыстың ноғай ханымен жазысқан хаттары6 бет
Қазақстан Республикасында зиярат ету діни туризмнің дамуы17 бет
Әлем діндерінің таралуы және пайғамбарлар14 бет
Жарнама. Өткізуді ынталандыру16 бет
Жеке мүліктік емес игіліктер29 бет
Желілердің құрылымы20 бет
"Сегнетоэлектриктер және пьезоэлектриктер туралы негізгі мағлұматтар."4 бет
Activ studio жалпы мағлұмат70 бет
Delphi ортасы туралы мағлұмат31 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь