Абай Құнанбаевпен Ыбырай Алтынсариннің педагогикалық көзқарастары


Күллі адамзат қауымында өткен ақыл – парасат алыптарының ішінде ой кермегін татып, тіршілік тұңғиықтарына терең бойлап, ұғынған, кемеліне жеткен сол кемеңгерліктерін ұрпақ тәрбиесіне арнамаған ғұламалар жоқтың қасы десек те болады. Сонау ерте заман данышпандары Сократ та, Платон да, Аристотель де, төрткүл тіршіліктің тылсым сырларын ұғынған ғұламалар - Әбунасыр Әл – Фараби, Әбу – Абдолла иын Мұса әл – Хорезми, Әбу Райхин әл – Бируни, Жүсіп Баласағұн да мектеп ашып, шымырлай аққан ой құдіретін ұрпақ тәрбиесіне бұрған. Олай болса, ұлы ойшылдардың қол созған мұраттары тікелей ұрпақтар тәрбиесімен астасып жатыр.
Ұлы ойшылдардың бірі, қазақ халқының данышпан ұлы Абай (Ибраһим) Құнанбайұлы тәрбие мәселесіне көп көңіл бөлген, және оның педагогикалық, психологиялық, философиялық көзқарастары бар.
Абайдың өзі де ес біле бастағаннан – ақ шәкірттікке жан тәнімен беріліп, тәрбие мен тәлім ерекше ынтызарлық танытады. Оның балиғат жасына жаңа жеткен балалық мінәжатына құлақ түрген:
Физули, Шәмси, Сәйхали,
Новаи, Сағди, Фирдоуси,
Хожа Хафиз – бұҺәлимаш
Мәдәт бер шариғи фәрияд –
деген үнінен тәлімге тәнті аппақ сезімдерін аңғармау мүмкін емес. Ол шынайы сүйіспеншілікпен тәрбиелі болуға үлкен жауапкершілікпен қарайды. Абай өзінің тілігей теңіз ұстаздық даналығын сөз өнерімен көркемдеп, әуелі, өлең сөздің патшасы арқылы ұсынса, кейінірек ғақлия үлгісінде қара сөзбен өрнектеуге тырысқан. Ол өз бойындағы ілім мен білім жолындағы тәлімінің аздығына өкінішті екенінде жасырмаған:
Жасымда ғылым бар деп ескермедім,

Пән: Педагогика
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге




Абай Құнанбаевпен Ыбырай Алтынсариннің педагогикалық көзқарастары

Күллі адамзат қауымында өткен ақыл – парасат алыптарының ішінде
ой кермегін татып, тіршілік тұңғиықтарына терең бойлап, ұғынған,
кемеліне жеткен сол кемеңгерліктерін ұрпақ тәрбиесіне арнамаған
ғұламалар жоқтың қасы десек те болады. Сонау ерте заман данышпандары
Сократ та, Платон да, Аристотель де, төрткүл тіршіліктің тылсым сырларын
ұғынған ғұламалар - Әбунасыр Әл – Фараби, Әбу – Абдолла иын Мұса әл –
Хорезми, Әбу Райхин әл – Бируни, Жүсіп Баласағұн да мектеп ашып,
шымырлай аққан ой құдіретін ұрпақ тәрбиесіне бұрған. Олай болса,
ұлы ойшылдардың қол созған мұраттары тікелей ұрпақтар тәрбиесімен
астасып жатыр.
Ұлы ойшылдардың бірі, қазақ халқының данышпан ұлы Абай
(Ибраһим) Құнанбайұлы тәрбие мәселесіне көп көңіл бөлген, және оның
педагогикалық, психологиялық, философиялық көзқарастары бар.
Абайдың өзі де ес біле бастағаннан – ақ шәкірттікке жан
тәнімен беріліп, тәрбие мен тәлім ерекше ынтызарлық танытады. Оның
балиғат жасына жаңа жеткен балалық мінәжатына құлақ түрген:
Физули, Шәмси, Сәйхали,
Новаи, Сағди, Фирдоуси,
Хожа Хафиз – бұҺәлимаш
Мәдәт бер шариғи фәрияд –
деген үнінен тәлімге тәнті аппақ сезімдерін аңғармау мүмкін
емес. Ол шынайы сүйіспеншілікпен тәрбиелі болуға үлкен
жауапкершілікпен қарайды. Абай өзінің тілігей теңіз ұстаздық
даналығын сөз өнерімен көркемдеп, әуелі, өлең сөздің патшасы арқылы
ұсынса, кейінірек ғақлия үлгісінде қара сөзбен өрнектеуге тырысқан.
Ол өз бойындағы ілім мен білім жолындағы тәлімінің аздығына
өкінішті екенінде жасырмаған:
Жасымда ғылым бар деп ескермедім,
Пайдасын көре тұра тексермедім.
Ержеткен соң түспеді уысыма,
Қолымды мезгілінен кеш сермедім.
Адам баласының тіршілігіндегі тәлім мен тәрбиеге ерекше
мән беріп, өмірінің ақырына дейін өзінің ағартушылық міндетін терең
сезініп өткен. Ол өзінің жазып қалдырған педагогикалық еңбектерінде
ойларын жалпыламай айтпай, сыралай бөліп салалай жіктеп көрсетуге
ерекше мән берген. Мәселен,
Ғылым таппай мақтанба,
Орын таппай баптанба, - дей келіп, адам мінездеріне
жақсы да жаман әсер ететін сипаттарды даралай түсіндіріп береді.
Поэтикалық тұжырымдармен топтастыра жинақтап, Бес нәрседен қашық бол,
өтірік, еріншек, мақтаншақ, бекер мал шашпақ; бес нәрсеге асық бол:
талап, еңбек, терең ой, қанағат, рақым ойлап қой, - дейді. Сонымен, Абай
педагогикасының құдіреті оның сөздерінде, өлеңдерінде. Тағы бірде ол:
Құдайдан қорық, пендеден ұял, балаң бала болсын десең – оқыт, мал
алма! Әйтпесе, бір ит қазақ болып қалған соң, саған рахит көрсете
ме, өзі рахат көре ме, яки жұртқа рахат көрсете ме? - деген
сауалды қоя отырып, өз пікірін күллі адамзаттық мұраттармен
байланыстыра, жетілдіре түседі. 38 – ші сөзінде: ... Күллі адам
баласын қор қылатын 3 нәрсе бар. Сонан қашпақ керек! Әуелі –
надандық, екіншісі – еріншіктік, үшінші – залымдық деп білесің.
Надандық – білім – ғылымның жоқтығы, дүниеде еш нәрсе
олардың біліп болмайды. Білімсіздік – хайуандық болады.
Еріншектік – күллі дүниедегі олардың дұшпаны. Талапсыздық,
жігерсіздік, ұятсыздық, кедейлік - бәрі осыдан шығады.
Залымдық – адам баласының дұшпаны; - дейді Абай.
Қазақ халқының талантты ұлдарының бірі Ыбырай Алтынсарин
– аса көрнекті ағартушы, этнограф ғалым, қазақ әдеби және жазба әдеби
тілінің ... жалғасы
Ұқсас жұмыстар
Ыбырай Алтынсариннің педагогикалық көзқарасы
Ыбырай алтынсариннің педагогикалық көзқарасының қалыптасуы
Ыбырай Алтынсариннің педагогикалық идеясы мен ағартушылық қызметі
Ыбырай Алтынсариннің ағартушылық көзқарасының қалыптасуы
Абай Құнанбаев пен Ыбырай Алтынсарин
Шәкәрім Құдайбердиевтің педагогикалық көзқарастары
Ыбырай (Ибрагим) Алтынсариннің өмірбаяны (1841-1889)
Ыбырай Алтынсариннің бала тәрбиелеудегі еңбектері
АБАЙ МЕН ЫБЫРАЙ ШЫҒАРМАЛАРЫНДАҒЫ ҮНДЕСТІК
Ы. Алтынсариннің әңгімелеріндегі педагогикалық - психологиялық идеялар
Пәндер

Қазақ тілінде жазылған рефераттар, курстық жұмыстар, дипломдық жұмыстар бойынша біздің қор №1 болып табылады.

Байланыс

Qazaqstan
Phone: 777 614 50 20
WhatsApp: 777 614 50 20
Email: info@stud.kz
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь