Еңбекке жарайтын халықтың жұмыс бастылығы

1.1. Еңбекке жарайтын халықтың жұмыс бастылығы.
Өндірістік күш және өндірістік қатынастың заңдылық бағытта дамуы үшін қалыптасқан, бір қалыпта, тәртіпте бөлінген және пайдаланатын еңбек ресурстары керек. Қай бір қоғам болмасын еңбекке жарайтын халықпен оның мінез . құлқынның арасында шындық, байланыс және бір . бірімен тығыз қатынаста болуын керек етеді. Сондықтан да, олардың экономикалық қатынасы әр бір жұмыс орнында, кәсіпорнында бүл мәселені нығайту керек. Ол халықты экономикалық қатынасын қоғаммен қатынасуын нығайтады.
Жұмыс бастылығы дегеніміз жалпы экономикалық түсінік, ол барлық қоғамның әлеуметтік даму тәртібі. Ол сол кезеңдегі еңбек тәртібінің үлгісін анықтайды, түрін белгілейді және жұмыскерлердің еңбекке қатынасын анықтайды. Дегенмен, халықтың жұмыс бастылығы дегеніміз өзгеше түсінік. Әрбір қоғамның өзінде әлеуметтік экономикалық жағынан ерекшелігі бар. Сондықтан әрбір қоғамның әлеуметтік . экономикалық тарихындағы белгілі кезеңде ол сол қоғамның өндіріске деген көз қарасын анықтаумен бірге, сондағы өндірістік құралдың меншіктігіне де қарайды. Жалпы қоғамдық меншік өндірістік құралға халықтың жұмыс бастылығын арттырады. Сонымен халықтың еңбекке деген бейімділігін, оны іске асыру олардың өндірістік тауарларды тұтынуы дегеніміз. Халықтың керегін қанағаттандыру және оны тұтыну екеуі бір.біріне тығыз байланысты ұғым. Сондықтан да, өндірісті жұмыс күшімен қамтамасыз ету былайша айтқанда толықтыру кеміп келеді.
Міне мұндай мәселелердің мемлекеттегі халқының өсуіне, оның әлеуметтік . экономикалық жағдайын жақсартуға мүмкіндік жасайтын басты мәселелердің бірі болып табылады.
Сондықтан да өндірісті жұмыс күшімен қамтамасыз ету және оның тұтыну қажеттілігін қамтамасыз етуге байланысты жұмыстар ол жұмыскердің мұқтаждық талабын орындайды.
        
        ХАЛЫҚ ЖҰМЫСБАСТЫЛЫҒЫНЫҢ БАСҚАРУДЫҢ ТЕОРИЯЛЫҚ
ЖӘНЕ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ
1. Еңбекке жарайтын халықтың жұмыс бастылығы.
Өндірістік күш және өндірістік қатынастың заңдылық бағытта дамуы ... бір ... ... ... және ... ... ... Қай бір қоғам болмасын еңбекке жарайтын халықпен оның
мінез - құлқынның арасында шындық, ... және бір - ... ... ... ... етеді. Сондықтан да, олардың экономикалық ... бір ... ... ... бүл ... ... керек. Ол халықты
экономикалық қатынасын қоғаммен қатынасуын нығайтады.
Жұмыс ... ... ... ... түсінік, ол барлық
қоғамның әлеуметтік даму тәртібі. Ол сол ... ... ... ... түрін белгілейді және ... ... ... ... ... ... бастылығы дегеніміз өзгеше түсінік.
Әрбір қоғамның ... ... ... ... ... бар.
Сондықтан әрбір қоғамның әлеуметтік - ... ... ... ол сол ... ... деген көз қарасын анықтаумен бірге,
сондағы өндірістік құралдың меншіктігіне де қарайды. Жалпы қоғамдық ... ... ... ... бастылығын арттырады. Сонымен халықтың
еңбекке деген бейімділігін, оны іске асыру олардың өндірістік ... ... ... ... ... және оны тұтыну екеуі
бір-біріне тығыз байланысты ұғым. ... да, ... ... күшімен
қамтамасыз ету былайша айтқанда толықтыру кеміп келеді.
Міне ... ... ... ... өсуіне, оның әлеуметтік
- экономикалық жағдайын жақсартуға мүмкіндік жасайтын басты мәселелердің
бірі ... ... да ... жұмыс күшімен қамтамасыз ету және оның тұтыну
қажеттілігін қамтамасыз ... ... ... ол ... мұқтаждық
талабын орындайды.
Экономикалық мағлұматтарда жұмыскерлердің немесе ... ... ... бастылығы деп жұмыс орны бар ... ... ... ... Ал, ... ... ... деп:
а) еңбекке жарайтын халықтың көпшілік еңбектегі деңгейін айтады.
ә) еңбекке жарайтын халықтың ... ... ... ... ... ... және байланысы.
б) еңбек күшін өндірістің өзінде тиімді пайдалану. Кейбір ... ... ... ... ... ... ... деген
түсінікті де береді.
Тұрмыста белгілі нәрсе, егер де ... ... ... саны
көбейсе, оған лайықты оның жұмыс орны болуы керек, атап ... ... ... ... жұмыс бастылығы деп - қоғамның еңбекке ... ... ... - ... және ... -экономикалық жағдайының
жасалуы арқасында жалпыға пайдалы еңбекке қатысуын атайды.
Ал, енді жалпыға пайдалы еңбек ету ... ... ... қоғамдық бірлестікте немесе өзінің жеке өндірісінде еңбек етуі
соның есебінен өндіріс тауарларын шығарып, халыққа қызмет ... өзі ... ... үшін еңбек еткенді айтады. Толық жұмыс бастылығы деп оны кейде
босаңдау түсінуге болмайды. Себебі мемлекеттегі барлық ... ... ... ... ... болмайды. Өйткені қайбір жағдайда болмасын
жұмыскерлердің біраз ... ... ... ... ... ... өзінің үйінде балаларына қарап ... ... ... ... ... ... болуы мүмкін. Міне осы жағдайларды ескеру керек.
Сондықтан да барлық уақытта еңбекке ... ... ... ... ... деп айтуға болмайды. Кейінгі кезде жұмысқа жарайтын ... ... ақы ... ... ... кейін оларын еңбекке
толық қатысатын уақыты да, атап айтқанда толық ... ... ... жаңа ... жабдықтаудың себебінен негізгі
өнідірістік қорларды өзгерту, ... үшін ... ... ... ... есебінен қазіргі кезеңде күрделі қаржыны жұмсаудың үш жолы
белгіленді. ... - ол ... ... ... ... - өнім өндіріп
жатқан өндірісті қайта құру, өңдеу, үшіншісі- өнім өндіріп ... Осы үш ... ... пайдаланудың әрқайсысының жолдары әртүрлі,
өздерінің ерекшеліктері бар.
Егер де жаңадан құрылыс ... ... ... өнім ... ... ... болсақ, онда оның өндіріс аумағы және ... ... саны да ... ... ... та ... қарасақ оның пайдалылығы және тиімділігі сонда, ондағы жұмыс
орны азайғанымен, оның өнім шығаруы көбеюі ... ... бір ... ... ... - техникалық жетістіктерді енгізудің ... саны ... ... те, ... ... көбеюі шарт. Міне
осындай жағдай ғана өндірістің ұлғаюына жасайды. Сонымен қорытып айтқанда
жұмыс орнының саны мен ... ... ... ... ... болу ... ... бастылығының басты талабы және оны талдап ескеру,
басқару мекемелерінің ... ... ... ... ... саны мен және жұмыскерлердің бір-біріне
қатынасын бақылап, жоспарлауда әлде ... ... көп. Міне ... өнім ... өсу, өндіріс күшінің өсуінен қалып келеді.
Өйткені ... ... ... орны өз ... ... ... Оның негізгі себебі артық жұмыс орны, көптеген жағдайларда
жоғары ... ... ... ... ... белгіленеді,
өнеркәсіптің оған ешқандай қатысы да ... да жоқ. ... ... ... ... ... ... орнын тиімді пайдалану
үшін, оның өнімділігін көрсету үшін көп ... ... ... ... оған ... шығындар барлық кәсіпорындарда дұрыс, тиімді
пайдаланылмайды.
Екінші бір ... ... ... өнім ... ... оны ... күрделі қаржыны аз бөледі, аз ... ... ... ... ... ... ... ресурстармен жұмыс орнында қайшылықтар кездеседі. Міне сондықтан да,
осы қайшылықтарды бағалау үшін, әрбір жеке ... оны ... ... аз ... аз ... ... ... есебінен
салалармен аймақтық өнеркәсіптің арқасында еңбек ресурстарымен жұмыс
орнында қайшылықтар ... Міне ... да, осы ... ... ... жеке өнеркәсіптерде, бірлестіктерде паспорт болуы тиіс. Ол
документте сол мекемені қанша ... ... оның ... ... ... ... ... ол документте (паспортта) қай мезгілде, қанша жұмыс
орны босайтыны ... ... және сол ... ... ... да ... керек. Бұлай болмаған жағдайда өндіріске ендіріліп
жатқан жаңалықтар, ғылыми - ... ... ... ... ... ... механизациялау және автоматтандыру, өзінің өндіріске
деген пайдасын кем тигізеді.
Өндірістің даму жағдайында жұмыс бастылығына бір - ... ... ... ... әсер ... ... - еңбек өнімділігінің ... ... ... қысқаруы еңбекке жарайтын жұмысқа
жарайтын жұмыскерлердің көбеюі өндірістің кеңеюіне, ... ... - ... ... қысқаруы өнідіріске ғылыми - техникалық жаңалықтарды
енгізу арқылы, еңбек өнімділігі артуының арқасында ... ... ... ... Соның есебінен еңбек өнімділігі мен ұлттық табыстың өсуі,
халықтың жұмыс ... ... ... болуы мүмкін. Осының себебімен
ұлттық табыстың өсуі халықтың тұтыну ... ... ал ол ... ... ... ... оның келешектегі жағдайының жақсаруына
дамуына мүмкіндік жасайды.
Толық жұмыс бастылығының тиімділігінің ... ... деп ... ... айтады. Ол үшін еңбек ресурстарын аймақ және салалар
бойынша өндірістің түріне, жағдайына, ... ... ... болса,
онда өнімнің өсуі де, жүмыс бастылығының тиімділігі де арттады, мұны ... өзі ... ... ... және ... - техникалық жаңалықтарды
тездетіп қолданудың арқасында толық жұмыс бастылығының қүрамы да және ... да тез ... ... Дегенмен бүл өзгерістерді, жұмыскерлердің
біраз бөлігін жұмыстан тыс қалдырғанымен, оларды ... ... ... ... ... ... ... алуға болады. Бірақ ,
мұның барлығы жоспарланған түрде жүгізілуі керек.
2. Қазіргі кезеңдегі толық жұмысбастылық түрлері.
Еңбекке ... ... ... ... ... бөлігі
мемлекетіміздің жағдайында толық жұмыс ... ... ... ... ... ... ... тағы басқа қызметтегі. халыққа
жұмыс атқаратын уақыт барлық мекемелерде, кәсіпорындарда, өнеркәсіптерде,
халық шаруашылығының басқа да ... бір ... 41 ... Бұл жасы ... ... және одан асқан азаматтарға арналған. Ал, жасы 18-ге жетпеген 16
мен 18 жастың ... бір ... - 36 ... 15-16 ... -24 ... ... ... керек. Кейбір жұмысшыларға,
қызметкерлерге жұмыс жағдайы денсаулыққа зиян ... бір ... ... ... ... істеуге болмайды. Міне бұл жағдайдың бәрі ... ... ... ... ... жұмыс уақытысы. Ал енді
өндірісте толық жұмыс бастылығында қызмет ететін азаматтар да бар. ... жас ... бар ... ... ... және ... студенттер және оқушылар. Мұнда жұмыс ұйымдастыру ... ... ... ... және де басқа тәртіптегі қызметкерлерге
қарағанда біраз өзінің өзгерісі бар, олар ... ... ... ... ғана ... жұмысқа жұмсайды. Ал қалғанын ... ... ... ... ... ... ... категориядағы жұмысқа қабылдағанда өндіріс ... ... ... ... ... ... ... бүкіл одақтық ғылыми - методикалық мемлекеттік ... ... ... ... методикалық ұсыныс қабылданды, онда
жұмыскерлердің толық емес жартылай ... ... ... бар. ... ... ... кісілерге үйінде отырып жұмыс атқаруға мүмкіндігі
болатындығы ескерілген.
Мұндай тәртіпте жұмыс атқаратын жұмыскерлердің ... ... ... ... ... де ... бір ... жағдай, қазіргі нарықтық экономика дәуірінде
кейбір өнеркәсіптерді жұмсақ ... ... ... еніп ... ... айналмалы жұмсақ тәртіптегі жұмыс істеудің негізгі мақсаты бойынша
жұмыс күні екі ... ... - ... жұмыскердің жұмысқа тәртіпті түрде
қатысу, жұмыс орнында болуы, ал екіншісі жұмыскер өз уақтысын өз ыңғайына
қарай бағалауы. ... ... ... ... ... айына, аптасына есеп беруі
керек. Бұл жағдай - тәртіп жұмысшының өзіне міндеттелген ... ... ... атқаруына мүмкіндік береді.
Кейінгі кезде халық шаруашылығында әсіресе өнім өндіретін салалардан
басқаларда да екі ... қоса ... ... ... Бұл ... ... ... мекеменің ішінде болуы мүмкін ал кейбірлерінде екі
мекеменің арасында ... ... ... ... ... ... ... жұмыс бастылығын екі
жұмысты қоса қолдануы, жеке кісіні, коллективтің сапалы жұмыс істеуіне
мүмкіндік жасайтынын ... ... Екі ... қоса ... ... ... өзінде жақсы көрсеткіштерге жететінін жасалынған талдаулар,
төжірибелелер дәлелдеп отыр.
Бірақ айта кететін бір ... екі ... қоса ... ... ... ... атқаратын жұмысына зиян келтірмеуі керек. Екі
жұмысты қоса атқару ... ... ... ... ... ... ұйымдастыру кезіндегі тағы бір түрі ... ... ... ... ... ... жұмыс атқару өндірістің
өнім өндіретін орнына қашық, алыс тұруы, ал жұмыскерлердің ол орында мекен
жайының жоқ ... ... ол ... ... ... ... (вахта) арқылы
жүмыс атқаратынын айтады. Мұндай жұмыс істеу көбінесе ... газ, ... ... құрылыс және темір жол ... ... ... мемлекетіміздің мұнай өндіру аймақтарында, әсіресе
«Тенгизшевройл» өндірістік бірлестіктерінде кезекті әдіспен жұмыс істейтін
халықтың саны 300 мыңнан асып ... ... ... ... ... арқылы
біздің жұмысшыларымыз қазіргі кезеңде күзетші ... ... ... ... ... мұнай өндіретін мекемелерінде жұмыс атқарып
жүр.
Күзетші-кезекті экспедициялық әдіспен ... ... ... ... ... жарайтын халық саны аз, немесе сол жерде елді ... ... жер асты ... мол, жаңадан ашылып жатқан мекемелерде ... ... ... жұмыс істеу еңбек ресурстарын тиімді бөлу,
пайдаланудың бір түрі ... ... ... тағы бір ... жолының бірі - уақытша жоғарғы оқу ... ... ... ... Мұндай жағдай оқу ... ... ... оқудан бос уақытысында атқарылуы керек.
1.3. Салалық және аймақтық ... ... ... өскен кезде, өнеркәсіптер бір қалыпты
жоспарлы жолмен даму ... ... ... ... ... ... жағдайда еңбек ресурстарын әрбір өнеркәсіптің ... ... оны ... ... мәселелердің бірі болып отыр. Бұл жағдай халықтың
экономикалық және ... ... ... мүмкіндік жасайды,
қоғамның өсуіне үлкен пайдасын тигізеді. Өндірістің тиімділігін арттыруда
жұмыс бастылығының ... ... ... зор. ... ... ғылыми-техникалық жаңалықтардың өсуіне байланысты
жұмыскерлердің мамандықтары да өсуі ... ... ... ... да өзгеріп отырады. Міне сол жағдайда, бір ... ... ... ... ... ... құрамын еске алмаса, өндірістің
тиімділігін арттыруға нұқсан келтіріледі.
Материалдық өндірісте жұмыс істейтін жұмыскерлерден басқа, өндірістің
дамуын ... ету үшін ... ... ... істемейтін
қызметкерлер де керек. Олардың да құрамын реттеу өндірістің дамуына ықпалын
тигізеді. ... ... ... ... ... ... ... қарау, олардың тиімді жұмыс істеуіне мүмкіндік
жасау қажет.
Жасалынған ... ... ... денсаулық салаларындағы
жұмыскерлердің маңызды, тиімді жұмыстары мемлекеттің ұлттық табысын ... ... ... ... ... ... ... еңбек өнімділігін арттыруға жол ашады.
Тағы бір тоқталатын жағдай, өндірістің оның ... ... ... ... жөнімді жұмыс істеуіне әсер етіп, жағдай жасап,
ғылым мен ... ... ... ... ... - ... ... инновациялық даму өндірісті
интенсивтендірумен бірге, өндірісте ... ... ... ... ... өндірістегі өнім өндірмейтін өрісте істейтін ... ... ... ... ... ... ... бар.
Сонымен, өнім өндіруге қатысы жоқ құрылымдардың дамуы, біріншіден,
ғылымның ... ... ... ... ... ... ... Сондықтан да жоғарғы оқу орындарында, арнаулы ... ... ... ... ... ... ерекше талаптар
артып отыр.
Екіншіден, қоғамның алдына қойған мақсаты - сапалы және ... ... ... ... оны қорғау және нығайтуға мүмкіндік ... ... ... ... талабы, тұрмысты жақсарту үшін оған барлық
мүмкіндіктерді жасау, үй тұрмысындағы жұмысты жеңілдету, ... ... ... ... жасау, тағы басқа жағдайларын жақсарту, ... ... бос ... ... дем алуына мүмкіндік жасау.
Жастардың жүмысқа пайдаланатын бағыттың бірі ауылдағы, селодағы жұмыс
орнын көбейту, атап айтқанда ... ... ... ... ... салалар ашу. Бұл жолмен халықтың жұмыс бастылығын
күшейту, ауыл ... ... ... ... ... ... ... мүмкіндік жасау.
Міне, осы жағдайлардың бәрін реттеп тәртіпке келтіру үшін, ... ... ... ету ... ... ... жұмыс бастылығын мемлекеттік басқару қажет.
1.4. Халық жұмысбастылығын басқарудың маңызы мен механизмі.
Қай бір қоғам болмасын, еңбек ... ... оны ... керек. Өйткені ол өнім өндірушілермен тұтынушылардың материалдық және
рухани тілегін қанағаттандыру мәселесіне ... ... ... ... ... ... ... сайын, оны басқару қиындай түседі. Оның
себебі, еңбек ресурстары екі ... ... ... ... ... ... ... сонымен бірге қоғам мен өнеркәсіптің де талабы өндірістің
өсуіне нұқсан келтірмеуі тиіс.
Еңбек ... ... ... бағыты әлеуметтік-экономикалық
қатынаспен, жұмысшы күшінің өсу процесстерін басқару мен байланысты болуы
керек.
Жұмысбастылықты ... ... деп ... ресурстарының қалыптасуын,
түрі мен әдісінің топтасуын, бөлінуін және пайдалануын айтады. Осының бәрі
қосыла отырып ... ... ... интенсивтенуіне өзінің
ықпалын тигізеді.
Жұмысбастылықты басқару, жалпы экономиканы басқарудың бір ... ол, ... ... ... мамандармен қажетін
қанағаттандыруға бейімделсе, екіншіден, өндірістің толық жұмысбастылығын
қамтамасыз етіп, ... ... ... сай ... ... ... жасаса, үшіншіден, еңбек ресурстарын тиімді
пайдалануға мүмкіндік жасайды.
Міне, осылардың бәрі ... ... ... ... ажыратуға,
бөлуге болмайды. Әр кезең сайын басқару механизмін қайта қарап жетілдіріп
отырған жөн. ... ... ... соны ... ... былайша
айтқанда басқарудың механизмін өзгертіп, дамытып отыру қоғамға да ... ... МЕН ... ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ ЖҰМЫСБАСТЫЛЫҚ
ЖАҒДАЙЫН ТАЛДАУ. 2.1.Қазақстан Респуликасындағы жұмысбастылықтың жағдайы.
Қазақстандағы еңбек рыногының басты мәселесінің бірі және ... ие ... ... ... ... немесе толық емес
жұмысбастылық. Ол ... ... ... ... ... жағдайлармен байланысты.
Республикадағы соңғы жылдардағы еңбек рыногындағы күрделі ... ... ... яғни заңды түрде ресімделмеген қатынастар болып отыр.
Ресми емес жұмысбастылық әлеуметтік амортизаторлар ролін атқарып, халықтың
өмір сүру ... ... ... ... ... ... ол ... қүқықтық қорғау мамандық зонасын арттырып, криминалды құбылыстардың
орын алуына жағдай жасайды. Осыған байланысты қарсылық және құқықтық ... ... екі ... ... ... ... соқты.
Институционалды орта құрумен жағдай күрделене түсуі ... ... ... ... ... ... ... бағынбайтындай және өзіндік жеке
нормалармен реттелетіндей болды. Ол көп жағдайда криминалды жағдайлармен
сипатталды. Бүл ... ... ... ... және еңбек
рыногын криминациялауға жол ... Бұл ... ... ... ... ... жұмысшылардың мәжбүрлі түрде демалысқа шығу мен
еңбек ... ... ... ... ... ... ... тудырады. Осылайша жұмыс күшін біртіндеп босату, артық жұмыс
орындарын сақтау, оның екінші ретті және ... ... ... ... рыногының қалыптасу моделін сипаттайды.
Жұмыспен қамтамасыз ету адам потенциалын сақтау мен дамытудың негізгі
факторлары ... ... ... ... ... қамту
сферасындағы саясатын өңдеу мен ... ... өте ... ... ... ... ұлттық масштабтағы жұмысшы орындарының ваканциясы және
ақпараттылық ... ... ... ... ... ... ... жаңа жұмыс
орындарын құру қызметіне салықты ... ... ... ... ... қажеттілігіне сай кәсіпорындық құрылымдардағы ... ... ... ... ... ... жұмысты жоғалту өндірістің циклдік төмендеуінің нәтижесінде орын
алған болса, онда жұмыссыздық бойынша жәрдемақы тиімді деп ... ... ... ... ... болмауы жүйелі трансформациямен байланысты
болса, оған жаңа тиімді шаралар қолдануы қажет болады.
Қазақстан Республикасы бойынша ... ... ... индикаторларын
талдау жасайық (кесте 1).
Экономикалық тұрғыдан белсенді халық саны 2000 жылы 7107,4 мың ... ал 2004 жылы 7770,3 мың ... ... яғни ... 9,3 пайызға
өскен. Халықтың экономикалық ... ... ... 2004 ... ... ... қамтылған халық саны да ... ... ... ... ... ... ... келеді. 2000 жылы бұл көрсеткіш
6201,0 мың адам болса, 2004 жылы 7114,5 мың ... ... яғни ... мың адамға көбейді. 14,7 пайызға өсті. Жұмыспен қамту ... ... 87,2 ... болса, 2004 жылы 93,8 пайыз болды.
Қазақстан Республикасы бойынша соңғы бес жылдағы жұмыссыздар санының
өзгерісі кесте 2 – де ... ... ... ... ... ... ... шешуде едәуір ілгерілегендікті көруге ... 2000 ... ... 906,4 мың ... деп ... бұл көрсеткіш жылдан-
жылға азайып, 2004 жылы 655,8 мың адамды құрады. Жұмыссыздық деңгейі ... 12,8 ... 2002 жылы 9,3 ... ал 2004 жылы 8,4 ... дейін
төмендеді. Мұның өзі ... ... ... ... ... ... ... тарапынан жұмыссыздық мәселелерін реттеуде Қазақстан
Республикасының Еңбек және ... ... ... ... ... қамтуды үйлестіру және ... ... ... шаралар атқарылды. Бұған жұмыссыздар ретінде ... ... ... ... ... динамикасы дәлел бола алады.
(кесте )
2000 жылы жұмыспен қамту органдарында ... ... ... 231,4 мың адам ... олардың 37,7 пайызы жұмысқа орналасты. Ал 2003
жылы жұмыссыздар ретінде тіркелген 142,8 мың адам ... ... ... ... ... Бұл ... ... анық көрініп
тұр (сурет 1). Жұмыссыздар ретінде тіркелгендер саны жыл ... ... ... ал ... орналасқандар саны жыл сайын өсуде, яғни,
еңбекпен қамту органдары бірқатар ... ... ... көрініп тұр.
Республикада индустриялық - инновациялық саясаттың қарқынды жүзеге
асырылуы, қолайлы инвестициялық ... ... ... процесстерінің
дамуы, отандық және шетелдік ғылым мен техника жетістіктерінің ... жаңа ... мен ... ашылуы нәтижесінде соңғы бес
жылда еңбек рыногынын ... ... ... ... ... Оңтүстік Қазақстан облысындағы 2000-2004 жылдар арасындағы
жұмысбастылық жағдайын талдау.
Қазақстан Республикасының басқа облыстармен салыстырғанда Оңтүстік
Қазақстан ... ... және ... ... ... ... ... халықтың тығыз орналасқан аймақтарына
жатады. Сондықтан халық жұмысбастылығы мәселесі және оны ... ... ... ең ... орын ... ... бес жылдағы еңбек рыногының
негізгі индикаторларына ... ... ... ... аңғаруға болады
(кесте___ ). Жалпы республикадағыдай облысымызда экономикалық ... ... саны ... өсіп ... 2002 жылы ... тұрғыдан
белсенді халық саны 826,7 мың адам болса, 2004 жылы 1004,2 мың ... Бұл 2000 ... ... 21,4 ... ... Солардың ішінен
жұмыспен қамтылған халықтың саны 708,1 мың адам ... 85,7 ... ... жылы 926,9 мың ... жетті. Яғни 2000 жылға қарағанда 30,8 пайызға
артық болып отыр. Жұмыспен қамту ... 2000 жылы ... ... ... ал 2004 жылы 92,3 ... ... 2004 жылды 2000 жылмен салыстырсақ,
жұмыспен қамту деңгейі 7,7 пайызға артқан. Облыс бойынша қазіргі уақытты
жұмыссыздар саны 77,3 мың ... отыр ... ... деңгейі 7,7
пайыз құрады, яғни экономикалық тұрғыдан белсенді халықтың 7,7 пайызы ғана
жұмыссыз. Жұмыссыздық ... 2000 ... ... екі ... ... ... ... бойынша жұмыссыздар саны мен жұмыссыздық
деңгейінің өзгерісі кестемен диаграммада ... ... қол ... ... ... негізгі
элементтерінің бірі болып табылатын халықты жұмыспен қамту орталықтарының
қызметіне тікелей ... ... ... ... ... қамту орталығының атқарған қызметін талдау жасайды.
Кесте___________
Оңтүстік Қазақстан облысы бойынша еңбек рыногының негізгі көрсеткіштеріне
талдау жасау
Ай ... ... мен ... ... ... өтініш |Жұмысқа |
| ... ... ... |
| ... | ... |
| |2003 |2004 |2003 ... ... |100,0 |100,0 |100,0 ... ... аң ... және ... |15,7 |11,9 |8,2 ... | | | ... ... ... ... |0,02 |0,00 |0,00 ... |17,4 |17,5 |18,2 ... |2,6 |2,3 |3,1 ... ... мен үйде ... |1,1 |1,0 |1,0 ... ... | | | ... мен ... |0,1 |0,1 |0,2 ... пен ... |6,4 |6,1 |4,9 ... қызметі |0,3 |0,5 |0,7 ... ... ... ... беру және |2,7 |3,3 |3,4 ... ... | | | ... басқару |7,1 |8,0 |8,4 ... беру |31,0 |33,4 |35,0 ... ... және ... ... көрсету |13,5 |13,8 |14,1 |
|Басқадай коммуналдық, әлеуметтік және ... |2,1 |2,2 |2,8 ... ... | | | ... ... туралы 2003 - 2005 жылдарға арналған
іс – шаралар
|Р/с |Іс-шаралардың аттары ... ... ... |
| | ... |н |көздері|орындаушылар |
| | | ... | | |
| | | ... | | ... жұмыспен қамту | | ... ... ... 6 540 | | ... |
| ... |2004ж. - 6 095| | ... |
| ... ... 211 | | ... |
| |жаңа жұмыс орындары, | | | |мен |
| ... | | | ... |
| | | | | ... |
| |Оның ішінде: | | | | |
| |• ... |2003ж. - 385 | | ... |
| ... ... | | |мен |
| ... іске ... | | ... |
| ... және жаңа | | | ... |
| |мекемелер мен | | | |ОҚО |
| ... ... | | | ... |
| ... | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| |• Жаңа |2003ж. - 965 | | ... |
| ... |2004ж. -1 027 | | |мен |
| ... |2005ж. -1 030 | | ... |
| ... | | | ... |
| ... | | | |ОҚ |
| ... мен | | | ... |
| ... | | | ... |
| |пункттарының | | | ... |
| ... ... | | | | |
| ... ... және ... | | ... |
| ... ... | | |мен |
| ... ... |2005ж. - 2900 | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | |ОҚ |
| | | | | ... | | | | ... |
| | | | | ... |
|II. Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау шаралары ... ... |2003ж. - 9 500| | |ОҚО |
| ... ... 600 | | ... |
| |ашылған және бос ... 700 | | ... |
| ... | | | ... |
| ... | | | ... |
| ... | | | ... |
| ... ... | | | ... |
| |қамту, | | | ... |
| ... | | | ... | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| |Бос ... | | |ОҚО |
| ... ... | | ... |
| ... мен ... | | ... |
| ... | | | ... |
| ... | | | ... |
| ... | | | ... |
| ... | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| ... ... ... | | |ОҚО |
| ... |кесте бойынша | | ... ... ... | | | ... |
| ... онда | | | ... және |
| ... бірде-бір | | | ... |
| ... ... | | | ... |
| |жоқ ... | | | ... |ерекше көңіл бөлу. | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
|1. |Еңбек ... | | |ОҚО |
| ... ... | | | ... халықты|
| |анықтау жұмыстарын | | | ... |
| ... және ... | | ... және |
| ... ... | | | ... |
| ... ... онда| | | ... |
| ... ... | | ... ... немесе | | | ... |
| ... ... | | | ... |
| ... ... | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
| | | | | ... |
|2 |Еңбек нарқының |Тұрақты |200,0 ... |
| ... АИСТ |2003ж ... ... ... ... ... бойынша|2003-2005ж.ж |20,0м.теңг|бюджет |жұмыспен |
| |информациялық |әр ...... және |
| ... базасын |сайын |300,0м.тең|ікті |әлеуметті |
| ... ... жаңа | |ге ... ... |
| ... | | ... ... алу. | | |ық ... |
| |Телекоммуникация | | ... ... |
| ... пайдалану | | | ... |
| ... ... | | | ... |
| ... ... | | | ... |
| |енгіздіру арқылы | | | ... |
| ... ... | | ... |
| ... ... Халықты| | | | |
| ... ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... мен | | | | |
| ... | | | | |
| ... және | | | | |
| ... | | | | |
| ... | | | | |
| ... ... - | | | | |
| |оқу ... | | | | ... ... жұмысбастылықты басқаруды жетілдіру
шаралары.
Еңбек нарығындағы қиын жағдай, мақсатты-еңбек нарығын ... мен ... ... ... қабілетті тұрғындарды жұмыспен қамту
бөлігінде мүмкін ... ... ... ... ... реттеу
бойынша шараларды жетілдіру қажет, ... ... ... ... ... ... бағдарлама жасауды талап етуде.
Бұл бағдардаманы іске асырудың қажетті ... ... ... ... ... ... ... қорғауды қажетсінетін адамдар үшін жұмыс орнын квоталау
жөнінде ... ... ... ... ... ... ... жаңа жұмыс ... ... ... ... ... ... іс-әрекетін;
- еңбек заңдылығы, (халықты жұмыспен қамту туралы) заңды, барлық
жұмыс берушілердің ... ... ... бойынша бақылау
орнату мәселесіндегі құқық инспекциясының іс-әрекетін;
- жұмысқа орналастыру мүмкіншілігі жөніндегі ... ... ... ... ... ... жұмысын.
Еңбек нарығын реттеуде жұмысшы күшінің сұранысы мен ұсынысын сандық
теңестіру бағыты таңдалуда, сондықтан келесі ... ... ... ... ... ... ... ... бос ... орнын құруға жұмыс
берушілерді ... ... ... мен ... ... талабына сәйкес 4 жақтылық келісім-
шарт негізінде жүргізілуі керек;
- тұрғылықты ... ... ... ... ... ... кең ... ұсынуымен компенсациялануы қажет.
Жұмыссыздардың ... ... ... ... ... ... ... қажет. Бұл міндетті шешу мына жұмыстарды жүргізуді қажет етеді:
кадр жөнінде ... және ... емес ... ... ... мен ... бейімдеуді қажетсінетін
жұмыссыздардың кәсіби құрамын зерттеу мен талдау, және осы ... ... ... ... ... ... ... жүйелі түрде
білім беру мекемелері мен жалпы ақпарат құралдарына жеткізу керек;
- жаңа жұмыс орнын құру ... ... пен ... ... ... бейімдеу мүмкіндіктерін реттеуді жүзеге асыру, ... ... оқу ... және жұмыс берушілер туралы мәліметтердің
мағлұматтық ... ... жеке ... кіші және орта ... ... қожалықтарын жүргізу үшін жаңа мамандықтар ... ... ... ... ... ... ... мұнда аймақтың ұлттық, географиялық, әлеуметтік -
экономикалық және демографиялық ерекшеліктеріне ... бөлу ... ... ... кәсіби дайындықтан өткізуді
ұйымдастыру үшін ... беру ... ... ... ... бірлесе отырып ... ... ... ... оларды кәсіби дайындауға берілген мамандығы ... ... ... беретін оқу базасы дамыған білім беру ... ... ... ... еңбек нарығы қажеттіліктерін есепке ала
отырып жұмысшылар мен ... ... ... мен ... реттеуде оқу
мекемелеріне мағлұматтық және әдістемелік көмек көрсету;
- еңбек нарығында ... ... ... ... ... ... мүмкіндігін кеңейту жолымен ... ... ... ... және ... ... ... қалуды және баланың тууылуына ... ... бар ... ... оқу ... бітірушілерді кейін жұмысқа орналасу ... мен ... ... туралы хабардар ету;
- кіші және орта ... ... ... ... ... қолданумен жұмыссыздарды оқытудың жаңа ... ... ... ... жұмыссыздарды ... ... ... ... ... емес ... бірлестіктермен, кәсіпкерлікті қолдау және ... ... ... ... іске асыру.
Пайдаланылған әдебиеттер:
1. Қазақстан экономикалық, әлеуметтік және саяси жедел жаңару жолында ҚР
Президентінің Н.Назарбаевтың ... ... ... //Оңтүстік
Қазақстан. 25 ақпан 2005 ж.
2. Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, ... ... ... ... ... халық үшін ҚР Президентінің Н.Назарбаевтың
Қазақстан халқына жолдауы. //Егемен Қазақстан. 21 наурыз 2004 ... ... ... ... ... ... мемлекеттік
аграрлық азық-түлік бағдарламасы. //Үкімет бюллетені. //Астана. 2002 ж.
4. Н.Назарбаев Қазақстан - 2030 Ел Президентінің Қазақстан халқына ... ... 11 ... 1997 ... ... Н. ... использование ... ... ... ... 2004-2005 жж. №1.
6. Джанбурчин К. Рынок труда в Казахстане: общие тенденции ... ... по ... ... -1999. ... ... Р.И. ... террориальных структурных сдвигов в
промышленности ЮКО. //Аль-Пари. -2004г. №1.
8. Ихданов Ж. О., Құбаев Қ. Е. ... ... ... ... мәселелері. //Алматы. 1997ж., 88бет
9. Ихданов Ж. О., ... ... ... өзекті мәселелері. Оқу
құралы. //Алматы, 2002 жыл, 218 бет
10.Кожамкулова Е. ... ... ... структуры
занятости трудовых ресурсов. // Транзитная экономика. №3
11. Кадомцева С. Экономические основы социальной защиты. //М; 1997г. 248с.
12.Карибджанова С.С. Социальная ... ... / ... ... ... ... А.А. Рынок труда: занятость и безработица. //М: ... Р. ... ... ... регулирование
рынка рабочей силы в Казахстане. //Алматы 2003г.
15.Нурмагамбетов A.M. рынок труда: правовые проблемы и ... ТОО ... ... ... и социальная политика в Центральной и ... ... ... и ... ... ... с анг. Под. ... Кадомцевой и др. - М., 1997. -496с.
17.Сагиндыков Е.Н. трудовой ... ... и ... ... ... "Білім", 1999г.
18.Сансызбаев Г.Н. Система социальной защиты населения и ее проблемы.
//Алматы 1998г.-112с.
19.Садықбекова А. Оңтүстік Қазақстан ... ... ... ... ... № 5-6. 2001г.
20.Ташимова Н.Н. вопросы формирования трудового потенциала страны. ... ... №1 ... Б., ... Ж. ... ... на ... и особенности перемещения ... силы в ... ... №26 2004 ... Статистикалық жинақ. //Алматы, 2004, 368 б.
23.Қазақстан және оның ... ... ... 2004. ... сборник. // Под ред.
К.С.
Абдиева //- Алматы, 2005-516с.
Кесте 1
Қазақстан Республикасы бойынша еңбек рыногының ... ... |2000 ж |2001 ж |2001 ж |
| | | |2000 ж |
| | | ... |
| | | ... |
| |Мың адам |% |Мың адам |% ... тұрғыдан белсенді |417,7 |480,6 |558,7 |560,9 ... | | | | ... ... |60,1 |61,9 |71,3 |71,5 ... деңгейі, % | | | | ... ... ... |368,3 |412,0 |507,9 |524,4 ... ... ... % |88,2 |85,7 |90,9 |93,5 ... ... |49,4 |68,6 |50,8 |36,5 ... деңгейі, % |11,8 |14,3 |9Д |6,5 ... ... ... |277,4 |295,2 |224,7 |223,9 ... | | | | ... ... енжарлық |39,9 |39,1 |28,7 |28,5 ... ... % | | | | ... ... %-бен | | | | |
| |1995 |2000 |2001 |2002 ... ... белсенді |128,1 |99,8 |116,3 |100,4 ... | | | | ... ... ... |125,4 |99,8 |123,3 |103,2 ... ... |152,5 |99,9 |74,1 |71,9 ... тұрғыдан енжар |77,4 |109,1 |76,1 |99,6 ... | | | | |

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 42 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бастауыш мектептерде жаратылыстану пәндері арқылы экологиялық білім беру14 бет
Бастауыш сыныптарға жаратылыстану пәндері арқылы экологиялық білім мен тәрбие беру14 бет
Грек мәдениеті15 бет
Қазандық қондырғылардағы тарту және үрлеуші қондырғыларды автоматтандыру жүйесін жобалау47 бет
Іс қағаздардың түрлері. Еңбекке қатысты құжаттар7 бет
Адамзаттың табиғатты қорғау іс-әрекетінің болашағы. Әлемдегі халықтың төтенше жағдайлардан жаппай өлімге ұшырауына әкелетін жағдайлар15 бет
Аса қауіпті инфекциялық ауру қоздырғыштары тараған кезде халықтың іс-әрекеті11 бет
Ахмет байтұрсынұлы-халықтың әлеуметтік мәселелерін көтер- ген қоғам қайраткері18 бет
Ағылшын, қазақ мақал-мәтелдерін салыстырмалы түрде зерттеу (еңбекке баулу тақырыбы).42 бет
Балалар мен жасөспірімдерді еңбекке және политехникаға оқытып, тәрбиелеудің гигиеналық негіздері74 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь