Рысқұлов Тұрар

Рысқұлов Тұрар (1894-1938) – қазақ халқының көрнекті перзенті, белгілі қоғам және мемлекет қайраткері.
Бұрынғы Жетісу облысы, Верный уезінің Шығыс Талғар бекетінде туған. Әкесі Рысқұл Жылқыайдарұлы 19-шы ғасырдың 80-ші жылдары патша әкімшілігінің озбырлығына шыдамай Сырдария облысының Черняев уезінен (қазіргі Оңтүстік Қазақстан облысы Түлкібас ауданы) Верный уезіне қоныс аударып келген болатын. Жаңа қонысында да әділетсіздік көрген Рысқұл 1904 жылы желтоқсанда халыққа тізесі батқан Саймасай Үшкемпіров деген болысты атып өлтіреді. Түрмеде жатып өш алушылардың жалғыз ұлы Тұрарға зияны тиер деп қауіптенген ол баласын қасына алдыртады. «Түрме баласы» аталған Рысқұлов түрме үйлерін сыпырып, бастықтың атын айдап жүріп орыс тілін үйренеді. Әкесі 10 жылға сотталып, Сахалинге жер аударылған соң «Қырғызбаев» деген жалған фамилиямен нағашыларының қолына келіп, Меркедегі орыс-түземдік бастауыш мектепте оқиды. 1910 жылы Рысқұлов Пішпектегі 1-ші дәрежелі ауыл шаруашылық мектебіне қабылданып, оны 1914 жылы қазан айында бау-бақша өсіруші мамандығы бойынша бітіріп шығады. Бұл мектепті үздік бітірген оған Самара қаласындағы орта дәрежелі ауыл шаруашылық училищесіне түсу үшін арнайы жолдама беріледі, бірақ училище директоры «қазақ – көшпелі, оған жер өңдеуді оқудың қажеті жоқ» деп қабылдамай қояды. Тауы шағылған Рысқұлов 1915 жылы Ташкенттегі мұғалімдер семинариясына түсуге тырысады, бірақ оны мұнда да «бұратана» деген сылтаумен қабылдамайды. Ақыры ол оқу министріне арыздана жүріп, арнайы рұқсатпен емтихан тапсырады да, оқуға қабылданады. Күн көру үшін оқумен қатар Ташкент қаласының іргесіндегі Красноводск тәжірибе алаңында бағбан болып істейді. 1916 жылы жазда қазақ даласында ұлт-азаттық көтеріліс басталған кезде Рысқұлов оқуын тастап, Әулиеата уезіндегі Мерке ауылына аттанады. Ол келген кезде халық ашық бас көтерулерге шығып, жер-жерде қарулы қақтығыстар өрши бастаған болатын. Ол Ақкөз Қосанұлы бастаған көтерілісшілердің іс-әрекетіне ұйымдық сипат беріп
        
        Рысқұлов Тұрар
Рысқұлов Тұрар (1894-1938) – қазақ ... ... ... ... және ... ... Жетісу облысы, Верный уезінің Шығыс Талғар бекетінде туған. Әкесі
Рысқұл Жылқыайдарұлы 19-шы ... 80-ші ... ... ... шыдамай Сырдария облысының Черняев уезінен (қазіргі Оңтүстік
Қазақстан облысы ... ... ... ... ... аударып келген
болатын. Жаңа қонысында да әділетсіздік ... ... 1904 жылы ... тізесі батқан Саймасай Үшкемпіров деген болысты атып өлтіреді.
Түрмеде жатып өш алушылардың жалғыз ұлы ... ... тиер деп ... ... ... алдыртады. «Түрме баласы» аталған Рысқұлов түрме үйлерін
сыпырып, бастықтың атын айдап жүріп орыс тілін ... ... 10 ... Сахалинге жер аударылған соң «Қырғызбаев» деген жалған фамилиямен
нағашыларының қолына келіп, Меркедегі орыс-түземдік бастауыш ... 1910 жылы ... ... 1-ші ... ауыл ... қабылданып, оны 1914 жылы қазан айында бау-бақша ... ... ... ... Бұл ... үздік бітірген оған Самара
қаласындағы орта дәрежелі ауыл шаруашылық училищесіне түсу үшін ... ... ... училище директоры «қазақ – көшпелі, оған жер
өңдеуді оқудың қажеті жоқ» деп қабылдамай ... Тауы ... ... жылы Ташкенттегі мұғалімдер семинариясына түсуге тырысады, бірақ оны
мұнда да ... ... ... ... ... ол оқу ... ... арнайы рұқсатпен емтихан тапсырады да, оқуға қабылданады.
Күн көру үшін ... ... ... ... ... ... ... бағбан болып істейді. 1916 жылы жазда қазақ даласында ұлт-
азаттық көтеріліс басталған кезде Рысқұлов ... ... ... ... ауылына аттанады. Ол келген кезде халық ашық бас көтерулерге шығып,
жер-жерде қарулы ... өрши ... ... Ол Ақкөз Қосанұлы
бастаған көтерілісшілердің іс-әрекетіне ұйымдық сипат беріп, саяси бағдар
сілтеді. Меркедегі ... ... ... оны ... әкімшілігі
тұтқынға алды, бірақ оның іс-әрекетінен кінә ... ... ... ... ... ... төңкерісінен кейін Рысқұлов Меркеге оралып, онда «Қазақ
жастарының революциялық одағын» құрды. Осы жылы ... ... ... мүше ... қабылданды. 1918 жылы сәуірде Әулиеата уездік кеңесінің
атқару комитеті төрағасының орынбасары ... ... өз ... ... ... төніп тұрған ажал тырнағынан арашалап қалуға,
орыстар мен қазақтардың ... ... ... ... халық өкілдерін көптеп тартуға жұмсады. Әулиеатада уездік
төтенше комиссия ұйымдастырып, қарулы ... ... ... ... мен қазақтардың өзара қырқысын тиюға, контрибуция ретінде тартылып
алынған қазақтардың мал-мүліктерін өздеріне ... ... ... ... ... ... кеңесінің құрамы мен жұмыс тәсілі тез
өзгере бастады. ... ... ... ... көптеп тартылды. Оның
жетекшілігімен Әулиеата қаласы маңында қоғамдық тамақтандыру ... жылы ... ... уездік кеңесі атқару комитетінің төрағасы болып
сайланды. Уездік кеңестің сан түрлі қызметін ... ... ... ... ... ... ... ісіне бағыттады.
Сырттан келер көмектің жоқтығы оны тек ішкі резервтерді тиімді ... ... ... Рысқұлов Әулиеата қаласының 52 орыс капиталисіне
ашаршылыққа ұшыраған ... ... 3 ... сом ... ... жылы ... Рысқұлов Түркістан АКСР-інің денсаулық сақтау халық
комиссары болып тағайындалды. Бұл ... ... ... ... ... күресу міндеті де тапсырылған еді. Аштықпен
күресуге Денсаулық ... ... ... ... ... ... Сондықтан да ол аштықпен жүйелі түрде күресу үшін,
құрамына түрлі комиссариаттардың өкілдері кіретін арнайы ұйым ... ... ... орай 1918 жылы ... ... ... ... Комиссия
ұйымдастырылып, оның төрағасы болып Рысқұлов ... ... ... 19 ... 923 мың адамға арналған тамақтандыру
орындарын ашты. 1919 жылы ... ... ... ... ... атқару
комитеті төрағасының орынбасары болып сайланды. Осы жылы наурыздың 14-31-і
аралығында Ташкент ... ... ... ... 2-ші
конференциясында Орталық комитет жанынан Мұсылман бюросын құру туралы шешім
қабылданды. Оның ... ... ... ... ... ... түсу ... ұйымдастыру, редакция-баспа, мәдени-ағарту және
әскери бөлімшелерін құрды. 1920 жылы ... ... ... АКСР-і
орталық атқару комитетінің төрағасы болып сайланды. Ол атқару комитетін
Түркістанның тарихи-объективті жағдайы мен ... ... ... ... ... ... ... оны жергілікті халықтардың
құқын қорғайтын ұйым ... ... ... ... ол ... ... жергілікті халықтың әлеуметтік-
экономикалық жағдайларының теңестірілуіне, орыс шаруалары мен ... ... ... ... ... кері ... қол ... АКСР-інің саяси-мемлекеттік егемендігі жолында табанды күрес
жүргізді. ... ... ... ... ... ... саяси, экономикалық, дипломатиялық, әскери және ... ... ... ... құқықтарына ие болуға бар күш-жігерін
жұмсады. Бұл әрекеттер Мәскеудегі ... ... ... қатты сынға
ұшырады. Нәтижесінде, 1924 жылы ақпанның 4-інде РКП(б) ОК шешіміне орай
Рысқұлов Коминтерн атқару ... ... ... ... Орталық-
Шығыс бөлімі меңгерушісінің орынбасары болып бекітілді. 1924 жылы ... ... ... Моңғолиядағы өкілетті өкілі ... Ол онда ... ... ... ... ... астанасының атын Уланбатор (Қызыл-батыр) деп қоюды
ұсынды. 1926 жылы наурызда ... ... ... ... өлкелік
БК(б)П комитеті баспа бөлімінің меңгерушісі қызметіне ... ... ... ... ... ... өлкелік БК(б)П комитеті қаулысымен
«Еңбекші қазақ» газетінің жауапты ... ... ... Көп ... ... Бүкілодақтық ОАК-нің қаулысымен Ресей Федерациясы ХКК
төрағасының ... ... ... Бұл ... қоса Рысқұлов Түрксіб
темір жолын салуда үкімет комиссиясының төрағасы болып, оны 6 ... ... 3 ... ... берілуін ұйымдастырды. Маманданған қазақ
жұмысшыларын қалыптастыруға, қазақ ... ... және шет ел ... көптеп оқытуға көп көңіл бөлді. Қазақ өлкелік БК(б)П комитетін
басқарған Ф.Голощекиннің «Қазақстанда кіші Қазан ... ... ... қарсы шықты. Кеңестік ұжымдастыру саясатының зардаптарын жою,
Қазақстандағы ... ... ... ... ... ... нақты
ұсыныстар жасады.
1937 жылы мамырдың 21-інде Кисловодскіде демалыста жүрген ... ... ... ... ... ... ... Кеңестік қуғын-
сүргінге ұшырап, Мәскеу түрмесінде жүрек ауруынан қайтыс болды. ... ... да ... ... ... ... ... 18 жыл
айдауды бастан кешті. Ескендір есімді ұлы түрмеде қайтыс ... КСРО ... ... Жоғарғы Сотының шешімімен 1956 жылы
желтоқсанның ... ... ... ... ... ... бір ... есімі берілген. Тараз қаласында Рысқұлов есімімен аталатын
демалыс бағы бар, оның ... ... ... ... ... ... ... бір көшеге Рысқұлов есімі берілген.
Көрнекті ... ... ... ... ... жебе» (1-2-кітабы),
«Жұлдыз көпір», «Қыл көпір», «Тамұқ» атты роман хамсасында Рысқұлов келбеті
сомдалған.
2006 жылдан ... ... ... атындағы Қазақ экономикалық
университетінде дәстүрлі ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 4 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 200 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Тұрар Рысқұлов 9 бет
Тұрар Рысқұлов өмірі12 бет
Тұрар Рысқұлов өмірінің алғашқы кезеңдері20 бет
Тұрар Рысқұловтың қоғамдық-саяси қызметі17 бет
Тұрартұғыр Рысқұлов Тұрар14 бет
Білім беру саласындағы маркетинг47 бет
Драмадағы тарихи тұлғалар бейнесі6 бет
Тұрар Рысқұлұлы (1894-1937)12 бет
ХХ ғасырдағы Қазақстан мәдениеті11 бет
Т.Рысқұлов атындағы Экономикалық Университет110 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь