ҚР Ұлттық төлем балансы және оның ерекшеліктеріне талдау

Мазмұны

Кіріспе ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .3.4бет
І Төлем балансын қалыптастырудың теориялық принциптер ... ... 5.11бет

1.1Төлем балансын қалыптастырудың теориялық принциптері ... ... ... ...5.9бет
> 1.2Экономикалық саясаттың сапасының төмендеуі: ерте алдыналу көрсеткіштері ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..10.11бет

ІІ ҚР Ұлттық төлем балансы және оның ерекшеліктеріне талдау ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..12.21бет
2.1Төлем балансын құрастыруда туындайтын проблемалар және оларды шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 12.21бет
ІІІ ҚР Ұлттық төлем балансына әсер ететін факторлары және оларды жетілдіру жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...22.28бет
3.1 Төлем балансына бірқатар әсер ететін факторлар ... ... ... ... ... ... ... .22.24бет
3.2Төлем балансын құрастыруда туындайтын проблемалар және оларды шешу жолдары ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... 25.28бет

Қорытынды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ...29.30бет
Пайдаланылған әдебиеттер тізімі ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ..31 бет
Қосымша ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... .32бет
        
        Мазмұны
Кіріспе.....................................................................
........................................3-4бет
І Төлем балансын қалыптастырудың теориялық принциптер........5-11бет
1.1Төлем балансын қалыптастырудың теориялық принциптері...............5-
9бет
1.2Экономикалық саясаттың ... ... ерте ... ҚР Ұлттық төлем балансы және оның ... ... ... ... ... және оларды шешу
жолдары.....................................................................
.......................12-21бет
ІІІ ҚР Ұлттық төлем балансына әсер ететін факторлары және ... ... ... ... ... әсер ... ... құрастыруда туындайтын проблемалар және ... ... ... ... ... ... одан әрі дамуына әсер ... ең ... ... ... ... бірі – жаһандану болды.
Әлемдік экономиканың жаһандану жағдайында, ұлттық ... ... және ... ... өсуі ... ... әртүрлі әлемдік шаруашылыққа қатысушы мемлекеттер, әлемді
қоршаған экономикалық қатынастармен байланысты. Осы фактіні ескере ... ... ... ... ... ... екендігін
байқаймыз, яғни бір елдегі процесстер басқа ... ... ... ... Бұл ... ... ... әскери және т.б. қатынастар ақша
төлемі мен ... ... яғни бұл ... арасындағы өзара
тәуелділіктің жоғарғы сатысын көрсетеді. Өз кезегінде ... бір ... ішкі және ... ... ... ... байланыста
болады. Бір жағынан сыртқы экономикалық жағдай ішкі ... ... ... ал екінші жағынан ішкі экономикалық жағдайдағы өзгерістер ішкі
экономикалық байланыс динамикасын анықтайды. Сондықтан да ... ... ... капитал салымдарының, материалдық құралдардың кетуі мен
келуі экономикалық және саяси шешімді ... ... ... әсерін
тигізеді.
Төлем балансы осы шешімдердің талдауы мен негізіне қызмет етеді, ... ... ... ... ... ... ... Бұл белгілі уақыт кезеңінде туындайтын елдің
экономикалық талаптары мен ... ... ... ... ... ... ... құрастыруда бағыт ретінде қолданылатын
негізгі принцип ... ... ... ... ... ... барлық Басқарушы басылымдардың ең алғашқысынан бастап (1948ж),
методологиялық ... ... ... ... ... ... ... Төлем балансы бойынша Басқару басылымының
соңғысы 1993ж жасалып, ... ... ... ... Онда мемелекеттің
сыртқы экономикалық мәліметтерінің жүйеленуі, жинақталуы және рәсімделуі,
сондай-ақ төлем балансын ... ... ... ... мен талдау
әдістері көрсетілген.
Төлем балансы стандартты және аналитикалық формада ... олар ... ... ... сауда айналымының динамикасын; экспорт ... ... және ... ... ... ... әртүрлі
салалардағы, т.б. несие және инвестиция түріндегі ... ... ... береді.
Бұл көрсеткішердің барлығы талдау үшін маңызы өте зор, өйткені олар
төлем балансының нашарлау себептерін анықтауға және ... ... ... ... ... береді;
- сыртқы сауда тауарлары мен тікелей шетелдік инвестициялар
арасындағы байланысты анықтау;
- халықаралық сауда қызметтерінің аспектілерін оқып ... ... ... ... ... және олардың
нәтижесін анықтау.
- төлем ... ... ... курс ... ... ара қатынасын анықтау; [1, 21 бет]
Соңғыларымен төлем балансы ... және ... ... ... ... ... әсерінен туындаса, екінші жағынан олар өзіне әсер
етеді, өйткені төлем балансы валюта ... ... ... ... ... ... бағытқа, соның ішінде валюталық және сыртқы
несие ... ... ... ... ... ... әлемдік
шаруашылыққа, қатысу жайында олардың ... ... және ... ... ... түсінік береді.
Қазақстан тәуелсіздігін алғаннан бастап, ... ... ... ... ... ... құру қажеттілігі оның
төлем қабілеттілігі мен несие қабілеттілігі ... ... ... ... - 1996жж кезеңінде төлем балансын жасаумен Ұлттық статистикалық
агенттік айналысты. 1996-1999жж төлем балансын ... және ... ... бағытталған заңдық және нормативтік актілер қабылданды.
1997ж ... ... ... ... ... ... ҚР Ұлттық банк
қызметіне бекітілді.
Мақсаты:
• Ұлттық ... үшін ... ... ... маңызын
ашу;
• төлем балансы құрылымының методологиялық принциперін зерттеу;
• Қазақстан Республикасының 2009-2010 жылдар аралығындағы ... ... ... ... ... ... проблемаларын айқындау
және шешу жолдарын ұсыну.
Зерттеудің нысаны. Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі.
Зерттеу пәні. Қазақстан ... ... ... ... ... ... қамтамасыз ету жолдарын ұсыну.
1 бөлім Төлем балансыны және оның экомикалық мәні мен мазмұны
1.1Төлем балансын қалыптастырудың теориялық принциптері
Макроэкономиканың басты сферасы ... ... ... табылады: мемлекеттегі өндірістің жалпы көлемі, ... ... ... ... балансының қалдығы және ... ... осы ... ... және ... тапсырмаларды
орындау жұмысы бойынша және экономикалық ... ... ... ... ... ... бағыт беруді мақсат етіп
қойды. Саясат құрылымы мен нәтижесі туралы істің нақты талдауы ... ... ... экономикалық ақпарат пен статистикалық мәліметтердің
нақтылығын керек етеді. Мемлекеттің сыртқы позициясын бағалау және ... ... ... ... процессіндегі қажетті қадамдар.
Төлем балансына жүйелі кіргізілетін, мемлекет пен ... ел ... және ... ... ... ... ... көлемді әрі сапалы талдаудың негізін және оның ... ... ... ... ... ... ... да, төлем балансының макроэкономикалық маңызы мемлекеттің сыртқы
әлеммен қарым-қатынасын сыртқы сауда ... және ... ... ... ... ... ... болады.
Төлем балансы талдауының дұрыстығы оның негізгі принциптері арқылы
қалыптасады. Халықаралық ... қор ... ... және ... осы ... ... барлық мемлекеттерде төлем ... және ... ... ... ... ... ... өздерінің экономикалық ерекшеліктеріне байланысты, мемлекеттің
әлемдік сахнадағы жағдайына байланысты, сондай-ақ ұлттық есептеу жүйесіне
байланысты бұл ерекшеліктерге өз ... ... айта кету ... ... ... бойынша Халықаралық валюталық қор басқармасымен
бесінші басылым шықты, ол қазірге дейін ... Екі ... ... жүйесі. Кез-келген келісім екі жақты болғандықтан, төлем
балансында да екі ... ... ... ... Бұл ... әрбір
тіркелетін операция тең мағыналы екі жақты түрде болады, сондықтан төлем
балансы мен ... ... ... керек. Операциялардың бірі «қосу»
таңбасмен ... ... ... ... таңбасымен дебет түрінде
тіркеледі.
• Резиденттік принципі. Төлем балансын құрудың негізгі прнципі болып түрлі
резидент және ... ... ... ... ... барлық сыртқы экономикалық келісім жүргізгенде ХВҚ басқармасы
мынадай анықтамалар ... ... ... ... қатынас ретінде
қаралады, ол басқағаларға қарағанда өз территориясымен тығыз байланысты»,
яғни бастапқы критерии ... ... ... ... ... ... ... адамдары, елші жұмысшылары, кеме
командасы және ұшақ экипаждары есептелмейді, олар ... ... ... сол келген қаланың резиденті болып саналады.
• Мемлекеттің экономикалық территориясы. Экономикалық территория ... ... ... берілген географиялық аумақты атаймыз.
құрлық пен аралдарда құрлық бөлігі мен тауарларды тасу, жұмыс күші, кеден
немесе ... ... ... ... ... ... сол ... және фискалды органдарға қарасты болса, теңізі
ірі болған жағдайда, оларға аралдар қосылады. ... ... егер ... ... ... немесе балық аулау немесе шельфте
пайдалы табыс алуға құқығы болса, ... ... су ... ... ... ... суда ... бөлігі жатады. Сонымен
қатар оған басқа мемлекетте орналасқан аумақтық анклавтар, елшілік,
консульстволар және ... ... ... көрсету агенттіктерінің
территориясы жатады.
• Келісім-шартты анықтау. Экономикалық келісім-шарттар өз кезегінде ... ... яғни акт, онда ... ... ... беріледі,
экономикалық қызмет көрсетіледі немесе актив меншігінің ... ... ... басқа мемлекет резидентіне ауысады.
• Операция түрлері. Операциялар нақты (тауарлар, қызметтер және ... ... ... болып бөлінеді. Операциялардың негізгі типтері:
нақты ресурты нақты (айырбас) немесе қаржылық ресурстарға
айырбастау ... ... ... ... ... бұл – экономикалық құндылықтарды бір жақтың екінші
жаққа ешқандай талаптарсыз беру немесе ... ... алу; ... ағымдағы немесе капиталды болуы
мүмкін; бір қаржылық талаптың екіншіге айырбасы;
• Нарықтық баға. Төлем балансында ... ... ... ... баға ... сол ... өз еркімен қызмет ететін
сатушы мен сатып алушы арасында нақты келісім жүреді.
• Тіркеу ... ... ... уақыты есептеу принципі
негізінде анықталады. Бұл ... ... ... ... ... ... ... халықаралық
тәжірибедегі есептеу әдісіне сәйкес меншік иесінің ауысуы кезінен
жүргізіледі дегенді білдіреді. ... ... ... ... өтеді: тауарлар үшін - кеденде тіркелу кезінде, қызметтер
үшін – қызмет көрсетілген ... ... үшін - ... ... ... капитал үшін – меншік құқығы ауысқан кезде (құнды қағаздар)
немесе қарызды өтеу мерзімі жеткен кезде (несие).
• Есеп айырысу бірлігі - ... ... үшін ... ... ... ... төлем балансының стандартты (бейтарап)
немесе аналитиалық формасы бар. ... ... ... ... ... ... тіркеледі.
Аналогиялық классификация кезінде төлем ... ... ... ... Бұл ... ... ... таза сомма
нөлдік көрсеткішке тең болатынын атап ... ... ... ... ... мақсаттағы баптарын екі бөлімге
бөлуге болады, яғни «сызықтан жоғары» сомма ... ... ... ... ... тең болады. Осылайша
аналитакалық төлем ... деп ... ... ... ... балансы мемлекеттің сыртқы экономикалық операцияларын көрсететін
статистикалық есеп болғандықтан, төлем балансындағы барлық операциялар екі
бөлімге бөлінеді: ағымдағы ... ... ... және ... ... ... ... балансының практикалық және аналитикалық мақсаттағы ең ... ... ... ... шоты ... ... сауда операциясы
ағымдағы шот бойынша өз атауларын алды, ол мынаған байланысты: бұл жағдайда
ақша ... ... ... ... тауарлар мен қызметтерге
айырбасталады.
Төлем балансының ағымдағы операциялар шотының құрылымы төрт бөліктен
тұрады: тауарлар, қызметтер, табыс және ... ... ... бап ... ... ... ... операциялар
шоты фоб базасында тіркеледі экспорт, импорт; тауарларды қайта экспорттау
және қайта импорттау; тауарларды жөндеу, транспорттық ұйымдардың ... алуы және ... емес ... алуы.
Егер фоб экспорт бағасымен анықталса, онда ... сиф ... ... ... ... теңестіру мақсатында көрсетілген,
сатып алушыға бара жолға жіберілген ... ... ... құнын
ажырату үшін бұл операциялар фоб базасында тіркеледі. Экспорт пен импорт –
бұл ... ... ... ... және ... ... осыған
байланысты тауарларды пайдалану меншігі резидент пен резидент ... ... ... пен ... ... тауар балансын құрайды. Сыртқы тауардың
көрсеткіг ... ... ... ... орын ... ... тауар
балансының мәлеметтері шетелде өздерінің ... ... ... ... сипаттайды.
Қазіргі жағдайда мемлекеттің сыртқы экономикалық байланысының дамуы
мемлекеттің сыртқы активтердің талдауы және міндеттемесі ... ... ... ... ... ол ... нарықтан; нарық коньюктурасының
жағдайынан; халықаралық бәсекелестен; басқа ... ... оның ... ... деңгейінің көрсеткіші болып
табылады. Тауар балансының оңды қалдығы ... ... ... табылады, мемлекеттің көрсетілген тауарына әлемдік сұраныс көбейеді,
ішкі нарықтағы сатып ... ... ... ... ... ... ... тауар балансының бағасы әрқашанда дұрыс, әрі әділетті
бола бермейді, төлем ... ... ... ... ... жағдай болуы мүмкін. Бұл жағдай мемлекеттегі жағымсыз
экономикалық жағдайына әсер етпейді. Төлем балансының ... ... ... ... ... бірі – ... болып табылады, ол өзіне
транспорттық тасымалдау, ... ... ... ... ... және ... ... лицензиялық төлемдер және
т.б. бір мемлекет резидентінің екінші мемлекет резидентіне жасаған ... ... ... ... – транспорттық қызмет ету
жатады. Төлем балансында ... құны фоб ... ... ... фрахт құны мен тасымалданатын жүктің сақтандырылуы қосылмайды.
Туризм және іс-сапар бабы басты ... сол ... ... резидент
еместерде болған тауарлар мен қызметтерді қамтиды, егер оның экономикалық
территорияға келу мерзімі бір жылдан аспаса. Бұл ... ... ... ... Жол жүру ... және жеке болып екіге бөлінеді.
«Іскерлік жол ... бабы ... іс ... ... ... «Жеке жол жүрулер» бабы іскерлік сапарды көздемейтін ... ... және ... ... қатысу мақсатында, емделу, достары
мен ... ... ... ... ... бір ... ... бірлік-резидентінің
(тікелей инвестор) басқа бір мемлекеттің резиденті болатын (тікелей
инвестициялау ... ... ... ... ұзақ ... қызығушылығын білдіреді. Мұндай инвестициялар тікелей
инвесторлар және ... ... ... ... ... жасалатын кез-келген операцияларды қарастырады. Төлем балансы
бойынша ХВҚ басқармасына сәйкес тікелей инвестиция деп – 10% -дық және ... көп ... ... ... кез-келген салымдарын айтамыз.
Тікелей инвестициялар ұзақмерзімді капиталды шетке шығарудың маңызды түрі
болып келеді, және төлем балансына екі есе әсер ... ... ... ... қалыптастырумен
байланысты. Портфельді инвестицияларға құнды қағаздарға капитал салу, яғни
акция, облигация, т.б. сатып алу жатады.
Төлем ... ... ... ... ... ... қозғалысының түрлері, басқа ... ... ... ... ... ... ... ақшалар және депозиттер,
аванстар т.б. жатады. Коммерциялық ...... ... ... ... ... ... шегеру түрінде, көрсетілген қызмет түрінде
немесе ... ... әлі ... тауар немесе қызметіне ... ... ... ...... ... белгілі бір ақша қаражатын берген
кезде туындайтын қаржылық активтер. ... ... ... ... ... ... қаржы нарығында айналдыруға болатын ешқандай құжат
алмауы болып табылады. Қолма-қол ақша және депозиттер – ... ... ... ... мен ... қажетті депозиттер, жинақтаушы, жедел және
бақа да ... ... ... ... ең ... статистикалық бөлігі болып
табылады; мемелекеттің сыртқы ... ... ... ... рөл ... Оларға Ұлттық банктің немесе үкімет бақылауындағы
мемлекеттің халықаралық жоғарыөтімді ... ... және олар ... ... ... үшін және ұлттық валюта курсын реттеу үшін
пайдаланады.
қолданады.
1.2Экономикалық саясаттың сапасының ... ерте ... ... ... ресурстардың экспортына
тәуелділігі өсуде. ... ... ... түсімділігі, өндірістің
икемділік факторларына бағаның жоғарлауын ... Өз ... ... ... ... бәсеклестік қабілетіне кері
әсерін тигізеді. Сонымен қатар, елдегі жүргізілетін экономикалық ... ... ... ... қарастыруғы болады.
Әлемдік тәжірибе көрсеткендей, ақша массасының ... ... ... ... өсу қарқыны төмендейді. Мұның өзінде
экономиканың өсу қарқыны теріс мемлекеттерде ақша ... ... ... ... орта ... 38% ... Ақша массасының жанама ... ... орта ... 9,8% ... ... ... ЖІӨ жанама
өсуінің ең жоғары қарқынына ... ... ... 2007ж. – 2008ж.
бірінші жартысындағы ... ... ... ... – 2006ж.
экспансионистік ақша саясаты болды.
Азық-түлік ... 29,3% (26,6%) ... ... ... – 11,6% (10,5%), ... ... – 15,0% (15,4%) ... Сонымен
қатар инфляция сауда және төлем балансына да әсер етеді. Мысалы, экспорттық
өнімдер салыстырмалы ... ... ал ...... Егер
Қазақстандағы инфляция 20%, ал ЕО елдерінде – 3-4% құраса, онда бұл ... ... ... ... ... компаниялармен
салыстырғанда бір жылда 16-17% өскенін көрсетеді.
Әлемдегі ... өсуі ... ... ... ... ... басқа мемлекеттерге тән қарқынға қарағанда жоғары. 2007ж.
– 2008жылдың бірінші жартысындағы елімізде инфляция ... ... ... ...... саясат пен ақша-несие саясатының
төмен сапасын, жиынтық сұраныстың өсуін, еңбек ... ... ... ... нарықтағы азық-түлік тауарларына бағаның көтерілуін
бөліп көрсетуге болады. ... ... ... бір ... ... ... жаһандық қаржылық дағдарыстың әсері
елдегі жағдайды нашарлатуы мүмкін. Сондықтан, экономикалық ... ... ... ... ... салдарынан өту – 2009 –
2010жж. үкіметтің ... ... ... ... ... кері ... ... төмендетуде үкімет алдына үш мәселені
қойды: макроэкономикалық тұрақтылықты қамтамасыз ету, ... ... ... тұру және ... ... іске асыру. 2008ж қаңтар-
қыркүйегіндегі үкімет қызметінің қортындысына арналған отырыс ... ... ... мен ... ... ... атап өтті. 2009 – 2010жж. арналған ... ... ... ... ... мәселелерге Қазақстанның Ұлттық ... ... ... долл. (шамамен ЖІӨ-нің 9,4%) ... 2008ж. ... ... басында екі ірі мемлекеттік «Қазына» және
«Самрұқ» холдингтерінің және соның негізінде « ... ... ... ... жаңа ... құру ... ҚР Президентінің жарлығына қол
қойылды. Жоғарыда айтылған 10млрд.долл. ... жаңа ... ... ... ... Н.Назарбаев келесі
іс-шараларды қолдану қажеттігіне назар аударды: екінші деңгейлі банктердегі
тұрғындар ... ... ... (40 мың ... ... ... банктерге, олардың өтімділігін жоғарлату үшін ... ... ... ... ... ... қамтылуын және
олардың кірістерін ұлғайту бойынша шараларды жүзеге асыру; шағын және орта
бизнеске қаржылық көмек көрсету; ... ... ... салығының
ставкасын 30-дан 15%-ға дейін төмендету; «Қаржылық тұрақтылық туралы» Заңды
қабылдау және т.б. ... ... банк ... қоса ... ... ... ... да тең жағдайларда валюталық дағдарыс болуы
мүмкін.Қазақстан ... ... ... ... ... қатар, мемлекеттің бюджеттік стратегиясын қайта қарастыра отырып,
бюджеттік шығыстар ... ... ... ... ... шаралар қолдану
керектігін айта кетуге болады. ҚР Ұлттық ... ... ... ... ... ... ... АҚШ долларына аударым кезіндегі ... ... ... 2 – 3 есе ... ... ... орнату керек.
Бұл сыртқы қарыздың қызмет көрсету мен жабу ... ... ... ... ... кеткен капиталды өтеу үшін, ағымдағы ... ... ... ... қамтамасыщ ету үшін сондай-ақ, экспорттық
қызметті ынталандыру үшін маңызды болып табылады. ... ... ішкі ... өсу ... асып отыру керек. Егер Қазақстанның
ішкі бағасының өсу қарқыны сауда-серіктес елдерге қарағанда ... ... ... дағдарысы мүмкін болады.
2бөлім ҚР Ұлттық төлем балансы және оның ерекшеліктеріне талдау.
2.1Төлем балансын ... ... ... және ... ... ... сол мемлекет резиденті мен басқа әлем ... ... орын ... ... ... ... Қазақстанның төлем
балансын талдауға және ... ... ... ... сыртқы экономикалық жағдайының бағасы мен талдауы үшін қажет,
ол Халықаралық ... ... ... сәйкес келеді.
Алайда, стандартты ережелермен қабылданған халықаралық практиканың ішкі
заңдылықтар анықтамасындағы әртүрлі өзгерістер мен көзқарастар мемлекеттің
сыртқы экономикалық операциялары ... ... ... жинауда
айтарлықтай қиыншылықтар туғызады, және олардың бұзылуына әкеп соқтырады.
1993ж Халықаралық ... ... ... мен ... ... ... ... бойынша бақарманың бесінші басылымында
қабылданған Қазақстандағы резидеттік заңнама анықтамасы ... ... ... 1996ж 24 желтоқсандағы «Валюталық реттеу
туралы» Қазақстан Республикасының ... ... ... ... ... атқаратын сауда және басқа да шетел
фирмаларының ... мен ... ... ... ... ... республикасының Азаматтық Кодексі бойынша олар заңды тұлға болып
саналмайды. ХВҚ-ның методелогиялық ережелерінде резиденттілік ... ... ... анықталады. Бұл олардың қызметінің мақсаты сол
мемлекет территориясынан пайда түсіру болып табылатындығынан шығып отыр,
демек, сол ... ... ... ... жағынан, халықаралық тауарлар ... ... ... және ... ... процедуралар әлі де әлсіз болып келеді.
Практикада төлем балансының есебі теңгерілмейді, ... ... ... ... ... ... мәліметтер бабтармен кемітілген немесе
есепте мүлдем ... ... ... ... ... ... ... әлі де жоғары деңгейдегі қателер
кездесуі және басқа мемлекеттердің жүзеге ... ... ... ... ... жағдайдың негізгі себептері мыналар:
автоматизацияның жеткіліксіздігі және кеден қызметіндегі программалық
қамтамасыз етудің ... ... ...... ... ... есеп ... қазіргі кезге сай түсінігінің
болмауы, әртүрлі ведомствалардың мәліметтерінің салыстырылмауы ... ... ... айналым туралы мәліметтердің қарсы қойылуынан,
мемлекет ... ... ... негізінде құралатын мәліметтер көбінесе
басқа мемлекеттер ведомстваларымен жасалған сыртқы ... ... ... ... ... қаражаттардың қозғалысы туралы ақпаратқа тек қана ... ... ғана ... ... ... ... ... де
жатады. Бұл ақпарат экспорт ... ... ... экспортерлердің
банктік шоттарына валюталық ... ... ... ... Дәлірек, экспорттың бұл бөлігі мыналарға
жеткізіледі:
• несие келісімі негізінде өндірушілер – резидент еместер берген
сауда ... ... ... ... орындалуы мен қызмет
көрсетілуіне қарай тауарға аванс;
• бұрын ... ... ... өтеу ... және ... ... Қазақстанға тікелей инвестициялардан резидент еместердің табыс
шотына;
• республика экспорттарын шетелдік еншілес ... ... ... ... ... ... бойынша, көбіне таяу шетел мемлекеттеріне.
Жоғарыда аталған барлық ... ... ... ... ... және кәсіпорындардың көрсеткен мәліметтері бойынша
инвестициялау нысаны №204 1998ж 27 ... ... ... Банкі
қаулысымен бекітілген «Капитал қозғалысымен ... ... ... ... ... ... және дивиденттер қандай
формада төленгенін анықтау әрдайым бола бермейді. Сондай-ақ, ... ... ... ... ... ... ... да
көптеген проблемаларды айтуға болады. Олардың бірі қазіргі кезде қолданылып
жүрген ... ... ... валюталық операцияларды тіркеу
ережелеріне» сәйкес, тіркелетін келісім рәсімделуіне қойылатын талаптардың
ара жігі анық ... ... ... ... ... мынадай жағдайларда жүзеге асады: келісімдердің заңды түрде дұрыс
рәсімделмеуі немесе тіркеуге ... ... ... ... келісім және келісім-шарт құжаттарында ... ... ... Кейбір жағдайларда ... ... қиын ... ... ол да ... және оның тіркелуіне қиындықтар туғызады.
Экспортты-импортты валюталық бақылауды енгізу резидент еместердің ... ... ... ... ... ... несиелеу
мониторингіне дұрыс ықпал етті. Оның нәтижесі болып, капитал қозғалысымен
байланысты және ... ... ... ... ... ... ... валюталық операциялар көлемінің ұлғаюы
табылады. Бұрын импортерлар құжаттарын қаражаттарды міндетті несиелерді
өтеу ... ... ... ... тіркеуге өткізетін. Қазіргі кезде тауар
несиесі бойынша алынған ... ... ... ... ... ... содан соң, тауар ағымының төлем балансында
уақытша көрініс табады және қаржылық міндеттер едәуір ... бұл ... ... мен өткізп алуларына оң ықпал етеді, және ... ... ... және ... ... үшін
респонденттердің толық қамтылуын қамтамасыз етті.
Өз кезегінде, Ұлттық ... ... ... ... ... жүзеге асыратын (халықаралық қызметтер, қызметкерлерге
конпенсация, трансферттер және ... ... ... ... мен ... статистикалық зерттеу жүргізеді. Анкеталық сұрау
формасы бойынша жасалған төлем балансының ... ... ... ... ... ... статистикалық зерттеуге енгізілетін
кәсіпорындарды анықтау үшін арналған. Тексеру ... ... ... рет ... және жаңа ... ... болуына байланысты мәліметтер
базасы үнемі жаңарып отырады, бұл республиканың төлем балансының дұрыстығын
жақсартады.
Төлем балансын құрастырудың ерекшелігі қор және ... ... ... ағымдарының көрсетілуі, олардың өзгерісі болып табылады. Дегенмен,
ағымдағы шот операцияларының оңды қалдығы экспорт тауарлар мен ... ... мен ... трансферттерді білдіреді; ал кері қалдық –
импорт ... мен ... ... ... және ... трансферттерді
білдіреді. Капитал және қаржының активті шот операциялары мемлекеттің
сыртқы елдер алдындағы ... ... ... ал оның ... ... еместерге талаптардың өсуіне және мемлекеттің сыртқы міндеттерінің
қысқаруына әкеледі.
Төлем баласнының статистикалық есебінен туындайтын ... ... ... табылады, онда басқа елдерге қатысты отандық
экономика талаптарының ... мен құны және ... ... алдындағы
қаржылық міндеттері көрсетіледі. Халықаралық инвестициялар ... ... ... ... – онда ... ... ... Қаржылық активтердің қоры мен міндеттерінің арасындағы
ерекшеліктер ... таза ... ... ... ... ... ... мемлекетте болатын халықаралық ... ... және оның ... ... алдындағы қарыздарын
көрсетеді.
Қаржылық нарық жаһандануының ... ... ... ... ... ... немесе азаюы туралы ақпараттарды алудың, ... ... ... инвестициялық позиция есебінде көрсетілетін
валюталық курс пен ... ... ... ... өсті.
Халықаралық инвестициялық позиция ... ... ... ... ... қатысты құны мен құрылымы және басқа елдер алдындағы қаржылық
міндеттері көрсетілетін статистикалық есепті білдіреді. Онда тек ... ... ... мен аяқталуындағы қаржылық активтердің ... ... ғана ... ... ... ... де ... балансының шоты және халықаралық инвестициялық позициясы ХИП-да
көрсетілген сыртқы экономикалық қызмет ... ... ... бір-
бірімен байланысты, олар капитал және қаржы операцияларының шоттарын жасау
үшін қажетті. ... ... ... ... қызмет туралы
мәліметтерден басқа, олар төлем балансының жеке көрсеткіштерін жасау ... ... ... ... ... мен ... сияқты сытрқы
экономикалық аспектілерін, қаржылық ... мен ... ... отырып, сондай-ақ олар сыртқы және ішкі ... ... ... рөл ... ... ... ... барлық
мемлекеттік экономика секторы бойынша ... ... мен ... ... ... мемлекеттік сектор, банктік сектор,
қаржылық емес кәсіпорындар және банктік емес қаржылық ... ... емес ... ... банк ... ... қор ұсынысы негізінде
мемлекеттің банк жүйесі бойынша ХИП-ын құрастыру жұмысын өтеу туралы ... бұл ... ... мемлекеттің инвестициялық позициясының
қалыптастыруғы ауысуына қажет, яғни бұл төлем балансының дұрыс ... ... ... ... ... мүмкіндік береді. Ал жаңадан
жасалған Қазақстан кәсіпорындарына арналған мемлекеттік есеп беру ... ... ... мен ... запасының құндық өзгерісін атап
көрсетуге мүміндік береді, ... ... ... ... ... ... ... саясат. Мұндай саясат ішкі сұранысты қысқартады, көбіне
азаматтық ... ... ... ... ... және ... тұрады. Оның ең маңызды құралдарының біріне ... және ... ... қызмет етеді: бюджет тапшылығының азаюы, Орталық ... ... ... (дисконттық саясат), несиелік шектеулер, ақша
массасы өсімінің шегін қою. Бірақ экономикалық ... ... ... жұмыссыздық мен ауқымды ... ... ... ... ... ... және жұмыссыздық деңгейінің одан
әрі төмендеуіне әкелуі мүмкін. Егер конпенсациялық шаралар қолданылмаса, ол
өмір сүру деңгейінің ... ... және ... қақтығыстың
өршуіне әкеледі.
2. Девальвация – ... ... ... ... бұл ... ... тұруға және ал экспортты қалыптандыру мақсатында қолданылады.
Бірақ төлем балансын ... ... рөлі оны ... ... яғни ... ... ... саясатқа байланысты.
Девальвация экспорт тауарды тек қана экспорттық потенциал болғанда ... ... мен ... ... ... және
әлемдік нарыққа оңтайлы жағайлар ... ... ... оның отандық тауар өнімінің шығынының өсуіне, мемлекетте
бағаның жоғарылауына және оның көмегімен алынған сыртқы ... ... ... ... ... ... ол мемлекетке уақытша
мүмкіндік бергенімен, көп жағдайда төлем балансы тапшылығының ... ... ... ... шетел валюталық түсімін
шектеу, лицензиялау, ... ... ... ... ... ... операциялардың тұрақталуы төлем балансының тапшылығын
жоюға бағытталған, бұл экспорт капиталын ... және оның ... ... ... ... ... ұстап тұру жолымен жүзеге
асырады.
4. Қаржылық және ақша-несиелік саясат. ... ... ... үшін экспортерларға бюджеттік субсидия (ақшалай көмек) ... ... ... ... , ... капиталдың келуі
мақсатында шетел құнды қағаздарын ұстаушылардың пайыздарына ... алып ... ... ... ... ... саясат) және
ақша массасын таргеттеу, яғни оның жыл ... ... ... ... ... ... ... арнайы шараларының әсері оның
негізгі баптары құрылуда – сауда ... ... ... ... ... ... ... төлем балансы болып келеді. Экспортты
теңестіру және импортты ... ... ... ... қолданалады:
экспортерлерге салықтық, несиелік жеңілдіктер жасау, валюталық ... ... ... ... сол ... ... алмасу
қарастырылады, контрагенттермен өз еріктерімен экспортқа шек қою келісімі
жасалады.
«Көрінбейтін» операциялар балансын реттеу мақсатында мынадай ... сол ... ... ... ... шығару нормасын
шектеу;
2) шетел туристтерін жақындату мақсатымен ... ... ... бабы ... ... ... үшін, мемлекеттік
бюджет қаражаты есебінен теңіз құрылысына ат салысу;
4) ... ... ... ... ... т.б. ... көбейту мақсатымен ғылыми зерттеу және ... ... ... ... ... ... ... көшіп-қонуын реттеу, шетке тасымалдауды
қысқарту, үшін босқындардың шығуын шектеу;
Активті төлем ... ... ... ... ... ... қалдығын жоюға бағытталған. Осы мақсатпен активті төлем балансы бар
елдермен жоғарыда айтылған ... ... - ... қаржылық, несиелік,
валюталық, сондай-ақ импортты теңестіру үшін ревальвация және ... ... ... капитал экспортын ұлғайту және капитал импортын
тоқтату.
Пассивті төлем балансын жабудың көмекші құралы ретінде шетелге шетелдік
және ... ... ... сату ... ... ... ... субсидия,
сыйлық, несие түріндегі дамудың арнайы көмегі ... ... ... ... ... 80 астам халықаралық ұйымдарға
мүше, олар БҰҰ (ВОЗ, ЮНИФЕС, ... ... ... және
Европамен ынтымақтастық (ҚҰЕЫ), Бүкіләлемдік банк (МБРР, МАР, МФК, ... ... қор, ... ... даму банктері, Европалық
қайта құрастыру және даму банкі, Европалық ... ... және т.б. ... ... ... ... ... орындайды, халықаралық қаржылық ұйымдардың (61 ... ... ... ... тиісті төлемдерді іске асырады. ХВҚ
мүшелігіне байланысты мемлекет ұлттық валютаны реттеу үшін, және ... ... ... ... ... ... қиындықтар болған
жағдайда және экономикалық ... ... ... үшін ... ... балансы – бұл белгілі бір ... ... мен ... ... ... барлық экономикалық
операциялардың жүйелі түрдегі көрінісі
ТБ құрудың және анықтаудың негізгі ... ... және ... ... ... операцияларды есепке алу;
3 операцияларды қосарлы жазба жүйесі бойынша есепке алу;
қорлар емес, ағындар ... ... және ... ... ірілендірілген сомалар
аудармасының есепке алудың бірегей бірлігіндегі құндық бағасы;
5 ... иесі ... ... ... ... ... типтері және экономика секторлары бойынша
көрсету.
Қосарлы жазба жүйесі төлем ... ... екі ... ... талап ететін, бірі – кредит бойынша оң белгімен, екіншісі –
дебет бойынша теріс белгімен ... Оң ... ... ... ... ... ... – валюталардың жылыстауын көрсетеді (1-кесте).
Кредиттік өткізбелердің барлық сомасы барлық дебеттік жазбалар сомасына
баламалы болуы, ал таза баланс ... тең ... ... ... ... қол ... қиын, себебі түрлі ақпарат көздері мен ... ... ... да
Кесте 1 - Төлем балансында «+», «-» белгілерін қолдану
|Операциялар |«+» ... |«-» ... ... Ағымдағы шот ... ... ... ... ... ... ... экспорты |Қызметтер импорты ... ... ... |
| ... ... |
|Ағымдағы ... ... ... ... ... ... ... жасалатын операциялар шоты ... ... ... |
| ... ... ... ... операцияларының шоты ... ... ... ... |Қаржы қаражаттарының |
|және ... ... ... ... ... ... талаптардың |
|операциялар |міндеттемелердің артуы |артуы немесе |
| ... ... ... |
| ... ... ... |
| ... ... ... ... бағалау. Операциялар мәмілелердің ... ... ... мен ... көрсетілген өздерінің
нақты нарықтық құны бойынша бағаланады.
Резидент және бейрезидент. Экономикалық бірлік жеке немесе заңды тұлға,
экономикалық мүдде орталығы болған ... және осы ... ... ... ... уақыт тұрған жағдайда ... ... ... ... экономикалық аумағы дегеніміз – шегінде жеке тұлғалар,
тауарлар мен капитал ... орын ... ... ... ... оның ... аумағы, сондай-ақ елшілік, өкілдік, әскери
базалар және тағы сол
Төлем балансының негізгі бөлімдері
Қазақстанның төлем балансы екі ... ... ... шот пен капиталдық және қаржылық ресурстардың шоты.
Бұл операциялар ХВҚ ұсынған және осы жұмыстың I бөлімінің 1 - тарауында
көрсетілген түрлі бап ... ... ... ... стандартты және аналитикалық түрде болады.
Ағымдағы шот тауарлармен және қызметтермен жасалатын операцияларды,
резиденттер мен ... ... ... және ... ... ... шоты ... трансферттермен және өндірілмеген
қаржы емес активтермен жасалатын операцияларды қамтиды.
Қаржы шотына халықаралық ... ... ... қаржы
құралдарымен жасалатын барлық операциялар кіреді.
Төлем балансы секторларының, қосалқы шоттары өзара тығыз байланысты.
Ағымдағы шот және ... ... ... ... оң ... таза ... ... міндеттемелердің таза төмендеуін білідіреді,
ал дефицит, керісінше, активтердің таза қысқаруына ... ... ... таза ... әкеп ... ... шоты ... таза активтер мен міндеттемелер ... ... ... мен ... ... ... ... төмендегенін көрсетеді.
Қызмет көрсету қызметтердің барлық санаттарын қамтиды, атап айтқанда,
негізінен кеңес беру және білім беру түріндегі ... ... ... және жолаушылар тасымалдау, туризм және өзге де ... ... ... және ... қызметтері мен басқа
да қызметтер.
Табыс өндіріс факторларын – еңбек пен ... ... ... ... Бұл қызметшілерге берілетін ... ... ... және өзге де ... ... ... ... түскен табыстар дивидендтер, пайыздар және өзге ... ... ... ... тарнсферттер. Осы бап экономикалық құнның баламасын өтеусіз
грант түрінде алынған немесе табыс ... ... және ... ресурстарымен
жасалатын операциялардың бақылау өткізбесін қосады, мәселен, гуманитарлық
және ... ... Осы бап ... ... ... ... ... ұйымдарға салынатын үкімет жарнасын, жеке тұлғалардың
салықтары мен аударылымдарын ... ... ... ... ... ... ... активтердің тауарлар қозғалысы және қызметтермен байланысты барлық
ағыстары көрсетіледі. ... ... оң ... ... ... ... баптары бойынша мемлекеттің кредиті дебеттен жоғары
екенін ... және ... ... қатысты
міндеттемелерінің көлемін көрсетеді. Басқаша айтқанда, ағымдағы шоттың ... ... ... ... ... ... ... Және керісінше, дефицит болған жағдайда тауарлардың қасымша таза
импортын төлеу үшін мемлекет таза борышқор болады,
Ағымдағы шоттың оң ...... ... маңызды факторы
болып табылады. Бұл оның экономикалық өсуінің статстикалық ... Екі ... ... ... ағымдағы шоттың белгілі бір
көрсеткішінің ... ... ... ... белгілі бір
деңгейіне сәйкес келетінін анықтауға болады. Мысалы, нөлдік сальдо кезінде
тұрғындардың жан басына ... ЖІӨ ... ... жуық ... Сальдоның 2 – 4 млрд. долл. жоғарлауы ЖІӨ 10 ... ... ... 2007ж. ... ... ... ... шоттардың 7,2
млрд.долл. сомасында тапшылықтың аңықталуына байланысты, 2009 – ... ... ... маңызды мәселесі оның өтімділігі болып
табылады, яғни болашақта ағымдағы шоттың артықшылығын қамтамасыз ... ... ... валюталық дағдарыстың бірнеше түрі
бар: төлем балансының дағдарысы; мемлекеттің сыртқы қарызының дағдарысы;
ұлттық валютада ... ... ... ... ішкі ... ... ... сыртқы қарызының дағдарысы . ... ұзақ ... ... ... ... дағдарыстың екі
түріне соқтығуы мүмкін – төлем ... және ... ... ... ... ресми төлем балансын Ұлттық Банк пен ... ... ... төрт жыл ... 1993 - 1996 ... ... ... жасады. Қазақстан республикасының Ұлттық банкі ақша-
несие саясатын жүргізу ... 1995 ... ... ... ... емес ... ... Тоқсандық ақпараттарды жинақтай отырып, ҚРҰБ
төлем балансының негізгі жеке ... ... ... ... яғни олар ... кепілсіз қаржылық емес кәсіпорындар, банктерге
тартылатын және берілетін тікелей және портфелді ... ... және ... ... келесі операциялар жатады:
- тауар және қызмет төлемін кейінге қалдырмау есебін жүзеге асыру үшін
жасалатын аударымдар;
- 180 ... ... ... ... ... ... есеп ... ... 180 ... ... ... ... беру және алу;
- депозит, инвестиция, ссудалық және басқа ... ... ... және басқа да табыстарды алу және аудару;
- грант сияқты сауда сипатындағы емес ... ... ... ... ... ... және ... аудару;
Экономиканың жеке секторының мәліметтері төлем балансында ауқымды көлемді
алады. Есепті дұрыс жүргізу үшін, барлық ... ... ... Осы
мақсатпен Ұлттық банк филиалдары сыртқы экономикалық қызметпен ... ... ... ... ... ... ... тексерулер
жүргізеді, содан соң мәліметтер тіркеуге енгізіледі.
Тіркеуге енгізілген барлық кәсіпорындар Қазақстан ... ... ... ... ... ... ... тоқсан сайын мәліметтер өткізеді:
• 1-ПБ - «резидент еместерге ... ... ... мен ... міндеттер туралы есеп» - СЭҚ барлық кәсіпорындардың ... 2-ПК «жүк және ... және ... да ... ... ... ... туралы есеп» - бұл авиациялық, теңіздік, көліктік және
трубажүргізу көлік түрленінгің кәсіпорындары, ұйымдары, компаниялары.
• 3-ПК «Темір ... ... жүк және ... тасымалы төлемдер мен
түсімдер туралы есеп» «Қазақстан темір жолы» АҚ, кәсіпорын, экспедиция
және темір жол көлігі агенттіктері үшін.
4-ПК «Көліктік ... ... ... опреациялар туралы
есеп» - темір жол көлігі агенттіктері және ... ... ... ... жолдардан басқа резидент-емес – кәсіпорын көліктерінің
өкілдері үшін. 7-ПК ... ... ... ... ... және субсидия туралы есеп» ҚР
• 5-ПК «Резидент емес – ... ... ... ... ... - ... және ... көлік қызметімен айналысатын кәсіпорын
үшін.
• 6-ПБ «Резиденттер еместерден алынатын (резиденттер өткізген) байланыс
қызметтері туралы есеп» - ... ... ... ... ... ... 7 байланысы, РМКК «Казтелерадио» және басқа да байланыс кәсіпорындары
үшін.
• 8 мемлекеттік басқару органдары үшін.
10-ПК «Резидент еместермен халықаралық операциялар ... ... ... ... ... асыратын бірлескен
кәсіпорындар және ... ... ... 11-ПК ... сақтандыру операциялар және қайта сақтандыру туралы
есеп» - сақтандыру және қайта сақтарндырушы ұйымдар үшін.
Төлем ... ҚР ... ... ... ... ... отырады.
Жинақталған мәліметтер негізінде ағымдағы кезеңге болжамды ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... балансы
соңғы рет жинақталады және Ұлттық банк ... ... Бұл ... ... ауқымды есептік және аналитикалық материал
беріледі, жеке көрсеткіштерді ... ... ... шаралары анықталады.
3бөлім: ҚР Ұлттық төлем балансына әсер ететін факторлары және ... ... ... ... ... әсер ... ... Мемлекеттердің экономикалық және саяси дамуының біркеліксіздігі және
халықаралық бәсекелестік.
Экономика жаһандануы, әлемдік нарықтағы бәсекелестіктің күшеюі ғасырлар
шегінде жаңа сапа ... ... ... ... ... ... экономикасындағы негізгі орталық бәсекелестік күшінің өзгерісінің
қатынасын ... ... ... ... ... ... ... деген түсінік бар,
яғни бұл - мемлекеттегі шаруашылық белсенділіктің ... ... ... ... ... ... операциялары ең
алдымен ішкі экономика жағдайына байланысты. Төлем ... ... ... ... ... олар ... циклдық процесстердің бір елден екінші елге ауысуына
мүмкіндік туғызады.
3. Құрылымдық дисцпропорциялар. Бір ... бір ... ... ... ... сілкінісіне әкеледі, кейде қайта өндіруді ан
одан да күрделі циклдық дағдарысқа әкеледі. Әлемдік ... ... ... ... ... ... бұл экспорт
көлемінің төмендеуіне әкелуі мүмкін. Негізгі себебі, өнеркәсіп құрылымы
әлемдік нарық қажеттіліктеріне сәйкес келмейді. ... ... ... 70-ші ... ... экономиканы дүр сілкіндірген
энергетикалық, шикізаттық және ... ... ... мүмкін.
4. Мемлекеттің шетелдік шығындарының өсімі. Төлем балансы үшін ауыр ... ... ... ... ... олар төлем балансының
дисбалансын күшейтетін әртүрлі экономикалық және ... ... ... ... және әскери шығындар. Қарулануды
бастырмалату әскери-стратегиялық тауарлар импортыныңұлғаюын туғызады,
сондай-ақ шикізаттың ... ... ... ... ... ... Әскери тауарлар импортының көбеюі дамушы елдерден дамыған
елдерге капиталдың құйылуына әкеледі.Әскери ... ... ... ... көрсетудің ең тиімді жолы болар еді, ... ... ... ... ... ... ... инфляцияның белсенділігін анықтайды; екіншіден,
экспортқа тауар ресурстарын ұлғайтады, ал бұл ... ... ... жақсартуға болады.
6. Халықаралық қаржылық өзаратәуелділікті күшейту. Қазіргі кезде ... ... ... ... байланыста басты форма
болды. Бұл әкетілетін капитал масштабының ұлғаюына, ... ... ... ... оған қоса ... ... ... Капитал қозғалысының маңызды фокторы болып төлем балансының
тұрақсыздығының ұлғаюы және оның ... ... ... арналған
заемдық қаражаттарды тарту қажеттілігі табылады. Соңында мемлекеттердің
қаржылық өзаратәуелділігі коммерциялық өзаратәуелділіктен де маңыздырақ
болды. Бұл валюталық және несиелік тәуекелдерді ... ең ... ... ... ... ... ... өзгерістер. Шаруашылық интенсификациясының өсуі ,
жаңға энергеттикалық базаға көшу ... ... ... ... ... ... ... өте белсенді болды.
8. Валюта-қаржылық факторлардың төлем балансына әсері. Әлемдік валюталық
жүйенің ... ... ... мен ... жағдайын
нашарлатады. Валюталық курсты өзгертіп пайда табу ... ... ... ... ... ... импортерлар төлемді
жылдамдатуға тырысады, ал экспортерлар керісінше, тапсырылған валютаны
алуды ... («leads and ...... ... құнсыздануы, яғни оның курсы шетел
валюталарына төмендеуді білдіреді, бұл импорт тауарды ... ... және ... ... ... ... ... та девальвация
халықаралық есептердің себептерін түбегейлі шешпейді, тек қана ... ... ... қатар, девальвацияның қарама-қайшы жақтары да
бар, олар: импорт ... ... күрт ... ... ... дамуына көмектеседі; халықтың өмір сүру
деңгейінің төмендеуіне ... ... ... бәсекелестікті
күшейтеді.
Ревальвация – бұл шетел ... ... ... ... ол ... ... ... және отандық тауар экспортын
құрауға алғышарт ... Бұл ... ... мен ... мүддесіне сәйкес ... ... ... ... ... ... ол ... ақша массасының
көбеюін қолдайды және осы негізде ішкі құнның өсуін баяулаулатады.
9. Валюталық курстың төлем балансына ... ... курс ... ... ... маңызды әсерін тигізеді, ол халықаралық
айырбас эквивалентінің алғышарттарының бірі ... ... ... курстың ауытқымалы және тұрақты түрін ажыратады. Ауытқымалы
валюталық курс төлем балансының дағдарысын реттеуге тиімді; бұл ... пен ... ... ... ... реттеледі, бұл үкіметке сыртқы
қаржы көздерінсіз түзетулер енгізуге мүмкіндік береді. Тұрақты влюталық
курс жағдайы бойынша ... ... ... ... тұр, ... ... тұрақты деңгейдегі сыртқы тепе-теңдікті ұстап тұруы болып
таьылады. ... ... ... курс ... ... ... жағдайында ғана бола алады; және ... ... ... ... ... етеді.
10. Инфляцияның төлем ... кері ... ... ... және ... тұрақсыздық бағасын жоғарылатады,
экономикалық өсімнің негізгі факторларын үзеді, ... ... ... ... ... Инфляция ұлттық
тауардың бәсекелестігін төмендетеді, олардың экспорттығын қиындатады,
яғни тауар импортын жоғарылатады және капиталдың ... ... ... ... ... және ... Төлем баланстары белгілі бір
мемлекеттердің сауда-саяси ... әсер ... ... сауда
партнерлеріндегі жоғарғы тарифтер мен төмен импорттық квоталар отандық
экспортты қысқартады.
12. ... ... - ... ... ... және т.б. ... ... кері әсерін тигізеді
Төлем балансы тапшы елдерде әдетте экспортты ынталандыру, импорт
тауарларды ... ... ... ... ... ... ... шығарылымын шектеу мақсатында келесідей шаралар
3.2Төлем балансын құрастыруда туындайтын проблемалар және ... ... ... сол ... ... мен ... әлем ... кезеңде орын алған опреациялар көрініс табады. Қазақстанның ... ... және ... пайдаланылған ақпараттық база,
мемлекеттің сыртқы экономикалық жағдайының ... мен ... үшін ... ... ... қорының стандарттарна сәйкес келеді.
Алайда, стандартты ережелермен қабылданған халықаралық практиканың ішкі
заңдылықтар анықтамасындағы әртүрлі өзгерістер мен ... ... ... ... ... ... ... жинауда
айтарлықтай қиыншылықтар туғызады, және олардың бұзылуына әкеп соқтырады.
1993ж Халықаралық шоттар жүйесінің стандарттары мен ... ... ... ... ... бақарманың бесінші басылымында
қабылданған Қазақстандағы ... ... ... ... сәйкес келмейді. 1996ж 24 желтоқсандағы «Валюталық реттеу
туралы» ... ... ... Қазақстан Республикасының
территориясында шаруышылық қызмет атқаратын сауда және ... да ... ... мен ... ... еместерге жатқызылған, бұл
Қазақстан республикасының Азаматтық Кодексі бойынша олар заңды ... ... ... методелогиялық ережелерінде резиденттілік принципі
экономикалық мүдде тарапынан анықталады. Бұл олардың қызметінің мақсаты ... ... ... ... ... ... шығып отыр,
демек, сол территорияға басым болып келеді.
Бір жағынан, ... ... ... ... ... және ... сияқты процедуралар әлі де әлсіз болып келеді.
Практикада төлем балансының есебі теңгерілмейді, өйткені ... ... ... немесе кейбір мәліметтер бабтармен кемітілген немесе
есепте ... ... ... ... қателігі
республикадағы сыртқы сауда статистикасына әлі де жоғары деңгейдегі қателер
кездесуі және басқа мемлекеттердің ... ... ... ағымының
есептелмеуімен түсіндіріледі. Мұндай жағдайдың негізгі себептері ... ... және ... ... ... ... ... шаруашылық субъектілердің – резиденттердің
сыртқы экономикалық қызмет есеп ... ... ... сай ... ... ведомствалардың мәліметтерінің салыстырылмауы және
шексіздігі. Осылайша сыртқы айналым ... ... ... ... аралық тауар айналымы негізінде құралатын мәліметтер көбінесе
басқа мемлекеттер ведомстваларымен ... ... ... ... ... ... келмейді.
Валюталық қаражаттардың қозғалысы туралы ақпаратқа тек қана ... ... ғана ... ... ... ... түсімдері де
жатады. Бұл ақпарат экспорт тауарлардың ... ... ... шоттарына валюталық ... ... ... ... ... ... бұл ... мыналарға
жеткізіледі:
• несие келісімі негізінде өндірушілер – резидент еместер берген
сауда (тауар) несиелері ... ... ... мен ... ... тауарға аванс;
• бұрын алынған ... ... өтеу ... және ... ... ... ... инвестициялардан резидент еместердің табыс
шотына;
• республика экспорттарын шетелдік еншілес ... ... ... ... бартерлық айырбас бойынша, көбіне таяу шетел мемлекеттеріне.
Жоғарыда аталған ... ... ... ... ... ... және кәсіпорындардың көрсеткен мәліметтері бойынша
инвестициялау нысаны №204 1998ж 27 ... ... ... ... ... ... ... байланысты, валюталық
операцияларды тіркеу ережелеріне» сәйкес несие және ... ... ... ... ... бола ... ... капитал
қозғалысымен байланысты валюталық операцияларды тіркеуге қатысты басқа да
көптеген проблемаларды айтуға болады. Олардың бірі қазіргі кезде ... ... ... ... валюталық операцияларды тіркеу
ережелеріне» сәйкес, тіркелетін келісім рәсімделуіне қойылатын талаптардың
ара жігі анық ажыратылмағанымен байланысты. ... ... ... мынадай жағдайларда жүзеге асады: келісімдердің заңды түрде ... ... ... ... ... құжаттардың тізімінде
анықталмаған келісім және келісім-шарт құжаттарында ... ... ... ... ... ... ... қиын жағдайлар туындайды, ол да ... және оның ... ... ... ... ... ... резидент еместердің 180
күннен астам мерзімге импорттық ... ... ... ... ... ... Оның нәтижесі болып, капитал қозғалысымен
байланысты және ... ... ... ... ... қатысты тіркелген валюталық операциялар көлемінің ұлғаюы
табылады. Бұрын ... ... ... ... ... ... аудару қажет болғанда тіркеуге өткізетін. Қазіргі кезде тауар
несиесі ... ... ... ... көпшілігі кедендік
рәсімдеуден бұрын тіркеледі, содан соң, ... ... ... ... көрініс табады және қаржылық міндеттер едәуір қысқарады, бұл ... ... мен ... ... оң ... ... және де
қаржылық операцияларды талдау және есептеу, ... ... ... ... қамтамасыз етті.
Өз кезегінде, Ұлттық банктің облыстық филиалдары сыртқы экономикалық
операцияларды жүзеге ... ... ... қызметкерлерге
конпенсация, трансферттер және тікелей шетелдік инвестициялар бойынша)
кәсіпорындар мен ұйымдарға статистикалық зерттеу жүргізеді. ... ... ... ... ... балансының статистикалық зерттеу формасы,
төлем балансын құрастыру мақсатында статистикалық зерттеуге енгізілетін
кәсіпорындарды анықтау үшін ... ... ... ... ... рет ... және жаңа фирмалардың пайда болуына байланысты ... ... ... ... бұл республиканың төлем балансының дұрыстығын
жақсартады.
Төлем балансын құрастырудың ерекшелігі қор және ... ... ... ... ... ... ... болып табылады. Дегенмен,
ағымдағы шот операцияларының оңды қалдығы экспорт тауарлар мен қызметтерді,
табыстың ... мен ... ... ... ал кері қалдық –
импорт тауарлар мен қызметтерді, табыс төлемін және ағымдағы трансферттерді
білдіреді. ... және ... ... шот операциялары мемлекеттің
сыртқы елдер алдындағы міндеттерінің ... ... ал оның ... ... еместерге талаптардың өсуіне және мемлекеттің сыртқы міндеттерінің
қысқаруына әкеледі.
Төлем баласнының ... ... ... ... ... ... табылады, онда басқа елдерге қатысты отандық
экономика ... ... мен құны және ... елдер алдындағы
қаржылық міндеттері ... ... ... ... ... ... ерекшелігі – онда ағымдар емес, қордың
көрсетілуі. Қаржылық активтердің қоры мен ... ... ... таза ... ... ... құрайды.
Таза инвестициялық позиция мемлекетте ... ... ... ... және оның ... елдер алдындағы ... ... ... жоғарғы деңгейінде сыртқы займдар бойынша
міндеттердің көбеюі немесе ... ... ... ... ... ... ... инвестициялық позиция есебінде көрсетілетін
валюталық курс пен операциялар арасында байланыс ... ... ... ... ... ... ... талаптарының
басқа елдерге қатысты құны мен құрылымы және басқа елдер алдындағы ... ... ... ... ... Онда тек сәйкес
кезеңнің мерзімінің басталуы мен аяқталуындағы қаржылық активтердің ... ... ғана ... ... ... ... де көрсетіледі.
Төлем балансының шоты және халықаралық инвестициялық позициясы ХИП-да
көрсетілген сыртқы ... ... ... ... ... ... ... олар капитал және қаржы операцияларының шоттарын жасау
үшін қажетті. ... ... ... ... ... ... ... олар төлем балансының жеке көрсеткіштерін жасау ... ... ... ... ... мен шығысы сияқты сытрқы
экономикалық аспектілерін, қаржылық талаптар мен ... ... ... ... олар ... және ішкі ... ... маңызды рөл атқарады. ... ... ... ... ... секторы бойынша қаржылық активтер мен ... ... ... ... ... ... сектор,
қаржылық емес кәсіпорындар және банктік емес қаржылық мекемелер секторлары
(банктік емес ... ... банк ... валюталық қор ұсынысы негізінде
мемлекеттің банк жүйесі бойынша ХИП-ын құрастыру жұмысын өтеу туралы ... бұл ... ... ... ... ... ... қажет, яғни бұл төлем балансының дұрыс болуына,
сыртқы қарыз проблемаларын ... ... ... ... Ал ... Қазақстан кәсіпорындарына арналған мемлекеттік есеп беру формалары
көбінесе қаржылық активтер мен міндеттер запасының құндық ... ... ... ... ... республиканың қолайлы инвестициялық
позициясын жасауға қызмет етеді.
ҚОРЫТЫНДЫ
Жұмыс қорытындысында ... ... ... банкі
Қазақстанның төлем балансының құрылымын, оның ... ... ... одан әрі ... түсу үшін ... ... ... мемлекеттік реттеудің объектісі – бұл ... ... ... влюталық, қаржылық, ақша-несиелік шаралардың
жиынтығы болып табылады, олар төлем ... ... ... ... ... ... ... өтеуге бағытталады.
Төлем балансы экономиканың толық қабілеттілігінің негізгі критерииі
болып табылады. Төлем балансы ... ... ... ... ... ... ... анықтауға
байланысты. Бір жағынан төлем балансы белгілі кезеңдегі келісімдерге
қатынасын көрсететін есеп ... ... Бұл ... ... ... үшін ... ... келісімдердің барлық
түрлерінің есебі керек, оларөз кезегінде экономиканы нақты толықтырады.
Мұны жүзеге ... үшін ... есеп ... ... ... ... ... операциялар мәліметтерінің есебінің қайта ... ... ... ... ... ұсыныстар жасады, олар көптеген
мемлекеттердің төлем балансының негізіне енгізілген. Өз ... ... ... барлық шарттарын орындауда. Егер төлем балансы
тапшы болса, онда экспортты ұлғайту және ... ... ... ... ... тару ... шаралар қолдану қажет. Шетелге тауар
шығаруда және толық экспортты несиелерді беруде ... ... ... ... ... және ... тәуекелден және
қаржы-несиелік жеңілдіктерден сақтандыру қажет. Сондай-ақ ұсақ ... ... ... ... ... ... ...
бұл халықаралық сауда операциялары бойынша және мемлекеттің төлем балансы
бойынша есеп үшін ... ... ... ... ... ... мәселесінің өткірлігін назарға
ала отырып, қосымша шаралардың кешенін жасап шығару және жүзеге ... ... ... ... ... шоттың теріс сальдосының залалын жою және оның профицитін
қамтамасыз ету, сонымен қатар, шетелдегі отандық компаниялардың
кірістерін ұлғайту;
- шетелдік компаниялардың және ... ... ... ... ... ... ... бюджетке салықтары
мен міндетті төлемдерінің ашықтығына қол жеткізу,
- тауарлар мен қызметтердің ... ... мен ... ... ... кезеңді девальвациясын жүзеге асыру;
- инфляциялық процестерді жүргізу ... ... ... ... ақша ... өсу ... таза ЖІӨ өсімі қарқынынан асып
кетуіне жол бермеу;
- ұлттық қорға түсімдерді қоса алғандағы, бюджет ... ... ... ... ... ... бюджеттік шығыстарын қысқарту, олардың өсу қарқынының
нақты ЖІӨ мен еңбек өнімінің ... ... ... ... ақша ... өсу ... ... үшін еңбек
мигранттарының келуіне шарттарды қатаңдату, заңсыз иммиграциямен
күресті жалғастыру.
Келтірілген ... ... ... ... қатысу
деңгейін санды және сапалы талдау үшін мемлекеттердің басқа ... ... мен ... ... ... ... сендіруге шақырады, және осылайша, ақша-несиелік ... ... ... ... саясатының және мемлекеттік
қарызды басқаруды таңдауға индикатор болып табылады.
Мемлекеттегі халықтың өмір сүру ... осы ... ... Міне ... ... ... мемлекеттің экономикалық саясаттың
негізі бола отырып, макроэкономикалық көрсеткіштер жүйесінде маңызды орын
алады.
ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ
1.«Егемен Қазақстан» ... ... ... ... ... - ... ... и антиинфляционная политика в Казахстане»
4.ІІ Халықаралық ғылыми теориялық ... ... -2005 ... экономики» 2006 г. № 2(8).
6.Д.С.Моисеев «Денежно-кредитная политика: ... и ... ... -2005 ... ... айналысы және несие» «Маркет», Алматы -2004
8.Экономика»,Алматы -2005 ж.
9.«ҚР валюталық реттеу және бақылау туралы» Заңы №57-1;13.06.05.
10.«Экономика и право Казахстана» 2007 г. ... ... ... Республики Казахстан по статистике,
2008г.Министерства Финансов Республики Казахстан, ... ... ... ... ... ... http://www. nationalbank.kz/.
веб-сайты.
13. «Экономика», Алматы -2007 г.
14.С.С.Сахариев «Әлем экономикасы» ІІ том. Алматы-2003ж.
15.М.К.Бункина «Монетаризм» «Экономик'С», Москва -2004 г.
16.«Финансы и кредиты» 2006 г. №9 ... ... ... ... ... ... | | | | ... %-бен) | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | |
| | | | | ... |2008 |2009 |2010 |2011 |
| ... | | | ... ... %) - ... |48% |-31% |20% |2% ... ... %) - ... ЖІӨ ... |  |-31% |20% |2% ... | | | | ... ... %) - ... ... ... |  |-43% |2% |1% ... сценарийі | | | | ... ... %) - ... |18% |2% |11% |7% ... %) - ... ЖІӨ сценарийі |  |2% |9% |6% ... | | | | ... ... %) - ЖІӨ-ге әсерімен мұнай |  |-4% |3% |1% ... ... | | | | ... ... |  |  |  |  ... ... %) |4% |8% |4% |3% ... %-бен нақты өсуі (сценарийлер диапазоны) |  |2-3% |2-5% ... | | | |% ... ... USD/bbl |  |40-50 |40-60 |40-60 ... ... МЕН ...... Республикасы Статистика Агенттігі
ЖҰӨ - Жалпы ұлттық өнім
ЖІӨ - Жалпы ішкі өнім
ЖСҚ – Жалпы ... ...... экономикалық қызмет
ЖКД – Жүк кедендік декларация
ХИП – Халықаралық инвестициялық позиция
АШ – Ағымдағы шот
ҰЖ – Ұлттық жинақ
ҰИ – ... ...... ...... есептің халықаралық жүйесі
ШТИ – Шетелдік тікелей инвестициялар
АҚ – Акционерлік қоғам
ҰК – Ұлттық кәсіпорын
РМК – Республикалық мемлекеттік кәсіпорын
ХҚҚДБ - Халықаралық ... құру және даму ...... ... ...... жаңғыру және даму банкі
ЕҚҚДБ – Европалық қайта құрастыру және даму банкі,
АҚШ – Америка Құрама Штаттары
БАӘ - Біріккен Араб Әміршілігі
ОАР – ... ... ... – Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы
ЕурАзЭҚ – Еуразиялық экономикалық ...... ...... ... ұйымы
ҚҰЕЫ – Қауіпсіздікті ұйымдастыру және Европамен ынтымақтастық
ДДҰ (ВОЗ) – Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы
ЮНИФЕС – Біріккен ұлттар ұйымының ... ...... ... ... білім, ғылым және мәдениет жөніндегі
үйымы
ХДҚ (МАР) – Халықаралық даму қауымдастығы
ХҚБ (МФК) – Халықаралық қаржы бақылауы
МИГА ... (СДР) – ... ... ... ... ... ... – Есептеу жұмыстарының департаменті
АШАПҚ – Арнайы шеттен алып пайдалану құқығы
ФОБ – франко-борт (борт ... ... ... ... ...

Пән: Экономика
Жұмыс түрі: Курстық жұмыс
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Ұлттық валюта тұрақтылығы және нақты сектор4 бет
Төлен Әбдікұлы шығармаларының көркемдік ерекшелігі, ұлттық құндылықтары60 бет
Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі жайлы34 бет
Ұлттық банктің банктік қызметті реттеудегі рөлі мен маңызы4 бет
"Ірі қара малының гигиенасы."7 бет
Ірі қара малының гигиенасы жайлы мәлімет4 бет
Алымдар және төлемдер32 бет
Алымдар, төлемдер және мемлекеттiк баждардiң мәнi мен өзiндiк ерекшелiктерi.20 бет
Ақша нарығының төлем құралдары және оның экономикадағы ролі12 бет
Балалардың жас ерекшеліктеріне қарай балабақшадағы серуенді ұйымдастыру23 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь