Қазақ кәсіби музыкасының негізін салушылар

1. тақырып жоспары.
1. Кіріспе . А. Жұбанов . қазақ кәсіби музыкасының негізін қалаушы.
а. Ленинграттағы оқу жылдары.
ә. Шығармашылық тұлғасының қалыптасуы.
б. «Абай » операсы, аспапты . камералы шығармалары .
в. А. Жұбановтың ғылыми еңбектері.

2. тақырып жоспары.
Е. Г. Брусиловскийдің шығармашылығы .
а. Е.Г. Брусиловскийдің еңбек жолының қазақ ұлттық музыка өнерінің даму кезеңіне сәйкес келуі .
ә. Шығармашылығының өркендеу кезеңі.
б. Қазақ күйлерін симфониялық шығармаларда қолдану ерекшелігі.

3. тақырып жоспары.
Л. Хамидидің композиторлық шығарашылығы .
а. Л Хамиди . қазақ музыкасында вальс жанрының негізін қалаушы.
ә. Л Хамиди . әрі дирижер, әрі педагог

4. тақырып жоспары.
Мұхан Төлебаев композитор классик .
а. Өмірі мен шығармашылығы.
б. «Біржан . Сара» операсы.
в. «Комунизм оттары» кантатасы.

5. тақырып жоспары .
Қ. Қожамьяров . ұйғыр халқының алғашқы кәсіби композиторы.
а. Қ. Қожамияровтың кампозиторлық шығармашылығы .
ә. «Ризвангуль» синфониялық поэмасы.

6. тақырып жоспары .
С. Мұхамеджановтың сазгерлік шығармашылығы.
а. Сазгердің өскен ортасы.
ә. Кансерватория жылдары.
б. «Қуаныш отаны» синфониялық поэмасын.
в. «Айсұлу » операсы .

7. тақырып жоспары.
Е. Рахмадиев шығармашылығы .
а. Е. Рахмадиевтің өмір жолы.
ә. Сазгердің опералары .
б. Е. Рахмадиевтің аспаптық музыкасы.
в. Е. Рахмадиевтің қоғамдық қызмет жолы

8. тақырып жоспары.
Ғ. Жұбанованың шығармашылығы.
а. Сазгердің өскен ортасы .
ә. Ғ. Жұбанованың аспаптық музыкасы.
б. Сазгердің симфониялық шығармалары .
в. Сазгердің опералық шығармалады.
        
        1- тақырып  жоспары.
1. Кіріспе . А. Жұбанов – қазақ кәсіби музыкасының негізін қалаушы.
а. Ленинграттағы оқу ... ... ... ... ... » операсы, аспапты – камералы шығармалары .
в. А. Жұбановтың ғылыми еңбектері.
А. Жұбанов
Қазақ кәсіби музыкасының негізін салушы.
Ахмет Қуанұлы ... ... ... ... ... ... жаңа ... жарқырап шыға келері кездейсоқ жағдай емес еді. Ахмет
Жұбанов Ақтөбе облысының ... ... орта ... ... ... Өнерге деген ынтасы жас кезінен оянған Ахмет үлкендердің көмегімен
домбырада, мандоменада , ... ... ... ... ... үйренеді .
Мектепте оқушы балалардың халық аспаптар аркестрін ұйымдастырсам деп
арман ... ... ... қаласында мұғалімдер даярлайтын бір айлық курсты
бітіріп, өзі өскен ауданда ұстаздық қызметін атқара жүріп ... ... ... ... ... композитор өз естелігінде болашағы туралы былай деп жазды:
қысқасын айтқанда А.В. ... ... ... ... ... өмір тағдырының 180% кешкендей көрініп бес-алты ... ... ... ... үстінде жолда болдым.
Ленинграт канцерваториясында оқи жүріп,1932 жылы көркем өнер академиясы
жанынан ашылған аспенрантураға ауысады.» Бірақ ... ... ... ... ашылып сабақ беретін мамандардың
Ахметті Республика халық ағарту комиссариаты 1933жылы Асперантурасын
бітіртпей ... ... ... бастап Ахмет Жұбанов техникум оқу бөлімін ... ...... ... мен ... атындағы қазақтың
ұлттық аспаптар оркестірінің негізін құрады. 1936 жылы «еңбегі ... жылы ... ... ... ректоры, профессоры өнертану
ғылымының докторы Қазақстан Ғылым академиясының академигі» деген ... ие ... ... ... ... ... ... эстетикалық
сауатын ашу мақсатымен «музыка әліппесі» (1933), «XIX мен ХХ ... ... ... ... ... (1942), ... (1958), ... Бұлбұлдары» (1963), «Құрманғазы» ... ... ... (1964) т.б. ... ...... ... , опера , драма, музыка, паемалар, сюнталар, ромакстар,
ария,хорлар, әндер жазды. Атап айтсақ «Қарлығаш», «Отан туралы ... ... ... ... ... «Алатау», «Бесік жыры», «Ақ көгершін»,
«Жайна, жайна өмірін» жастардың санасынан ойынан орын алған қанатты ... ... , ... Жұбановтың өмірі мен шығармашылығы халқымыздың
мақтанышы, болашақ ... ... ... ... ... ... әрі музыкалық тарихи білім беретін бағасы жоқ ... ... ... . ... ... сол көркем туындылардағы оқу білу,
айту, орындау арқылы ішкі жан дүниемізді байыту ... ... ... жылы ... сахнасында Жұбанов пен Хамидидің Ұлы Отан ... ... ... ... батырлығын көрсететін «Төлеген Тоқтаров»
атты операсы қойылды. ... ... өнер , ... ... ... ... ... замандас құрдасы Л. Хамидимен бірлесіп ... ... ... ... ... (1944) ... жазып табыстағанда деп
қабылдауымыз қажет. Осы опера үшін 1978 жылы ... ... ... ... (1947), Л. ... ... ... «Ақ желкен»,
«Біздің ел», «Күлкім- Москва», «Отан туралы ән», «Жылқышы», ... ... ... ... хат», «Ақ көгершін » әндерімен хорға арнап
жазған ... аға, орта ... ... ... да сол бағытта
«Тәжік биі», «Қазақ биі», «Ария», «Романс», «Көктем» аспаптық шығармаларын
«Төлеген ... ... атты ... ... мен ... Ғ. Жұбанованың аяқтаған (1970) радио операсын т.б. драма, ... ... ... , оқып ... ... ... : Одақ халық
әртістері: Ш.Қажығалиев, Н. ... ... ССР ... ... ... Ф.Балғаева, Ф. Мансуров, Р. Омаров өнер қайраткері, профессор
Х. Тастанов, Б. Сарыбаев және осы ... ... ... ... авторы,
өнертану ғылымдарының кандидаттары Б. Ғизатов, А. ... ... ... ... , А. ... тақырып жоспары.
Е. Г. Брусиловскийдің шығармашылығы .
а. Е.Г. Брусиловскийдің еңбек жолының қазақ ұлттық музыка өнерінің даму
кезеңіне сәйкес келуі .
ә. Шығармашылығының өркендеу ... ... ... ... ... ... ерекшелігі.
Евгений Григорьевич Брусиловский.
1933 жылы Ленинградтың Композиторлар Ойдағыдай жауапты хатшысының ұсынуы
бойынша сол Ленинградтың консерваториясын үздік бітірген (1931 ж.) Е. ... ... ... ... ... ... өнер ... ашуға
барлық күш-жігерін жұмсап, түңғыш музыкалы-драмалы спектакльдер жаза
бастайды.
Жас композитор өзінің қызметін Алматының музыкалы-драма ... ... ... ... ... ... ... келісімен түрлі қиындықтарды басынан кешіруге ... ... ол ... ... пен ... ... халық әндері мен күй жинақтарынан басқа ешбір зерттеу ... ... ... ... саласы болмасын профессионалды білімі бар
жастардың жоқтығы үнемі сезіліп тұрды.
Е.Г.Брусиловский жалпы жас ... ... ... ... ... ... отырып, композиторлық жұмыспен қатар түрлі ұйымдастыру
және музыка зерттеу ... ... ... көп ... ... еңбегінің арқасында, ол қазақтың ... қол ... ... ... ... ... музыкалы аспаптарға, дауысқа арнап халық.
әндері мен күйлерін ... ... ... ... ... ... ... екі домбыра мен фортепианоға түсіріледі. Екі жылдың ішінде
Евгений Григорьевич 250-дей ... мен ... ... өңдейді шебер
өңдеулерінде композитор қазақ халқының өзіне тән музыкалық әуенін, ырғағын
сақтай ... ... ... театр ұжымын музыкалық негіздері мен
классикалық опера ... ... ... қолынан келген
жәрдемін тигізеді. Міне, осы 1934 ... ... ... ... осы опера және балет театрынын әмірімен тығыз
байланысты болып келеді.
1938 ... ... ... осы ... көркемдік жағын басқара
жүріп бірінші бесжылдық ішінде төрт қазақ. ... ... ... ... ... ... театр ұжымы алғашқы
опералық туындыларын — "Қыз Жібек" (1934), "Жалбыр" (1935), "Ер ... ... ... ... ... Осы ... айтылған
операларына Брусиловский шеберлікпен халық әндері мен күйлерін арқау етті.
Ол орыстың ... ... ... ... ... ... өнер ұжымымен бірге мазмұны жағынан әрбір кейіпкердің ойнайтын
орнына лайықты әндерді іріктеп ала ... ... ... ... ... мен күйлердің негізгі әуені сакталды.
"Қыз Жібек" және "Жалбыр" операларында қүй қылжыта орындалған
ондаған қазақ әндері мен күйлері тыңдаушылардың ... ... ... ... аса бай ... ашып салды", — деп жазды
белгілі Ресей композиторы ...... ... үшін ... музыкалық фольклоры саласында жүмыс
істеудің болашағы ерекше зор болмақ". "Қыз ... ... ... ... бас ... баяндайды. Жібектің ұнатқан ғашық
жары Төлеген онымен бақталас қарақшы батыр Бекежан арасындағы
қым-қиғаш тартыс көрсетіледі. Жібектің ән тақырыбы ретінде операда
халық композиторы ... ... күн жол ... ... ... ... ... әні "Қаракөз" дария — ән ретінде
берілген. Жібек пен Төлегеннің ортасындағы қара ниетті Бекежан тақырыбы ... әні "Ақ қүм". ... түн ... ... ... атып ... қарақшы Бекежан мен сүйіспеншілік жолында дүние салған сұлу Жібек
сахнасы қайғылы қасіретпен ... ... ... мен ... ... "Қыз ... операсының халқымыздың музыкалы-
эстетикалық талғамын тәрбиелеудегі орнын маңызын ... ... ... ... ... ... қазақ
мәдениетінің бағасы жок, алтын жүлдыздай, шоқтығы биік қаншама ... ... ... ... ... жатқан мөлдір махаббат бұлағы — "Қыз Жібек"операсының тікелей
әсері деп білеміз.
"Жалбыр" операсында 1916 жылғы ... ... ... ... ... ... қару ... бай-сұлтандар мен ... ... ... ... шындығы музыкалы-драма тілімен
көрсетіліп баяндалады.
Негізгі оқиғалар арасында Жалбырдың жан досы ... пен оның ... ... ... да ... ... соғыста қаза
тапқан болашақ жан жолдасы Елеместі іздеп Хадиша жоқтау әнін ... ... ... ... қызы Хадиша сарбаздар қатарына
косылып қару ұстайды. ... ... ... ... жау ... ... ... сонында Елемес пен Хадиша ерлігін көріп ... ... ... терең сезімде "Елім-ай" әнін жоқтау ретіңде
айтып, болашақты аңсап "Жеңіс алда", "Біз жеңеміз" деп ұран ... ... ... ... ... ... ... әсіресе сол кездегі
жастардын елді, жерді, Отанды сую, ... ... ... тікелей
ықпалын тигізетіндігін Ұлы Отан соғысы дәлелдеп бергенінде дау жоқ. ... ... және "Ер ... ... 1936 жылы май айында Мәскеуде
болған бірінші өнер он күндігінде, 1937 жылы Ленинградта жасалған сапарда
жоғары ... ... ... ... ... спектакльдері,
көркемдігі, күшті және шеберлігі жағынан адамның есінен кетпейтін туынды
екен", — деп жазды орыстың ұлы ... ... ... халқының ауыз
әдебиетінде Ер Тарғын халық арасынан шыққан батыр, байлар мен ... ... ... ... бас ... ... көрсетілген. Операда Ер
Тарғын, оның сүйген жары Дана және Ханзада, ... қызы ... ... етіп алынған. Қазақтың халық әні "Алты ... ... ... — әні ... ... ... бай" ... әнді Ер Тарғын
Ақшаханның ордасыңда, ... қызы ... ... ... ... бақталас
қарт Қожаққа жауап ретінде айтады.
Операда Ақжүніс образы аса жігөрлі, айлалы, зұлым хан қызы ... ... ... жаудан кегін алған халық батыры Ер Тарғын ... ... ... ... ... ... ... жетеді.
"Ер Тарғын" операсының жаңа дәуірдегі сахнадан орын ... ... ... ... ... ... ... халқымыздың
ойынан шығып, жас ұрпақтарды өз халқын Отанын қорғауға тәрбиелейтін теңдесі
жоқ музыка дастаны болып отырғаны қуанышты жай. Қазақ халқы ... ... ... ... ... ... артисі" атағын 24 жасында алған
3- тақырып жоспары.
Л. Хамидидің композиторлық шығарашылығы .
а. Л Хамиди – қазақ ... ... ... ... қалаушы.
ә. Л Хамиди - әрі дирижер, әрі педагог.
ХАМИДИ ЛАТИФ АБДУЛХАЙ¥ ЛЫ (1906-1983)
Халықтар арасындағы, оның ішінде түркі ... ... ... пен ... ұлт ... ... бірі деп ... ұстаздық еңбектерімен танылған Латиф ... ... ... ... Апас ... ... келеді. Жастайынан кедей-
шаруаның отбасында өскен Латифтің өке-шешесі әр түрлі ... ... ... Кавказда еңбектеніп, Донбастың шахтері, Кавказдың темір
өндіретін заводында, Өзбекстанда ағашұсталық. етіп ... ... ... ... керген жас Латиф, бойындағы өнердің арқасында,
көркем өнерпаздар кабырғасында жүріп-ак, өзінің ... ... ... ... ... түседі. 1920 жылы Ташкентте ашылған түркі
халықтарының жастарына арналған ... ... ... ... ... 1923 жылы ... ... өнерпаздар концертінде студенттердің
хорын баскарған Латиф жас орындаушы, педагогикалык техникум ... ... ... әнін тыңдап ерекше қабілетін байкап,
бүгінгі концерт жетістіктеріне куаньш, бірін-бірі құттықтап таратады. Оқуы
бітісімен Ташкент мектептерінде ән ... хор ... ... ... ... өзінің бірінші әнін жазып, оны "Бірінші вальс" (М.
Залилованың ... деп ... ... саласындағы теория-гармониялық,
білімінің нашарлығын сезінген ... 1927 жылы ... ... ... қабылданып, профессор Б.Л. Яварскийдің классынан
сабак ала бастайды. Әндер, музыка аспаптарын, хорға ... ... соң бірі ... ... оның ішінде татар тілінде шығатын бес томдык.
"Пионерлер әні" бағалы дәрежеге жетеді. 1933 жылы жас композитордың ... ... ... ... драма театрының дирижері ... ... ... ... ... ... ... Ташкенттік өнер
жарысында таныскан Қүрманбек Жандарбековпен әрі оның сахналас жолдастары
Манарбек Ержанов, Күләш, Қанабек ... ... ... Жүсіпбек
Елебеков, Иса Байзаковтармен таныса, қызметті бірге атқарысады. Осы театрда
жүріп Латиф Хамиди С.И. Шабельскиймен бірлесе ... ... ... көбейте келіп симфониялық оркестрге айналдырады.
Театрдің спектакльдеріне сол кездің композиторлары: Е.Г. Брусиловский,
Д.Д. Мацуцин, ... ... т.б. ... ... ... арасында сомдалды. Дарынды әндері: "Қазак вальсі",
"Бұлбұл", "Алтын ...... ... Абай ... ... ... бірлесіп Республикасының ... ... ... ... ... ... Токтаров
туралы "Бес операсын жазып бітіреді. 1942 ... Л. ... ... ... 1950 жыл« ... ... 1945 жылдан Қаз.ССР-нің еңбегі
сіңірген кайраткері, 1965 жылдан халық әртісі, өмірінің сол жылдарға ... ... ... ... ... ... Шамғон
Қажығалиев, Н.Тілеі Ф.Мансұров, Қ.Мұхитов т.б. Реферат тақырыптары: "Халык
әртісі, композитор, ұстаз Лат ... ... ... және оның ... ... ... ... Л. Хамиди — "Қазақ ... ... ... Л. ... Б. Ғизатовтың "Домбыра ... ... ... мен ... ... Л. ... А. Жүбановтың
"Абай" операсының әлеуметті, мәдени-эстетика; ... ... ... ... ... ... ... халықтар арасындағы алтын көпірі
белгісі".
Әдебиеттер:
1. А. ...... ... ...... ...... М., 1964.
Б. Ғизатов. — Л.Хамиди, А., 1966.
Б. Ерзакович. — Л. ... А., ... ... ... ... ... ... орындап кеш өткізу.
4- тақырып жоспары.
Мұхан Төлебаев композитор классик .
а. Өмірі мен шығармашылығы.
б. «Біржан – ... ... ... ... кантатасы.
Мүқан Төлебаев
(1913-1960)
Мүқан Төлебаев 1913 жылы Талдықорған ... ... ... ... ... ... ... туған.Баланың келешегіне бірден-
бір пайдалы ықпалын тигізген әнші ... мен ... ... ... ... Әуелбаев болды. Ол 1933 жылы өз ... ... ... ... 1934 жылы ... қазақстандық халық
өнерпаздары слетіне қатынасады. Мүқанның келешегі сол ... өнер ... ... баланың еңбегін жоғары бағалаған Қүрманбек
Жандарбеков, ... ... ... ... айтқан ағалық ақыл
арқасында ол өз замандастарымен бірге Мәскеу консерваториясы ... ... ... ... ... ән ... ... жас Мұқан көп ұзамай студияның композиторлық бөліміне ... ... ... ... өнериелерінен сабақ
алады.
Композитордың"Біржан-Сара"операсы, "Қазақстан" атты симфониялық
поэмасы, "Қазақстан ... ... ... ... ... бар. ... ... "Баян ауыл вальсі", "Шаңғышылар ... ... ... әндері.
Ал "Біржан-Сара" операсының қазақ музыка мәдениетіндегі орны ерекше. Ол
тек ... ... ғана ұнап ... ... күшті Мәскеу
көрермендерінің үлкен ... ... ... бас ... атқарған
өнер адамдарына Одақтың халық артисі, Мемлекеттік сыйлықтар ... жылы Ұлы Отан ... ... Мұқан өзі сұранып Москва
жасақшыларымен ... ... ... ... ... ... ... оралып, өзінің сүйген
мамандығына ... ... ... ... ... ... ... шеберлігін шыңдай түсіп, көптеген көркем шығармалардың авторы
болады. 1947 жылы жас ... ... ... ... ... ... оқып, оны 1951 жылы үздік ... ... әр ... шығармашылығы құлашын кең сермеп, өнері
арта береді.
1944 жылыЕ.Г.Брусиловскиймен ... ал ... ... ... ... хор үшін сиюта,
"Қазақстан оттары"атты кантатасын (сөзі ... ... ... ... үшін жазылған, сонымен қатар көптеген әндер мен
романстарды жарыққа шығарады. Композитор шығармаларының негізгі ... ... ... халқының бүгінгі таңда қол жеткен табысы мен бақыты ... ... ... ... шыққан композитордың осы операсы үлкен
шығармашылық шабытпен сахнаға қойылып, тек ... ... ... ... ... ... ... сынынан өтіп, 1948 жылы
Мемлекеттік сыйлықтың лауреаты ... ие ... Бұл ... ... ... ... ... өрлеп дамуы арқасында бұрын-соңды
көрмеген опералық өнер-жанрының пайда ... аз ... ... ... ... ... ... өнеріміздің кейбір салаларының
барлық тарамдары пайда болып, жаңарған дәуірдің артықшылығының ... бірі ... ... және Л.Д. ... ... Қазақ ССР-
ының әнұранынжазуда да айтарлықтай үлесі бар. Композитор тек ... ... ... ол ... қоғамдық, басқару, ұйымдастыру
қызметіне де тікелей белсене қатынасып жүрді. Мұқан 1948 жылдан бастап СССР
Композиторлар ... ... және ... ... композиторлар Одағы
басқармасының бастығы ... ... ... ... уақыт қазақтың
Мемлекеттік Академиялық Опера және балет театрының директоры ... ... бойы ... ... ... ... ... музыкалық мәдениетін өркендету деп сіңірген еңбектерін
бағалай ... ... пен ... ... 1945 жылы ... ... ... еңбек сіңірген қайраткері" атағын, 1951 жылы Қазақ ССР-ының
Жоғарғы Советінің ... ... 1958 жылы ... ... ... үлкен шығармашылық жетістікпен келгендігі үшін, композиторға
"Советтер Одағының халық артисі" деген құрметті атақ ... ... ... ... ... ... ... халық үшін еңбек
етіп, көптеген көркем шығармаларды қазақ музыка мәдениетінің алтын ... ... ... жылдарында Мұқан Төлебаев "Қозы Көрпеш Баян сұлу"
атты операсын жазып ... ... ... ... ... ... өспірім балалар мен студенттерге арнап жазған"Комсомол", ... ... ... ... ... ... "Тос, мәні, тос", "Көп
жүрдім"т.б. атты әндерін ... ... Бұл ... ... мен басты
образдар, жастық өмірдің алдыңғы қатарында келе жатқан ... ... ... оның ... мен бақыты, сонымен қатар ұлттар достығы мен
қазақ жастарының келешегі жырланады. Романс ... ... "Мен ... ... құлағаның", "Ой" атты Абай сөздеріне жазылған шығармалар дәлел.
М.Телебаевтың шығармаларының екінші саласы күрделі жанрлы туындылар.
Скрипка мен ... ... ... ... Е.Г.Брусиловскиймен
бірлесіп "Аманкелді" операсы, "Қазақстан" атты ... ... ... ... ... ... (1958 ж. Жамбыл атындағы
республикалық ... ... ... ... ... ... өнер саласының шоқтығы биік ... жылы ... ... өнерінің он күндігі өткенде композитор
О.Тактакишили "Талантты ... ... ... ... ... ... Төлебаевтың операсы туралы "Біржан мен Сара" операсын
тыңдап отырып, ... ... ... ... ... қуанғандықтан,
біздің ұлттық мәдениетіміздің өркендеуіне орыс классик композиторларының
негіз салғандьғын еріксіз еске түсірерсің" деп жазды.
Өнер, мәдениет саласының ... ... ... ... ... ... үзеңгілес інісі композитор, аса дарын иесі Мұқан Төлебаев ... деп ... "1944 ... жазында Мұқанның үйінде "Біржан-Сараның"
бірінші актісін тыңдадық. Аяқ ... ... ... ... ... актінің
кейбір жерлерін әңгіме еткенімізде, Мұқан енді төртінші ... ... осы ... енетін бірқатар лейттемаларды көрсетті. Сол жазда, әсіресе
Мұқанның денсаулығы жақсы болмады. Жиі ауыра берді. Соған қарамай, ол ... бір күн де ... ... 1946жылы"Біржан-Сара"жарыққа шықты.
Сахнаның сәні болды. Операны қоюшы ... те, бас ... ... Ш.Бейсекова, Ә. Үмбетбаев, ... ... ... ... ... — шын мәнінде үлкен шығармашылдық
ынтамен жұмыс істейді. Сонымен қатар операның көпшілік сахналары ... ... ... толы ... 1949 жылы "Біржан-Сара" операсының
шығармашылық ұжымы, композитор Мемлекеттік сыйлыққа ие болды. Бұл ... ... ... ... — деп шын ... туған қуанышын
"Мұқан Төлебаев" (Алматы, 1963 ж.) атты 50 жылдығына арналған-кітапшасында
жан-жақты талдау жасап, ... ... ... ... ... тартуы деп бағалайды. Солай болды да. солай бола бермек дейміз біз.
Реферат тақырыптары: "Төлебайдың Мұқан деген әнші баласы
"Композитор Мұқан Төлебаевтың өскен ... ... ... ... және оның алғашқы өлеңдері", "Дарын иесі
Мұқан Төлебаев Мәскеу консерваториясының студенті", "Қазақтың
музыка ... ... ... ... "Композиторге
Мұқан Төлебаевтың "Біржан-Сара" операсы мен "Қазақстан оттары
кантатасы.
Шығармалары. Әндері: "Соқ, барабан", "Танятуралы ән", "Мәскеуге сәлем",
"Жорық", "Комсомол", ... ... ... әні", "Жастар вальсі", "Ақ
мақта", "Біржан туралы ән", "Бақыт ... ... т.б. ... ... ... көк", "Көп ... ... "Менкөрдім
қайыңқұлағаның", "Келші сәулем", "Оналтыншы жыл", т.б. барлығы
Сюиталары: "Жастық шақ" — 4 бөлімді. ... ... — 4 ... ... "Қырманжыры", "Отандаңқы". Барлығы — 7.
Кантата, оратория: "Соқ, барабан", "Қазақстан оттары".
Симфониялық поэма — "Қазақ увертюрасы", ... "Той' ... ... ... ... ... "Біржан және Сара" 4
акт. Қ.Жұмалиевтің либреттосы. "Нияз бен Рауш "Айдар", "Достық әні", "Қозы
Көрпеш - Баян сұлу" ... ... ... ... ... А. 1963 ж. ... ... А. 1957. М.Төлебаев туралы естелік пен мақалалар—"Нұрлы
жүрек"—Л.Гончарова, С.Мұхтарұлы. ... А. 1983., ... ... әндері. А.1956. Отандай -А.1958. "Біржан және Сара" — М.1950.
Н.С.Кетегенова"МұканТулебеков (орыс тілінде) А. 1993 ж.
Тапсырма: ... және ... ... ... ... ... қатысуымен сахнада өткізуді қарастыру: сұлу көркем",
"Кестелі орамал" әндерін ... ... ... ... ... ... ... алыс жерге шалғай,
Жүрермін сені қалай есіме алмай.
Өзімнің таңдап тапқан бақытымсың.
Бейнең түр көз алдымда атқан таңдай.
5- тақырып жоспары .
Қ. Қожамьяров – ... ... ... ... ... Қ. ... кампозиторлық шығармашылығы .
ә. «Ризвангуль» синфониялық поэмасы.
Кұдыс Қожамияров
(1918-1994)
Қазақтың музыка мәдениетіне елеулі үлесін ... ... ... ... әрі ... өнер ... болып
танылған. Куддус Алматы облысы, Еңбекші қазақ ауданының Қайназар ... жылы 21 ... ... ... кедей шаруаның отбасында өсіп жетілді.
Қазақстанның басқа ұлттары секілді ұйғыр халқының профессионалды
музыкалы мәдениеті жаңа ... дами ... Өз ... ... ... ... сәбилік кезіненақ әнге, түрлі музыкалы аспаптарға деген
құмарлығының ... да 1934 жылы ... ... ... ... ... ... жылдары Кеңес Армиясының қатарында
болып, 1946 жылы өзінің алғашқы арманын іске ... ... ... ... профессор Е. Г. Евскийдің класына түсіп,
композиторлық мамандығын 1951 жылы
Композитор қаламынан туған ірі шығармалардан: ... атты ... ... кеш" атты ... мен хор, ... ... үлкен көлемді 4 бөлімді сюита, көптеген әндер, романстар, ... ... ... атты ... поэмасы үшін
композиторға Мемлекеттік ... ... Ол ... ... ... ... ... еңбегі сіңген қоғам қайраткері ретінде де
танылды. 1957-1967 жылдары өзі оқып ... ... ... ... ... ... композиторлар Одағының председателі болып,
1965жылданконсерваторияпрофессоры, кафедра ... ... ... ... аянбай еңбектенді. Жас бөбектерге, мектеп жасындағы
балаларға, студент жастарға ... ... ... ... Соның ішінде:
"Бебегім", Альпинистер маршы", "Үлы Отан", "Біз бақытты баламыз", "Көктем",
*Жаэғы саяхат жыры", "Кім болам?" атты ... бар. 1973 жыл Қаз. ССР ... 1987 жылы СССР ... ... 1965 ... профессоры атақтарының иегері "Чин Томур" (1968)
балетін, "Алтын таулар" (1960 ж. Н. Тілендиевпен ... ... ... ... ... ... ... ән" (1954) симфониялық поэма,
"Гүлден Жетісу"(1970) ораториясын, "А.А. ... еске алу" ... ... ... (1989), Қаз ССР ... сыйлықтың лауреаты,
1955-59 жылдары Композиторлар Одағының ... ... ... ... ... ... Қ. Қожамияровтын жастық шағы және
оның өнерге талпыныс ... ... ... Қ. ... — ұйғыр халқының
профессионал музыкасының классигі". "Профессор, Одак, ... ... ... мен ... ... П. В. Арвин Кудус Кожамияров М. 1962; М. ... ... ... ... А. 1967; А. А. ... ... быть ... 1985; Каз ССР қысқаша энциклопедиясы. 378-бет.
Тапсырма: Композитордың үлкенді-кішілі шығармаларына ... ... кеш ... ... ... ... ... сазгерлік шығармашылығы.
а. Сазгердің өскен ортасы.
ә. Кансерватория жылдары.
б. «Қуаныш отаны» синфониялық поэмасын.
в. «Айсұлу » операсы ... ... 91 ... көркем өнерінің гүлденгенін, өсіп-дәуірлегенін мәдениетіміздің алтын
қорына қосылатын, қазір деүлт ... ... ... ... ... болады. Оған, сол өнеріміздің әр тарауына ... ... ... алып ... ... жеңісінің арқасында өсе
жетіліп, үлкен табыстарға жеткізіп отырғанын байқаймыз.
Қазақтың жаңадан туған профессионалдық. музыкасы, басқа ... ... ... көмегімен, әрі ықпалының арқасында үлкен табысты
кезеңдерді ... ... ... ... Қазан төңкерісіне дейінгі жылдарда казак, халкының көп
салалы ... ... жоқ, ал ... ... ... ән ... ... сыбызғы тартумен өнер-ою өрнектерінен ... ... ... ... ... ... опера, Оркестр, ән және
би ансамбльдері, театр, кино, хор және хореография ... ... ... ... ... ... шыққан тамаша халық композиторлары Құрманғазы
Сағырбаевтың, ... ... ... ... ... Дина ... Ықылас пен Жаяу Мұсаның, Біржан мен
Майраның есімдері қазақ елінің төрт ... ... XIX ... ... мен ... жартысында өмір сүрген халық
композиторлары ... ... ... ... ... жоқ ... ... тамаша музыкалық мұраларды біздің дәуірімізге қалдырды. Осының
өзі кездей соқ жағдай емес еді. Ел мен жұрт ... әр ... ... ... ... ... ерекшелігіне тоқтайтын болсак терең жүректен
шыққан ән мен ... ... ... ... ... ... бетіне түсіп отыр. 1944 жылы Отан ... қызу ... ... ... ... ... ... ашылып,
республиканың халық арасынан ... ... ... ... алу ... айналды.
Қазақстанның жаңа өмірі — музыка мәдениет саласында жас дарынды ... ... бере ... ... Құрманғазы консерваториясы ашылғаннан бері көптеген
жақсы дайындалған жас мамандар шығарды. Оның ... ... ... ... ... ... ... еңбегі сіңген қайраткер
Б.Байқадамов, Қазақ ССР-ының халык, артистері, профессорлар: Б.Жылысбаев,
Ф.Маноуров, ... ... СССР ... ... ... ... ... Серкебаев, т.б. 1957 жылы осы консерваторияны
үздік бітіріп шыққандардың ішінен қаламы ... ... ... ... ... ... ... сыйлық иегері Сыдық
Мұхамеджановтың есімін кездестіреміз.
Сыдық Мұхамеджанов Қазақстан жас ... ... ... бірі болып саналады.
Ол 1924жылы Қарағанды облысы, Шет ауданында ... ... ... ата-анасы отбасы жағдайына байланысты түпкілікті тұрғын
жерін ауыстырып, Жамбыл қаласына көшіп келеді. 1940 жылы Сыдық жеті жылдық
мектепті бітіріп, ... үш ... ... ... үйірмелерін басқаратын
дайындық курсына жіберіледі. Себебі, Сыдық мектеп жанында жүріп домбыра
шертіп, ән салып ... өнер ... ... ... ... жанында
Сыдық өзінше музыкалық заңдармен танысуға ... ... ... ... ... жете ... ... курсының сабағын алып жүріп Сыдықтың көптен бері
күткені алдынаншық қандай, хордирижеры Б.В.Лебедьевтің ... ... ... ... ... музыка сабақтарын алып, сауатын
тереңдете түседі.
1943 жыл Мұхамеджанов орта мектепті бітіп, Алматы музыка ... ... ... ... оқып ... ... 1946 жылы Жамбыл облысына қайта оралады.
1947 жылдан 1949 жылға дейін Мұхамеджанов ... ... ... ... ... ... өнер үйірмелерінің меңгерушісі
болып қызмет атқарады.
1949 жылы бастаған оқуын ... ... ... 1950 жылы ... ... ... консерваторияның композиторлық бөліміне
композитор Е.Г.Брусиловскийдің класына қабылданады.
Болашақ композитор жеті жылдық мектеп жаныңда оқып ... ... ... ... ... ... ... өз халқының мақтанышы
болатыны да оның ойына келмеген де ... ... ... жас ... 60-қа жақын әндер мен
романстар, 15-тей аспаптық пьесалар екі көлемді оркестрге арналған шығарма,
бірнеше драмалы пьесаларға музыка және хор үшін ... ... ... ... ... ... авторы болды.
Мұхамеджановтың әндерінің ішінен жастарға арналған "Кұрбыма", "Көбелек",
'Алақай", "Жаңа жыл" сияқты әндерді атап айтуға ... ... ... ... ... Мұхамеджанов қазақ халқының ұлы
ақыны Абайдың өлеңдеріне ерекше көңіл аударып, ... ... ... ... ... Абайдың ырғақты, мазмұны терең өлеңдері
композитордың жүрегіне ән салып "Жарқ етпес қара ... не ... да" ... ... ... тоярсың", "Қақтаған ақ күмістей кең маңдайлы",
"Құлақтан кіріп бойды алар" әндері үлкен ... ... ... ... жылы ... ... астанасы Бухаресте Бүкіл Дүние жүзі
халықтарының өкілдік жастарының ішінде Қазақстан жастары дабареді.
ҮІ Дүниежүзілік жастар мен ... ... ... өнерлі жарысқа
түскен Қазақстанның Құрманғазы атындағы академиялық халық ... ... ... ... ... өмір мен Отанның шаттық
даңқын ... ... ... "Шаттық Отаны" аттыС. Мүхамеджановтың
симфониялық күйімен таныстырылған болатын.
Осы ... ... ... үні, ... ... ... жарқын
бейнесін, болашаққа қарай қарыштап, адымдаған қазақ жастарының бейнесін
шаттық күй, қуанышты әнді ... ... ... ... төрт ... копелла хоры үшін жазылған "Көтерілген тың"
атты төрт бөлімді сюитасы ерекше орын алады. Автор осы ... ... ... шығармаларды жазуға өз мүмкіндігінің бар екендігін
байқап, симфониялық оркестр үшін ... рет ... ... ... мен
жеке дауыспен симфониялық оркестр үшін жазылған концертін ... бұл ... ... шығармасында қазақтың ұлттық
музыкалық ... ... ... ... ... ... ... ойналу және ырғақтық құрылым ерекшеліктерін еске ала отырып,
оркестр үніне түсірген. Композитордың қай шығармасын ... да ... ... ... ... ... болып келеді де тыңдаушыға
пайдалы әсер қалдырады.
С.Мұхамеджанов соңғы жылдары бүгінгі күн ... ... ... жиі ... ... ... ... берді. Соның ішінде
"Бастаған бізді Отан" атты хор, "Тербеледі тың дала", ... ... жас ... ... т.б. ... әндер — дарын иесінің
айтырлықтай жемістері.
Музыка аспаптарына арнап ... ... ... шығармаларының ішінен "Таң
алдында" атты триосы, "Атты әскерлер ... ... 12 ... мен
домбыра үшін екі күй.
Композитордың "Балқадиша" тақырыбына жазған 8 ... мен "Қыз ... ... ... ... ... ... Варяцияның
негізгі қүндылығы барлық бөлімдерінде «Балқадиша» әнінің ырғағы мен ... ... ... 40 ... ... ... шығармасының
қорытындысын мақтанышпен ауыз толтырып айтуға болады.
1960 жылдың желтоқсан айында ... көп ... ... ... ... көп ... хор, жеке ... мен симфониялық оркестр
үшін жазылған сегіз ... ... СССР ... ... ... ... көшпелі мәжілісінде тұңғыш рет орындалды.
Бұл мәжілісте Москва мен Ленинградтың, Украина мен Қырғызстанның, ... ... ... мен Кавказ елінің әртүрлі шығармашылық
ұйымдардың білгір, сыншы өкілдерінің алдында, оратория "Ғасырлар үні" ... ... мен ... ... мен ... тілі сай деген жақсы баға
алды.
Шынында бұл тұңғыш оратория ... ... ... ... ... ... пен теңсіздікте өткен өмірін, сонымен қатар халқы бастаған ... ... ... ... еңбекші қолдары тиген алтын өлкесін,
кешегі Отан соғысы кезіндегі ана мен ... ... ... ... ... ... ... жырлайтын үлкен тарихи
дастан болып ... ... ... ... ... ... байланысты программалы
орынды аттар берген. Музыканың тіл байлығы, интонациясы, ырғағы ораторияның
жеке ... ... ... сай ... ... ... ... өзіндік баға берген
адамдардың айтқан және жазған пікірлерімен ... ... ... ... ... ... ... оратория тек біздің республикамызда ғана емес, онан шет ... ... ... ... ... ... ... айтты.
Қазақ ССР Педагогикалық ғылыми-зерттеу институтының аспиранттары:
Ақашов Сапаралы, ... ... ... ... ... ... ... хаттарыңда: "Қымбатты редакция! Жаңа жылдың қарсаңында
бәрімізді қуанышқа кенелткен ізгі хабар ... ... ... пен ... биылғы жылы берілетін Мемлекеттік сыйлыққа ұсынылған еңбектерді
жариялады. Осы ... ... ... ... ... зор ... ... бірі — Сыдық
Мұхамеджановтың "Ғасырлар үні" атты ораториясы енгенін оқығанда, ... ... ... әр ... ... ... ... та, бұл
таланттың шығармаларын талауда бағамыз бір: оның шығармашылығы ... ... ... үні, ұлы Отанымызға, халқымызға енген жалынды
гимн. Бір ғана "Шаттық Отаны" атты ... қүйі мен ... ... ... айғағы секілді. Жүрекке жағымды, жан сезімін толқытатын
бұл тамаша шығармаларды тыңдағаңда кешегі зарлы заман да ... ... ... ... ... ... ... алып қадамының дүмпуі де анық
сезіледі. ... ... ... ... ... сай ... тебірентеді. "Ақтабан шұбырынды" деп аталатын тарихи шындықты
Музыканың ... ... ... ... ана ... ... қаза ... ұлын жоқтап, цып-
өскен ата-баба жерін іздеп, мұң ... ... қол ... домендікті
аңсайды.
"Қазан әні" деп аталатын төртінші бөлімінде кенеттен музыка үні мен ісі
өзгеріп, ... ... "ақ ... ... дәуірінен кейінгі
бостандық, теңдік іздеген бұқара ... ... мен хор ... ... марш екпініне көшеді. Ашық күннің жарқыраған нұры
күлімсіреп қазақ жеріне ... ... ... әнін сепкендей.
Бесінші "Бесік жыры" деп ... ... ... атына сай
сүйіспеншілік тақырыбы бейбіт өмірге жеткен қазақ жігіт, қыздарының заманда
дүниеге келген жас нәрестесін анасы әлдилейді. Ананың ... ... ... ... ... ... тыңдаушы ананың бесік жырына
бөленгендей болып, отырғанда музыканың үні кенет құбылып, "Жас ... ... ... ... Жайбарақат жаңарған құрылыс іске жетіп,
еңбек етіп жатқан қазақ халқының назары да Ұлы Отан ... ... ... ... ... ... майданға кетіп бара жатқан
жас қазақтардың атынан өзінің елге ... ... әнін ... ... ... ... Тастан-кестен, сұрапыл соғыста құрбан болған ... жас ... ... ... ... әсер ... Ана ... бөленіп, бақытты хабарды халықтың "Жеңіс, ... ... ... естіп көңілі түседі.
Жетінші "Еңбек мерекесі" деп аталатын бөлімінде автор Отан ... ... ... тізе ... ... халқының еңбекке қайта
оралғаны бейнеленеді. Қазақ халқының тыныш жатқан жер, ел.өндіріс байлығы
жалпы хордың ... ... ... ... ... Ораторияның
соңғы "Отан туралы гимн" өзінші ... ... ... ... ... .бекте күресіп жатқан қазақ ... ... жыр еді. ... ... төрт солист, хор және симфониялық
оркестрдің ... ... ... ... сезімі жырланады.
Ораторияның музыкалық композитордың шеберлігінен туған зақтың өзіне тән
ән әуені екпінді күй ... ... ... ... ... ... көп ... пен тапқырлықтың арқасында ораторияның әрбір
бөлімінде орынды етіп түрлі ... ... ... күй, ... ... әні, т.б.) ... қосып, бірімен бірін шеберлікпен байланыстыра
білгендігінде демекпіз.
Ораторияны тыңдап отырып, композитордың түпкі тыңдаушыға айтайын деген
тарихи ертегі дастанын сезу қиын ... ... бул ... өзінің халқының
әртүрлі ертеден келе жатқан әдет-ғұрыптары мен музыкалы ... ... ... ... ... ораториясы атына сай шығармалармен
қуантатындығына күмәніміз жоқ..." деп жазса, Кента қаласының бір ... ... ... ... ... ... хатында: "Біз
қазақ композиторының осындай ... ... бар ... ... ... ... — деп ... Е.Жақыпов "Социалистік Қазақстан" газетінің бетінде
жазған"Асқақ оратория" деген ... " ... ... ... ... өмірді әуенге ... ... ... ... ән, ... сарын, скрипкаға саз, оркестрге вариация
мен сюита, пьеса мен сонаталар, көп дауысты хорға толқыны мол ... ... өріс ... сырлы романстар жазылып, тыңдаушысына тарап жатты,
құлақтың құрышын қандырып жатты.
С.Мүхамеджановтың әндері мен ... бірі ... ... ... ... көңіліне үялап, қолқалар қалаулысына айналды.
Астанада айтулы әншілер ... ... ... ... да ... ... Алыс жайлауда, мал баққан жас шопан жапандыжаңгыртып, "Шолпанымды
шырқайды, қырманнан қайтқан қыз-келіншек "Тербеледі тыңдаланы" ... ... ... ... шофер де "Машинаның есігін айнадай ғып қоймас па
ем" деп көңіл-күйін қүйқыл жытады..."
Бұл айтылған ойлар, — күй ... ән ... ... композитордың
шығармашылығы деген бір ауыз сөзі ғана ... ... ... ... ... болып саналатындығында дау болмас.
Міне, осындай жүректен шыққан терең мағыналы сөздерді есіткенде жас
композиторлардың шығармашылығы ... ... ... шын ... ... ... үлкен үлес әкеліп қосқанын ... үні" атты ... әр ... ... ... ... бөлімі — "Жыраудың балладасы". Бұл бөлімде ерте атам замандағы
қазақ халқының езілген өмірін қайғылы ... қарт ... баян ... жыраудың тақырыбын баритонға беріп, жыраудың әні әйелдер мен
еркектер хорына көшіп, соңынан ... ... ... симфониялық оркестрдің
сүйемелдеуі мен. Қарт жыраулар дауысынан қазақтың кең байтақ жатқан жерінде
мал баққан, жан ... ... ... ... ... ... ... Шапқыншылық". Бұл бөлімде тыныш тек мал шаруашылығымен
айналысқан қазақ халқының кең ... ... ... ... ... ... сипатталады.
Көшіп-қонып мал, жан баққан ел-жұртқа қаршығадай жау шабады. Дүбірлеген
ат шабысы, шапқындыққа түскен ел байлығы, қорғауға шыққан ер-азамат образын
байқайсыз. Бұл ... ... ... ... ... ... қырғын
шапқыншылыққа түскен халық образын хормен көрсетеді. Осы ... ... ... ... болмаған жаңалық қосады да, күй ырғағы орынды
пайдаланылады.
Үшінші бөлім — "Ақтабан ... деп ... ... ... ... соңғы жағдайсыз жер, күйзелген, қайғыға түскен ел
образы, қабырғасы қайысқан халық, ел-жұртын аңсап, ... ... ... ... ... үні тыңдаушысын
дарынды шығарма. Бұл ораторияны тек профессионалды адамдар ғана ... ... жай ... да ... ... ... ... музыка
мәдениетінің үлкен жетістік қадамы деп білеміз.
Композитор шығармашылығында күлкілі сықақ, лирикалы ... ... ... жөн. ... ... өзіне жазған "Әйтеуір сол қыз
бір сұлу", ... тек ... ... ... сөз", "Беу, ... ... ... қайың", "Шолпаным", "Тербеледі тыңдала", "Жарқырайды
Теміртаудың оттары", "Еңбек әні", ... әні" тағы ... ... ... ... ... автордың опера сахнасына қойылған осы заман ... ... ауыл ... алынған Қ.Шаңғытбаевтың либреттосы бойынша
"Айсұлу"(1964), "Бекет"(1957), "Жұмбаққыз"(1971), "Ақан сері ... ... ... ... ... ... ізгі ниетпен, қуанышпен
қабылдады
Реферат тақырыптары: «Сыдық ... ... ... және ... ... ... мамандьғын игеру жолында — ... ... ... алғашқы шығармаларының
тақырыбы мен мазмұны", "Дарынды тұлға ... ... ... ... ... ... музыкалы-эстетикалық тәрбиесінің мәні. "Композитор
Сыдық Мұхамеджановтың қазақтың тұңғыш ораториясының авторы" шығармалары:
Әндері — "Көктем вальсі", ... ... ... ... тың ... Теміртаудың оттары", "Еңбек әні", ... ... кел ... ... ... ... қаракөңілі мне қылсада", "Өзгеге көңілім
тоярсың", "Қақтаған ақ күмістей кең маңдайлы, "Ғашықтық тілі ... ... ... ... ... тың" ... "Домбыра туралы
баллада", "Ғасырлар ... ... ... ... ... ... күй, ... "Бекет", "Айсүлу", "Жұмбақ қыз", "Ақан сері Ақтоқты".
Әдебиеттер: ... ... ... ... ... Қаз. ССР ... Энциклопедиясы, 448 бет, Әндер жинағы.
Тапсырма: Ән, романс, ... ... ... ... көрініс
дайындау. Әнді жаттап айту. Тербеледі тың дала. Сөзі ... ... ... егін ... ... ... жоспары.
Е. Рахмадиев шығармашылығы .
а. Е. Рахмадиевтің өмір жолы.
ә. Сазгердің опералары .
б. Е. Рахмадиевтің аспаптық музыкасы.
в. Е. Рахмадиевтің қоғамдық ... жолы ... ... ... ... ... ... ұстаздарының бірі
Е. Г. БрусиловскийдіңАлматыға келген кезеңі 1933 жыл болса, 1932 жылы Семей
облысының Шұбартау ауданында сол ... ... ... жай ... Еркеғали атты сәби дүниеге келеді. Өз ... ... ән, күй, ... ... жыр ... ортасында өскен ерке бала
көрген-білгендерін ойына, санасына ... ... ... аға, ... салу, домбыра тарту өнеріне қызыға түседі.
"Талапты ерге нүр жауар", — деп халқымыз бос айта қоймаған. Еркеғалидың
өнерге ... ... ... ... Жылысбаев, ... пен ... ... ... ... 1949 жылы Алматы
музыкалық ... ... ... ... теориясы мен тарихы
мамандығын қатар бітіріп, сол жылы Алматы Мемлекеттік ... ... ... ... ... ... болып,
профессорЕ. Г. Брусиловскийдің ... 1957 жылы ... ... Сол ... ол ... шеберлігін арттыру мақсатымен екі
жылдай Мәскеудегі СССР Композиторлар одағыны жанындағы мамандығын ... ... ... ... ... 1959 жылы ... ... мәдениет министрлігінде өнер басқармасының бастығы,.
опера және балет театрының директоры, 1967-75 жылдары өзі оқып ... ... ... қатар Қазақстан композиторлар одағының
председателі, 1979 жылдан консерватория профессоры ... ... ... ... ... келеді, романстары, күйлері,
поэмалары, кантата симфониялық ... ... ... ... ... халықтық музыка тарихы мен музыкалы ... ... ... ... қиын ... Аталған музыка жанрларына өзінің
лайықты жаңалық үлесін қоса білді. ... ... ... ... ... ... ... күйі", "Қүдаша думан",
"Ортпа" атты симфониялық поэмалары шетелдердің сахналарында орындалуы соның
айғағы деп ... ... ... ... ... ... "Конституци
туралы поэма" Мемлекеттік сыйлық алды — 1980;
Хорға ... ... кеш", ... үні":
Әндері: "Таңсамалы", "Туғанел", "Өзелім", "Шабыт";
Опералары: "Қамар сұлу" (1963), "Алпамыс" (1972), "Тың тынысы" ... хан" ... жылы Қаз. ... "Еңбек сіңірген қайраткері", 1975 жылы "Халық
артисі", 1981 жылы ... ... ... ... ... ... ... болып өстік. Реферат тақырыптары: "Одақтың
халық артисі, композитор, профессор Еркеғали Рахмадиевтің өскен ортасы ... өнер ... ... ... өнер ... Е. ... ... мен алғашқы шығармашылығындағы жаңалықтар және олардың
болашақжастарғаәсері", "Халықартисі Е. Рахмадиевтің ... ... мен ... хан" операларының музыкалы-эстетикалық тәрбиелік
мәні".
ӘдебиетҮер: А. Келберг. Композиторы ... А. 1958. ... Қаз ССР ... ... ... 501-6.
Тапсырма: Композиторлардың әні, романсы, қамтылған сахналы ... ... ... ... ... ... ... жаттығу.
Шабыт Сөзі Қайрат Жұмағалиевтікі
Көңілдің көгі торлаған,
Япыр-ау, бұ не? Өлең бе?
Не бақыт, не бұл сор маған —
Шүйіле ... ... ... ... ... ... тұр тілеп.
Өтер ме әлде бекерге
Құр күркіреп, сіркіреп.
Бәрі де әлде ... ... ... ... алыс арманға,
Жолаушылап кетермін...
Кезейін шалқып қиялды,
Кел, шабыт, нұры мол күнім!
Таяз ой, тапшы қиялды,
Шәйіп бір кетсін толқынын!
8- тақырып жоспары.
Ғ. Жұбанованың шығармашылығы.
а. ... ... ... ... Ғ. ... аспаптық музыкасы.
б. Сазгердің симфониялық шығармалары .
в. Сазгердің опералық шығармалады.
Ғазиза Ахметқызы
(1927-1997)
Алдыңғы әжесі Дина Нұрпейісова мен әкесі Ахмет ... ... ... ... ... Ғазиза әке мен шешенің тәрбиесін ... ... ... алды ... ... Өнер әлеміне жас баланы, ... ... оңай ... ... ... еңбек-тәрбиесінің
нәтижесі екендігі ақиқат. Сондай еңбек ... о ... ... ... құмарлық көрсетіп өскен Ғазиза Ақтөбе облысының Жұрын ауданы,
Жаңатұрмыс ауылында дүниеге келеді.
Алғашқы музыка сауатын, әкенің ... ... ... ... ... ... өсе келе пионинада ойнау шеберлігіне ... жылы ... ... ... ... ... ... оны
1949 жылы ойдағыдай бітіріп, сол жылы ... . ... ... ... Ю.А. ... ... жылы ... аспирантурасын тәмамдап, Алматы
консерваториясында ұстаз, 1975-87жылдары консерватория ... ... ... ... ... ... 1974 жылдан
СССР Композиторлар одағының хатшысы ... ... ... аяқталмай
қалған "Қүрманғазы" радио-операсын бітіреді -1970 жылы, "Еңлік-Кебек"
1. 1975, "Жиырма сегіз" - 1981 ... ... ... аңыз" балетін
жазып, төатрсахнасындақойылды. Симфониялықпоэмасы "Жігер" -1971,
Кантаталары: "Мұхтар Әуезо+в туралы аңыз" -1965, ... ... ... ... ... -1971, ... "Арайлапатқантаң", "Ленин"
2. 1970, "Лениннің сөзі" - 1977, "Татьянаның хаты" - көптеген әндер,
романстар, хор, ... т.б. ... ... ... болды.
Екі ғасыр мен екі дәуірдің ауырлығы мен ...... ... ... ... қызы Дина ... ... — өнер,
мәдениетіміздіңшолпанжұлдызыдәрежесіне арнайы мамандыққа оқымай-ақ жеткен
болса, Кеңес дәуірінің ... ... ... профессор,
академиктің қызы болып өскен қазақ қызы Ғазиза Ахметқызы сол жұлдыздың
қатарына өз ... мен ... ... ... ... ... ... Ғазиза
өнер, мәдениетіміздің батыр қызы атануға түрарлық. Алматыда кезінде
пікірлес жүрдік, ... ... ... ... ... риза ... Ғазиза
халқымыздың ерке батыр қызы! 1968 жылдың тамыздың 28-де оқу министрлігінің
аппаратынан Ахмет Жүбанов ... ... II ... ... мектеп-интернаттың директоры болып тағайындалдым. Бірнеше ... ... ... ... телефонмен әкесінің атын берген музыкалы
мектеп-интернатқа қызметке келгенімді қүттықтап, жақсы тілегін ... ... ... ... алу ... ... ... доцент
ЛатифХамиди, профессорлар Фатима Балғаева, Болат Сарыбаев, Құбыш Мұхитов,
Борис ... ... ... ... Орлов, Фуат Мансүров, Шамғон
Қажғалиев, Анатолий Кельберг т.б. бес жыл бойы ... ... ... ... үстазың болған түлғаның атымен аталатын ... ... оңай жүк ... ... "Ұстаз-академик Ахмет
Жүбановтың класын" ашуды ... оның ... ... ... ... ... СССР халық артисі Ғазиза, академик Болат Жүбанов пен
халық қаһарманы Нүрғиса Тілендиев өзінің концерттік роялын мектепке тегін
сыйлау ... ... ... ... ... ... арналған
музыкалы кластың лентасын кесіп жатып: "Пернебек, сен шәкірті боп ... мен ... бола ... әлі ... ... аша ... жүрмін, саған
біздің әулетімізден, өзің білім алған консерватория үжымы атынан ... — деп ... — "Бүл ... ... ... өнер, мәдениет
қайраткері білім алатын болсын", — деген өді. Концерттік роялдың берілуі
мен академик ... ... ... да ... ... ... ... Шәмшілер үшін болатынды. Солай болуына кәміл сенеміз.
Реферат тақырыптары: "СССР халық артисі (1981), композитор, ... ... ... ... ... және оның ... талаптанып
іздену жолдары", "Композитор қазақ қызы Ғазиза Жүбанованың өмір жолы ... ... ... Ғазиза Ахметқызы композиторлар
одағының председателі, әрі консерватория ректоры", "Ғазиза Жүбанованың ... мен ... ... ... ... мазмұны, құрылымы,
тәрбиелік мәні. ... ... ... ... ... ...

Пән: Тарихи тұлғалар
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 27 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
ХІХ ғасырдың екінші жартысындағы музыка мәдениеті48 бет
Echinops туысының Echinops Sphaerocephalus l. және E.Chantavicus l. түрлерін фитохимиялық зерттеу4 бет
Бала тәрбиесіндегі халықтық ұстанымдар4 бет
Фридрих Энгельс3 бет
Әль-Фараби – дүние жүзі мәдениеті мен ғылымының негізін салушы9 бет
Әміре Қашаубаев өмірі3 бет
19-ғасырдағы қазақ музыкасы. 20-ғасырдағы қазақ музыкасы8 бет
XХ ғасырдағы батыс еуропа музыкасы48 бет
Ахмет Жұбанов4 бет
"кәсіби қазақ тілінің маңызы мен міндеттері"3 бет


+ тегін презентациялар
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь