Тоңазытқыш

Кіріспе

Тоңазытқышты өңдеу және азық түлікті сақтауға кеткен үлкен еңбек және қаржы бекер кеткен болар еді, егер де тоңазытқыш көлігін техникалық қамтамасыздандыру мен оның даму деңгейі және де азық түліктің бастапқы сапасын сақтай отырып, оны тапсыру орындарына жеткізгенге дейінгі уақытта қамтамасыз ететін ұйым болуы керек.
Қазақстан Республикасының ішкі сауда айналымының өсуімен байланысты көлік интеграциясы үлкен мәнге ие болып, мемлекеттер мүшесі Ұйым экономикалық кәсіпкерлікке (ҰЭК) жоспарлардың дамуының координациясы, экспортты . импортты тасымалдауларды орындау үшін жылжымалы құрамға жалпы парк құру.
Әсіресе, техникалық және ұйымдастық сұрақтары шешу кезінде кешенді өңдеуге көп көңіл бөлінеді, ҰЭК мүшелері мемлекетінде қамтамасыз ететін шығару кезіндегі сапа тез бұзылатын азық түлікті сақтау негізінде тоңазытқыш технигі және технологиялардың жаңа жетістіктерін қолдану.
Көліктік экономикалық байланысты жүзеге асыру үшін және тасымалдау қоғамдық өндірістің тиімділігін өсіру нақты дәлел бола алады. Жүк тасымалдау көлемінде құрылымдық қозғалыс көрініс тауып, өндірістің дамуының көлемі және пропорциясы, ауыл шаруашылығы, халық тұтынуы және ішкі сауда қатынасы.
Мемлекеттің көліктік жүйесінің жақсы дамуының негізгі шарты .тасымалдаудың тиімділігін көтеру, өйткені көліктік шығынның бір бөлігі өз бағасында өнімнің халық шаруашылығында 10.12 % құрайды.
Соңғы жылдарда аралас тасымалдың дамуына байланысты, бір жүк көліктің бірнеше түрімен тасымалданады (темір жол, су көлігі, автомобиль), контейнерді тасымалдауға үлкен көңіл бөлінеді, өйткені ол жүкті шығарылатын жерден оның тұтыну және біртіндеп сату жеріне тікелей апаруын қамтамасыз етеді.
Әйтсе де, екінші тізбектің болуы тез жүргізілуі керек, әсіресе оның барлық тармақтарының дамуы (өндіріс, сақтау, көлік жалдау) толық координациямен интеграцияны кешенді жоспарлау жолымен жүргізу тиімді.
Бұл кезде қала ішіндегі тасымал үшін жүктің аз партиялысын азтонналық көлік қажет, ал жүк көтерімділігі аз (1 т дейін) авторефрижератор үшін тиімді суытқышты орнату үлкен қиындық туғызады, суыту жүйесінің түрін таңдауға және оның құрылымына үлкен шарт қояды.
Тоңазытқыш автокөлігінің өнімдерінің номенклатураларын кеңінен жеткілікті өңдеу үшін ең бірінші автомобиль құрастыруының өңделуі сәйкесінше болуы қажет.
Арнайы жоғары дамыған машина құрастыру базасы арқасында ғана жоғары сенімділікті жинақты және жеңіл көліктік тоңазытқышты орнатуды құрастыруды қамтамасыз етеді.
Ең бірінші советтік изотермиялық автофургон, құрғақ мұзбен мұздатылады, ол 1932 жылы Жалпы Одақты ғылыми . зерттеу институты тоңазытқыш өндірісінде құрылған (ЖҒЗИТӨ)
        
        Кіріспе
Тоңазытқышты өңдеу және азық түлікті сақтауға кеткен үлкен еңбек және
қаржы бекер кеткен болар еді, егер де ... ... ... мен оның даму деңгейі және де азық түліктің бастапқы
сапасын ... ... оны ... орындарына жеткізгенге дейінгі уақытта
қамтамасыз ... ұйым ... ... ... ішкі ... айналымының өсуімен байланысты
көлік интеграциясы үлкен мәнге ие ... ... ... ... ... (ҰЭК) ... дамуының координациясы,
экспортты - импортты тасымалдауларды орындау үшін жылжымалы ... ... ... ... және ... сұрақтары шешу кезінде кешенді
өңдеуге көп көңіл бөлінеді, ҰЭК ... ... ... ... ... сапа тез бұзылатын азық түлікті ... ... ... және ... жаңа ... қолдану.
Көліктік экономикалық байланысты жүзеге асыру үшін және ... ... ... ... нақты дәлел бола алады. Жүк
тасымалдау ... ... ... ... ... өндірістің дамуының
көлемі және пропорциясы, ауыл шаруашылығы, халық ... және ішкі ... ... ... ... ... негізгі шарты
-тасымалдаудың тиімділігін көтеру, өйткені көліктік шығынның бір бөлігі өз
бағасында өнімнің ... ... 10-12 % ... ... ... ... дамуына байланысты, бір жүк көліктің
бірнеше ... ... ... жол, су ... автомобиль),
контейнерді тасымалдауға үлкен көңіл бөлінеді, өйткені ол жүкті шығарылатын
жерден оның ... және ... сату ... ... ... ... де, ... тізбектің болуы тез жүргізілуі керек, әсіресе ... ... ... ... ... ... ... толық
координациямен интеграцияны кешенді жоспарлау жолымен жүргізу тиімді.
Бұл ... қала ... ... үшін ... аз ... ... ... ал жүк көтерімділігі аз (1 т дейін) авторефрижератор үшін
тиімді суытқышты орнату үлкен ... ... ... ... ... және оның ... ... шарт қояды.
Тоңазытқыш автокөлігінің өнімдерінің номенклатураларын ... ... үшін ең ... ... құрастыруының өңделуі
сәйкесінше болуы қажет.
Арнайы жоғары дамыған машина ... ... ... ғана ... ... және ... ... тоңазытқышты орнатуды құрастыруды
қамтамасыз етеді.
Ең бірінші советтік изотермиялық ... ... ... ... 1932 жылы ... ... ... - зерттеу институты тоңазытқыш өндірісінде
құрылған (ЖҒЗИТӨ)
Фургон ... ... ... құрастырылған тасси Форд-АА. Ал осы
уақытта мұзды-тұзды және ... ... бар ... құрылды.
1934 жылы ЖҒЗИТӨ-да изотермиялы автофургондардың мысалдары жобаланып
құрылды, шоссиде ГАЗ-АА және ЗИС-12. ... ағаш ... ... ... ... (альфолфь) термоизоляция және мұзды-тұзды
қоспаларымен суытылады.
1935 жылы ЖҒЗИТӨ ... ... ... ... ... ... одесса зауытында. Осы кезде ЖҒЗИТӨ екі ... ... ... ЗИС-5 ... ... ... ГАЗ-АА пропан-
бутанды суытумен. Бұл автокузовтар алдыңғыларына қарағанда жеңілділігімен,
мықтылығымен және тиімділігімен ... ... ... ... ... мұзды-тұзды суытуымен
бірнеше мың изотермиялық автофургондар сынаққа ілінді.
Соғысқа дейінгі уақытта суытқыш көлігі тек негізінен ... ... 200 ... ... Ал басқа өнімді тасымалдау
тиімсіз болды, өйткені автокөліктің аз жүк көтергіштігіне ... ... ... жүк ... 2,5 т ЗИЛ-150 сияқты, ... ... ... ... ... авторефрижераторлар және 3000
км-ге дейіегі қашықтыққа тасымалдау үшін тіркеуіштерді шығару мүмкін болды.
Әлі де көптеген техникалық қамтамасыздандыру үшін көліктік ... ... және ... ... ... ... ... үшін.
Әртүрлі жүк көтергіші бар авторефрижераторларды құру үшін арнайы кең
тараған құрылым тоңазыту құрылымдары, өздерінің ... ... және ... ... ... заманға сай орын алса.
Бұл проблеманың өсуі контейнерлі тасымалдаудың өсуіне байланысты және
контейнерлерді керекті тоңазытқыш құрылымдарымен қамтамасыз етуі қажет ... үшін ... ... ... ... ... ... қажет.
Авторефрижераторларды машиналық жүйемен қатар суытқышы бар ... кең ... (США, ... ФРГ) ... ... ... ... (азот, ауа).
ЖҒЗИТӨ -де орындалған технико-экономикалық тәжірибелер және суыту
жүйесінің суық азоты мен ... ... ... ... ... үшін ... құптады. Бірақ практикалық
енгізі бұл әдісте суыту тек өндірістің суыту жүйесін білумен ... ... ... ... ... стансаларымен байланысты.
Көлік жүйесінде өз салмағын ... үшін және жылу ... ... ... ... заманға сай құрылыстар кең
қолдануда ... жаңа ... ... ... ... және ... ... кең қолдануға мүмкіндік ... ... ... ... материалы, полиуретон және смола
жеңіл жылу изоляциялық қорғауыш құрылыс типтері ... үшін ... ... 0,35 ... к), ... ... үшін өте маңызды,
әсіресе азтонналықта.
Соңғы уақытта, тәртіп ... тез ... ... ... үшін ... немесе мұздатылған түрде қолдану тоңазытқыш
автокөлігі.
Олар бірнеше тәулік жалғасады. Осы кезде олар ... ірі ет ... ... ... ... және ауылшаруашылық аймақтардан
(негізінен ерте пісетін жемістер, көкөніс және ... ірі ... ... ... қойма және базалар.
Тасымалдаудың ұзақтығы жүктің тасымалдау түрі жүк көтерімділігін
анықтау ғана ... ... ... оның ... түрі мен ... әсер ... Тез ... жүктердің құрамы және оларды тасымалдауға даярлау
1.1. Тез бұзылатын жүктердің ... және ... ... ... деп қарапайым жағдайда, көп немесе аз уақыт сақталған
мерзім ішінде өзінің ... ... ... ... ... айтады. Оларға
ет, балық, құс, сүт, май, ірімшік, жеміс-жидек т.б. ... Бұл ... ... үшін ерекше жасанды шарттар қажет.
Тез бұзылатын өнім құрамына органикалық (ақуыз, май, көмірсуы, витамин,
ферменттер мен ... және ... (су, ... ... ... ... өнімдер мен микроағзалардың ферменттері әсер
етеді.
Тез бұзылатын жүктерді тегіне қарай: өсімдік және жануар; дайындау
тәсіліне ... ... (ет. ... ... т.б.) және өңделген (шұжық, консерв
т.б.) деп бөледі.
Тез бұзылатын өнімдердің химиялық ... өте ... ... ... ... ... ... тұрады. Адам үшін мәні мен сақтау
ерекшелігін түсіну үшін тез ... ... ... білудің маңызы
зор.
Ақуыздар жануар және өсімдік жасушаларының ең негізгі ... ... ... ... күнделікті 80-90г ақуыз қажет. ... ... 17,6 КДж. ... ... 20 амин ... тұрады.
Олардың алуан түрлілігі мен қалыптасудағы бірізділігі көптеген ақуыздарды
түзеді.
Ақуыздар қатты (шаш, ... түяқ ... ... (сүт, қан
плазмасының ақуыздары), жартылай сұйық ... ет т.б. ... ... ... ... соңғы екі категориясы өнімдерді ... ... ... ... (25%), ... асбұршақта (22-23%), ет,
балықта (16-20%), жүмыртқада (13%), ... (14%) ... ... ... ... қасиетін өзгертіп, сапасын жояды.
Ақуыздар ісініп, суды ... ... ... 1,5-2 есе ... ... енген су оның құрылымын бұзады. Бұл үрдіс көбінесе ақуыздың
ыдырауына әкеледі. Сыртқы факторларға байланысты ... ... т.б.) ... ... ... техникада бұл үрдістер өте қажет, алайда жүкті сақтауда көп
зақым келтіреді. ... ... ... ... ... ... әсерінен ақуыз құрамы өзгеріп, оның құрылымына нұқсан келеді.
Денатурация норма шеңберінде болса, ... ... ... ... ... жоймайды (тұздау, мұздау т.б.). Бұл ... ... ... ... ... шіріп, ыдырайды.
Липидтер (майлар) энергетикалық көз (ағза 1 г май ... ... кДж ... ғана емес, жасуша құрамына да енеді. ... ұзақ ... ... нерв ... ... ... ... әлсірейді.
Күніне 100-105 г май тұтыну қажет. Әсіресе өсімдік майларының маңызы зор.
Майлар глицериннің үш ... ... ... ... ... мен ... ... Соңғысы өнім түрін анықтайды әрі олардың саны ... ... ... ... май ... бар. Олар ... ... келеді. Қышқылдардың қанықтығы артқан ... ... ... ... ... күн ... ... майлар өз
құрылымын өзгертуі мүмкін. Олар ыдырап, дәмі мен иісі ... ... ... - ... ... көзі болып табылады. Ағза 1 г көмірсу
сіңіргенде, 17,2 кДж ... ... ... ... 365-400 г ... 5, -100 г - ... ... Көмірсулар негізінен өсімдік тектес
өнімдерде жинақталған (құрғақ өнімнің 70-80 пайызы), ал жануарларда ... ... үш ... бөледі: моносахаридтер (қарапайым көмірсулар,
оларға глюкоза мен ... ... не ... ... ... ... полисахаридтері (сахароза, лактоза немесе қызылша, қамыс, ... және ... ... ... (крахмал, гликоген — малдың
крахмалы, жасуша, пектин заттары). Соңғы екеуін ағза сіңіре ... ... ... аса ... (күніне 10-15 г).
Витаминдер (төмен молекулалы органикалық қосылыстар) суда еритін және
майда еритін болып ... ... ... - В1 ... В2 ... ... қышқылы және т.б., екінші топқа ... А, ... ... Е т.б. ... Бұл ... адам ... шығара алмайды, олар тағам
өнімдері арқылы, әсіресе өсімдік тектес өнімдер арқылы келеді. Олардың адам
үшін маңызы ерекше.
Ферменттер (ақуыз заттары) екі ... ... ... және күрделі.
Олар өте белсенді де мақсатты. Олар ағзадағы және тез бұзылатын заттардағы
үрдістерді тежеп, не тездете алады.
Витаминдер мен ... ... бір ... ... ... ... (алма, лимон т.б.) өнімнің дәмін анықтап,
сақталуына игі әсер ... - тез ... ... ең көп ... Өсімдік тектес өнімдерде
су өте көп.
Тез бұзылатын өнімдердегі барлық сұйықтық сыртқы жасушалық және ішкі
жасушалық (қан, ... ... ... Су ... және ... күйде болуы
мүмкін. Еркін су өнімнен оңай бөлініп, оңай сіңіріледі.
Минерал заттар ағза үшін өте ... Олар ... ... ... заттардың құрамына енеді.
Темір гемоглобин мен бірқатар ақуыздарда кездеседі; ... ... ... қосылыстардың құрамына енеді /2/.
Тез бұзылатын өнімдердің физикалық қасиеттері механикалық және жылу
физикалық құрам болып бөлінеді. Механикалыққа:
өнімнің ... бұл ... тез ... ... үшін 850-1070 ... құрайды. Тығыздық дегеніміз өнім массасының оның көлеміне ... ... ... ... ... (5-8 %), ... ұлпалардағы су
мұзға айналып, массасы өзгермегенмен, көлем артады;
консистенция - өнімнің тығыздығы, икемділігі, ... ... Өнім ... ... мұндай органептикалық әдісі арқылы
тәжірибелі сарапшылар әр өнімді ... және ... ... ... ... ... күйі туралы қорытынды жасай алады;
статикалық (қысушы, жүктің жоғары қабаттарының ықпалымен ... ... ... ... ... кездегі, тасымалдаудағы соққы).
Тағам өнімдерінің ең маңызды жылу ... ... ... сыйымдылық, жылу өткізгіштік, температура ... ... ... ... ... ... ... жатқызуға болады.
Орташа жылу сыйымдылыққа 1кг заттың 1С мұздату не жылытуға ... ... ... - су мен ... ... жылу ... кДж/кгК; - су мен
құрғақ өнімдердің массалық үлесі.
Мал өнімдерінен алынған құрғақ өнімдердің жылу сыйымдылығы шамамен 1,34
- 1,68 ... ... ... - ... ... ... болмаған жағдайда бұл мәндерді өнімнің жылу ... үшін де ... ... орташа жылу сыйымдылығының мұзға ... ... ... ... ... ... ... сақтау мөлшері мен
мұзға айналған су көлемімен анықталады. Температура абсолют нөл ... ... ... сайынжылу сыйымдылық кеміп, нөлге жылжиды
(термодинамиканың үшінші заңы).
Жылу өткізгіштік - жылу тасымалдау түрі. Онда жылу ... ... ... ... Жылу ... ... температура әр түрлі
болған жағдайда, заттың (өнімнің) жекелеген бөліктерінде жүреді. Сандық
жағынан жылу өткізгіштік жылу ... ... ... Вт/м к
өлшенеді.
Жылу өткізгіштік коэффициенті бірліктегі температура градиентінің уақыт
бірлігіне, жазықтықтағы аудан ... ... ... жылу ... ... - ... жылу ... коэффиценті, ол 0,60 Вт/м к; 1
- құрғақ заттардың жылу өткізгіштік ... 0,26 Вт/м к ... ... ... ... ... жылу өткізгіштігі температура төмендегенмен, қата бастағанға
дейін негізінен тұрақты болып қала ... де ... ... Себебі
мұздың жылу өткізгіштік коэффициенті сумен салыстырғанда, 4 есе көп.
Жылу өткізгіштік коэффициентінің мәні формуляға сәйкес болжалды ... Сол ... ... ... ... ... ғана ... болады.
Өнімді тоңазытып, мұздатқанда да жылытқандағыдай, ... ... ... ... ... істейді. Нәтижесінде өнімде
температура фронты алмасады. Оның ... ... ... ... - ... ... ... коэффициенті, м2/с
- өнімнің температура өткізу коэффициенті, ... ... ... жылу ... Дж/кг К;
- өнімнің тығыздығы, кг/м3
Температура қалыпты болған жағдайда өнімнің температура ... ... мұз ... болған кезен бастап ол азая береді. Бұл
кристалдау жылуының пайда ... ... ... одан ... сайын жылу өткізгіштігі артып, жылу сыйымдылығы азайған сайын
жылу өткізгіштік артып, су ... ... ... да ... ... - термодинамикалық жүйе күйінің бір мәнді функциясы. Ол
көбінесе жылу функциясы немесе жылу ... деп ... ... ... ... тағам өнімдерінің энтальпия ауытқулары туралы
мәліметтер, әдетте өнімдерді мұзбен өңдеудегі ... және ... ... үшін ... ... мәні 0-ге тең болатын бастапқы
температурада (әдетте -20 С) есептейді.
Криоскопиялық температура дегеніміз - өнімдердің ... ... ... ... ... ... ... ұлпа шырыны күрделі
құрамның диссоцияланған коллоидты ерітіндісі болып табылады, оған ... ... ... ... ... ... ... криоскопиялық температурадан да төмен
түсуі өнімдердің жылу ... ... ... Мұздату барысында
өнімдердің жылу физикалық қасиетін өзгеруінің ... ... ... ... ... Себебі құрғақ заттардың қасиеті ... ... ... ... келеді.
Мұздату барысындағы өнімдердің толық орташа жылу сыйымдылығы судың
фазалық өзгерісінің жасырын жылуына ... ... ... Оның ... ... ... өте жоғары болып, температура
төмендеген ... кеми ... ... жылу есептерінде мұздатылған өнімдердің шартты жылу
сыйымдылығы ескеріледі. Мұнда мұз пайда болуының жасырын жылуы кірмейді.
Шартты орташа жылу сыйымдылық
Бойынша ... ... с - ... ... орташа жылу
сыйымдылығы, кДж/кгК; жануар текті өнімдер үшін 1,34-1,68 кДж/кгК, ... - 0,9 ... -ден ... ... - ... ... жылу сыйымдылығы -2,12 С - судың ... ... - ... ... ... массалық үлесі
- ерітілген судың салыстырмалы саны
С - ... ... ... саны ... сыйымдылығымен есептелген температурада анықталады).
Теңдік құрып, оған мәндерін қоя отырып, аламыз. Мұндағы с ... ... ... жылу ... ... криоскопиялық
температурада), кДж/кгК.
Өнімнің масса бірлігі үшін мұз түзілу жылуын температура 1 ... ... мына ... ... ... ... ... массалық үлесі;
- мұз түзілуінің орташа жасырын температурасы, кДж/кгК ... (0 ... ... орташа жасырын температурасы түрлі температурада шамамен
Формуласы бойынша есептейді. ... - ... ... ... ... ... температурасы толық орташа жылу сыйымдылығы
Мұндағы с - мұздаған өнімнің орташа жылу сыйымдылығы, кДж/кгК
- температура 1 ... ... өнім ... ... мұз ... кДж/кгК. С және с мәндері бастапқы криоскопиялық температурада ... ... ... с с, ал ... мәні өте жоғары. Су мұзға айналғаннан
кейін және с - с ... ... ... ... ... ... жылу
сыйымдылығын есептеу үшін болжалды эмпирикалық формуланы пайдаланады:
Мұндағы - ... ... жылу ... ... - ... 1.2 кестеде берілген.
1.2 кесте - Өнім жылу сыйымдылығының тұрақты п және м ... | | ... еті | | ... еті | | ... %-да | | ... %-да | | ... мәні | | ... ... | | ... ... ... барысындағы жылу сыйымдылық коэффициентін
есептеу үшін ... ... ... ... м мен п - ... ... 1.3. ... берілген).
1.3. кесте
Өнім жылу өтімдігінің n және m мәндері
|өнім | | ... еті | | ... еті | | ... ... | | ... | | ... төмендегенде, өнімнің жылу сыйымдылығының артуы оның мұзға
айналуына әкеледі. Өнім құрамында су көп ... ... және қату ... ... ... ... айналу барысында өнімнің тығыздығы
кемиді. Бұл судың ... ... ... ... ... ... мұздату
барысында тығыздық 5-8%-тен аспайтынын ескерсек, ... ... ... ... деп ... болады /2/.
1.2. Өнімнің бұзылу себептері
Өнімнің бұзылуына бір қатар себептерді келтіруге ... ... ... өз ... ... ... (су ... органикалық заттар,
ферменттер). Екіншіден - сақтау немесе тасымылдау кезіндегі ... ... ... ... және өнім бетіндегі микроорганимдер.
Үшіншіден - микробиалдық және ферментальдық үрістін ... ... ... Бұл мен ... ... тиімді температурасы, қажетті
ылғалдық, күн сәулесінің әсері сайып келгенде ... ... ... өнімнің бұзылуына әсер ететін ең басты себебкер болып
табылады. Микроорганизмдер түріне қарай мынандай классификацияға бөлінеді:
(бактерия, ... және ... ... ... ... +30 : +90 С
температурада дамитын, мезофилдер 0: +42С және -11 :+30С).
Жоғарғы температура микроорганизмдерге өте ... және ... ... ... ... ... ... Төменгі температурадағы ауаның
ылғалдығы төмендеуі оның ... газ ... және ... ... өмір ... кедергі жасайды.
Өнімнің бұзылуына өсер ететін ... ... ... ... ... ... ... өнімді тасымалдау ережелерінің бұзылуы (температура,
ауа айналымының болмауы т.б.) дер кезінде өнімді тиісті жерге жеткізбеу көп
әсер ... ... ... ... ... мен ... дамуына әсер етіп, өнімнің түр-түсінің, дәмінің, иісінің өзгеруіне
әкеп соғады. Микробиольді және ферментальді үрдіс басталады. Бастапқы ... ... ... ... ... ... ... микроорганизм мен
оның құрамындағы ферменттер қосылады.
Өсімдік өнімдерінің бастапқы ... ... ... өте жоғары болады, өйткені жеміс-жидек құрамында тірі организге
тән қасиеті бар.
Өнім сапасының нашарлауы, өзгеруі құрамындағы белоктардың жойылуына,
майлар мен ... ... ... ... ... ... атап ... жағдайлардың барлығының бір
кезеңде болуының әсерінен. Белоктар құрамды аминокислоттарға айналдырады,
себебі ... ... ... және ... ... тікелей
белок молекуласына әсер етеді. Егер белоктардың жойылуына қолайлы жағдай
жасап, ... ... онда ... ... ... ... және көмірсүтегінің қышқылдануы күн сәулесінің, ылғалдықтың, бүған
қолайлы температураның ... ... ... ... ... ашуына әсер етуінен пайда болады. Өнімнің бұзылуына әдетте
жабайы ашытқыштар әсер етеді. Сапаның төмендеуі және бұзылуы тез ... ... тән ... ... ... ... төмендеуі дегеніміз - заттардың түр-түсінің
өзгеруі және бұл етке тән ... ... ... - ... және сіңімділік
құндылығының өзгеруі.
Еттің физикалық өзгерістер оның ... ... мен ... Ылғалдығын жою өнімнің түр-түсін нашарлатады (ет ... ... ... ... ... бетінде жұқа қабыршық болады, ол
микроорганизмдердің ... ... Ет ... ... ... майлылығы күшті әсер етеді, сондықтан арық ет тез ... ... ... ... ... ... ... кислородының әсерінен етке ... түс ... ... пайда
болады. Бұдан басқа еттің құрамындағы май ... да ... ... ... тиуі ... ... ет микробиальдық үрдістер
әсерінен ... Етті ... ... ... ... ... ... көмірсүтекті ыдыратып өзінің дамып көбеюіне ықпал жасайды.
Көп жағдайларда еттің бұзылуының келесі түрлері жиі кездеседі.
Еттің жылысақтануы сақтау температурасының 0 және ауа ... ... ... пайда болады. Макроорганизм жаппай көбеюінен ет жабысқақ
болып ... ... ... ... өсер ... ... байланысты.
Көгерген ет тасымалдауға келмейді.
Микробтардың түрлеріне байланысты етте қызыл, көк, жасыл ... ... Егер ... ... ... ... кейін
жағымсыз иістер табылмаса, онда ... алып ... етті ... дәм ... бактерияларың және ашу әрекеттерінен пайда
болады. Ет сұрланса ... ... ... жағымсыз иіс шыға бастайды.
Қышқылтым ашу адамға зияны жоқ оны ... ... ... ... қасиеттері бар. Бұлшық еттерде қышқыл иіс пайда
болып, ... ... түсі ... Бастапқы кезеңде етті желге қақтырады,
қалың еттердің арасын осып, жел тиюіне ықпал ... ... ет ... ... ... ... ... өңдеуге жіберіледі.
Шіру - шіру бактериясының әсерінен пайда болады. Шіріген ет жұмсарып,
сұрланып, көкшіл-сұр түске айналып, ... ... ... ... ... етті ... тиеп, түсіру кездеріндегі
санитарлық тәртіптерді сақтамау әсерінен етті микроорганиздер басып кетеді.
Тасымалдау кездерінде температура режимінің өзгеруінен ... ... ... ... ... ... ашыған иіс пайда болады.
Балық. Беттіндегі қабыршықтар микроорганиздердің дамуына өте қолайлы
болып келеді, ал ... мен ... ... ... ... ... ... балықтарды сақтау немесе тасымалдау кездерінде физикалық
және биохимиялық әрекеттер жүреді. Балықтың бетіндегі ... ... ... еріп оның ылғалдықты ұстау қабілеті төмендейді. Осының
салдарынан салмағы төмендеп, ткандардың ... ... ... ... ... оның ... ... болады,
желбезектің қан жиналған жерінің түсі ... ... ... ... ... ... кетеді. Қабыршықтары түссізденіп, қара-сұр
түске айналып, шіріген иіс пайда болады. Ет ... ... ... ... ... ... бар: ... - омыртқа етінің
бұзылуынан; тартылуы - белокты заттардың ... ... ... барлық жерінде бірдей болуы мүмкін); ісінуі - ... ... ... консистенциясы әлсіреп, көкшілге түстенеді. Бұдан
басқада ... ... ... ... және ... ... ... бұзылуына әкеп соғады. Шыбын личинкасы, ... - ... ... түрі кептірілген, тұздалған балықтарда
кездеседі.
Сары майға байланысты келесі жайттар: дәмінің бұзылуы (ауа және күннің
түсуінен май ... ... ... және ... ... ... ... шикі, жағымсыз дәм болады); майдың көгеруі оның бетіндегі
әртүлі монолиттердің көгеруінің әсерінен болып, жағымсыз иістенеді.
Ірімшік. ... ... ... ферментті үрдіспен
байланысты. ... ... сүт ... ... ... кездеседі. Бұл
жайттар сақтау жағдайымен және микробильді үрдіспен байланысты: ірімшіктің
көтерілуі, майқышқылы бактериясының ... ... ... ... ... ... келеді); белок баланстарының өзгеруінен аммиактың және шіріген
иістің пайда болу ... ... әкеп ... ... ... ... физиологиялық зат
алмасу үдістері жүре береді. Өнімдерді ұзақ сақтау мақсатында, кей-кездері
піспей жатып жинап алады, олар ... ... ... ... ... жетілуі төрт кезеңнен тұратыны байқалады: жеуге
жарамды (тұтынушылық); техникалық - шала піскен ... ... ... мақсатында даярлау; алымдық - піспеген алма, алмұрт ... ... ... ... физиологиялық жеміс-жидек жетілгеннен
кейін одан әрі даму мақсатында дәні бөлектенеді.
Жиналғаннан кейінгі ... ... ... өмір
сүргіштігінің арқасында бойына ене ... ... ... ... бұл ... ұзаққа созылмайды. Бетіне сызат түспеген жеміс-
жидектердің бетіндегі микроағзалар әлсіздеу келеді. Егер ... ... ... ... ... ішіне еніп белсенділігі арта түсіп,
қолайлы ортаға тап болады. Сондықтан ең алдымен бетіне сызат түскен ... тым ... ... ... бірден бұзылады.
Жеміс-жидектің бұзылуы әртүрлі бактериялар ... ... ... ... ... ... әсер ... бұзылуының негізгі жайттары: дәннің шіруі, қоңырқай
дақтар пайда ... ... ... бұл ... аса ... ... ... арта түседі.
Бұзылу үрдісі бірте-бірте арта береді
1.3. Өнім сапасын сақтау әдісі
Автомобиль ... ... ... жаңа ... немесе
қалбырланған өнімдер тасымалданады. Қалбырлаудың көптеген тәсілдері бар
және олардың жылдам ... ... ... жағдайлары әртүлі. Сауатты
түрде Мұндай жүкті сауатты түрде тасымалдауда өзінің ... бір ... ... Оның ... ... мерзімі, қалбырлау әдісінің
тәсілімен толық таныс болу оларды уақтылы ... ... ... ... ... ... өзіндік құн деңгейін
анықтайды. Тағам өнімдерінің дәмді, сіңімді болуы өте маңызды.
Тез бұзылатын өнімдердің ... ... ... ... ... ... тиісті шаралар қолданбаса, онда олар тез жарамсыз күйге түседі.
Тағам ... ... оны ... ... бұзылмауы үшін тиісті
өңдеулерден өткізу қажет.
Өнімдер әртүрлі жағдайлардың әсерінен бұзылуы мүмкін:
- күн сәулесінің және ауа ... ... өте ... ... жоғары
ылғалдықтың салдарынан;
- биохимиялық үрдістердің салдарынан (ұлпалық ферменттер әсерінен);
микробиологиялық жайттар әсерінен.
Барлық ... ... ... ... ... бөліктерге бөлінеді.
Физикалық әдіс негізінен жоғары және төменгі температурадан, ... ... ... ... сәулесінен, сүзбеден өткізу
алынады.
Физика-химиялық әдіске кептіру, тұздау және қант пайдалану жатады.
Химиялық әдісте қалбырлауға адамға зияны жоқ, ... ... ... ... ... заттар негізге алынған.
Қазіргі таңда Қазақстанда келесі химиялық ... ... ... етілген: этильді спирт, сірке қышқылы, бензон қышқылы, тұздың ... бор ... ... ... антибиотиктер, озон, көмірқышқыл
газы т.б.
Биохимиялық әдіс қалбырлау негізіне көптеген жағдайда қант ... ... сүт ... бактериясына қосылады.
Микроағзалар мен ферменттер белоктардың ыдырауын, майларды гидролиздеу,
көмірсүтегін ... ... және ... ... әкеп ... қалбырлаудың басты мақсаты тағам өнімдерінің микроағзалармен ұлпа
ферменттерінің әсерін бұзып, оны болдырмау болып ... ... ... ... ... ... төрт ... алып
келеді – биозу, анабиозу, ценоанабиозу, және абиозу.
Биоз - өнімдегі өмір сүру үрдісін ... тұру ... ... Бұл ... ... ... тірі балықты тасымалдауда
немесе сатуда, малды, құсты сою ... ... - ... ... ... ұлпа ... белсенділігін
және микроағзалардың өмір сүру ... басу ... ... ... және ... кептіру немесе аудару, маринаттау, қант шырынымен
қалбырлау т.б.
Ценоанабиоз - пайдалы ... өмір ... ... ... жою тәсілдері өнімдердің сақталуына әсер етеді (ашыту,
қышқыл сүтті өнімдерді сақтауда және ... ... ... - ... микрағзалардың өмір сүруін тоқтатуға (жоғары
температурада ... ... ... ... өте ... және ... тоқ, ... антисептиктер т.б.)
Биологиялық жағынан қалбырлаудың ... ... ... болады, оларды қолданған кезде ... ... ... ... ... ... ... қолданған кезде
(қажетсіз үрдістің тоқтауы) өнімді барынша ... ... ... ... ... қалбырлаудың әртүрлері біріктіріледі.
Қалбырлаудың ең тиімді тәсілі өнімді ұзақ мерзімге оның ... ... ... ... ... ... Бұл ... көп жағдайда жасанды
тоңазыту қолайлы болып табылады. Экономика жағынан тоңазыту тәсілі ... әлде ... ... келеді.
Көптеген жағдайларда өнімдер өңдеудің небір қиыншылықтарына соқтығысып
отырады (тоңазыту, қату, үсу, дұрыс қатпау, еру) өнімді ... ... оны ... алып келеді.
Тоңазыту деп өнімнің жылулық температурасын төмендетіп ... ... ... ... немесе температурасын төмендетіп, тоңазытып
сақтау технологиясы көп қолданылады.
Үсіп кету - бұл керекті ... ... ... ... кетуі,
қабыршықтың ылғалды бетте қабыршықты мұздың тұруы. ... ... ... ... ... 2-2,5 есеге арттырады.
Қатыру өнімнің бойындағы температарсын төмендетіп мұздату. Бұл тәсіл
ұзақ сақтау мерзіміне шыдамды ... ... - ... ... ... өнімнің жартылай қатуы.
Жылыту - тоңазытқан өнімге жылулық беріп, оны қоршаған ортадағы жылы
температура деңгейіне жеткізу.
Еріту - ... жылу ... оның ... ... Бұл ... ... ... 0С-қа дейін жетеді де, мұздар еріп оны ұлпа
өзіне сіңіріп алады. ... ... ... ... бастапқы қалпына
келтіру үшін ұлпаның ылғалдықты толығымен сіңіріп алуында.
Тоңазытып өңдеудің ... ... ... ... ... ... тоңазытқышта сақтау керек.
Тоңазытқышта сақтау - бұл өнімді қатырып ... ... ... сақтау мақсатында камерада ұстау.
Өнімнің бұзылуына әсер ететін жағдайлар әртүлі болып келеді. ... ... ... ... ... ... бұзылуы,
(температура, ауа айналымының болмауы т.б.) дер кезінде өнімді ... ... көп әсер ... ... ... ... микроорганизмдер мен
ферменттердің қарқынды дамуына әсер ... ... ... дәмінің,
иісінің өзгеруіне әкеп соқтырады. Микробиольді және ферментальді үрдіс
басталады. Бастапқы кезде өнім құрамындағы ... ... ... ... ... мен оның ... ... өнімдерінің бастапқы кезеңдегі микроорганизмдерге қарсылық
көрсетуі өте жоғары болады, өйткені жеміс-жидек ... тірі ... ... бар.
Қалбырлаудың сапалы болуы, көп мерзімді ... ... ... түсу ... ... болуы артады. Сақтау мерзімін ... ... ... зиян ... ең көне түрі физика-химиялық тәсілі (тұздау, қантпен
қалбырлау). Тұздау ... ... ... ас ... ... ... мен ... әсерін бәсеңдетеді. Тұздың ерітіндідегі
қоспасы тым көп болса (20-25%), өнімнің қалбырлауын төзімді етеді, ... ... ... болып қалады. Сондықтан ... ... ... ... 2-3% ... ... микроағзалардың әсерін
толықтай баса алады.
Тоңазытқышы бар көлікпен ... үшін ... ... ... мына ... қабылданады: балық, түздалған ... ... ... ... және ... қалбырлаудың түрлері.
Кептіру көнеден келе жатқан жемісті, етті, балықты т.б. өнімдерді
сақтаудың ... ... ... ... өнімнің бойында 12-20% ылғалдық
қалады. Кептірілген өнімді бастапқы қалпына келтіру мүмкін ... ... ... және ... ... ... ет пен балықта 1-2%, жеміс өнімдерінде 3-6% су
қалады.
Арнайы жабдықталған қоймаларда өнімді сақтау, өнімнің ұзақ ... ... ... ... ... ... ... өзіне жақсы сіңіріп алатын
ылғалдықтан қорғау керек. Сондықтан кептірілген өнімді су ... ... ... даярланған қалталармен қаптап, жөшіктерге салынады.
Кептірілген өнімдер тасымалдауда тек жәшікпен ғана қабылданады.
Жоғары температурада қалбырлау ежелден белгілі. ... ... өтуі оның ... мерзіміне әсер етеді. Қалбырлаудың ең кең
дамыған түрі бұл - қайнату мен ... ... ... ... ал ... - анабиоза алынған.
Қайнату кзінде t-115:120 С ... онда r = 12 : 18 мин. тең; егер t = 103 ... С, r = 35 : 40 мин. ... ... ... t = 63 : 65 С, r =30 мин. тең; t= 72 ... ... t = 85 : 90 С, r =1 : 2 ... ... сақталуына өте күшті ықпал етеді. Пастерленген өнімді
аз уақытқа сақтауға болады, бірақ ... ... ... ... ... сүт, ... уылдырық.
Тағам өнімдерінің қажеттігіне қарай пайдалану, өзіндік құн ... ... ... дәмді, сіңімді болуы өте маңызды.
Тез бұзылатын өнімдерді сақтау ... ... ... ... ... ... ... қолданбаса немесе қалбырламаса, онда олар тез
жарамсыз күйге ... ... ... ... оны ... кезінде
бұзылмау үшін тиісті өңдеулерден өткізу қажет.
Өнімдер әртүрлі ... ... ... ... күн сәулесінің және ауа қысымының әсерінен; өте төмен немесе жоғары
ылғалдықтың салдарынан;
- биохимиялық ... ... ... ... ... қасиеттерінің әсерінен.
Пайдаланатын құралдар мен өнімдерді толық қайнату, ... ... ... ... төзімді етеді. Мұндай жүйеде жасалған
өнімдерді тасымалдауда ірі немесе кіші ... алып ... ... ... ... ... ... өңдеу және технологиялық үрдісі
Тасымалданатын жүктің, тез бұзылатын өнімдер түрін тоңазытып ... ... ... ... ... ... тасымалданған өнім өзінің сапасы
мен тағамдық құндылығын жоғалтпайды. Барлық ... ... ... ... -35 С бұданда төмен температура аралығында өтеді.
Тез бұзылатын ... ... ... ... ... ... ... әртүрлі болып келеді. Атап айтқанда ет -0,6-1,2С,
ауызсу қоймасындағы ... ... ... ... ... ... ... -0,5С, жемістер (бүлдірген) -0,8С, жүзім -4,2С. Бұдан ... қату ... арта ... ... бар ... ... аталмыш тәсілмен қалбырланған өнімнің мына түрлері қабылданады: ... ... ... ... саңырауқұлақ, алма және басқа-
қалбырлаудың ... ... ... ... бар: ... - ... ... тартылуы - белокты заттардың іруінің әсері. (тартылу балықтың
барлық жерінде бірдей ... ... ... - ... іші ... ... ... көкшіл түстенеді. Бұдан басқа да балықтың химиялық,
физикалық, ферментальді және ... ... ... ... әкеп ... ... түрі ... түздалған балықтар
кездеседі. Өнімді тоңазытып, мұздатқанда да ... ... ... ... ... ... ... Арнайы жабдықталған
қоймаларда өнімді сақтау, өнімнің ұзақ мерзімге төзіп беруіне ықпал ... ... ... ... ... ... алатын ылғалдықтан қорғау керек.
Сондықтан кептірілген өнімді су немесе ауа өтпейтін арнайы ... ... ... салынады. Белоктардың жойылуы жоғарыда атап
өткен жағдайлардың барлығының бір ... ... ... ... аминокислоттарға айналады себебі өнімнің өзіндегі ферменттер және
бірқатар микроорганиздер тікелей ... ... әсер ... ... ... қолайлы жағдай жасап, уақытысында тоқтатпаса онда
өнімнің толықтай іріп-шіуіне әкеп соғады.
Май және көмірсүтегінің қышқылдануы күн ... ... ... ... ... ... ферменттердің әсері. Бықыру
көмірсүтегінің ашытқыштарға әсер етуінен пайда болады. Өнімнің бұзылуына
әдетте жабайы ... әсер ... ... ... және ... ... жүктің әртүрінің өзіне тән ерекшеліктері бар.
Ет тасымалы. Сапаның төмендеуі дегеніміз - ... ... және бұл етке тән ... ... - ... және ... ... физикалық өзгерістер оның ылғалдықты жоғалтуы мен түсінің
өзгеруі. Ылғалдығын жою ... ... ... (ет ... ... ... ... еттің бетінде жұқа қабыршық болады, ол
микроорганизмдердің дамуын бәсеңдетеді. Еттің ... ... ... ... ... әсер етеді, сондықтан арық ет тез бұзылады.
Химиялық өзгерістер түр-түстің өзгеруіне байланысты. ... ... ... ... етке ... түс беретін заттар пайда
болады. Бұдан басқа еттің құрамындағы май ... да ... ... ... тиюі ... ... ет микробиальдық үрдістер
әсерінен бұзылады. Етті ... ... ... ... ... ... ... ыдыратып өзінің дамып көбеюіне ықпал жасайды.
Тоңазытуда пайдалану үнемділік жағын ақтау керек.
Тоңазылатын зат ... газ ... ... ... ... ... ... өңдеу кезінде өнім өзінің жылуын сыртқа шығарады.
Тоңазытатын ортаға бірқатар талаптар қойылады: олар ... ... ... ... және құрал-жабдыққа зиян келтірмеу керек, сонымен
қатар зиянды заттар болмауы қажет.
Тағам өнімдерін тоңазытып ... және ... үшін ... ... кең өріс ... ... және ... жағынан өте тиімді.
Атмосфералық ауа - бұл құрғақ газ аралас ауа және су ... ауа ... азот 78 %, ... 21%, көмірқышқыл газ 0,02-
0,03% бар, сонымен бірге ... ... ... ... ... Су буы ауадан
1,6 есе жеңіл.
Температура - ... жылу ... ... және оның ... термодинамикалық аралық. Дене температурасы кинетикалық энергия
жылу қозғалысы молекуласымен тепе-тең.
Жануарлар және өсімдік өнімдері бойындағы су құрамы 90% ... ... ... ... оның ... ұстау қабілеті арта
түседі. Ауа температурасының көтерілуіне ... оның ... ... ... ... ... өнім ... қысым тепе-теңдігі
қоршаған ортадағы теңеуіне тең.
G = В*(Р-Рg)* Ғ*r
G - ... ... ... - булану коэффициенті кг/м.кв. Па с;
Р - өнім бетіндегі будың қысым тепе-теңдігі;
Р - ... ... бу ... ... - ... камера ішіндегі ауа ылғалдығының қатысы;
Ғ - бетінің ... ... - ... үрдісінің ұзақтылығы.
Ұзақ мерзімді сақтау камерасындағы ылғалдықты пардың автоматты түрде
теңшелуінің арқасында өнім өзінің бастапқы қалпын жақсы сақтайды.
Газ текті ... ... ... ... барлық түрлерінде де,
қалбырлаудың өзге де тәсілдерінде қолданыла береді.
Атмосфералық қысымда диоксид ... ... ауыр ... онда ауа
сыйымдылығы аз мөлшерде ( 0,837 және 1,0006 кДж/кг-к) жылу ... (0,0137 және 0,0242 ... ... ... тығыздығы 1,4-1,5
кг/дм, ал суық өткізу көлемі сулыға қарағанда үш есе ... ... ... ... ... диапазонын, ал эфирмен араласқанда -
100 С-қа дейін алуға болады. Диоксид ... ... ... ас тұзы ... ... ... көміртегі майда ери отырып, ондағы
кислородтарды ығыстырып, ... ... ... ... ұзақ ... ... азот - ... тоңазыту немесе мұздату үшін арнайы жерлерде
сақталатын қысымы атмосферадан бірнеше есе артық зат. Сұйық азот ... -195,8С ... ... газтектес кезде температураны
төмендетуге ықпал етеді. Ауа 78% азоттан ... ... ... аз ... ... ... тоңазытқанда Ікг өнімге кететін
газтектес азоттың ... ... оның ... ... ... тек өте ... ... тоңазытуға пайдаланады. Тоңазылатын зат
аралығы газ пайда болу, сұйықтану, қатты болып бөлінеді. Тоңазытып ... өнім ... ... сыртқа шығарады. Тоңазытатын ортаға бірқатар
талаптар қойылады: олар тауар ... ... ... ... және ... зиян ... керек, сонымен қатар зиянды заттар болмауы қажет.
Тағам өнімдерін ... ... және ... үшін кеңістікті орта
пайдалану кең өріс алған, технологиялық және үнемдік жағынан өте тиімді.
Химиялық өзгерістер ... ... ... ... мен
гемоглобин кислородының әсерінен етке қоңыр түс беретін ... ... ... ... ... ... май қышқылданады да дәмді
нашарлатады, адамға зияны тиуі ... ... ет ... ... ... Етті сойған кездегі енген микробтар ферментерімен
белокты, майды, көмірсүтегін ыдыратып өзінің ... ... ... ... ... үнемділік жағын ақтау керек.
Өнімдерді тоңазыту үшін 0 С-қа жақын ... ... ... ... таза мұздай суық суды пайдаланған жөн. Бұл тәсілдер
құсты, балықты, ... ... өте ... ... тоңазытуда
жоғары концентратты тұздың сулы ерітіндісін ... Тұз ... ... ... ... ... төмендейді. Ерітіндінің ең
төменгі қату температурасы криогидратты, тұз қоспасының сәйкестігі
-эвтектикалық деп ... ... -1,2, -6,5 және -11,1 С ... ... ... хлоры, натрия сульфат ...... ... ... су ... ... металға өте қарсы, бірақ жұмсақ және жылу өткізгіш. Этиленгликолъ
улығы аз, иіссіз, кезкелген мөлшерде ... ... ... ... ... ... -17,5 С, ал оның 70% ... ерітіндісі
-67,2 С. Пропионгликоль су ерітіндісінде металға әсер ете алмайды, зиянды
емес. ... суық ... ... көп ... ... өте ... - 40 С-қа дейін тоңазыту үшін дихлорметан қолдануға ... ... суда ... температуралық өлшемі - 6С. Оның жағымсыздығы
жылу сиымдылығының аздығы және жанғыштығы.
Сұйық азот өте құнды өнімдерді тоңазытуға ... ... ... азот алып оны ... ... ... Қайнаған сұйық
азоттың температурасы 195,6 С, сондықтан ... ... мен ... ... өте ... деңгейге түсіріп жібереді.
Дәл осындай сұйық диоксид көміртегін, сұйық ауа, ... ... ... су ... мұз ... тұз, сұйық мұз пайдаланады.
Табиғи және жасанды мұз, ауызсудан және теңіз суынан ... ... ... ... ... үшін пайдаланады. Ерітілген су мұзының
атмосферадағы қысымы температурасы 0C, еру ... - 334,4 ... - 0,917 кг/м, жылу ... - 2,1 ... жылу ... -
2,3 Ве/м к. Судың мұзға айналуы көлемі 9% ... мұз ... су ... ... ... қатырылған жерлерден
даярланады. Мұздар арнайы жабдықталған, бірқалыпты жылулық ұстайтын сақтау
қоймаларында ... мұз ... ... суын ... қатырғыш генератор арқылы
алады. Мұздың сапасы, оның формасы, сақтау және тұтынушыларға жеткізіп беру
келісілген мерзімдермен шектеулі.
Мөлдір мұз түсі ... ... ... ... мұзды алу үшін форсунканың
көмегімен қалыпқа құйылған судан қысымды ауа өткізеді. Қата ... ... ... қойған ауалар ұсақ түйіршектер туғызады. Мөлдір мұздар
кішкене түйіршектер ... ... ... қосу үшін пайдаланады.
Бактерия қосылған мұз балық, ет, құс және ... ... ... үшін ... Бактериялық қоспалар өнімнің микроағзаларының
алмасуын бәсеңдетеді.
Формасына қарай жасанды мұздың салмағы 5-250 кг.
Құрғақ мұз - бұл ... ... ... ... ... ... кәсіпорын
үш деңгейден тұрады: таза газтекті диоксид көміртегі, оны қар ... және ... ... ... ... ... мұзды алу
барысындағы қысымның түрлеріне қарай оны ... ... ... ... деп бөледі. Мұндай мұзды алу үшін форсунканың көмегімен
қалыпқа құйылған судан қысымды ауа ... Қата ... ... арасында
қалып қойған ауалар ұсақ түйіршектер туғызады. Мөлдір мұздар кішкене
түйіршектер ... ... ... қосу үшін пайдаланады.
Құрғақ мұз қапталған өнімдердің арасына, астына, үстіне қойып ... ... ... де ... ... Суық ауаны ұзақ ұстау
үшін көбіне шойын, мыс, алюмин, алюмин ... ... ... ... ... жылу көлемін мына формамен анықтауға болады:
???????? формула
мұнда ? - өнім салмағы, кг.
(!-!) - бастапқы және аяққы кездегі ... ... ... ... ... ауамен тоңазытқан кезде, оның жылу алмасу үрдісіндегі
ылғалдықтың ... 50% тең ... ... оралған немесе қапталған өнімнің
ылғалдығының булану кезеңі әлдеқайда төмен болып келеді.
Атмосфералық қысымда диоксид көміртегі ... ауыр ... ... аз ... ( 0,837 және 1,0006 ... жылу ... (0,0137 және 0,0242 ... Құрғақ мұздың тығыздығы 1,4-1,5
кг/дм, ал суық өткізу ... ... ... үш есе ... ... ... жоғары температура диапазонын, ал эфирмен арласқанда -
100 С-қа дейін ... ... ... ... ... әрекетіне
әсерін ас тұзы жақсы тигізеді. Диоксид көміртегі майда ери ... ... ... майдың ашыуна кедергі келтіріп, ұзақ ... ... азот - ... ... ... ... үшін арнай жерлерде
сақталатын қысымы атмосферадан бірнеше есе ... зат. ... азот ... -195,8С температураға жетеді, газтектес ... ... ... ... Ауа 78% азоттан тұратындықтан газдың физикалық
қасиеті аз болып келеді. Өнімдерді ... 1кг ... ... азоттың шығны 1-1,2 кг, оның құндылығының жоғары болғандығынан
онымен тек өте құнды өнімдерді ... ... ... ... газ ... ... ... қатты болып бөлінеді. Тоңазытып өңдеу
кезінде өнім өзінің жылуын сыртқа ... ... ... ... ... олар тауар өңіне, жағымсыз иісі, өнімге және құрал-
жабдыққа зиян келтірмеу керек, сонымен қатар зиянды ... ... ... ... ... ... және ... үшін кеңістікті орта
пайдалану кең өріс алған, ... және ... ... өте ... ... түр-түстің өзгеруіне байланысты. Миоглобин ... ... ... етке қоңыр түс беретін заттар пайда
болады. Бұдан басқа еттің ... май ... да ... адамға зияны тиуі мүмкін. Көбінесе ет микробиальдық үрдістер
әсерінен ... Етті ... ... ... ... ... майды, көмірсүтегін ыдыратып өзінің дамып көбеюіне ықпал жасайды.
Тоңазытуда пайдалану ... ... ... керек.
Майлар глицериннің үш атомды спиртінен құралған күрделі ... ... ... ... Соңғысы өнім түрін анықтайды әрі олардың саны 40-
тан астам. Өсімдік майларында қанықпаған май қышқылдары бар. Олар негізінен
сұйық болып ... ... ... артқан сайын консистенциясы
тығыздала береді. Жоғары температура, күн сәулесінің әсерімен майлар өз
құрылымын ... ... Олар ... дәмі мен иісі ... толығымен
бөлінуі мүмкін.
Көмірсулар - негізгі энегрия көзі болып табылады. Ағза 1г ... 17,2 кДж ... ... тұтыным мөлшері 365-400г ... 5,-100г - ... ... Көмірсулар негізінен өсімдік тектес
өнімдерде жинақталған (құрғақ ... 70-80 ... ал ... ... ... үш топқа бөледі: моносахаридтер (қарапайым көмірсулар,
оларға глюкоза мен ... ... не ... ... ... ... ... (сахароза, лактоза немесе ... ... ... және екінші топтың полисахаридтері (крахмал, гликоген -малдың
крахмалы, жасуша, пектин заттары). ... ... ағза ... алмағанмен,
адамның күнделікті тамағына аса қажет (күніне 10-15 г).
Витаминдер (төмен молекулалы ... ... суда ... және
майда еритін болып бөлінеді. Бірінші топқа - В1 тиамин, В2 рибофлавин, ... ... және т.б., ... ... ... А, ... D ,
токоферол Е т.б. енеді. Бұл ... адам ... ... алмайды, олар тағам
өнімдері арқылы, әсіресе өсімдік тектес өнімдер арқылы келеді. Олардың адам
үшін маңызы ерекше.
Ферменттер (ақуыз заттары) екі ... ... ... және күрделі.
Олар өте белсенді де мақсатты. Олар ағзадағы және тез ... ... ... не ... алады.
Витаминдер мен ферменттер белгілі бір температурада жақсы араласады.
Органикалық қышқылдар (алма, лимон т.б.) ... ... ... игі әсер ... - тез ... ... ең көп ... Өсімдік тектес өнімдерде
су өте көп.
Тез бұзылатын өнімдердегі барлық сұйықтық ... ... және ... (қан, лимфа) болып бөлінеді. Су байланысты және еркін ... ... ... су ... оңай ... оңай ... ... ағза үшін өте маңызды. Олар сүйек құрамына, сондай-ақ
органикалық заттардың құрамына енеді.
Темір гемоглобин мен бірқатар ... ... ... фосфор
бірқатар органикалық қосылыстардың құрамына енеді /2/.
Тез бұзылатын өнімдердің физикалық қасиеттері механикалық және жылу
физикалық болып бөлінеді. ... ... ... бұл ... тез ... өнімдер үшін 850-1070 кг/м
3 құрайды. Тығыздық дегеніміз өнім массасының оның ... ... ... өнімнің тығыздығы кішірейеді (5-8 %), себебі ұлпалардағы су
мұзға айналып, массасы өзгермегенмен, көлем ... - ... ... икемділігі, созылымдылығын жинақтап
қабылдау. Өнім сапасын анықтаудың мұндай органептикалық әдісі ... ... әр ... ... және ... салыстыра
отырып, осының негізінде жүктің күйі туралы қорытынды жасай алады;
Қайнату ... ... ... ал ... - ... ... ... t=115:120 С болса, онда r = 12 : 18 мин. тең;
егер t = 103 : 105 С, r = 35 : 40 мин. ... ... ... t = 63 : 65 С, r =30 мин. тең; t = 12 ... =15 : 20 с; t=85 : 90 С, r =t : 2 ... ... сақталуына өте күшті ықпал етеді. Пастерлеу аа уақытқа
сақтауға болады, бірақ оның өнімдер ... ... ... заттар сүт, шырын, уылдырық.
Тағам өнімдерінің қажеттігіне қарай пайдалану, ... құн ... ... ... ... ... болуы өте маңызды.
Мұндағы - су мен құрғақ ... жылу ... ... - су ... ... ... үлесі.
Мал өнімдерінен алынған құрғақ өнімдердің жылу сыйымдылығы шамамен 1,34
- 1,68 кДЖ/кгК ауытқиды, өсімдікте - ... ... ... ... ... бұл мәндерді өнімнің жылу сыйымдылығын
есептеу үшін де қолдануға болады.
Өнімнің орташа жылу ... ... ... ... ... ... ... бастапқы ылғал сақтау мөлшері мен
мұзға айналған су көлемімен ... ... ... нөл ... жылу сыйымдылық температура төмендеген сайын кеміп, нөлге жылжиды
(термодинамиканың үшінші заңы).
Жылу өткізгіштік - жылу тасымалдау ... Онда жылу ... ... ... ... Жылу өткізгіштік құбылысы температура әр түрлі
болған жағдайда заттың (өнімнің) жекелеген бөліктерінде ... ... жылу ... жылу өткізгіштік коэффициентімен анықталып, Вт/м к
өлшенеді.
Жылу өткізгіштік коэффициенті бірліктегі температура градиентінің уақыт
бірлігіне, жазықтықтағы аудан бірлігі арқылы ... жылу ... ... - ... жылу ... ... ол 0,60 Вт/м к;
- құрғақ заттардың жылу өткізгіштік коэффициенті, 0,26 Вт/м к ... ... ... массалық үлесі.
Өнім жылу өткізгіштігі температура ... қата ... ... ... ... қала береді де бірте-бірте көбейеді. Себебі
мұздың жылу өткізгіштік коэффициенті сумен салыстырғанда, 4 есе көп.
Жылу ... ... мәні ... ... ... ... Сол ... эксперимент нәтижелері болмаған жағдайда ғана ... ... ... ... да ... ... ... тасымалдау механизмдері жұмыс істейді. ... ... ... ... Оның ... ... өткізгіштік
коэффициентімен анықталады:
Өнімнің бұзылуына бір қатар ... ... ... ... ... өз ... химиялық заттар (су мөлшері, органикалық ... ... - ... немесе тасымылдау кезіндегі қоршаған
ортадан қосымша түскен микробтар және өнім ... ... - ... және ... ... ... қолайла
жағдайдың әсері. Бұл мен қатар ауаның ... ... ... күн сәулесінің әсері сайып келгенде антисанитарлық ... ... ... ... әсер ететін ең басты себепкер болып
табылады. Микроорганизмдер түріне қарай ... ... ... ... және ашыған), жылуға қатысты (термофилдер, +30 : +90 ... ... ... 0 : ... :+30С).
Жоғарғы температура микроорганизмдерге өте қолайсыз және сонымен қатар
өнім өзінің бастапқы қасиетін жояды. ... ... ... ... оның ... газ қысымының және сонымен қатар
микроорганиздердің өмір ... ... ... ... әсер ететін жағдайлар ... ... ... ... ... сапалы өнімді тасымалдау ережелерінің бұзылуы (температура,
ауа айналымының болмауы т.б.) дер кезінде өнімді тиісті жерге жеткізбеу көп
әсер етеді. ... ... ... ... мен ... ... әсер ... өнімнің түр-түсін, дәмін, иісін өзгеріне ... ... ... ... ... ... |құрғау | | |ы ... | |
| ... %| | ... | |
| | | | |% | |
| |Бір ... | | |Бір ... | |
|Сиыр еті | | ... еті | | ... |1,58 |0,71 ... |1,01 | |
| | | ... | | ... |2,17 |1,07 ... |1,65 | ... еті | | ... |3,21 | ... |1,76 |0,90 | | | ... |1,95 |0,97 | | | ... ауланған балықты тез тоңазытатын ... ... ... ... қату ... 8-10 м/с.
Май ашық кеңістікте тоңазытады. Жылу беру ... ... баяу ... әкеп ... С ... май ауа
-25С болған кезде -12С-қа дейін 48 сағатта, ... ... 57 ... дейінгі 67 сағатта тоңазытылады. -12С градуста бактериялар
негізінен өлген кезде май бактериялар өлгеннен кейін ... ... ... май одан әрі ... ... Бұл ... ... (-
18+-20)С болған кезде ғана тоқтайды.
Жеміс-жидектерді тез тоңазыту ... ең ... ... ... ... ... ... сапасы мен жұғымдылығын сақтайды. Олар
түсін, хош иісін, биологиялық белсенді заттарын (витаминдерді, органикалық
қышқылдарды, қантты, пектин, микроэлементтерді) сақтайды. ... ... ... ... консервілеуге қарағанда, 3 есе арзан. Бұл өнімді -18 С
температурада жыл бойы ... ... ... ... тез ... ... дайын тағамдар мен жартылай фабрикаттарды консервілейді. Тоңазыту
тез бұзылатын өнімдерді елеулі өзгерістерге әкеледі:
• шығын ... ... ... 1-2 % құрайды. ... ... ғана ... ... оларды қысқарту үшін тез тоңазыту
төсілін қолдану ... тез ... ... баяу ... ... ... ие. Бұл ондағы ұсақ мұздарға байланысты. Ал баяу ... ... ... ... ... жалпы беті аз болып, түсінің күңгіртттенуіне
әкеледі;
• мал өнімдерінен алынған тез тоңазытылған ... ... ... ... ... болады. Бұл интенсивті булануға
байланысты, тұздар концентрациясы миоглобинге әсер етіп, ет ... ... ... ... ... (дефростация) оларға мүмкіндігінше
бастапқы қасиеті мен сапасын сақтауға және кейіннен тез ... ... ... ... ... болмайды.
Еріген тағам өзінің сапасын жояды. Өнімнің бетінде ... ... ... нәтижесінде ұлпа көк түске ие ... ет ... 0,3-0,5 % ... ... ... үшін етті 85-95 % ... керек.
Еріту тәсілдері өнімнің одан әрі қандай ... ... ... өнімдерді жылыту дегеніміз тоңазытуға ... ... ... ... ... ... ... кезде өнімнің
бетіне ылғал кетпейтіндей етіп жағдай жасайды. Жылыту барысында микробиалды
және ферменталды процесстер ... ... ... ... ... ... сақтау, ультракүлгін сәуле немесе озон бұл құбылыстарды болдырмайды
/2/.
1.5 ... ... ... ... сақтау және жүк сандарын қамсыздандыру операциялардың
теміржолдық тасуға шапшаң ... ... ... тек ... ... ... операциялар нәтижесінде болады.
Жүктерді тасуға дайындау процесі технологиялық операциялардың көбіне
келесі ... ... ... өнімдерді дайындау, ыдыс-аяқ жағдайларын
тексеруді , термиялық тасуға ... ... ... ... ... процесі тек дәм және жеуге жарамды қасиеттердің олардың
сапамен ... ... қана ... сондай-ақ дәм және жеуге жарамды
қасиеттердің олардың сапамен ... ... және ... ... ұзақ мерзімге сақтауда рұқсат етеді. Сонымен қатар бұл жағдайда
қысқарады сапасыз өнімге деген сұраныс та күрт ... ... 16504-81 ... ... , ... ... ... арқылы анықталады.
Органолептикалық және көзбен шолу ... ... ... қызметкерлермен ең кең қолданылады тәсіл болып табылады.
Көп жағдайда сапа - өте маңызды және шапшаң бұзылғыш жүктердің - ... ... ... ... ... қарай анықтайды:
Картоп және жаңа көкөністер-сырт пішінімен , пісу ... ... ет - ... сырт ... ... құрамымен, иісімен;
Кептірілген еттер - сырт пішінімен, құрамымен, иісімен және тұздылығымен;
Шұжық ... - ... ... ... түсімен және кесуде фарш түрімен,
иіспен ;
Жаңа балық - сырт ... ... және ... және сүт ... - дәмімен, иісімен, сырт пішінімен және түсімен.
Айтылған белгілер ... ... ... ... ... лабораториялық зерттеулермен анықтайды, зерттеулер нәтижесінде
ластықты қышқылдықты және майлылығын және тағы да ... ... ... жанында жеміс көкөністі жүктерді сорттайды. Ең толық
құнды сорттау тасу үшін таңдауға рұқсат етеді.
В.Мичурин ... бақ ... ... институты ғалымдарымен
анықталған: егер 3% көпшілікпен сапасыз ұрық шығуы ... алу сала ... ... ... ... ... анау ... зақым келуі жанында
нәтижесінде салмағы 2 ... ... ... - 4 ... ... ... 14 ... өседі. Сорттау жанында ұқсас құбылыстар болады (тауарлық
дайындауға) сапасыз теміржолдық ... ... ... ... мына ... тасуға қабылдауға ұсынылмайды: қайсылардың жеміс
сабағы жоқ болса, кабықшасы ... ... асты ... ... ... ... тік ... шахмат тәрізді немесе диагональды
салады.
Жинаумен байланысты болатын кешіктірулер, мысалға: алмалардың 3-5 күн
кешігуі,
зерттеулермен олардың өмір ... 2,3 айға ... ... , ... ... ... « ... 3 балл крахмал ұстауы бағу
жанында ғана ержету болады.
Ыдыс ... ... және өте ... ... ... орамалары
оның тазалыққа назар, сәйкестік стандартымен мемлекеттікке ... және ... өнім ... байланысты. Гру әдісі қолданылатын транспорттық
ыдыс ең жақсы бейнемен ... ... ету еті тірі ... ... жартылай қатты және жұмсақ ыдыста тасуға болатын
жүктер ... ... Ең көп ... ... ыдыстар (жәшіктер ,
контейнерлер , қораптар , бөшкелер , ... және т.б). ... ... ... ... ыдыс қолданылады ( қанарлар , қаптар , ... ... ... ... ... ... жүктердың
тасуына арналған транспорттық ыдыс қандай ішінде елдің, дәл осылай ... ... ... болу тиісті. Негізгі талаптардың санына
мыналар жатқызылады, апарып береді :
• тақтайшалардың ағаш ... және жұқа ... бос ... болу ... ... және жұқа тақтайшалар рұқсат етілмейді;
• жәшіктердің құрастырулуы тиісті шығарылу стандарттарына сәйкес келуі
тиіс;
• жәшіктердің қалыңдығы 5 -16 мм ... ... ... ... ... 57,8 және 56,4 дм3 және жүк ... кг
Жаңа жеміс-жидектердің тасуы жанында және көкөністердің ағаш жәшіктер -
салу ... ... жүк ... ... ... ... биікке
транспорттық құралдың 2,4 м , ал ... ... ... - 3 м .
Тәуелділікте көп таралған ағаш жәшіктер ең олардың шекті және жіберілетін
өнім түрінің мөлшерлерді келесілер болады: ұзындық 290-570 мм , ен ... және ... 162-342 ... ... ... ... ... бүрмелерін 3 немесе 5 қабатты
картонды, дымқылданғанды су қорғайтынмен ... кең ... ... тиісті тығыз тігілген, картон майыстыруларында жарылулардың және
сынық болуға тиісті болады. Тіреу ... ... ... ... 45 мм емес ... жәшік көпшілігі жанында 20 кг және көбірек 35 мм
емес - жәшік көпшілігі жанында 40 кг .
Жәшіктер 60-75 мм жүк ... ... ... ... ... ... ... қағаз бауы орнына ені 15 мм жәшіктер металл баумен
екі белдікке тиісті қапталған болады. Картон жәшіктердің ішкі мөлшерлері ... ... ... ... ... жүкті тиеудің
тәуелділігінің, көпшіліктер және жүк түрінің ұзындығына тиісті болу және
мынадай ... ... ... мм , ... 175-375 мм және
биіктікпен 190-380 мм .
Консервілік өнім және арақ-шараптық бұйымдар ... ... ... ... болу ... және ... шыны ... аралық ішкі және
бойлай салу биіктіктері және шөлмектермен, төменгі, жоғарғы және жақ ... ... ал дәл ... ғой салу ... ... амандық
қамсыздандыру олардың биіктікке транспорттық құралдарға 3,5 м . Жәшіктерге
жүк ... ... ... объектісі бақылаумен, жүк болатын емес болып
жазылады.
Жәшіктерді және лоттық жәшіктерді ... ... ... ... жиі ... және бұл ... пакеттерді кең қолданады.
Жәшіктердің мөлшерлері 800 Х, 1200 Х ... мм, ал ... 1 ... ... Сондай пакеттер схемасы сымдармен байланулуы тиіс.
Ең перспективті ыдыс түрлеріне синтетикалық ... ... ... ... жатады. Сондай ыдыс көбірек ұзаққа жетеді,
жеңіл тазартылады және ... ... ... ... ... ... , ... жүктер тиісті көрсетілу қауырсында
күймеде , жұмыс ... ... және ... ... жүктердің
тасуларының ережелері регламентпен белгілейді . Мысалы, тоңазытылған ет
температурасы 8°тан жоғарырақ болуы тиіс емес, ... ... ... -18°
С .
Ұрықтың сапасын сақтау және көкөністердің тасуын көптеген жағдайда
температураға ... ... ... ала ... ұрық ... ... дейін жақсы сақталады. Суытылған жүктерді тасудың барысында
үлкен ... ... ... ... ... ... тығыз
суытылған ұрық және көкөністер фургондарға толтыра артуға болады .
Халықаралық суықтық институті температуралық құламаларды сақтауға ... ... ... ... тоңазытқыштар шынжыр буындарында ең азы 3° С
температурада сақтауға ... ... Бұл мына ... ... ... ... температурда тоңазытылған ет тасуға шамаланса, ол тиісті болу ұсыну
бұлшық еттер жуан қауырсында ... ... -6° С ... ... термиялық дайындауын мұздатқыштардың алдын
ала салқындау арнайы камераларында жүзеге ... . ... ... ... ... ... емес, сонымен қатар сақтайды . Қазіргі таңда
типтік контрукциялардың көбісі сыналған. Салқындату ... ... ... және ... сақтау үшін моделденген.
Изотермиялық автомобильдердің жеткіліктісіздігіне сәйкес ... ... ... ... ... ... ... ал бір қатар жағдайда - жабылған алаң сыртқы ауа ... ... ... Бұл ... тез ... ... ... құртып алады. Олардың транспортабельдігі төмендейді. Бұл
басқа да жүктерге тиісті болып табылады. Жүкті қабылдағанда ... ... ... ... және ... мерзімін ескеру қажет. Жүктердің жиналу
және тасымалдау мерзімі Тасымалдау ережелерінде бекітілген мерзімнен асып
кетпеуі ... ... реті ... ... суытқыш ретінің түсінігі
Қоршаған ортаның және жүк ылғалдығы, ауа айналымы, ... ... ... ... және ... ... - осы ... параметрлердің
барлығы қоймалық ыдыстардың (емкость) мінездемесін анықтайды (изотермиялық
жылжымалы құрам, тоңазытқыш агрегегаттар, суытқыш ... ... ... ... ... изотермиялық вагон және
контейнерлерде тасымалдану мерзімі жүктің жағдайына және сақталу шарттарына
байланысты. Осылайша ТБЖ ... ... ... бір ... ... және осы жүктің сақталуына
қолайлы жағдай ... ... ... ... ... ... реті (ҰСР) деген түсінік
қалыптастырды және ... ... ... ... ... және
комплексті көзқарастар, ТБЖ-ң сақталуы және ... ... бұл ... дамыды және қазір ҮСР түсінігінің негізінде
техникалық ... мен ... ... ... ... ... ... орны және де ол жүкті тұтынушыға өткізу ... ... ... ... ... ҮСР элементтері
ҮСР көптеген элементтерден тұрады және оларды үш негізгі ... ... ... ... ... ... тарататын, базистік, жеміс жидектерді сақтауға арналған,
өнеркәсіптік базалар, порттық, өтпелдік ... ... ... және ... ... ... бағыттарға бару.
Дайындау суытқыштары: Оларды ТБЖ-ті (тағамдарды) дайындау орындарында
құрады. Бұл суытқыштар жүктердің алдын-ала суытып өңдеу ... ... және ... ... өнеркәсіптеріне немесе тарататын суытқыштарға
тарату үшін қолданылады.
Өнеркәсіптік суытқыштар: Бұл суытқыштар тағам ... ... (ет ... ... зауыты, консерві және сүт зауыты т.б.) болып
табылады және ... ... ... ... атқарады.
Оларды дайын өнімдерді суыту, тоңазыту, мұздату және сақтау үшін қолданады.
Тарататын суытқыштар: мезгілдік, қордағы, сақтандыру және дайын ... мен ... ... ... ... ... ... біркелкілігі мен
халықты жыл бойы тағаммен бірқалыпты қамтамасыз ету үшін пайдаланады.
Тарату суытқыштары универсалды және арнайы болып (сақталатын ... ... ... ... ... ... жүк ... 7000-нан 20000 тоннаға дейінгі) балмұздақ немесе
мұздатылған (жидек ж/е т.б.), құрғақ және сулы мұз, ... ... ... жасау цехтары жатады. Өнеркәсіп орнының ... ... ... ... ... ... комбинаты
(хлодокомбинат) деп атайды.
Базистік тоңазытқыштар: мемлекеттік қордағы олар ... ұзақ ... ... ... ... ... қаладан шет жақта
орналастырылады және өте ... ... ... тоңазытқыштары: олар тәуелсіз өнеркәсіп немесе
жидекті және сауда базалары қызметін атқару үшін орналастырылады.
Порттық ... су ... ... ... ... үшін ... Ол ... қайық
рефережераторлардан темір жол көлігіне азық-түлік тағамдарын ауыстыру (және
керісінше операция) жүзеге ... Сол ... ... ... топтарға жіктеуге болады.
Өтпелдік тоңазытқыштар: жүктерді қысқа мерзімде сақтау үшін және осы
жүктерді бір көлік түрімен екінші ... ... ... үшін ... автомобиль көлігінен темір жол көлігіне және керісінше.
Біртіндеп сату өнеркәсіптері және жалпы тамақтандыру, аралас бағыттарғы
беру тоңазытқыштары: ... күн ... ... жүк ... ... ... үшін қолданылады.
Араластырып қолдану тоңазытқыштары: Бірнеше функция орындайды. Мысалы:
үлкен қалаларда порттық және өнеркәсіптік тоңазытқыштар бір уақытга ... ... ... Ал ... ... балық порттарында
өнеркәсіптік тоңазытқыштардың балық комбинаттарының рөлін атқарады.
Жүк сиымдылығына қарай тоңазытқыштарды кіші (500 тоннаға дейін), ... ... ... және ... (5000 тоннадан жоғары) етіп бөлеміз.
Сақталатын жүктің көлемдік ... ... ... ... сиымдылығын шарттық жүктің тонна мөлшерімен өрнектеледі. Шарттық жүк
ретінде жартылай тушалы ет ... және ... ... ... тиегенде
көлемдік массасын 0,35 т/м3 немесе ілмелі жолдарда орналастырылғанда тиелу
0,25т 1 метр жолға. Жүк ... ... ... ... ... ... ... кем немесе көп болуы ... ... ... ... жүк ... оның ... ... коэффициентіне
бөлгенге тең етіп ауыстыруға болады.
Қайтіп есептеу коэффициентін, мысалы: картон қорабындағы ... ал ... ... ... ... тең деп ... шартты жүк сиымдылығын мына формуламен анықтаймыз:
Ех=Еко+Екз+Екп
Еко, Екз - мұздатылған және ... ... ... ... шартты жүк сиымдылығы, т.
Еко=0,35Vго; Екз=0,35Vгз
Vго, Vгз - суытылған және мұздатылған жүктердің сақтау камераларындағы
жүктік көлемі, мЗ
Екп - ілмелі жолдармен жабдықтауға, ... ... ... ... жүк сиымдылығы, т.
Екп=0.25L,
L - ілмелі жолдардың жүктің ұзындығы, метр.
Тоңазытқыштың жүк сиымдылығын ... жүк ... ... және суыту камералары, суытылатын ... ... ... ... ... ... ... мен сатылу торлар
ескерілмейді.
Суытылатын камераның құрылыстық көлемі мына ... ... ... ... м2 ... еденнен төбеге дейінгі
биіктігі, м. Камераның жүкгік көлемі құрылымының көлемінен кіші.
Vг=Ғг*Нг

Пән: Автоматтандыру, Техника
Жұмыс түрі: Материал
Көлемі: 53 бет
Бұл жұмыстың бағасы: 500 теңге









Ұқсас жұмыстар
Тақырыб Бет саны
Бір сатылы қысымды компрессорлы - конденсаторлы, буландырғыш тоңазытқыш қондырғыны автоматтандыру19 бет
Тоңазытқыш қоңдырғылардың циклдары4 бет
"Макроэкономикалық көрсеткіштер"4 бет
75 орындық толық циклмен жұмыс істейтін асхана19 бет
Ақтөбе қаласы май зауытындағы май тазарту процесінің автоматтандырылуын жобалау25 бет
АҚХЗ туралы түсініктер13 бет
Жаңажол мұнай газ кешенінің секциясындағы мұнайды термохимиялық сусыздандыру процесінің автоматтандырылуын жобалау16 бет
Жылу және суытқыш машиналары, Карно циклы19 бет
Жылумен қамтуға кететін жылудың шығынын есептеу21 бет
Мұнайдың индексациясы және оның қайта өңдеу технологиясымен байланысы29 бет


Исходниктер
Пәндер
Көмек / Помощь
Арайлым
Біз міндетті түрде жауап береміз!
Мы обязательно ответим!
Жіберу / Отправить


Зарабатывайте вместе с нами

Рахмет!
Хабарлама жіберілді. / Сообщение отправлено.

Сіз үшін аптасына 5 күн жұмыс істейміз.
Жұмыс уақыты 09:00 - 18:00

Мы работаем для Вас 5 дней в неделю.
Время работы 09:00 - 18:00

Email: info@stud.kz

Phone: 777 614 50 20
Жабу / Закрыть

Көмек / Помощь